Giáo án ngữ văn 6 kì 2 chuẩn cv 5512 mới nhất

Đây là giáo án (kế hoạch bài học) môn Ngữ văn 6 kì 2. Giáo án soạn theo 4 bước mới nhất của cv 3280 và cv 5512.Từng bước được soạn chi tiết cụ thể: Hoạt động khởi động, hoạt động hình thành kiến thức, hoạt động luyện tập, hoạt động vận dụng, mở rộng... Đề kiểm tra giữa kì có ma trận theo yêu cầu mới nhất của Bộ giáo dục cho năm học 2020 2021.

Trang 1

- Viết được đoạnvăn phân tích hình ảnh nhân vật trong tác phẩm

- Viết bài văn bày tỏ suy nghĩ của mình về tác phẩm

c Nói và nghe.

- Nêu nhận xét về nội dung và nghệ thuật của bài thơ

- Cảm nhận được phần trình bày của GV và bạn bè

- Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ về một vấn đề cần có giải pháp thốngnhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài đề xuất dựa trên các ý tưởng được trìnhbày trong quá trình thảo luận

2 Về năng lực:

a.Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học

- Năng lực giao tiếp và hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

b Năng lực đặc thù:

-Năng lực đọc hiểu văn bản

- Năng lực tạo lập văn bản

- Năng lực cảm thụ, thẩm mỹ

3.Về phẩm chất:

- Yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trách nhiệm.

II Thiết bị dạy và học liệu

1 Thầy:

- Kế hoạch bài học

- Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, bảng phụ, tranh minh họa

Trang 2

2 Trò: - Soạn bài.

- Tìm đọc những thông tin về tác giả, văn bản

- Sưu tầm thông tin về văn bản liên quan đến nội dung bài

III Tiến trình dạy học

1 Hoạt động 1: Mở đầu

a) Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh; tạo vấn đề vào chủ đề

b) Nội dung hoạt động: Trả lời câu hỏi

c) Sản phẩm học tập:

- Câu trả lời/chia sẻ của HS bằng ngôn ngữ

d) Tổ chứchoạt động:

* Chuyển giao nhiệm vụ:

GV: Cho Hs quan sát chân dung nhà văn Tô Hoài

? Đây là nhà văn nổi tiếng VN với những tác phẩm viết cho trẻ em Đó là nhà văn nào?

? Tác phẩm nổi tiếng của VN được dịch ra nhiều thứ tiếng nhất trên thế giới Cho biết têntác phẩm đó?

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

Chốt: Trên thế giới và nước ta có những nhà văn nổi tiếng gắn bó cả cuộc đời viết củamình cho đề tài trẻ em,một trong những đề tài khó khăn và thú vị bậc nhất Tô Hoài là mộttrong những tác giả như thế

- Truyện đồng thoại đầu tay của Tô Hoài: Dế Mèn phiêu lưu kí (1941) Nhưng Dế Mèn là

ai? Chân dung và tính nết nhân vật này như thế nào, bài học cuộc đời đầu tiên mà anh ta

Trang 3

- Tìm hiểu chung về tác giả và văn bản

- Đọc và tìm hiểu khái quát về văn bản

- Đọc và phân tích giá trị nghệ thuật và nội dung của bài thơ

- Tổng kết về văn bản

- Những nét khái quát về tác giả và văn bản

- Những giá trị nghệ thuật và nội dung của bài thơ

d) Tổ chức thực hiện:

* Chuyển giao nhiệm vụ học tập:

- GV phát phiếu học tập, hướng dẫn HS tìm hiểu thông tin

* Thực hiện nhiệm vụ:

- Học sinh đọc ngữ liệu văn bản

- HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm, thảo luận, thống nhất kết quả ghi vào phiếu bài tập

- GV quan sát, hỗ trợ HS

* Báo cáo kết quả:

- HS trình bày kết quả (cá nhân/đại diện nhóm)

* Đánh giá nhận xét:

- HS khác khác theo dõi, đánh giá, nhận xét, bổ sung

- GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn; nhận xét, đánh giá kết quả làm việc của HS, chốt kiếnthức, chuyển giao nhiệm vụ mới

(Dự kiến sản phẩm)

Gọi HS đọc chú thích (Sgk/tr5 (tập 2)

GV chiếu chân dung nhà thơ

- HS quan sát chân dung tác giả, hình ảnh sách…

- HS đọc thông tin về tác giả, văn bản

- GV phát phiếu bài tập số 1, yêu cầu HS làm việc

nhóm để điền thông tin vào phiếu bài tập

- Sau khi HS thực hiện xong từng nhiệm vụ, GV

I Giới thiệu chung:

- Tên thật Nguyễn Sen(1920- 2014)

- Viết văn từ trướccách mạng

- Có nhiều tác phẩmviết cho thiếu nhi

2 Tác phẩm

a/ Xuất xứ, thể loại

- Trích từ tác phẩm DếMèn phiêu lưu kí

- TL: kíb/ Đọc-Tìm hiểu chú

Trang 4

Phương thức biểu đạt chính

Những thông tin về tác giả và

văn bản giúp cho em như thế

nào về việc đọc văn bản?

- HĐ chung: Đọc văn bản:

Cần đọc bài thơ với giọng điệu như thế nào?

? Đề xuất cách đọc văn bản?

- Đoạn: Dế Mèn tự tả chân dung mình đọc với giọng

hào hứng, kiêu hãnh, to, vang, chú nhấn giọng ở các

tính từ, động từ miêu tả

- Đoạn trêu chị Cốc:

+ Giọng Dế Mèn trịch thượng khó chịu

+ Giọng Dế choắt yếu ớt, rên rẩm

+ Giọng chị Cốc đáo để, tức giận

- Đoạn Dế Mèn hối hận đọc giọng chậm, buồn, sâu

lắng và có phần bị thương

+ Giáo viên đọc mẫu

+ HS nghe và đọc văn bản

Tìm hiểu chú thích:

+ Giáo viên hướng dẫn HS tìm hiểu các chú thích SGK

+ HS trao đổi với bạn bên cạnh về những từ ngữ mình

không hiểu hoặc hiểu chưa rõ ràng bằng cách dự đoán

nghĩa của từ trong ngữ cảnh

- Dựa vào các ý hãy chia bố cục cho bài thơ?

thích

1 Đọc và tìm hiểu chú thích

- HS đọc diễn cảm được văn bản

- Học sinh đọc hiểuđược các chú thích

2 Bố cục văn bản

- Bố cục :+ Phần 1: Từ đầu đến

"Đứng đầu thiên hạ rồi"

Þ Miêu tả hình dáng,tính cách của Dế Mèn.+ Phần 2: Còn lại Þ Kể

về bài học đường đờiđầu tiên của Dế Mèn

1 GV chuyển giao nhiệm vụ:

- HS đọc đoạn 1 và trả lời các câu hỏi:

+ Hình dáng, hành động của Dế Mèn được nhà văn

khắc họa qua những chi tiết nào?

+ Cách miêu tả ấy giúp em hình dung hình ảnh Dế

Mèn như thế nào?

+ Qua các chi tiết vừa tìm, em có nhận xét gì về từ

3 Tìm hiểu văn bản:

1 Bức chân dung tựhoạ của Dế Mèn:

a Ngoại hình:

Trang 5

ngữ, trình tự và cách miêu tả của tg?

HP : ? Dế Mèn lấy làm "hãnh diện với bà con về vẻ

đẹp của mình" Theo em Dế Mèn có quyền hãnh diện

+ Là chàng Dế thanh niên cường tráng, rất khoẻ, tự

tin, yêu đời và rất đẹp trai.

+ Vừa tả ngoại hình chung vừa làm nổi bật các chi

tiết quan trọng của đối tượng, vừa miêu tả ngoại hình

vừa diễn tả cử chỉ hành động của đối tượng.

+ 1 loạt tt tạo thành 1 hệ thống: cường tráng, mẫm

bóng, cứng, nhọn hoắt, hủn hoẳn, dài, giòn giã, nâu,

bóng, to, bướng, đen nhánh, ngoàm ngoạp, cong, hùng

dũng, trịnh trọng, khoan thai,…

* Hành động :

+ Quá kiêu căng, hợm hĩnh, không tự biết mình.

+ Trình tự miêu tả: từng bộ phận của cơ thể, gắn liền

miêu tả hình dáng với hành động khiến hình ảnh Dế

Mèn hiện lên mỗi lúc một rõ nét

3 Báo cáo kết quả: HS lên bảng trình bày kết quả

chuẩn bị của nhóm, các nhóm khác nghe

4 Đánh giá kết quả

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

->Giáo viên chốt kiến thức

? Em hãy nhận xét về những nét đẹp và chưa đẹp trong

hình dáng và tính tình của Dế Mèn?

- Càng: mẫm bóng-Vuốt:cứng, nhọn hoắt,đạp phành phạch

- Cánh: áo dài chấmđuôi

- Đầu: to, nổi từng tảng-Răng: đen nhánh, nhaingoàm ngoạp

- Râu: dài, uốn cong -> Bằng sự quan sáttinh tế, chọn lọc các chitiết tiêu biểu, sd hệthống tt, nt ss -> DMhiện lên là 1 chàng dếthanh niên cường tráng,rất khoẻ, tự tin, yêu đời

và rất đẹp

b Hành động:

- Đi đứng oai vệ, làmđiệu, nhún chân, rungđùi

- Quát mấy chị cào cào,

đá ghẹo anh gọng vó

Trang 6

* GV bình: đây là đoạn văn đặc sắc, độc đáo về nghệ

thuật miêu tả vật Bằng cách nhân hoá cao độ, dùng

nhiều tính từ, động từ từ láy, so sánh rất chọn lọc và

chính xác, Tô Hoài đã để cho Dế Mèn tự tạo bức chân

dung của mình vô cùng sống động không phải là một

con Dế Mèn mà là một chàng Dế cụ thể

- Đạp phanh phách, vũphành phạch, nhaingoàm ngoạm, trịnhtrọng vuốt râu

- Tưởng mình sắp đứngđầu thiên hạ

->Từ ngữ chính xác,trình tự miêu tả hợp lí -> DM kiêu căng, xốcnổi, xem thường mọingười

3 Hoạt động 3: Luyện tập

a) Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

b) Nội dung: viết đoạn văn

c) Sản phẩm : đoạn văn đã viết

d) Tổ chức thực hiện

Viết một đv trình bày cảm nhận của em về hình ảnh Dế Mèn

- HS suy nghĩ, hình thành và triển khai ý tưởng, tư duy độc lập…

- GV gọi bất kì cá nhân nào trình bày kết quả

Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

“Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có

chừng mực nên tôi chóng lớn lắm Chẳng

bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế

thanh niên cường tráng Đôi càng tôi mẫm

bóng Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ

cứng dần và nhọn hoắt Thỉnh thoảng,

Gợi ý:

Câu 1: Đoạn văn trên trích trong văn bản "

Bài học đường đời đầu tiên " của tác giả TôHoài

Câu 2: Đoạn trích trên miêu tả hình dáng

và tính cách của dế mèn

Câu 3: Hành động, suy nghĩ của Dế

Trang 7

muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt,

tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các

ngọn cỏ Những ngọn cỏ gãy rạp, y như có

nhát dao vừa lia qua Đôi cánh tôi, trước

kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ thành cái áo

dài kín xuống tận đuôi Mỗi khi tôi vũ lên,

đã nghe tiếng phành phạch giòn giã Lúc

tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh

một màu nâu bóng mỡ và rất ưa nhìn Đầu

tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng Hai

cái răng đen nhánh lúc nào cũngnhai

ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm

việc Tôi lấy làm hãnh diện với bà con về

cặp râu ấy lắm Cứ chốc chốc tôi lại trịnh

trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên

vuốt râu.”

(Sách Ngữ văn 6, tập 2,

NXB Giáo dục Việt Nam, năm 2018)

Câu 1: Đoạn trích trên thuộc văn bản

nào? Của ai ? Nêu xuất xứ của văn bản

chứa đoạn trích trên ?

Câu 2: Nêu nội dung chính của đoạn

văn?

Câu 3: Nhân vật trong đoạn trích được

thể hiện qua những hành động nào?

Câu 4: Tìm những tính từ, danh từ, động

từ, chỉ ra một biện pháp nghệ thuật so

sánh có trong đoạn trích và nêu tác dụng?

Câu 5: Qua đoạn văn trên, em thấy nhân

vật Dế Mèn hiện lên như thế nào?

Câu 6: Dế mèn lấy làm “hãnh diện với

bà con” Theo em , Dề Mèn có quyền hãnh

diện như thế không?

vũ, nhai) dưới ngòi bút miêu tả tài tình tác giả đã làm hiện lên trước mắt người đọc mộtchàng dế với vẻ đẹp cường tráng, khỏe mạnh đầy sức sống

- Phép so sánh : Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc

Tác dụng : cho thấy độ sắc và bén của haicái răng của dế mèn , nó có thể nhai đứt vàlàm gãy cỏ một cách nhanh gọn và dễ dàng

Câu 6: Không vì nó tạo thành thói tự kiêu,

có hại cho Dế Mèn sau này

4 Hoạt động 4: Vận dụng

a) Mục tiêu:

Trang 8

- Mục tiêu: Giúp HS hiểu thêm cảm xúc của bài thơ Giúp HS biết vận dụng kiếnthức có trong bài học để giải quyết những vấn đề trong thực tế cuộc sống

b) Nội dung:

- HS vận dụng kĩ năng đọc hiểu văn bản thơ để làm bài tập

- HS vận dụng kĩ năng làm văn nghị luận văn học

- Câu trả lời cho các câu hỏi đọc hiểu văn bản

- Bài làm văn nghị luận văn học

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

Bài tập: Từ việc đọc hiểu văn bản chứa

đoạn trích trên, hãy viết đoạn văn (khoảng 5

- 7 câu) trình bày suy nghĩ của em về ý

nghĩa của đức tính khiêm tốn

Với đề bài hướng dẫn HS cách làm bài, GV

yêu cầu HS:

- Chỉ ra vấn đề

- Xác định phương thức biểu đạt chính và

các phương thức biểu đạt được kết hợp

trong đoạn văn

- Tìm ý và lập dàn ý cho đoạn văn

- Viết câu văn mở đoạn các câu trong phần

thân đoạn, câu kết đoạn

- Chỉnh sửa bài viết

Sau khi HS thực hiện xong từng nhiệm

vụ, GV nhận xét và chốt lại.

* Mở đoạn( 1 câu): Khiêm tốn là một trong

những phẩm chất cần có của mỗi người

* Thân đoạn:( từ 3-5 câu)

- Khiêm tốn là không quá đề cao mình mà

luôn thấy bản thân mình chưa hoàn hảo vàcần cố gắng, nỗ lực nhiều hơn nữa

- Khiêm tốn thể hiện trong lời nói,cách ănmặc và hoạt động thường ngày của cá nhân

- Nhờ có sự khiêm tốn mà con người biếtquan tâm và yêu thương mọi người nhiềuhơn

- Người có đức tính khiêm tốn sẽ đượcmọingười xung quanh yêu thương và quý trọng.Nhờ vậy mà các mối quan hệ cộng đồngcũng trở nên tốt đẹp hơn

* Kết đoạn( 1 câu): Chính vì thế, mỗi

người hãy tự rèn huyện cho mình đức tínhcao đẹp này hay đó cũng chính là cách tatừng ngày rèn luyện bản thân mình ngàycàng hoàn thiện hơn

Ngày dạy :19/2/2021

Trang 9

- Viết được đoạnvăn phân tích hình ảnh nhan vật trong tác phẩm

II Thiết bị dạy và học liệu

1 Thầy:

- Kế hoạch bài học

- Học liệu: Đồ dùng dạy học, phiếu học tập, bảng phụ, tranh minh họa

Trang 10

2 Trò: - Soạn bài.

- Tìm đọc những thông tin về tác giả, văn bản

- Sưu tầm thông tin về văn bản liên quan đến nội dung bài

III Tiến trình dạy học

1 Hoạt động 1: Xác định vấn đề.

b) Nội dung hoạt động: Trả lời câu hỏi

?Trong tiết học trước, em thấy những nét tính cách chưa đẹp nào của DM?

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

GV: Trong tiết học trước các em đã được thấy những nét đẹp và chưa đẹp về ngoại hình

và tính cách DM.

Và chính những nét chưa đẹp đó đã làm cho DM phải một lần ân hận suốt đời Vậy nỗi ân hận, bài học đường đời đầu tiên của DM đó là gì? Câu hỏi đó cô trò chúng ta sẽ tìm hiểu trong tiết học này.

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

a) Mục tiêu: HS hiểu được bài học đường đời đầu tien

trong cuộc đời của DM

b) Nội dung: Trả lời các câu hỏi

c) Sản phẩm : Phiếu học tập

Hoạt động nhóm lớn- kỹ thuật khăn phủ bàn

- Đọc phân vai đoạn 2:

Vai DM

I Giới thiệu chung

II Tìm hiểu văn bản

1 Bức chân dung tựhoạ của Dế Mèn

2 Bài học đường đờiđầu tiên của Dế Mèn

* Thái độ của DM với

Dế Choắt:

Trang 11

Vai Dế Choắt.

Vai chị Cốc

Vai người dẫn truyện

+ Hình ảnh Dế choắt hiện lên qua những chi tiết nào?

So sánh với chân dung Dế Mèn và rút ra nhận xét.

+ Tìm chi tiết miêu tả thái độ của Dế Mèn đối với Dế

Choắt (Biểu hiện qua lời nói, cách xưng hô, giọng

+ Như gã nghiện thuốc phiện; Cánh ngắn củn, râu

một mẩu, mặt mủi ngẩn ngơ; Hôi như cú mèo;

+ Gọi Dế Choắt là "chú mày" mặc dù chạc tuổi với

Choắt; dưới con mắt của Dế Mèn, Dế Choắt rất yếu

ớt, xấu xí, lười nhác, đáng khinh

-> Rất kiêu căng

? Thói hống hách, kiêu ngạo của DM được biểu hiện

rõ nhất qua chi tiết nào trong truyện?

? Nêu diễn biến tâm trạng của Dế Mèn trong việc trêu

chị Cốc?

? Hành động ngông cuồng của DM đã dẫn đến hậu

quả ntn? Thái độ của DM trước hậu quả ấy?

- Khinh thường

- Rất kiêu căng

- Muốn ra oai với DếChoắt, muốn chứng tỏmình sắp đứng đầuthiên hạ

* Dế Mèn khi trêu chịCốc

- DM xấc xược, ác ý

Trang 12

? Bài học đầu tiên mà Dế Mèn phải chịu hậu quả là

gì? Liệu đây có phải là bài học cuối cùng?

2.Thực hiện nhiệm vụ:

- HS: trao đổi lại, thống nhất sản phẩm,

- GV: Quan sát, lựa chọn sản phẩm tốt nhất

- Dự kiến sản phẩm…

+ Sợ hãi khi nghe Cốc mổ DC: "Khiếp nằm im thin thít"

+ Bàng hoàng, ngớ ngẩn vì hậu quả không lường hết

được.

+ Hốt hoảng lo sợ, bất ngờ vì cái chết và lời khuyên

của DC

+ Ân hận xám hối chân thành nghĩ về bài học đường

đời đầu tiên phải trả giá

- Bài học đường đời đầu tiên:

+Là bài học về tác hại của tính nghịch ranh, ích kỉ, vô

tình giết chết DC

+ Ý nghĩa: Bài học về sự ngu xuẩn của tính kiêu ngạo

đã dẫn đến tội ác

? Câu cuối cùng của đoạn trích có gì đặc sắc?

- Câu văn vừa thuật lại sự việc, vừa gợi tả tâm trạng

mang ý nghĩa suy ngẫm sâu sắc

? Theo em trong lúc đứng lặng hồi lâu nghĩ về bài học

đường đời đầu tiên Dế Mèn đã nghĩ gì?

Hoạt động 2: Tổng kết

a) Mục tiêu: Giúp học sinh khái quat nghệ thuật và

nội dung của vb

b) Nội dung: Trả lời câu hỏi

c) Sản phẩm : trả lời miệng

1 GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:

? Hãy khái quát lại nghệ thuật và nội dung chính

- Diễn biến tâm trạngcủa DM:

+ Sợ hãi + Bàng hoàng+ Hốt hoảng lo sợ

- Khi DC bị chết-> Ânhận xám hối chânthành nghĩ về bài họcđường đời đầu tiên phảitrả giá

Þ DM còn có tình cảmđồng loại, biết ăn nănhối lỗi

III Tổng kết:

1 Ngệ thuật

Trang 13

của vb?

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:

- Nghe và trả lời

Gv chốt bảng

*Tóm lại : Đây là văn bản mẫu nực về kiểu văn miêu

tả mà chúng ta sẽ học ở bài tập làm văn sau này

- Cách quan sát, miêu

tả loài vật sống động;trí tưởng tượng độc đáokhiến thế giới loài vậthiện lên dễ hiểu nhưthế giới con người;dùng ngôi kể thứ nhất

2 Nội dung

- Bài học của DếMèn…

* Ghi nhớ(SGK)

a) Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào

giải bài tập

b) Nội dung: Hs nghe câu hỏi, viết đv

c) Sản phẩm : Câu trả lời của HS; vở ghi.

GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:

Theo em có đặc điểm nào của con người được gán cho

các con vật ở truyện này? Em biết tác phẩm nào cũng

có cách viết tương tự như thế?

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ:

- Nghe và làm bt

- GV hướng dẫn HS về nhà làm

- Dự kiến sản phẩm:

+ DM: Kiêu căng nhưng biết hối lỗi.

+ DC: yếu đuối nhưng biết tha thứ Cốc: tự ái, nóng

- Mục tiêu: Giúp HS hiểu thêm cảm xúc của bài

thơ Giúp HS biết vận dụng kiến thức có trong bài học

để giải quyết những vấn đề trong thực tế cuộc sống

b) Nội dung:

Trang 14

- HS vận dụng kĩ năng đọc hiểu văn bản thơ trữtình để đọc một số đoạn trích/văn bản khác có cùngphương thức và chủ đề với văn bản “ Nhớ rừng” (ThếLữ).

- HS vận dụng kĩ năng làm văn nghị luận vănhọc

1 Gv chuyển giao nhiệm vụ cho HS:

+ Qua câu chuyện của DM, em rút ra bài học gì cho bản thân mình?

+ Thử tượng tượng những lời nói và tâm trạng của Mèn khi đứng trước nấm mộ của Choắt?

2 HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ.

+ Nghe yêu cầu

+ Trình bày cá nhân

+ Dự kiến sản phẩm: Không kiêu căng, tự phụ; khi làmbất cứ việc gì phải suy xét thật kỹ, không gây ra nhữnghậu quả đáng tiếc,

Ngày soạn: 18/02/2021

Ngày dạy:23/02/2021

Trang 15

- HS nắm được thế nào là văn miêu tả

- Nắm được mục đích và cách thức của miêu tả

b Viết.

- Viết được đoạn văn, bài văn miêu tả

- Nêu nhận xét về các chi tiết miêu tả trong ngữ liệu.

a)Các năng lực chung.

- Tự chủ và tự học

- Giao tiếp và hợp tác

b) Các năng lực chuyên biệt.

- Năng lực ngôn ngữ: giao tiếp tiếng Việt, sử dụng ngôn ngữ: trình bày một vấn đề

trước tập thể, nâng cao khả năng giao tiếp…Nhận diện được đoạn văn, bài văn miêu tả Bước đầu xác định được nội dung một đoạn văn hay bài văn miêu tả, xác định đặc điểmnổi bật của đối tượng được miêu tả trong đoạn văn hay bài văn miêu tả

3 Phẩm chất

- Yêu nước

- Chăm chỉ: có trách nhiệm trong học tập

- Nhân ái: Rút ra được những kinh nghiệm, bài học trong đời sống từ bài học

- Trách nhiệm, trung thực: dùng từ tạo hình ảnh trong bài văn miêu tả

II Thiết bị dạy học và học liệu.

- Học liệu: Ngữ liệu/Sách giáo khoa, phiếu học tập

- Thiết bị: Máy tính, máy chiếu

III Tiến trình dạy học.

Trang 16

1 Hoạt động 1: Mở đầu

b) Nội dung hoạt động:

- HS Chơi trò chơi ô chữ

G : Cử lớp trưởng lên triển khai trò chơi hát truyền vật (một tờ giấy) Bài hát : Aiyêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng Kết thúc bài hát tờ giấy ở trong tay bạn nào

bạn đó sẽ phải trả lời câu hỏi trong tờ giấy

? Em hãy chỉ ra những ca từ miêu tả hình dáng Bác Hồ trong bài hát

 Thực hiện nhiệm vụ

HS nhận xét về phần trả lời

- Dự kiến câu trả lời : “ Bác chúng em dáng cao cao người thanh thanh

Bác chúng em mắt như sao, râu hơi dài

Bác chúng em nước da nâu vì sương gió ”

GV nhận xét, dẫn vào bài : Lời bài hát đã khiến ta hình dung hình dáng thân thương đáng

kính của Bác Hồ kính yêu Tác giả đã miêu tả rất chân thực về Bác Vậy thế nào là văn

miêu tả cô và các em sẽ tìm hiểu bài học ngày hôm nay : Tìm hiểu chung về văn miêu tả

a) Mục tiêu:

- HS nắm được thế nào là văn miêu tả

- Nắm được mục đích và cách thức của miêu tả

- Nhận diện được đoạn văn, bài văn miêu tả

- Bước đầu xác định được nội dung một đoạn văn hay bài văn miêu tả, xác định đặc điểmnổi bật của đối tượng được miêu tả trong đoạn văn hay bài văn miêu tả

- Thế nào là văn miêu tả?

- Làm các bài tập

Trang 17

- Khái niệm văn miêu tả

- Đoạn văn, bài văn miêu tả

- HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm, thảo luận, thống nhất kết quả ghi vào phiếubài tập

TH 3 có 2 nhân vật : em học sinh lớp 3 và anh trai

Khi diễn các em chú ý lời nói rõ ràng, cách biểu thị sắc

thái cảm xúc chân thực tự nhiên, phong thái linh hoạt

Hai nhóm lên thực hiện lần lượt.Thời gian cho mỗi nhóm

là 3 phút

G: Các em vừa được xem hai nhóm dựng lại hai tình

huống và đưa ra cách xử lý tình huống của nhóm mình

? Em thấy các bạn diễn kịch có hay không

G Nhận xét cụ thể

I Thế nào là văn miêu tả?

Trang 18

Qua đó hãy cho cô biết

? ở TH 1, để giúp người khách tìm được nhà mình bạn hs

ở nhóm 1 đã phải làm gì ?

H: - Tả đường về nhà và ngôi nhà với đặc điểm cụ thể đểngười khách nhận ra ( kiểu nhà,màu sơn, cổng,…)

? Vì sao bạn đó phải miêu tả như vậy

- Vì người khách chưa biết chưa nhìn thấy ngôi nhà

? Việc miêu tả như vậy có tác dụng gì

- Người khách căn cứ vào những đặc điểm đó để tìm đúngnhà mà không bị nhầm lẫn

? ở TH 3 người anh đã nói gì để cho em hs lớp 3 hiểu thểnào là người lực sĩ ?

- Tả chân dung lực sĩ ,những đặc điểm nổi bật dángngười, thân hình, sức khỏe

? Tác dụng của việc miêu tả đó là gì

- em đó sẽ hình dung được hình ảnh người lực sĩ dù chưanhìn thấy ngoài đời bao giờ

G : Ở cả hai TH trên ta đều phải dùng đến miêu tả

Vậy theo em ta cần miêu tả khi nào ?

- Khi cần tái hiện hoặc giới thiệu về một sự vât,con người,phong cảnh, mà người được giới thiệu chưa nhìnthấy,chưa hình dung được

? Trong cuộc sống hằng ngày ta có phải thường xuyêndùng đến miêu tả không ?

a, Em khoe với bạn mẹ em là một người phụ nữ rất

đẹp.Vậy làm thế nào để bạn biết mẹ em đẹp như thế nào

?

b, Nhà em mới nuôi một chú chó con Không may nó bị

Trang 19

tuột dây xích cổ nên bị lạc mất Em sang các nhà hàngxóm quanh đó để tìm Em phải nói như thế nào đểnhững người hàng xóm hình dung được về chú chó đểtìm giúp em ?

c, Một người bạn của em ở xa muốn biết về ngôi trường

mà hiện nay em đang học Em phải làm gì ?

- Gọi hs trả lời cá nhân

G: Hãy chỉ ra đoạn văn tả Dế Mèn và Dế Choắt trong

“Bài học đường đời đầu tiên”?

H: Đoạn tả Dế Mèn “Bởi tôi … vuốt sâu”

- Đoạn tả Dế Choắt: “Cái anh chàng Dế Choắt … hangtôi” Hoạt động nhóm 3 phút, thực hiện hai yêu cầu :

Nhóm 1 : thực hiện với đoạn văn tả Dế Mèn

Nhóm 2 : thực hiện với đoạn văn tả Dế Choắt

Dự kiến sản phẩm:

* Dế Mèn :

- Đặc điểm nổi bật : cường tráng, khỏe mạnh

- Chi tiết cụ thể : đôi càng mẫm bóng, vuốt cứng vànhọn hoắt,cánh dài chấm đuôi, đầu to nổi từngtảng,răng đen nhánh như hai lưỡi liềm máy, râu dàiuốn cong

 Dế Choắt :

- Đặc điểm nổi bật : gầy gò, ốm yếu

- Chi tiết cụ thể : dài lêu nghêu như gã nghiện, cánhngắn củn, càng bè bè, râu cụt ngủn , mặt mũi ngẩnngơ

? So sánh đặc điểm ngoại hình của hai chú dế

- Hai chúm có ngoại hình đối lập nhau

? ở hai đoạn văn này tác giả đã dùng thể loại văn gì ?

- Văn miêu tả

? Qua đó em có hình dung được về loài dế chưa ?

Trang 20

? Em đã nhìn thấy con dế ngoài tự nhiên chưa ?

G : đây là hai bức ảnh chú dế ngoài đời thực

? Tác giả miêu tả có giống không ?

H: Là loại văn giúp người nghe, người đọc hình dung

được đặc điểm, tính chất của sự vật, sự việc,

- Loại văn giúp hìnhdung được đặc điểm,tính chất của sự vật, sựviệc, con người, làmcho những cái đó nhưhiện lên trước mắt

? Để miêu tả như vậy theo em tác giả TH phải làm gì

trước tiên ?

- Quan sát, tìm hiểu kỹ về đối tượng

G : Năng lực quan sát là năng lực quan trọng đầu tiên cần

phải có khi miêu tả Muốn miêu tả hay trước hết phải

quan sát tìm hiểu kỹ về đặc điểm tiêu biểu của đối

tượng Các kỹ năng này chúng ta sẽ được tìm hiểu rõ hơn

ở tiết học 79,80 tuần học sau

Gọi HS đọc ghi nhớ

- Trong văn miêu tảnăng lực quan sát đượcbộc lộ rõ nhất

* Ghi nhớ SGK/ 16

? So sánh sự khác nhau giữa văn tự sự và văn miêu tả

- Văn tự sự là phương thức trình bày một chuỗi các sự

việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng đi đến

một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa

- Văn miêu tả là loại văn nhằm giúp người đọc, người

nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của một

sự vật, sự việc, con người, phong cảnh… làm cho những

cái đó như hiện lên trước mắt người đọc, người nghe

* BT nhanh : Trong các đoạn văn trên ,đoạn nào là đoạn

Trang 21

văn miêu tả ? Đoạn nào không phải là đoạn văn miêu tả ?

Vì sao ?

a, Trúc xinh trúc mọc đầu đình

Em xinh em đứng một mình cũng xinh

b, Mùa xuân đã về trên cánh đồng Bên kia đồi,tiếp với

đồng là rừng cây Hoa cánh kiến vàng nở trên rừng,hoa kim anh trắng xóa Những bầy ong từ rừng bay xuống

đồng,cỏ ống cao lêu đêu đong đưa trước gió Cỏ gà ,cỏ

mật,cỏ tương tư xanh nõn Ban mai nắng dịu,chim hót líu

lo Gió ngọt ngào mùi thơm của mật và phấn hoa

c, Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái tên là

Mị Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu.Vua cha yêu thương Mị Nương hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng

? Để xác định được thì trước tiên em phải xác định đượcPTBĐ chính của từng đoạn

- Đoạn a : biểu cảm ( bộc lộ tình cảm, cảm xúc của chàngtrai yêu quý, ngưỡng mộ vẻ đẹp của cô gái )

- Đoạn b : Miêu tả cảnh mùa xuân (có chi tiết hình ảnh vềcác loài hoa,… )

- Đoạn c : Tự sự ( có nhân vật, kể về sự việc vua Hùngkén rể )

G: Đây là 3 đoạn văn thuộc 3 phương thức biểu đạt khácnhau mà các em đã học

 Chơi trò chơi tiếp sức

Thời gian chơi là 5 phút, chia 2 đội

Ghép các phương án nội dung ở cột B với cột A để tạothành câu văn miêu tả phù hợp

G gọi HS lên điều khiển trò chơi

G nhận xét kết luận

Hoạt động 3: Luyện tập

- Mục tiêu: Củng cố, khắc sâu kiến thức đã học

- Phương pháp: Vấn đáp, Thảo luận nhóm, giải quyêt vấn đề

- Kĩ thuật: Động não, trình bày một phút

Trang 22

? BT 1 có mấy yêu cầu ?

- Mỗi đoạn miêu tả tái hiện lại điều gì ?

- Chỉ ra những đặc điểm nổi bật của sự vật,

quang cảnh, con người được miêu tả?

- Những chi tiết hình ảnh cụ thể để làm nổi bật

- Đoạn 1 :

+ Miêu tả chú chó Mi-lu + Đặc điểm nổi bật: to lớn,thông minh, đáng yêu

- Đoạn 2 :

+ Tái hiện hình ảnh chú béLượm

+ Đặc điểm nổi bật: nhỏ bé,nhanh nhẹn, vui vẻ, hồn nhiên

Bài tập 2 : Quan sát các bức tranh và thực hiện

yêu cầu:

Gọi HS đọc yêu cầu

Từ các bức tranh em liên tưởng tới cảnh gì ?

Trình bày 3-4 câu miêu tả về cảnh đó.(trong 1

phút )

- Cảnh mùa xuân

Trình bày một phút cho chuẩn bị 1 phút ra giấy

Gọi 2 HS trình bày

Một số đoạn văn tả cảnh mùa xuân

- Mùa xuân thời tiết rất ấm áp Mặt trời

chiếu những tia nắng dịu dàng làm cho cây cối

đâm chồi nảy lộc Mùa xuân có bao nhiêu là hoa

đẹp như hoa hồng, hoa đào, hoa mai Mùa xuân

mọi người trong gia đình cùng nhau đi chơi rất

vui Em rất thích mùa xuân

- Cảnh vật mùa xuân luôn tràn đầy sức

sống Những cánh hoa đào của miền bắc và hoa

mai của miền nam đua nhau khoe sắc, chở bao

nhiêu dư vị và màu sắc của mùa xuân Những

cành cây cao vút bắt đầu nhú những mầm non

Bài tập 2 : Quan sát các bức

tranh và thực hiện yêu cầu:

Trang 23

xanh nõn, mượt mà như những nét chấm phá nhẹ

nhàng giữa bầu trời cao trong xanh

Bài tập 3 :

H: Đọc và nêu yêu cầu btập

G: Nêu yêu cầu đề a

H: Tả cảnh mùa đông

G: Em sẽ tả những cảnh nào?

? trước tiên em phải làm gì ?

- Quan sát để tìm ra những đặc điểm nổi bật tiêu

biểu của mùa đông

HS làm việc cá nhân 1 phút

H: - Lạnh lẽo và ẩm ướt, lạnh buốt xương

- Gió bấc và mưa phùn

- Bầu trời luôn âm u

- Cây cối trơ trọi, khẳng khiu

- Nhiều loại hoa: Chuẩn bị cho mùa xuân đến

G : ý b về nhà làm

Bài tập 3 : Đề luyện tập

A, Nếu phải viết đoạn văn miêu

tả cảnh mùa đông thì em sẽ tảnhững cảnh nào ?

a) Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải bài tập

- HS luyện đọc kĩ một đoạn trích trong văn bản và thực hiện các nhiệm vụ/trả lời cáccâu hỏi, bài tập để rèn kĩ năng đọc hiểu văn bản

- HS tập làm viết đoạn văn nghị luận và cảm thụ văn học

- Câu trả lời của các câu hỏi, bài tập

- Các đoạn văn đã viết

- GV phát phiếu bài tập

* Kết luận, đánh giá:

- HS, GV đánh giá, nhận xét

Trang 24

? BT 1 có mấy yêu cầu ?

- Mỗi đoạn miêu tả tái hiện lại điều gì ?

- Chỉ ra những đặc điểm nổi bật của sự vật, quang

cảnh, con người được miêu tả?

- Những chi tiết hình ảnh cụ thể để làm nổi bật đặc

- Đoạn 2 :

+ Tái hiện hình ảnh chú béLượm

+ Đặc điểm nổi bật: nhỏ bé,nhanh nhẹn, vui vẻ, hồn nhiên

Bài tập 2 : Quan sát các bức tranh và thực hiện yêu

cầu:

Gọi HS đọc yêu cầu

Từ các bức tranh em liên tưởng tới cảnh gì ? Trình

bày 3-4 câu miêu tả về cảnh đó.(trong 1 phút )

- Cảnh mùa xuân

Trình bày một phút cho chuẩn bị 1 phút ra giấy

Gọi 2 HS trình bày

Một số đoạn văn tả cảnh mùa xuân

- Mùa xuân thời tiết rất ấm áp Mặt trời chiếu

những tia nắng dịu dàng làm cho cây cối đâm chồi

nảy lộc Mùa xuân có bao nhiêu là hoa đẹp như hoa

hồng, hoa đào, hoa mai Mùa xuân mọi người trong

gia đình cùng nhau đi chơi rất vui Em rất thích mùa

xuân

- Cảnh vật mùa xuân luôn tràn đầy sức sống

Những cánh hoa đào của miền bắc và hoa mai của

miền nam đua nhau khoe sắc, chở bao nhiêu dư vị và

màu sắc của mùa xuân Những cành cây cao vút bắt

đầu nhú những mầm non xanh nõn, mượt mà như

những nét chấm phá nhẹ nhàng giữa bầu trời cao

Bài tập 2 : Quan sát các bức

tranh và thực hiện yêu cầu:

Trang 25

trong xanh.

Bài tập 3 :

H: Đọc và nêu yêu cầu btập

G: Nêu yêu cầu đề a

H: Tả cảnh mùa đông

G: Em sẽ tả những cảnh nào?

? trước tiên em phải làm gì ?

- Quan sát để tìm ra những đặc điểm nổi bật tiêu biểu

của mùa đông

HS làm việc cá nhân 1 phút

H: - Lạnh lẽo và ẩm ướt, lạnh buốt xương

- Gió bấc và mưa phùn

- Bầu trời luôn âm u

- Cây cối trơ trọi, khẳng khiu

- Nhiều loại hoa: Chuẩn bị cho mùa xuân đến

G : ý b về nhà làm

Bài tập 3 : Đề luyện tập

A, Nếu phải viết đoạn văn miêu

tả cảnh mùa đông thì em sẽ tảnhững cảnh nào ?

* Giao nhiệm vụ học tập:

- GV phát phiếu bài tập

* Kết luận, đánh giá:

*BT : Từ những chi tiết vừa tìm được ở

Trang 26

? Đọc yêu cầu đề

? Xác định yêu cầu cụ thể

- Thể loại : văn miêu tả

- Hình thức : đoạn văn 5-7 câu

- Viết được đoạn văn miêu tả vùng Sông nước Cà Mau có hình ảnh so sánh

Trang 27

- Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ về một vấn đề cần có giải pháp thống nhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài đề xuất dựa trên các ý tưởng được trình bày trong quá trình thảo luận

II Thiết bị dạy học và học liệu.

- Học liệu: Ngữ liệu/Sách giáo khoa, phiếu học tập

- Thiết bị: Máy tính, máy chiếu

III Tiến trình dạy học.

1 Hoạt động 1: Mở đầu.

- HS xem vi deo và trả lời câu hỏi

*Chuyển giao nhiệm vụ

- Giáo viên yêu cầu:

- Cho Hs quan sát hình ảnh về vùng sông nước Cà Mau trên màn hình, nghe giai điệu bái hát “ Đất rừng phương Nam”

? Cảm xúc của em khi được nghe giai điệu của bài hát?

Hoặc hỏi lời bài hát nhắc tới địa danh nào của nước ta? Quan sát trên bản đồ cho biết địa danh đó nằm ở đâu?

- Học sinh tiếp nhận

*Thực hiện nhiệm vụ

Trang 28

- Học sinh:tiếp nhận và thực hiện nhiêm vụ

- Giáo viên:quan sát, giúp đỡ và định hướng cho hs khi cần thiết

- Học sinh khác nhận xét, bổ sung, đánh giá

->Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài học: Đất nước Việt Nam ta rất giàu và đẹp Vẻ đẹp của vùng đất mũi Cà Mau hiện lên qua từng trang viết của nhà văn Đoàn Giỏi sinh động là một ví dụ cho sự giàu đẹp đó Hôm nay cô trò chúng ta cùng đi tìm

hiểu qua văn bản “ Sông nước Cà Mau”

Hướng dẫn HS đọc hiểu văn bản : SÔNG NƯỚC CÀ MAU( ĐOÀN GIỎI)

- Tìm hiểu chung về tác giả và văn bản

- Đọc và tìm hiểu khái quát về văn bản

- Đọc và phân tích giá trị nghệ thuật và nội dung của

- Tổng kết về văn bản

- Những nét khái quát về tác giả và văn bản

- Những giá trị nghệ thuật và nội dung của bài thơ

Trang 29

- HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm, thảo luận, thống nhất kết quả ghi vào phiếu bài tập.

Gọi HS đọc chú thích (Sgk/tr5 (tập 2)

GV chiếu chân dung nhà thơ

- HS quan sát chân dung tác giả, hình ảnh sách…

- HS đọc thông tin về tác giả, văn bản

- GV phát phiếu bài tập số 1, yêu cầu HS làm việc nhóm

để điền thông tin vào phiếu bài tập

- Sau khi HS thực hiện xong từng nhiệm vụ, GV nhận

Những thông tin về tác giả và

văn bản giúp cho em như thế

nào về việc đọc văn bản?

- HĐ chung: Đọc văn bản:

Cần đọc bài thơ với giọng điệu như thế nào?

+ Giáo viên đọc mẫu

+ HS nghe và đọc văn bản

Tìm hiểu chú thích:

+ Giáo viên hướng dẫn HS tìm hiểu các chú thích SGK

+ HS trao đổi với bạn bên cạnh về những từ ngữ mình không

hiểu hoặc hiểu chưa rõ ràng bằng cách dự đoán nghĩa của từ

phẩm

Trang 30

- Dựa vào các ý hãy chia bố cục cho bài thơ?

Gv chiếu hình ảnh tác giả và các tác phẩm chính của ông

+ “Đất rừng phương Nam” là tác phẩm tiêu biểu nhất của

ông cũng là một trong những tác phẩm xuất sắc viết cho

- Phương thức biểu đạt:

Tự sự, miêu tả, thuyết minh, giải thích

- Thể loại: Truyện ngắn

3 Đọc và tìm hiểu chú thích

- HS đọc diễn cảm được văn bản

- Học sinh đọc hiểu đượccác chú thích

Cà Mau và con sông Năm Căn

+ Còn lại : cảnh chợ Năm Căn

Trang 31

thiếu nhi Nó đã có sức hấp dẫn lâu bền với thế hệ bạn

đọc nhỏ tuổi cho đến tận ngày nay Tác phẩm đã đượcđạo

diễn Vĩnh Sương chuyển thể thành phim truyền hình” Đất

rừng phương Nam” năm 1997 Đây là một bộ phim được

rất nhiều bạn thieus nhi êu thích

+ Sông nước Cà Mau tính từ chương XVIII truyện "Đất

rừng phương Nam"

+ Truyện viết năm 1957 kể về quãng đời lưu lạc của chú

bé An tại vùng rừng U Minh, miền Tây Nam Bộ trong

những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp.Qua

hành trình lưu lạc của chú bé, tác giả đã đưa người đọc

đến với những cảnh thiên nhiên hoang dã, phì nhiêu,

những con người mộc mạc, chân chất giàu lòng yêu nước,

căm thù giặc ở miền đất cực nam của Tổ quốc Qua đó,

tác phẩm mang đến cho người đọc những hiểu biết phong

phú và tình yêu đối với thiên nhiên, con người ở miền đất

ấy

Để hiểu hơn về văn bản, cô trò chúng ta cùng sang phần 3

HS thảo luận nhóm bàn( 10p) : Ở 5 phút đầu các em sẽ

thảo luận nhóm ra phiếu học tập, còn 5 phút sau các nhóm

sẽ trao đổi chéo kết quả cho nhóm bạn kiểm tra( Dùng kĩ

thuật công đoạn)

Phiếu học tập số 2:

1 Cảnh sông nước Cà Mau được miêu tả cụ thể hay

khái quát? Đó là cảnh vật gì

2 Cảnh được tác giả cảm nhận và miêu tả trực tiếp

hay gián tiếp? Căn cứ vào đâu để xác định được như

vậy?

3 Quan sát phần đầu văn bản, nhận xét từ ngữ, biện

pháp nghệ thuật, hình ảnh, âm thanh nào được tác giả

Trang 32

Bước 2: Đại diện các nhóm báo cáo kết quả

Bước 3: HS nhận xét về phần trả lời

Bước 4: GV nhận xét, chốt nội dung

Đại diện nhóm 1 báo cáo kết quả thảo luận

Dự kiến sản phẩm nhóm 1:

1

- Miêu tả khái quát: Đó là hình ảnh của sông ngòi kênh rạch chi chít - sông ngòi, kênh rạch: như mạng nhện

…tỏa răng chi chít

- Trời xanh, dưới nước xanh, xung quanh sắc xanh câylá

- Âm thanh: tiếng rì rào bất tận, sóng ,rừng

- hơi gió muối

- Trời cây nước

Đặc điểm này thuận lợi cho sư phát triển giao tông đường thủy tuy nhiên đi lại sẽ gặp khó khăn

2

Cảnh được miêu tả một cách trực tiếp vì nhân vật

"tôi" trực tiếp quan sát cảnh sông nước Cà Mau từ trêncon thuyền và trực tiếp miêu tả

Tiếng sóng biển

rì rào bất tận ru ngủ thính giác con người

=> Gợi lên trước mắt người đọc rất nhiều sông ngòi

Trang 33

tiếp như vậy có tác dụng gì?

+ Khiến cảnh sông nước Cà Mau hiện lên một cách chân

thực sinh động.

+ Người miêu tả có thể bộc lộ trực tiếp sự: quan sát, so

sánh, liên tưởng, cảm xúc.

GV bổ sung: Vị trí quan sát và miêu tả của nhân vật "tôi"

trên con thuyền, xuôi theo kênh rạch vùng Năm Căn rộng

lớn rồi dừng lại ở chợ Năm Căn đã thể hiện rất rõ năng

lực quan sát, liên tưởng và khả năng bộc lộ cảm xúc của

nhà văn

? Để làm nổi bật ấn tượng đó, tác giả đã cảm nhận được qua

những giác quan nào? ( thị giác và thính giác)

GV bình: Để miêu tả phong cảnh sống động, nhà văn

thường dùng các chất liệu đời sống được cảm thụ trực tiếp

qua các giác quan, nhất là thị giác và thính giác, hai cơ

quan có khả năng nắm bắt nhanh nhạy nhất các đặc điểm

của đối tượng Đặc biệt bằng những tín hiệu nghệ thuật

so sánh, điệp từ, tính từ, liệt kê tả kết hợp với kể cho ta

thấy vùng sông nước Cà Mau có rất nhiều sông ngòi cây

cối.Trời xanh, nước xanh, kèm theo đó là một màu xanh

bất tận của cây lá, tiếng rì rào không dứt của gió rừng và

1 Ấn tượng ban đầu

về toàn cảnh sông nước Cà Mau.

- So sánh -> Một vùng sông ngòi kênh rạch rất nhiều, bủa giăng chằng chịt như mạng nhện

- Màu sắc riêng biệt

- Âm thanh rì rào của gió, rừng, sóng biển ->Cảnh thiên nhiên Cà Mau đẹp, nguyên sơ, rộng lớn, hùng vĩ đầy hấp dẫn và bí ẩn

Trang 34

sóng biển Vẻ đẹp chân thực, tự nhiên của cảnh sông nước

Cà Mau

->Cà Mau là một vùng đất có nhiều sông rạch, cây cối tn

phủ kín màu xanh, chưa có sự tác động của con người

GV chuyển ý: Đó là ấn tượng chung ban đầu về thiên

nhiên Cà Mau Khi mới tiếp xúc thì có vẻ đơn điệu nhưng

khi tìm hiểu thì thiên nhiên nơi đây lại tiềm tàng đầy sức

sống Vậy vùng đất thân yêu này còn được gợi nên bởi

những nét riêng nào về sinh thái chúng ta cùng lắng nghe

kết quả cuả nhóm 2

Phiếu học tập số 3

1 Ở trong đoạn 2 xuất hiện những tên gọi, những

địa danh nào Tác giả đã lí giải về những tên gọi đó

đặt tên đó Từ những địa danh đó gợi ra những đặc

điểm gì về thiên nhiên vùng Cà Mau

4 Em hãy tìm những chi tiết nổi bật miêu tả rừng đước và dòng

sông Năm Căn? Theo em cách miêu tả ấy có gì độc đáo? Nêu rõ

1 Ở trong đoạn 2 xuất hiện những tên gọi, những địa

danh nào Tác giả đã lí giải về những tên gọi đó ra

sao?

Trang 35

- Rach Mái Giầm, kênh ba khía

2

+ Cứ theo đặc điểm riêng của nó mà gọi thành tên:

- rạch Mái Giầm (có nhiều cây mái giầm),

- kênh Bọ Mắt ( có nhiều bọ mắt),

- kênh Ba Khía ( có nhiều con ba khía),

- Năm Căn (nhà năm gian)

+ Cách đặt tên dân dã, mộc mạc, theo lối dân gian, mang tính địa phương

3 - Những tên gọi về kênh rạch đều bắt nguồn từ những đặc điểm sinh học của loài cây, loài con sinh sống ở đó

- Thiên nhiên phong phú, gần gũi với cuộc sống con người

- Đặt tên không phải bằng những danh từ mĩ lệ mà căn

cứ theo đặc điểm riêng để gọi thành tên

- Nước ầm

ầm đổ ra biển ngày đêm như thác; cá hàng đàn đen trũi nhưngười bơi ếch giữa những đầu sóng trắng

Dựng cao ngất như hai dãy trường thành vô tận;Tác giả đã miêu tả màu sắc của rừng đước với

+ Màu xanh chai lọ: màu cảu lá đước đã già-> nhờ 3 mức độ xanh này mà trước mắt người nhìn nhìn hiện lên “ từng bậc màu xanh”, “

Trang 36

lớp này chông len lớp kia ôm lấy dòng sông”

như đôi bạn tri kỉ

=> Khiến cảnh hiện lên cụ thể sinh động

=> Thiên nhiên mang vẻ đẹp hùng vĩ, nên thơ, trù

phú

\

- Cách đặt tên, gọi tên theo đặc điểm riêng: rất độc đáo, mộc mạc, dân dã

- Phong phú đa dạng, tự nhiên, gắn bó với con người

- Dòng sông Năm Căn mang vẻ đẹp hùng vĩ, sống động, giàu có

? Phải là người như thế nào mới có thể khám phá và cảm

nhận được điều đó

- Yêu mến, gắn bó, hiểu biết về vùng đất này

Gv: Bằng sự hiểu biết về văn hóa và lịch sử vùng sông

nước Cà Mau, tác giả đã giúp độc giả biết được từ xuất xứ

tên gọi đến đặc trưng và cách thức định dạng của các địa

danh trên sông Tên đất, tên kênh nơi đây không phải tên

ông hoàng bà chúa trong sử sách hay truyền miệng dân

gian mà chỉ đơn giản là cứ theo đặc điểm riêng biệt mà

gọi thành tên Những cái tên đã nói lên được cả đặc trưng

địa lí, văn hóa xứ sở, thật giản dị, thật dân dã Điều đó

chứng tỏ thiên nhiên nơi đây còn hoang sơ và vẫn gìn giữ

được những quần thể sinh vật đa dạng

? Trong đv này tg đã thuyết minh và giải thích cho chúng

ta biết điều gì?

- Thuyết minh giải thích cách gọi tên một số địa danh Cà

Mau

Gv: Tác giả đã giải thích, lí giải về tên gọi các kênh rạch

ở Cà Mau=> dùng phương pháp giải thích, thuyết minh

mà lên lớp 7 các em sẽ được tìm hiểu kĩ hơn

- Gv chiếu hình ảnh con ba khía, cây mái giầm

Tn là tài sản vô giá, có ý nghĩa quan trọng đối với con

người và sự phát triển kinh tế- xã hội Vì vậy chúng ta cần

Trang 37

phải biết yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với tn

-> thiên nhiên hoang dã, phong phú

Con người sống hòa hợp với tn

- Đọc thầm câu: "Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh

về Năm Căn" có những động từ nào cùng chỉ hoạt động của con thuyền? Nhận xét về sự chính xác và tinh tế trongcách dùng từ của tác giả ở câu văn này?

- Các động từ, cụm động từ diễn tả trạng thái hoạt động của con thuyền là “thoát qua”, “đổ ra”, “ xuôi về”- cách dùng từ của tác giả khá chính xác và tinh tế

Chiếu 1 số hình ảnh rừng đước cà mau bị tàn phá trong những năm gần đây: tuy nhiên rằng ngặp mặn của VN hiện nay đang lên tiếng kêu cứu Đặc biệt là rừng đước CàMau đã có nhiều thay đổi bởi sự tàn phá của con người như: chặt cây để đốt than, lấy củi, để dựng nhà, để nuôi tôm? Vậy theo các em chúng ta cần phải làm gì để bảo vệ thẩm quyền để trừng trị nghiêm khắc những kẻ cố tình phá hoại môi trường Cà Mau?

- Báo với cơ quan có thẩm quyền để trừng trị nghiệm khắc những kẻ cô tình phá hoại môi trường Tuyên truyền

để mọi người khong được chặt phá rừng đước cà Mau, hãy bảo vệ lấy tn chính là bảo vệ môi trường sống của conngười

Gv liên hệ thực tế: Rừng ngặp măn của xã Đồng Rui, huyện Tiên Yên trước dây cũng đã từng bị người dân chặtphá để làm đầm nuôi trồng thủy sản Trước thực trạng trên, tỉnh đã nỗ lực thực hiện các giải pháp nhằm bảo vệ duy trì và phát triển rừng ngặp mặn Giờ đây màu xanh của những cánh rừng ngập mặn đang được hồi sinh, ĐồngRui được đánh giá là 1 trong ít địa phương có diện tích rừng ngập mặn lớn và chất lượng tốt của MB

Gv chiếu hình ảnh người dân tích cực trồng rừng ngập mặn

Gv: chúng ta hãy cùng chung tay bảo vệ rừng đước Cà Mau, để thiên nhiên Cà Mau mãi ấn tượng, đầy sức sống như trong trang viết của nhà văn Đoàn Giỏi

Vậy cuộc sống và con người nơi đây như thế nào? Chúng

Trang 38

ta cùng sang tìm hiểu phần 3 của bài.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

1 Theo cảm nhận của tg thì quang cảnh chợ Năm căn

vừa quen thuộc, vừa lạ lùng Điều đó được hiện lên

qua các chi tiết điển hình nào?

2 Với sự khác lạ đó tác giả đã nhận định gì về bề thế

của chợ Năm Căn?

3 Nêu những nét độc đáo của chợ Năm Căn?

Dự kiến sản phẩm:

1 Theo cảm nhận của tg thì quang cảnh chợ Năm căn

vừa quen thuộc, vừa lạ lùng Điều đó được hiện lên

qua các chi tiết điển hình nào?

- Quen: quang cảnh chợ vừa quen vừa lạ, quen thuộc

giống các chợ vùng rừng cận biển

Lạ: nhiều bến vận hà, nhiều lò than, nhà bè như

những khu phố nổi

2

- Có cái bề thế của một trấn “anh chị rừng xanh” đứng

kiêu hãnh, phô phang sự trù phú của nó trên vừng đất

cuối cùng của TQ

3 Nét độc đáo của chợ Năm Căn:

- Ăn uống mua bán ngay trên thuyền, tiện lợi đến bất

ngờ vì đi lại, mua bán trên thuyền chẳng khác nào đi

trên bộ

- Món xào, món nấu, món TQ, đĩa thịt rừng nướng

ướp kiểu địa phương

- Mua được từ cái kim, cuộn chỉ đến món nữ trang

đắt giá- thái độ của những người bán hàng xởi lởi, họ

thuộc nhiều dân tộc khác nhau: người kinh, người Hoa,

người chà Châu Giang

3, Cảnh chợ Năm Căn

- Trù phú, độc đóa,mang đậm bản sắc vănhóa vùng miền

GV bình: Như vậy chợ Năm Căn đã đẹp lại còn đẹp hơn

bởi sự tô điểm về màu sắc, trang phục, tiếng nói của

Trang 39

người bán hàng thuộc rất nhiều dân tộc khác nhau Nó mang theo hơi thở rất riêng của một thứ chợ ven vùng sông nước Nam Bộ

? Em thấy chợ Năm Căn có giống với chợ ở địa phương

em không?

- Giống là nơi để mọi người đem các mặt hàng, sản phẩm ra trao đổi buôn bán Nhưng có điểm khác là chợ ởđây họp trên sông nước…

? Vậy bằng cách nào mà tác giả có thể giới thiệu cho người đọc hình dung được về cảnh chợ Năm Căn?

- Nhờ bút pháp miêu tả, liệt kê, lựa chọn các chi tiết tiêu biểu đặc sắc về cảnh chợ

->Đó chính là phương pháp tả cảnh cảnh sinh hoạt , các

em chú ý để khi làm bài tập làm văn miêu tả

GV bình: Có thể nói, chợ Năm căn là một bức tranh vô

cùng sống động, 1 bức tranh được vẽ bằng ngôn ngữ vănchương có đường nét, hình khối, có màu sắc, âm thanh

và đặc biệt còn có cả hương vị đậm đà mà chỉ một vùng đất cuối cùng của TQ mới có được

Qua sự tìm hiểu qua mạng Internet ở nhà, mời một nhómlên thuyết trình

Gọi một nhóm lên chiếu 1 vài hình ảnh về Cà Mau hiện nay và giới thiệu: Cà Mau là vùng đất trẻ mới được khai phá cách đây khoảng 300 năm Qua nhiều lần thay đổi địa giới hành chính, ngày 01/01/1997 Cà Mau được chia tách ra từ tỉnh Minh Hải cũ gồm Cà Mau và Bạc liêu Tên gọi Cà Mau được hình thành do người Khơ Me gọi vùng đất này là Tuwk Kha- Mau” nói trại đi là Cà Mau hoặc Khơ Mâu có nghĩa là nước đen Do nước đen là màu nước đặc trưng của lá tràm rừng Uminh bạt ngàn rụng xuống làm đổi màu nước Ngày 14/4/1999 chính phủ ban hành Nghị định số 21 thành lập tp Cà Mau Cà Mau hôm nay đang khoác trên mình chiếc áo mới từ thành thị đến nông thôn Đời sống nhân dân từng bước được nâng lên, bộ mặt quê hương ngày thêm đổi mới

? Nếu cần đóng vai trò là một người hướng dẫn viên du lịch, cần thuyết minh cho một người chưa biết gì về

Trang 40

vùng đất Cà Mau thì em sẽ chọn chi tiết nào để giới

thiệu? Qua đoạn truyện, em có nhận xét gì về sự hiểu

biết cũng như tình cảm của tác gỉa đối với vùng đất này?

- Tác giả có sự hiểu biết thật phong phú, tường tận

- Không những am hiểu cuộc sống Cà Mau mà tác giả

còn có tấm lòng gắn bó máu thịt với vùng đất này

Cho hs nghe bài hát “Áo mới Cà Mau”

Qua việc tìm hiểu văn bản “Sông nước Cà Mau” và

thưởng thức bài hát “ Aó mới Cà Mau” đã giúp em bồi

đắp thêm tình cảm gì đối với vùng đất Cà Mau nói riêng,

đv đất nước VN nói chung?

- Yêu quí mảnh đất này, muốn được đến thăm vùng đất

đó để cảm nhận được những điều mình đã học Tự hào vì

đất nước ta nơi nào cũng đẹp, nơi nào cũng đáng yêu

Gv: Thiên nhiên phong phú hoang sơ mà tươi đẹp, sinh

hoạt chợ búa độc đáo và hấp dẫn Đã từ lâu mảnh đát Cà

Mau- cực Nam của TQ đã trở thành nguồn cảm hứng bất

tận cho nhiều nhà thơ, nhà văn:

“ Đi đâu cũng nhớ quê hương

Ở đâu lòng cũng mến thương đất này

Bồng bềnh sông rợn trời mây

Gió ru dừa nước, đước say bãi bồi”

HĐ cá nhân - KT trình bày 1 phút:

* GV yêu cầu HS làm việc cá nhân thực hiện yêu cầu

sau: Em hãy khái quát nghệ thuật và nội dung chính

của bài thơ?

- Miêu tả cụ thể, chi tiết,nhận xét tinh tế, chính xác

2 Nội dung

- Thiên nhiên phong phú, hoang sơ mà tươi đẹp

- Cuộc sống sinh hoạt

Tiêu đề	Bài Học Đường Đời Đầu Tiên
Tác giả	Tụ Hoài
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2021
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	307
Dung lượng	1,91 MB