Một số trường hợp thường gặp trong bài tập tố tụng dân sự và hướng giải quyết. Trường hợp đương sự rút đơn khởi kiện, trường hợp đương sự chết, trường hợp đương sự vắng mặt tại các phiên tòa xét xử sơ thẩm, phúc thẩm.
Trang 1M t s tr ột số trường hợp trong bài tập tố ố trường hợp trong bài tập tố ường hợp trong bài tập tố ng h p trong bài t p t ợp trong bài tập tố ập tố ố trường hợp trong bài tập tố
t ng dân s ụng dân sự ự
1 Giải quyết vụ án dân sự trong trường hợp đương sự rút đơn khởi kiện.
TH1: đương sự rút đơn trước khi thụ lí
Căn cứ điểm g khoản 1 điều 192 BLTTDS, trong trường hợp người khởi kiện rút đơn khởi kiện, thẩm phán sẽ trả lại đơn khởi kiện
TH2: đương sự rút đơn sau khi TA đã thụ lí
(a) Nếu trong giai đoạn chuẩn bị xét xử: căn cứ điểm c khoản 1 điều 217, sau khi thụ lí vụ án thuộc thẩm quyền của mình, Tòa án quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự trong trường hợp người khởi kiện rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện Thẩm quyền ra quyết định đình chỉ là thẩm phán giải quyết
vụ án dân sự Trong trường hợp này, đương sự có quyền khởi kiện lại (b) Nếu đương sự rút đơn rút đơn khởi kiện tại phiên tòa sơ thẩm: căn cứ
khoản 2 điều 244, “trường hợp có đương sự rút một phần hoặc toàn bộ
yêu cầu của mình và việc rút yêu cầu của họ là tự nguyện thì Hội đồng xét
xử chấp nhận và đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu hoặc toàn bộ yêu cầu đương sự đã rút” Như vậy, trong trường hợp này, hội đồng xét xử có
thẩm quyền đình chỉ xét xử đối với yêu cầu rút đơn khởi kiện của đương
sự
Địa vị tố tụng của người tham gia tố tụng có thể bị thay đổi theo điều 246 BLTTDS
( )
TH3: rút đơn khởi kiện ở cấp phúc thẩm (trước và trong phiên tòa), căn cứ điều 299 BLTTDS, HĐXX hỏi bị đơn có đồng ý hay không:
(a) Nếu bị đơn không đồng ý: không chấp nhận việc rút đơn khởi kiện
(b) Nếu bị đơn đồng ý: ra quyết định hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết
vụ án
Trang 22 Giải quyết vụ án dân sự trong trường hợp đương sự chết.
TH1: đương sự chết ở cấp sơ thẩm và phát hiện ngay ở cấp sơ thẩm
(a) Nếu quan hệ tranh chấp là quan hệ thân nhân: quan hệ thân nhân là quan hệ không được chuyển giao Do đó, căn cứ điểm a khoản 1 điều 217, nguyên đơn hoặc bị đơn đã chết mà quyền, nghĩa vụ của họ không được thừa kế thì sau khi thụ lí vụ án thuộc thẩm quyền của mình, tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự
(b) Nếu quan hệ tranh chấp là quan hệ tài sản:
- Nếu chưa có người thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng: căn cứ điểm a
khoản 1 điều 214, đương sự là cá nhân đã chết mà chưa có cá nhân kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng thì tòa án ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự
- Nếu tìm thấy người thừa kế có quyền và nghĩa vụ: căn cứ điều 74 về kế
thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng, trường hợp đương sự là cá nhân đang tham gia tố tụng chết mà quyền, nghĩa vụ về tài sản của họ được thừa kế thì người thừa kế tham gia tố tụng Như vậy trong trường hợp này, tòa
án sẽ tiếp tục giải quyết vụ án, người thừa kế sẽ tham gia vào vụ việc dân sự
- Nếu không có tài sản: đình chỉ giải quyết vụ án (không có quy định)
- Nếu không có người thừa kế nghĩa vụ tố tụng (có tài sản): tiếp tục giải
quyết vụ án, đại diện Nhà nước tham gia giải quyết
TH2: đương sự chết ở cấp sơ thẩm nhưng đến cấp phúc thẩm mới phát hiện ra
Căn cứ Điều 311: “Hội đồng xét xử hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án nếu trong quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm, vụ
án thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 217, điểm b khoản 1 điều 299 của Bộ luật này”
TH3: đương sự chết ở cấp phúc thẩm
(a) Đối với quyền và nghĩa vụ được chuyển giao
- Nếu chưa có người thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng: theo quy định tại
Điều 288 Bộ luật TTDS dẫn chiếu đến Điều 214 BLTTDS thì trong trường hợp đương sự chết ở phúc thẩm mà chưa có người thừa kế thì Tòa án sẽ ra quyết định tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án dân sự đó
Trang 3- Nếu có người thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng: căn cứ điều 74 về kế
thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng, trường hợp đương sự là cá nhân đang tham gia tố tụng chết mà quyền, nghĩa vụ về tài sản của họ được thừa kế thì người thừa kế tham gia tố tụng Như vậy trong trường hợp này, tòa
án sẽ tiếp tục giải quyết vụ án, người thừa kế sẽ tham gia vào vụ việc dân sự
(b) Đối với quyền và nghĩa vụ không được:
3 Giải quyết vụ án dân sự trong trường hợp đương sự vắng mặt tại phiên tòa sơ thẩm
Trường
hợp 1
Đương sự vắng mặt nhưng có đơn xử vắng mặt hoặc có người đại diện hợp pháp tham gia phiên tòa tiến hành bình thường (Căn cứ: điều 227 quy định về sự có mặt của đương sự.)
Trường
hợp 2
Triệu tập hợp lệ lần 1, đương sự vắng mặt mà không có đơn xử vắng mặt và không có người đại diện hợp pháp tham gia (dù bất khả kháng hay không) hoãn phiên tòa (căn cứ khoản 1 điều 227)
Trường
hợp 3
TA triệu tập hợp lệ lần 2 nhưng đương sự vắng mặt vì sự kiện bất khả kháng Phiên tòa có thể hoãn
Trường
hợp 4
TA triệu tập hợp lệ lần 2 nhưng ĐS vắng mặt không vì sự kiện bất khả kháng
+ Nếu người vắng mặt là nguyên đơn
- Nếu không có yêu cầu phản tố: TA ra quyết định đình
chỉ giải quyết vụ án
- Nếu có yêu cầu phản tố của bị đơn, người có yêu cầu
độc lập: TA tiếp tục giải quyết yêu cầu phản tố, thay đổi địa vị tố tụng
+ Nếu người vắng mặt là bị đơn:
- Nếu không có yêu cầu phản tố: xét xử vắng mặt họ.
- Nếu có yêu cầu phản tố: đình chỉ giải quyết yêu cầu
phản tố
+ Nếu người vắng mặt là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan
có yêu cầu độc lập: đình chỉ giải quyết yêu cầu độc lập
+ Nếu người vắng mặt là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập: xét xử vắng mặt họ
4 Giải quyết vụ án dân sự trong trường hợp đương sự vắng mặt tại phiên tòa phúc thẩm
4 trường hợp
Trang 4- 3 trường hợp đầu: giống ở cấp sơ thẩm.
- TH4: TA triệu tập hợp lệ lần 2 nhưng ĐS vắng mặt không vì sự kiện bất
khả kháng
+ Nếu người vắng mặt là người kháng cáo:
+ Nếu người vắng mặt không phải là người kháng cáo: