- NST nhân đôi => NST kép ở kì trung gian và tồn tại ở tế bào đến cuối kì giữa. Vào kì sau NST kép bị chẻ dọc tại tâm động và tác thành hai NST đơn và phân li về hai cực của tế bào. [r]
Trang 1PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP VỀ CƠ CHẾ NGUYÊN PHÂN
Dạng 1: Xác định số NST, số cromatit, số tâm động trong một tế bào qua các kì của quá
trình nguyên phân
Kiến thức cần chú ý:
- NST nhân đôi => NST kép ở kì trung gian và tồn tại ở tế bào đến cuối kì giữa Vào kì sau NST kép bị chẻ dọc tại tâm động và tác thành hai NST đơn và phân li về hai cực của tế bào
- Cromatit chỉ tồn tại ở dạng NST kép, mỗi NST kép gồm có hai cromatit
- Mỗi NST dù ở dạng kép hay đơn đều có 1 tâm động, trong tế bào có bao nhiêu NST thì có bấy
nhiêu tâm động
=> Từ đó ta có thể xác đinh được số NST trong tế bào, số cromatit, số tâm động của một tế bảo
qua mỗi kì của quá trình nguyên phân:
Bảng: Xác định số NST, số cromatit, số tâm động trong một tế bào qua các kì của quá trình nguyên phân:
Bài tập vận dụng:
Bài 1: Loài cà chua có bộ NST 2n = 24 Hợp tử của loài trải qua nguyên phân Hãy cho biết có
bao nhiêu NST, cromatit, tâm động có trong tế bào qua mỗi kì của quá trình nguyên phân
Bài 2: Quá trình nguyên phân từ 1 hợp tử ruồi giấm (2n = 8) tạo ra đc 8 tế bào mới
a) Xác định số đợt phân bào của hợp tử
b) Hãy tính tổng số NST, số cromatit, số tâm động có trong 8 tế bào qua mỗi kì của quá trình
nguyên phân
(Gợi ý là phần b các em chú ý ở đây là xác định xác định số lượng NST trong tế bào, số cromatit,
số tâm động trong 8 tế bào)
đ/a a 2 x = 8 => x = 3
b Với 8 tế bào thì ở các kì nguyên phân ta có:
Trang 2Sau 128 NST (đơn) 0 128
Bài 3: Ở ruồi giấm 2n = 8 1 tế bào ruồi giấm đang ở kì sau của nguyên phân Số NST trong tế
bào đó bằng bao nhiêu?
đ/a 16 NST đơn
Bài 4: Nếu trong kì đầu của quá trình nguyên phân, một tế bào có 60 crômatit thì sau khi chu kì
tế bào kết thúc, các tế bào con của nó sẽ có số NST là bao nhiêu?
đ/a Ở kì đầu, số cromatit = 4n = 60 => 2n = 30 => sau nguyên phân, mỗi tế bào con có 2n NST
đơn = 30
Bài 5: Ở một loài thực vật, cho lai hai cây lưỡng bội với nhau được các hợp tử F1 Một trong các hợp tử này nguyên phân liên tiếp 4 đợt Ở kì giữa của lần nguyên phân thứ tư, người ta đếm được trong tất cả các tế bào con có 384 crômatit Số NST có trong hợp tử này là bao nhiêu?
đ/a - Sau 3 lần nguyên phân => tạo 8 tế bào, đi vào lần nguyên phân thứ 4
- Ở lần nguyên phân thứ 4, 8x4n=384 cromatit => 2n = 24 NST
Dạng 2: Xác định số tế bào con được sinh ra, số NST mtcc, số thoi vô sắc được hình thành – phá hủy trong quá trình nguyên phân:
1 Số tế bào con sinh ra qua nguyên phân
- Một tế bào trải qua k lần nguyên phân thì sẽ tạo ra 2 k tế bào
- x tế bào nguyên phân liên tiếp k lần thì số TB con được tạo thành = 2 k x
- Nếu số lần nguyên phân của các tế bào không bằng nhau: Giả sử có a tế bào có số lần nguyên
phân lần lượt là: x1, x2, x3, xa (ĐK: nguyên dương) => Tổng số TB con = 2x1+ 2x2 + 2x3 + +
2xa
2 Số NST đơn môi trường cần cung cấp cho quá trình phân bào là:
- 1 tế bào nguyên phân liên tiếp k lần thì số NST đơn môi trường cần cho quá trình nguyên phân là:
2n.( 2 k – 1)
- x tế bào nguyên phân liên tiếp k lần thì số NST đơn môi trường cung cấp cho quá trình phân bào
là:
2n.( 2 k – 1) x
3 Số thoi vô sắc được hình thành – phá hủy trong quá trình nguyên phân:
Nếu có a tế bào nguyên phân x lần bằng nhau tạo ra a.2x tế bào con thì:
Số thoi vô sắc được hình thành = phá hủy = a.(2x – 1)
Bài tập vận dụng:
Bài 1 Xác định số tế bào con trong các trường hợp:
a 1 tế bào nguyên phân 5 lần liên tiếp b 5 tế bào nguyên phân 5 lần liên tiếp
c 3 tế bào A, B, C nguyên phân số lần liên tiếp lần lượt 3, 5, 7
Đáp án: a 32 b 160 c 168
Bài 2: Một tế bào sinh dưỡng có 2n = 24 tiến hành 5 lần nguyên phân liên tiếp Tính
a Số tế bào con được tạo ra khi kết thúc quá trình là?
b Số NST môi trường cung cấp cho quá trình nhân đôi?
c Số thoi vô sắc hình thành, phá hủy trong toàn bộ quá trình nhân đôi
Hướng dẫn: Áp dụng công thức ta có:
Trang 3a Số tế bào con được tạo ra sau 5 lần nhân đôi là: 2 5 = 32 tế bào
b Số NST môi trường cần cung cấp cho quá trình nhân đôi là: (2 5 - 1) × 24 = 744 ( NST)
c Số thoi vô sắc hình thành = phá hủy = 25 – 1 = 31 thoi
Bài 3: Có 5 tế bào nguyên phân liên tiếp 5 lần Số tế bào con được tạo ra là bao nhiêu? Số thoi vô
sắc hình thành, phá hủy trong lần nhân đôi cuối và toàn bộ quá trình nhân đôi là bao nhiêu?
Hướng dẫn: Số tế bào con được tạo ra từ 5 tế bào trải qua 5 lần nhân đôi là: 5 x 2 5 = 160 tế bào
Số thoi vô sắc hình thành = phá hủy trong lần nhân đôi cuối (thứ 5) = 5.25 – 1 = 80 thoi
Số thoi vô sắc hình thành = phá hủy trong toàn bộ quá trình nhân đôi = 5.(25 – 1) = 155 thoi
Bài 4 Xác định số NST môi trường cung cấp trong các trường hợp sau:
a 1 TB nguyên phân 5 lần, biết tế bào 2n = 14
b 5 tế bào nguyên phân liên tiếp 5 lần, biết tế bào 2n = 24
c 3 tế bào A, B, C của cùng 1 loài 2n = 46, nguyên phân số lần liên tếp là 3, 4, 5 Xác định tổng
số NST môi trường cung cấp cho 3 tế bào này
đ/a
a 2n.(25 - 1) = 434 NST
b 24.(25 - 1).5 = 3720
c 46.(23 - 1) + 46.(24 - 1) + 46.(25 - 1) = 2438
Bài 5: Có 7 hợp tử cùng loài cùng tiến hành nguyên phân 3 lần Trong các tế bào con có chứa
tổng số 448 NST ở trạng thái chưa nhân đôi Xác định:
a) Tính số tế bào con được tạo ra?
b) Xác định bộ NST của loài nói trên?
c) Tính số NST môi trường cung cấp cho quá trình nhân đôi
Hướng dẫn giải: a) Số tế bào con được tạo ra là: 7×23 = 56
b) Số NST có trong các TB con là 448 ở trạng thái chưa nhân đôi nên ta có: 56.2n = 448=> 2n
=8
c) Số lượng NST môi trường cung cấp cho quá trình nhân đôi là: 8 x 7 x (23 – 1) = 392 NST
Bài 6: Một loài có 2n = 18 NST Có 10 tế bào nguyên phân liên tiếp một số lần như nhau tạo ra
các tế bào con, trong nhân của các tế bào con này thấy có 5580 mạch pôlinuclêôtit mới Số lần
nguyên phân của các tế bào này là bao nhiêu?
Đ/A 5580 mạch poliNu mới là NST môi trường cung cấp = 10.(2x - 1) 18 => x = 5
Bài 7 Ba tế bào A, B, C có tổng số lần nguyên phân là 10 và tạo ra 36 tế bào con Biết số lần
nguyên phân của tế bào B gấp đôi số lần nguyên phân của tế bào A Tìm số lần nguyên phân và
số tế bào con tạo ra từ mỗi tế bào A, B, C
Đáp án: Gọi: số lần nguyên phân tế bào A là x => Số lần nguyên phân của tế bào B là 2x Số lần
nguyên phân tế bào C là y => x + 2x + y = 10 => y = 10 – 3x
2x + 22x + 2y = 36 => 2x + 22x + 210 – 3x = 36 => x = 2 => y = 4
Kết luận: A – 2 lần và tạo 2 tế bào con, B – 4 lần và tạo 16 tế bào con, C – 4 lần và tạo 16 tế bào con
Bài 8 Có 10 hợp tử của một loài nguyên phân một số lần bằng nhau và đã sử dụng của môi
trường nội bào nguyên liệu tương đương với 2480 NST đơn Trong các tế bào con được tạo
thành, số NST mới hoàn toàn được tạo ra từ nguyên liệu môi trường là 2400 Tính số lần nguyên phân của mỗi hợp tử nói trên
Đ/A 2n.(2x - 1).10 = 2480 <=> 10.2n.2x – 10.2n = 2480
Trang 42n.(2x - 2).10 = 2480 <=> 10.2n.2x – 20.2n = 2400
=> 2n = 8
=> 2x = 32 => x = 5
Trang 5Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm,
giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên
danh tiếng
xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn
Đức Tấn
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh
Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi
miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí