+ Đeo thấu kính phân kì có độ tụ thích hợp để có thể nhìn rõ vật ở vô cực mà mắt không phải điều tiết.. + Phẫu thuật giác mạc làm thay đổi độ cong của bề mặt giác mạc. b) Mắt viễn và cá[r]
Trang 1CHUYÊN ĐỀ VỀ CÁC ĐẶC ĐIỂM CỦA MẮT
1 CẤU TẠO QUANG HỌC CỦA MẮT
- Mắt là một hệ gồm nhiều môi trường trong suốt tiếp giáp nhau bằng các mặt cầu
- Từ ngoài vào trong, mắt gồm các bộ phận sau:
+ Màng giác (giác mạc): Màng cứng, trong suốt, bảo vệ các phần tử bên trong và làm khúc
xạ các tia sáng truyền vào mắt
+ Thủy dịch: Chất lỏng trong suốt có chiết suất xấp xỉ bằng chiết suất của nước
+ Lòng đen: Màn chắn, ở giữa có lỗ trống gọi là con ngươi Con ngươi có đường kính thay
đổi tự động tùy theo cường độ sáng
+ Thể thủy tinh: Khối chất đặc trong suốt có hình dạng thấu kính hai mặt lồi
+ Dịch thủy tinh: Chất lỏng giống chất keo loãng, lấp đầy nhãn cầu phía sau thể thủy tinh
+ Màng lưới (võng mạc): Lớp mỏng tại đó tập trung đầu các sợi thần kinh thị giác Ở màng
lưới có điểm vàng V là nơi cảm nhận ánh sáng nhạy nhất và điểm mù (tại đó các sợi dây thần
kinh đi vào nhãn cầu) không nhạy cảm với ánh sáng
- Hệ quang học của mắt được coi tương đương một thấu kính hội tụ gọi là thấu kính mắt
- Mắt hoạt động như một máy ảnh, trong đó:
+ Thấu kính mắt có vai trò như vật kính
Trang 2+ Màng lưới có vai trò như phim
- Sơ đồ mắt thu gọn:
OV = d’: Khoảng cách từ thấu kính mắt đến điểm vàng không thay đổi
2 SỰ ĐIỀU TIẾT CỦA MẮT ĐIỂM CỰC VIỄN ĐIỂM CỰC CẬN
Khi nhìn các vật ở các khoảng cách khác nhau (d thay đổi) thì tiêu cự f của thấu kính mắt phải thay đổi để ảnh hiện đúng trên màng lưới
Trang 3a) Sự điều tiết
Điều tiết là hoạt động của mắt làm thay đổi tiêu cự của mắt (thay đổi độ cong của thể thủy tinh)
để cho ảnh của các vật ở cách mắt những khoảng khác nhau vẫn được tạo ra ở màng lưới
Khi mắt ở trạng thái không điều tiết, tiêu cự của mắt lớn nhất (fmax)
Khi mắt ở trạng thái điều tiết tối đa, tiêu cự của mắt nhỏ nhất (fmin)
b) Điểm cực viễn Điểm cực cận
- Khi mắt không điều tiết, điểm trên trục của mắt mà ảnh được tạo ra ngay ở màng lưới gọi là
điểm cực viễn Cv Đó cũng là điểm xa nhất mà mắt có thể nhìn rõ Mắt không có tật Cv ở xa vô cùng (OCv = ∞ ) OCv gọi là khoảng cực viễn
- Khi mắt điều tiết tối đa, điểm trên trục của mắt mà ảnh còn được tạo ra ngay tại màng lưới gọi
là điểm cực cận Cc Đó cũng là điểm gần nhất mà mắt còn nhìn rõ Càng lớn tuổi điểm cực cận càng lùi xa mắt Đ = OCc là khoảng cực cận
Trang 4- Khoảng cách giữa điểm cực cận và điểm cực viễn gọi là khoảng nhìn rõ của mắt
c) Năng suất phân li của mắt
Năng suất phân li của mắt là góc nhìn nhỏ nhất (góc trông vật AB) mà mắt còn phân biệt rõ hai điểm A và B
Để mắt có thể phân biệt được hai điểm A và B thì góc trông vật không thể nhỏ hơn một giá trị
tối thiểu gọi là năng suất phân li của mắt Khi đó ảnh của điểm đầu và điểm cuối của vật được
tạo ra ở hai tế bào thần kinh thị giác kế cận nhau
Mắt bình thường: ε = αmin ≈ 1'
4 CÁC TẬT CỦA MẮT VÀ CÁCH KHẮC PHỤC
a) Mắt cận và cách khắc phục
- Đặc điểm: Khi không điều tiết, mặt chỉ nhìn được các vật ở gần
- Cách khắc phục:
+ Đeo thấu kính phân kì có độ tụ thích hợp để có thể nhìn rõ vật ở vô cực mà mắt không
phải điều tiết
Tiêu cự của thấu kính cần đeo (nếu coi kính đeo sát mắt) là: fk = - OCv
Trang 5+ Phẫu thuật giác mạc làm thay đổi độ cong của bề mặt giác mạc
b) Mắt viễn và cách khắc phục
- Đặc điểm: Khi không điều tiết, mặt chỉ nhìn được các vật ở xa
- Cách khắc phục:
+ Đeo một thấu kính hội tụ có độ tụ thích hợp
+ Phẫu thuật giác mạc làm thay đổi độ cong của bề mặt giác mạc
c) Mắt lão và cách khắc phục
- Khi tuổi cao, khả năng điều tiết giảm vì cơ mắt yếu đi và thể thủy tinh cứng hơn nên điểm Cc dời xa mắt
- Để khắc phục tật lão thị, phải đeo kính hội tụ để nhìn rõ vật ở gần như mắt bình thường
Đặc biệt, người có mắt cận khi lớn tuổi phải đeo thấu kính phân kì để nhìn xa, đeo kính hội tụ
để nhìn gần Người ta thường thực hiện loại kính hai tròng có phần trên phân kì, phần dưới hội
tụ
5 HIỆN TƯỢNG LƯU ẢNH CỦA MẮT
- Cảm nhận do tác động của ánh sáng lên các tế bào màng lưới tiếp tục tồn tại khoảng 0,1s
sau khi ánh sáng kích thích đã tắt nên người quan sát vẫn còn thấy vật trong khoảng thời gian này Đó là hiện tượng lưu ảnh của mắt
- Hiện tượng lưu ảnh của mắt là một đặc tính sinh học của mắt, nhờ hiện tượng lưu ảnh này
người ta có thể tạo ra một hình ảnh chuyển động khi trình chiếu cho mắt xem một hệ thống liên tục các ảnh rời rạc
Trang 6Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi
về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh
tiếng
xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức
Tấn
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh
Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi
miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí