b - Giải thích: sự vật hiện tượng cũ mất đi để cho ra đời sự vật, hiện tượng mới trên cơ sở kế thừa những yếu tố tích cực của sự vật và hiện tượng cũ và phát triển svht mới hoàn thiện h[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT HẢI ĐẢO ĐỀ THI HK1
MÔN: GDCD 10 NĂM HỌC: 2020 – 2021 (Thời gian làm bài: 45 phút)
ĐỀ SỐ 1
PHẦN TRẮC NGHIỆM ( 3 điểm)
Lựa chọn phương án trả lời đúng nhất trong các câu sau:
Câu 1: Cây ra hoa kết trái thuộc hình thức vận động nào ?
A Hoá học B Sinh học C Vật lý D Cơ học
Câu 2: Sự vận động theo hướng tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn
thiện đến hoàn thiện hơn là:
A Sự tăng trưởng B Sự phát triển C Sự tiến hoá D Sự tuần hoàn
Câu 3: Sự vận động nào sau đây không phải là sự phát triển ?
A Bé gái → thiếu nữ → người phụ nữ trưởng thành → bà già
B Nước bốc hơi → mây → mưa → nước
C Học lực yếu → học lực trung bình → học lực khá
triết học ?
A Hai mặt đối lập cùng tồn tại trong một chỉnh thể
B Hai mặt đối lập liên hệ, gắn bó với nhau, làm tiền đề tồn tại cho nhau
C Không có mặt này thì không có mặt kia
D Hai mặt đối lập hợp lại thành một khối thống nhất
Câu 5: Mâu thuẫn chỉ được giải quyết khi nào ?
A Các mặt đối lập còn tồn tại B Các mặt đối lập bị thủ tiêu, chuyển thành cái khác
C Các mặt đối lập đấu tranh gay gắt với nhau D Một mặt đối lập bị thủ tiêu, mặt kia còn tồn tại
Trang 2Câu 6: Trong các ví dụ sau, ví dụ nào không phải là mâu thuẫn theo quan niệm triết học ?
A Mâu thuẫn giữa giai cấp thống trị và giai cấp bị trị trong xã hội có giai cấp đối kháng,
B Mâu thuẫn giữa các học sinh tích cực và các học sinh cá biệt trong lớp,
C Mâu thuẫn giữa hai nhóm học sinh do sự hiểu nhầm lẫn nhau,
D Sự xung đột giữa nhu cầu phát triển kinh tế và yêu cầu bảo vệ môi trường
Câu 7: Điểm giới hạn mà tại đó sự biến đổi của lượng làm thay đổi chất của sự vật và hiện tượng được gọi là:
A Điểm nút B Bước nhảy C Chất D Độ
chất trong học tập, rèn luyện thì học sinh cần phải:
A Học từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp
B Cái dễ thì không cần phải học tập vì ta đã biết và có thể làm được
C Kiên trì, nhẫn lại, không chùn bước trước những vấn đề khó khăn
D Tích luỹ dần dần
Câu 9: Nếu dùng các khái niệm “trung bình”, “khá”, “giỏi” … để chỉ chất của quá trình học tập
của học sinh thì lượng của nó là gì (chọn phương án đúng nhất)?
A Điểm số kiểm tra hàng ngày B Điểm kiểm tra cuối các học kỳ
C Điểm tổng kết cuối các học kỳ
D Khối lượng kiến thức, mức độ thuần thục về kỹ năng mà học sinh đã tích luỹ, rèn luyện được
Câu 10: Khái niệm dùng để chỉ việc xoá bỏ sự tồn tại của sự vật, hiện tượng là gì ?
A Phủ định B Phủ định biện chứng C Phủ định siêu hình D Diệt vong
Câu 11: Đâu không phải là đặc trưng của sự phủ định siêu hình ?
A Do sự tác động, can thiệp từ bên ngoài
B Nguyên nhân của sự phủ định là mâu thuẫn của sự vật, hiện tượng
C Cản trở hoặc xoá bỏ sự phát triển tự nhiên của sự vật, hiện tượng
Câu 12: V.I Lê-nin viết: “Sự phát triển hình như diễn lại những giai đoạn đã qua, nhưng dưới một hình thức khác, ở một trình độ cao hơn” Ở câu này, Lênin bàn về:
A Nội dung của sự phát triển
B Điều kiện của sự phát triển
Trang 3C Cách thức của sự vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng
D Khuynh hướng vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng
PHẦN TỰ LUẬN ( 7 điểm)
Câu 1:(2điểm) Vì sao nói thực tiễn là động lực của nhận thức? Lấy ví dụ chứng minh?
Câu 2: (2đ) Mục tiêu cao cả của chủ nghĩa xã hội là gì? Muốn thực hiện được mục tiêu đó thì
cần phải làm gì? Cho ví dụ cụ thể?
tích phản ứng hóa học sau: HCl + NaOH = NaCl + H2O?
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 1 PHẦN TRẮC NGHIỆM ( 3 điểm)
PHẦN TỰ LUẬN ( 7 điểm)
Câu 1 - Gi ải thích được: Vì thực tiễn luôn luôn vận động, luôn luôn đặt ra những yêu cầu mới
cho nhận thức và tạo những tiền đề vật chất cần thiết thúc đẩy nhận thức phát triển
- Ví dụ: Sâu hại mùa màng ->con người tìm ra thuốc trừ sâu bệnh
phải làm gì? Cho ví dụ cụ thể?
- Muốn thực hiện được mục tiêu cao cả đó thì con người cần phải đấu tranh để cải tạo xã hội ( phải làm các cuộc cách mạng) đỉnh cao của CM là CMXHCN
- CMXHCN thay đổi quan hệ sx lỗi thời bằng QHSX hiện đại, làm PTSX thay đổi và kéo theo
thay đổi mọi mặt đời sống XH
Câu 3
- Phủ định biện chứng là sự phủ định diễn ra dosự phát triển của bản thân sự vật hiện tượng, có
kế thừa những yếu tố tích cực của SV-HT cũ để tạo thành sự vật hiện tượng mới
- Phân tích phản ứng hóa học:
+ Từ hai chất ban đầu, sau phản ứng thu được hai chất mới ( Chất cũ đã bị chất mới phủ định) + Tuy nhiên, chất cũ không mất đi hoàn toàn mà nó có mặt ở cả chấ mới ( Chất mới được tạo ra trên cơ sở chất cũ, giữ lại những yếu tố tích cực của chất cũ để tạo nên chất mới)
Trang 4ĐỀ SỐ 2
Phần I: TRẮC NGHIỆM: 3 điểm (Hãy chọn đáp án đúng nhất)
Câu 1: Theo quy lu ật phủ định của phủ định, con đường phát triển của sự vật, hiện tượng diễn
ra theo chiều hướng nào?
A Đường tròn khép kín B Đường xoáy ốc đi lên
C Đường Parabol D Đường thẳng đi lên
Câu 2: Nh ận thức lí tính đem lại cho con người những hiểu biết về:
A Đặc điểm bên ngoài sự vật, hiện tượng B Bản chất bên trong sự vật, hiện tượng
C Đặc điểm cơ bản của sự vật, hiện tượng D Đặc điểm không cơ bản của sự vật, hiện
tượng
Câu3: Con người quan sát mặt trời, từ đó chế tạo các thiết bị sử dụng năng lượng mặt trời điều
này thể hiện vai trò nào dưới đây của thực tiễn đối với nhận thức?
A Tiêu chu ẩn của chân lí B Động lực của nhận thức
C Cơ sở của nhận thức D Mục đích của nhận thức
Câu 4: Thế giới vật chất có mấy hình thức vận động cơ bản?
A 6 B 3 C 4 D 5
Câu 5: Cái mới không ra đời từ hư vô mà ra đời từ trong lòng cái cũ Điều này thể hiện đặc điểm
nào dưới đây của phủ định biện chứng?
C Tính thời đại D Tính truyền thống
và sự biến đổi về chất?
A Kiến tha lâu cũng đầy tổ B Tích tiểu thành đại
C Nước đổ đầu vịt D Góp gió thành bão
Câu 7: Trong Tri ết học duy vật biện chứng, thế giới quan và phương pháp luận biện chứng luôn:
A T ồn tại bên cạnh nhau B Tách rời nhau
C Thống nhất hữu cơ với nhau D Bài trừ nhau
Câu 8: Khi hai m ặt đối lập luôn tác động bài trừ, gạt bỏ lẫn nhau, Triết học gọi là gì?
A S ự đấu tranh của hai mặt đối lập B Sự thống nhất của hai mặt đối lập
C Sự chuyển hoá của hai mặt đối lập D Sự phủ định của phủ định
Trang 5Câu 9: Theo quan điểm Triết học sự vật nào sau đây không nói về Chất ?
A Muối mặn B.Gừng cay
C Gỗ lim cứng không mọt D Đất làm gốm
Câu 10: Nội dung nào dưới đây không phải là vai trò của thực tiễn đối với nhận thức?
A Thực tiễn là tiêu chuẩn của nhận thức
B Thực tiễn quyết định toàn bộ nhận thức
C Thực tiễn là động lực của nhận thức
D Thực tiễn là cơ sở của nhận thức
Câu 11: Hình thức hoạt động thực tiễn cơ bản và quan trọng nhất, quy định các hoạt động khác
là hoạt động nào dưới đây?
A Kinh doanh hàng hóa B Sản xuất vật chất
C Học tập nghiên cứu D Vui chơi giải trí
Câu 12: Trong điều kiện bình thường, đồng (Cu) ở trạng thái rắn Nếu ta tăng dần nhiệt độ đến
10830C, đồng sẽ nóng chảy Vậy giới hạn từ 10000C đến 10830C được gọi là
A độ B bước nhảy C lượng D điểm nút
Phần II: TỰ LUẬN (7 điểm)
Câu 1: (2đ) Phủ định biện chứng là gì?Quá trình học tập của học sinh từ lớp 1 đến lớp 10 là phủ
định biện chứng hay siêu hình? Vì sao?
Câu 2: (2đ) Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính có ưu điểm và nhược điểm gì? Cho ví dụ
minh họa?
Câu 3: (3đ) Vận dụng kiến thức đã học để giải trả lời câu hỏi trong tình huống sau:
Hùng và Minh tranh luận với nhau Hùng cho rằng việc đốt rừng để làm nương rẫy là hành động vì con người Minh thì cho rằng hành động đó gây tác hại rất lớn đối với môi trường và cuộc sống của con người Em đồng ý với ý kiến nào? Tại sao?
Trang 6ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 2 Phần I: TRẮC NGHIỆM: 3 điểm
Phần II: TỰ LUẬN (7 điểm)
Câu 1 Ph ủ định biện chứng là gì?Quá trình học tập của học sinh từ lớp 1 đến lớp 10 là phủ
định biện chứng hay siêu hình? Vì sao?
- Khái niệm phủ định biện chứng: Là sự phủ định diễn ra do sự phát triển của bản thân SV, HT,
có kế thừa những yếu tố tích cực của SV, HT cũ để phát triển SV, HT mới
- Quá trình học từ lớp 1- lớp 10 là sự phủ định biện chứng
- Trong quá trình đó, kiến thức cũ không mất đi hoàn toàn mà nó là cơ sở để hình thành kiến
thức mới
Câu 2 - Ưu và nhược điểm của nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính:
*Nhận thức cảm tính: diễn ra nhanh, quan sát trực tiếp nên kết quả tương đối chính xác.Tuy nhiên quá trình này có nhược điểm là mới chỉ nhận thức đượcvẻ bên ngoài của sự vật- hiện tượng
* Nhận thức lý tính có ưu điểm là nhân thức được quy luật, bản chất bên trong của sự vật hiện tượng Nhược điểm là diễn ra lâu, trai qua nhiều thao tác và do nhận thức gián tiếp nên kết quả
dễ mắc sai lầm
Câu 3 V ận dụng kiến thức đã học để giải trả lời câu hỏi trong tình huống sau:
Hùng và Minh tranh luận với nhau Hùng cho rằng việc đốt rừng để làm nương rẫy là hành động
vì con người Minh thì cho rằng hành động đó gây tác hại rất lớn đối với môi trường và cuộc
sống của con người Em đồng ý với ý kiến nào? Tại sao?
- Khẳng định: Đồng ý với ý kiến của Minh
Giải thích:
Đốt rừng gây ra tình trạng ô nhiễm do khói bụi, lớp đất màu mỡ bị rửa trôi, khí hậu thay đổi, gây
ra lũ lụt, hạn hán, động, thực vật quý hiếm giảm dần, có nguy cơ tuyệt chủng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và đời sống của con người
Trang 7ĐỀ SỐ 3
Câu 1: (4đ)
Phủ định biện chứng là gì ? Trong cuộc sống và học tập hằng ngày ta cần phải
phê bình và tự phê bình như thế nào mới phù hợp với quan điểm phủ định biện chứng ?
Câu 2: (4,5đ)
Thế nào là nhận thức ? Nhận thức cảm tính có những đặc điểm cơ bản nào ?
Trong mối quan hệ với nhận thức lí tính, nhận thức cảm tính có vai trò gì ? Cho ví dụ ?
Câu 3: (1,5đ)
Em hãy cho biết những câu sau nhấn mạnh vai trò của yếu tố nào trong quá trình nhận thức: Trăm nghe không bằng 1 thấy, Đi một ngày đàng học một sàng khôn Hãy liệt kê thêm 1
số câu tương tự
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 3 Câu 1 - Khái niệm phủ định biện chứng:
- Phê bình: xem xét, phân tích đánh giá ưu điểm và khuyết điểm về tư tưởng, đạo đức, hành vi…của người khác để nhằm phát huy cái tốt hạn chế cái xấu
- Tự phê bình: tự nêu ra, phân tích đánh giá ưu điểm và khuyết điểm về tư tưởng, đạo đức, hành
vi…của bản thân để nhằm phát huy cái tốt hạn chế cái xấu
Câu 2 - Khái niệm nhận thức:
- Nhận thức cảm tính có các đặc điểm cơ bản:
+ Diễn ra trực tiếp thông qua các giác quan: thị giác, thính giác, khứu giác, xúc giác, vị giác
+ Đem lại hiểu biết về các đặc điểm bên ngoài của sự vật, hiện tượng
- Trong mối quan hệ với nhận thức lí tính, nhận thức cảm tính có vai trò cung cấp tài liệu cho nhận thức lí tính khái quát, chỉ ra bản chất của sự vật
-Ví dụ:
Câu 3 - Thực tiễn:
- Liệt kê được 2 câu nói về thực tiễn
ĐỀ SỐ 4
Câu 1:(2 điểm)
Trang 8b) Đức tính siêng năng, chăm chỉ và thói lười biếng có phải là hai mặt đối lập của mâu thuẫn không trong bản thân em ? Nếu có thì em sẽ giải quyết nó như thế nào?
Câu 2:(2 điểm)
a) Thế nào là phủ định biện chứng? Phủ định này có những đặc điểm gì?
b)Vì sao phủ định biện chứng duy trì sự tồn tại và phát triển của bản thân sự vật, hiện tượng?
Câu 3:( 3 điểm)
a) Đối với mỗi sự vật và hiện tượng, khái niệm chất dùng để chỉ những thuộc tính nào?
b)Để tạo nên sự biến đổi về chất, ta nên chuẩn bị cho sự biến đổi về mặt nào? Từ đó rút ra được điều gì cho bản thân trong cuộc sống, đặc biệt đối với học sinh trong học tập và rèn luyện đạo đức?
Câu 4:(3 điểm)
Thầy giáo đưa cho hai bạn A và B mỗi người một hạt táo và yêu cầu hai bạn hãy phủ định hạt táo đó Thực hiện yêu cầu của thầy giáo, bạn A đã đập vỡ hạt táo của mình, còn bạn B đem ươm hạt táo của mình xuống đất và hạt táo đó đã phát triển thành một mầm cây
Câu hỏi:
a) Theo em, hạt táo đó có bị phủ định không? Vì sao?
Hai cách mà bạn A và bạn B thực hiện hiện theo yêu cầu của thầy giáo khác nhau như thế nào?
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 4 Câu 1
a) Mặt đối lập của mâu thuẫn là những khuynh hướng, tính chất…
b) -Đức tính siêng năng, chăm chỉ và thói lười biếng trong mỗi học sinh là hai mặt đối lâp của mâu thuẫn
-Hướng giải quyết: HS nêu được ý cơ bản: đấu tranh trong tư tưởng, trong nhận thức để dần
dần loại bỏ thói lười biếng, hình thành tính siêng năng, chăm chỉ
Câu 2
Trang 9a -Phủ định biện chứng: là sự phủ định được diễn ra do sự vận động và phát triển bên trong bản thân của svht, có kế thừa những yếu tố tích cực của svht cũ để phát triển thành svht mới
-Đặc điểm:
+Tính khách quan
+Tính kế thừa
b - Giải thích: sự vật hiện tượng cũ mất đi để cho ra đời sự vật, hiện tượng mới trên cơ sở kế thừa những yếu tố tích cực của sự vật và hiện tượng cũ và phát triển svht mới hoàn thiện hơn
Câu 3
a)-Khái niệm chất dung để chỉ những thuộc tính cơ bản, vốn có của sự vật, hiện tượng, tiêu biểu cho sự vật và hiện tượng đó,phân biệt nó với sự vật và hiện tượng khác
b) -Để có sự biến đổi về chất, ta nên chuẩn bị cho sự biến đổi về mặt lượng
-Bài học rút ra cho cuộc sống: phải kiên trì, nhẫn nại, không coi thường việc nhỏ; mọi hành
động nôn nóng hoặc nủa vời đều không đem lại kết quả như mong muốn
Câu 4
a Hạt táo bị phủ định
Vì hạt táo đã bị mất đi, không còn tồn tại
b
-HS chỉ rõ sự khác nhau ở nguyên nhân của sự phủ định
- cần gọi tên được phủ định biện chứng và phủ định siêu hình
ĐỀ SỐ 5
Câu 1 (3 điểm)
a Thế nào là vận động? Trình bày các hình thức vận động cơ bản của thế giới vật chất?
b Hãy sắp xếp các hiện tượng sau đây theo các hình thức vận động cơ bản của thế giới vật
chất từ thấp đến cao:
Trang 10- Ma sát sinh ra nhiệt
- Sự dao động của con lắc
- Sự biến đổi của công cụ lao động từ đồ đá đến kim loại
- Rượu tan trong nước
Câu 2 (3 điểm)
a Trình bày khái niệm và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
b Em hiểu như thế nào về nguyên lý giáo dục: Học đi đôi với hành? Bản thân em đã có việc
làm nào gắn học với hành? Việc kết hợp giữa học với hành có tác dụng thế nào đối với quá
trình học tập của em?
Câu 3 (4 điểm)
a Thế nào là chất và lượng của sự vật hiện tượng? Cho ví dụ
b Sự biến đổi về lượng và sự biến đổi về chất khác nhau như thế nào?
c Cho hình chữ nhật chiều dài 50cm, chiều rộng 30cm, người ta có thể tăng hoặc giảm chiều
rộng về hai phía để giải thích sự biến đổi của hình Hỏi:
- Lượng thay đổi của hình chữ nhật
như thế nào?
- Độ của chiều rộng là bao nhiêu để
nó còn tồn tại là hình chữ nhật?
Chất mới của hình chữ nhật là gì?
Qua đó, em rút ra kết luận gì?
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 5
Trang 11Câu 1
a/
- Vận động là mọi sự biến đổi (biến hóa) nói chung của sự vật và hiện tượng tronggiới tự nhiên
và đời sống xã hội
- Nêu rõ 5 hình thức vận động cơ bản:
+ Vận động cơ học: sự di chuyển vị trí của các vật thể trong không gian
+ Vận động vật lí: sự vận động của các phân tử, các hạt cơ bản, các quá trình nhiệt, điện,…
+ Vận động hóa học: sự hóa hợp và phân giải các chất
+ Vận động sinh học: sự trao đổi chất của cơ thể sống với môi trường
+ Vận động xã hội: sự biến đổi, thay thế của các xã hội trong lịch sử
b/
- Sự dao động của con lắc
- Ma sát sinh ra nhiệt
- Rượu tan trong nước
- Cây cối ra hoa, kết quả
- Sự biến đổi của công cụ lao động từ đồ đá đến kim loại
Câu 2
a/
- Thực tiễn là toàn bộ những hoạt động vật chất có mục đích, mang tính lịch sử - xã hội của
con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội
- Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức:
+ Thực tiễn là cơ sở của nhận thức