Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân của Nguyễn Du

Được coi là một trong bốn bức tranh tứ bình trong kiệt tác “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du, đoạn thơ “Cảnh ngày xuân” có thể nói là một trong những đoạn thơ tả cảnh xuất sắc[r]

BÀI VĂN MẪU 11 PHÂN TÍCH ĐOẠN TRÍCH CẢNH NGÀY XUÂN CỦA NGUYỄN DU

A Sơ đồ tóm tắt dàn ý

B Dàn bài chi tiết

1 Mở bài

- Giới thiệu tác giả Nguyễn Du và tác phẩm Truyện Kiều

+ Nguyễn Du (1766 – 1820), là tác gia lớn của nên văn học Việt Nam

+ Truyện Kiều viết về cuộc đời của nhân vật Thúy Kiều, là sáng tác viết bằng chữ Nôm xuất sắc nhất của Nguyễn Du

- Giới thiệu đoạn trích Cảnh ngày xuân

+ Đoạn trích này được viết sau đoạn tả tài sắc của chị em Thúy Kiều

+ Đoạn trích này tả cảnh ngày xuân trong tiết Thanh minh và cảnh du xuân của chị em Thúy Kiều

2 Thân bài

- Khung cảnh mùa xuân

+ Không gian khoáng đạt: cảnh ngày xuân trong trẻo, tinh khôi và tràn đầy sức sống

 Chim én đưa thoi

 Thiều quang chín chục, đã ngoài sáu mươi

 Màu cỏ non xanh rợn đến chân trời: gợi lên không gian khoáng đạt

 Cành lê trắng: gợi sự thanh khiết, trong trẻo

 Bút pháp miêu tả, gợi, từ ngữ gợi hình: cảnh ngày xuân hiện ra tinh khôi, mới mẻ và tràn đầy sức sông

- Cảnh lễ hội trong tiết Thanh minh

+ Lễ tảo mộ: ngày tựu trung đến viếng, dọn dẹp, sửa sang và thắp hương phần mộ của người

thân

+ Hội đạp thanh

+ Sử dụng những từ ngữ gợi tả:

 Gần xa, nô nức (tính từ): tâm trạng náo nức

 Yến anh, tài từ, giai nhân, chị em (danh từ): gợi sự đông vui náo nhiệt

 Sắm sửa, dập dìu (động từ): không khí rộn ràng, nhộn nhịp

 Không khí cảnh lễ hội rộn ràng, náo nức, cùng những nghi thức trang nghiêm khi viếng

mộ

- Cảnh chị em Thúy Kiều ra về

+ Bóng ngả về tây: thời gian, không gian chuyển sang chiều tối

+ Cảnh vật và người trở nên thưa vắng

+ Từ láy: thanh thanh, nao nao, thơ thẩn

 Tâm trạng bâng khuâng, xao xuyến, lặng buồn và dự cảm một điều sắp xảy ra

3 Kết bài

- Nội dung: miêu tả bức tranh thiên nhiên mùa xuân tươi đẹp

- Nghệ thuật:

+ Ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhịp điệu, diễn tả tinh tế tâm trạng của nhân vật

C Bài văn mẫu

Đề bài: Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân của Nguyễn Du

Gợi ý làm bài:

Được coi là một trong bốn bức tranh tứ bình trong kiệt tác “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du, đoạn thơ “Cảnh ngày xuân” có thể nói là một trong những đoạn thơ tả cảnh xuất sắc nhất của tập truyện Nôm này, cũng là một trong những đoạn thơ tiêu biểu, đặc trưng của cảnh mùa xuân trong thơ ca việt Nam Mở đầu đoạn thơ là cảnh báo xuân tươi đẹp:

Ngày xuân con én đưa thoi Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi

Cỏ non xanh tận chân trời Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

Hình ảnh chim én bao giờ cùng là biểu tượng của mùa xuân “Én báo xuân sang” đàn én bay

về bao giờ cũng báo hiệu cho mùa xuân đã tới Ở đây đàn én đã chao liệng qua lại giống như con thoi đưa trên khung cửi chứng tỏ rằng mùa xuân đang vào những ngày giữa tiết Để minh chứng thêm cho điều đó, tác giả đã sử dụng số từ để chỉ thời gian “thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi” Như vậy, đã qua 60 ngày kể từ ngày lập xuân, cũng có nghĩa là đã đến tiết thanh minh Hai câu thơ sử dụng bút pháp tượng trưng để giới thiệu vế tiết thanh minh

Trong cảnh xuân tươi đẹp ấy, cỏ non mượt mà như những chiếc thảm xanh ngát trải đến tận chân trời Mùa xuân là mùa của cây cối đâm chồi nảy lộc, hình ảnh cỏ xanh vốn luôn khiến

cho con người có một cảm giác đầy sức sống, ở đây cỏ lại trải hút tầm mắt đến tận chân trời, khiến cho người đọc cảm giác mùa xuân mênh mang, bất tận về trong đất trời

Dưới đất là cỏ non xanh mượt, bên trên lại là những bông hoa lê điểm trắng trên cành Hoa

lê trắng tinh gợi lên cảm giác tinh khôi, thanh khiết, ngọc ngà; đồng thời hoa lê cùng gợi lên

vẻ cao sang, quý phái cho bốn bề vây quanh Hoa lê điểm xuyết trên cành như e ấp chào đón trời xuân Nếu ở hai câu thơ trên, tác giả sử dụng bút pháp tượng trưng thì hai câu thơ dưới, bút pháp chấm phá, một nghệ thuật đặc trưng của phương Đông đã được tác giả vận dụng triệt để để phác họa nên một bức tranh mùa xuân với những nét nhấn nhá hài hòa mà màu sắc

Đây có thể nói là hai câu thơ xuất sắc nhất để tả về cảnh sắc ngày xuân trong truyện Kiều Giống như khi tả về mùa hè, tác giả viết “Dưới trăng quyên đã gọi hè – Đầu tường lửa lựu lập lòe đơm bông” Hay khi viết về mùa thu, tác giả lại tả “Long lanh đáy nước in trời -Thành xây khói biếc, non phơi bóng vàng” Còn khi tả về mùa đông, tác giả viết “Sen tàn cúc lại nở hoa – Sầu dài ngày ngắn, đông đà sang xuân”

Thanh minh trong tiết tháng ba

Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh Gần xa nô nức yến anh Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân

Ở khổ thơ tiếp theo, tác giả tập trung đặc tả quang cảnh con người và không khí ngày thanh minh Thanh minh là một trong những ngày lễ lớn của năm Vào ngày này, con cháu dù ở đâu cũng về đi tảo mộ, thăm mộ ông bà, tổ tiên, dọn cỏ thắp hương Trong một ngày lễ lớn bao giờ cùng có hai phần là phần lễ và phần hội Lễ ở đây là con người đã tiến hành tảo mộ, hương khói cho các cụ; còn hội là phần cho các nam thanh nữ tú giao lưu hò hẹn Trong ngày thanh minh này, trai anh hùng, gái thuyền quyên đều hội tụ, xa gần yến anh tề tựu và

đi chơi xuân Trong số yến anh sắm sửa du xuân này, có cả bóng dáng xinh đẹp của các chị

em nhà Kiều

Dập dìu tài tử giai nhân Ngựa xe như nước áo quần như nêm

Ngổn ngang gò đống kéo lên Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay

Trong không khí trời quang đãng của ngày thanh minh, trai gái thanh lịch đi lại dập dìu ngựa xe Người người từ muôn phương đổ về tạo thành một cảnh tượng vô cùng tấp nập Thêm vào đó là cảnh hương khói nghi ngút, tro tiền bay phất phơ trên bầu trời, tất cả tạo nên một không gian vô cùng huyên náo, nhộn nhịp Một bức tranh sống động mà trong đó từ

cảnh vật đến con người đều không ngừng chuyển động, dịch chuyển

Tà tà bóng ngả về tây, Chị em thơ thẩn dang tay ra về Bước lần theo ngọn tiểu khê, Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh

Nao nao dòng nước uốn quanh, Nhịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang

Ở khổ thơ cuối cùng cũng là lúc kết thúc một ngày hội, ấy là khi mặt trời đã dần lặn về phương Tây, hội cũng đã kết thúc, chị em cũng dắt tay nhau ra về Cảnh tượng thẩn thơ bước về gợi lên sự tiếc nuối buồn bã của con người sau khi trải qua một ngày vui mà không

nỡ phải chia tay ra về

Lúc này, chị em Kiều cũng thong dong thả bước về nhà vừa ngắm xem khung cảnh hai bên đường Có lẽ vào lúc thả bộ về thế này, nàng Kiều mới có tâm trạng để quan sát và ngắm nhìn cảnh vật xung quanh từ con suối, cây cối đến phong cảnh hai bên đường Một loạt các

từ láy được sử dụng xen kẽ: “thơ thẩn”, “thanh thanh”, “nao nao”, “nho nhỏ” vừa gợi một nhịp điệu nhẹ nhàng, chậm chậm lại vừa gợi nên nét gì đó trầm mặc, buồn bã, sầu tư Cảnh vật như vậy hay có lẽ đó là do tâm trạng của con người đang chùng xuống “người buồn cảnh

có vui đâu bao giờ”

Cách nhìn nhận của Kiều như báo hiệu trước một điềm không vui nào đó có thể xảy đến, và

sự thực đúng là như vậy, đây cũng là tiền đề cho những giọt nước mắt khóc cho Đạm Tiên, cho cuộc gặp gỡ định mệnh với chàng Kim Trọng và cho cả một cuộc đời đầy biến cố của Thúy Kiều về sau

Đoạn thơ khép lại trong sự tiếc nuối của chị em Kiều cũng là lúc cảnh chiều buông xuống kết thúc ngày lễ thanh minh Bằng 18 câu thơ với những bút pháp nghệ thuật đậm chất phương Đông, Nguyễn Du đã vẽ lên một bức tranh ngày xuân vừa mộng mơ, lãng mạn lại có những cảm xúc vui buồn lẫn lộn, làm người đọc đi theo từng mạch cảm xúc của bài thơ không thể dứt ra Đúng là tả cảnh 4 mùa, không ai có thể qua được đại thi hào dân tộc Nguyễn Du

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các

trường chuyên danh tiếng

I Luyện Thi Online

- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II Khoá Học Nâng Cao và HSG

- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt

ở các kỳ thi HSG

- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho

học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt

thành tích cao HSG Quốc Gia

III Kênh học tập miễn phí

- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các

môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn

phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí