Giáo án dạy thêm ngữ văn 8 chuẩn ( cả năm 585 trang mới nhất, chất lượng) bộ 2

Tài liệu giáo án dạy thêm môn Ngữ văn 8 chất lượng. Giáo án biên soạn có phẩm chất, năng lực học sinh, được biên soạn chi tiết,công phu, các kiến thức chuẩn xác. Tài liệu dùng để tham khảo cho các thày cô khi dạy thêm ở nhà hoặc ở trường rất hữu ích, giảm bớt thời gian tìm tài liệu, soạn giáo án để dạy.........

Trang 1

GIÁO ÁN DẠY THÊM NGỮ VĂN 8 CHUẨN (TRỌN BỘ CẢ NĂM, 568

TRANG, GỒM 2 HỌC KI) PHẦN I: HỌC KỲ I Ngày soạn:

Ngày dạy:

BUỔI 1: Giới thiệu tổng quan về văn xuôi Việt nam giai đoạn 1930-1945

Ôn tập văn bản: “ Tôi đi học” – Thanh Tịnh

Ôn tập Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

I Mục tiêu cần đạt :

1 Kiến thức:

- Khái quát về bối cảnh xã hội Việt Nam giai đoạn 1930-1945.

- Học sinh nắm được kiến thức đã học về các tác phẩm truyện và kí Việt

Nam giai đoạn 1930-1945

- Ôn tập, củng cố lại những kiến thức về tác giả Thanh Tịnh với truyện

ngắn “Tôi đi học”

- Ôn tập, củng cố lại những kiến thức về chủ đề của một VB cụ thể và trìnhbày được 1 VB có sự thống nhất về chủ đề

2 Kỹ năng:

- Đọc- hiểu các văn bản truyện – kí Việt Nam giai đoạn 1930-1945

- Luyện tập làm các đề phân tích và cảm nhận về tác phẩm, nhân vật trongtác phẩm “Tôi đi học”

- Rèn kĩ năng cảm thụ văn học qua tác phẩm “Tôi đi học”

- Rèn kĩ năng xây dựng bố cục của VB và sắp xếp các đoạn văn trong bàitheo một bố cục nhất định

Trang 2

4 Năng lực:

- Năng lực chung: Năng lực tự học, tư duy, sáng tạ, giải quyết vấn đề

- Năng lực chuyên biệt: ngôn ngữ, năng lực văn học

II.CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên:

- Sách GK, giáo án, một số bài tập – đáp án

2 Học sinh:

- Ôn lại bài, soạn bài,SGK

III Tiến trình lên lớp

Tiết 1: Giới thiệu tổng quan về văn xuôi Việt nam giai đoạn 1930-1945

Hoạt động của GV - HS Kiến thức cần đạt

H: Em hãy nêu những nét

khái quát về hoàn cảnh xã

hội Việt Nam 1930-1945?

GVgiảng: Khái niệm hiện

đại hoá: được hiểu là

quá trình làm cho văn

học thoát ra khỏi hệ

thống thi pháp văn học

trung đại và đổi mới

theo hình thức của văn

1930-1 Văn học đổi mới theo hướng hiện đại hóa

+ Đầu thế kỉ XX, thực dân Pháp xâm lược

và đẩy mạnh công cuộc khai thác thuộc địa,làm cho xã hội nước ta có nhiều thay đổi:xuất hiện nhiều đô thị và nhiều tầng lớp mới,nhu cầu thẩm mĩ cũng thay đổi

+ Nền văn học dần thoát khỏi sự ảnh hưởng của văn học Trung Hoa và dần hội nhật với nền văn học phương Tây mà

Trang 3

H: Các giai đoạn văn học

trong thời kỳ này?

Có sự cách tân sâu sắc ở nhiều thể loại, đặc biệt

là tiểu thuyết, truyện ngắn, phóng sự, phê bình rađời và đạt được nhiều thành tựu

- Tiểu thuyết có nhóm Tự Lực văn đoàn

- Truyện ngắn có: Nguyễn Công Hoan, Nam Cao,…

- Phóng sự có Tam Lang, Vũ Trọng Phụng,

- Bút kí, tùy bút: Xuân Diệu, Nguyễn Tuân,

…

2 Văn học hình thành hai bộ phận và phân hóa thành nhiều xu hướng, vừa đấu tranh với nhau, vừa bổ sung cho nhau để cùng phát triển

2.1 Bộ phận văn học công khai là văn học hợp

pháp tồn tại trong vòng luật pháp của của chính quyền thực dân phong kiến Những tác phẩm này có tính dân tộc và tư tưởng lành mạnh nhưng không có ý thức cách mạng và tinh thần chống đối trực tiếp với chính quyền thực dân Phân hóa thành nhiều xu hướng:

- Xu hướng (dòng) văn học lãng mạn

Tiểu thuyết Tự Lực văn đoàn và thơ mới

+ Nội dung: Thể hiện cái tôi trữ tình đầy cảm xúc, những khát vọng và ước mơ

+Đề tài: Thiên nhiên, tình yêu và tôn giáo

Trang 4

H: Tình hình của bộ phận

văn học bất hợp pháp?

H: Nhận xét về tốc độ phát

triển của văn học?

+Thể loại: văn xuôi trữ tình

- Xu hướng(dòng) văn học hiện thực:

+Nội dung: Phản ánh hiện thực thông qua những hình tượng điển hình

+Đề tài: Những vấn đề xã hội +Thể loại: Tiểu thuyết, truyện ngắn, phóng sự

2.2 Bộ phận văn học không công khai là văn

học cách mạng, phải lưu hành bí mật Đây là bộ phận của văn học cách mạng và nó trở thành dòng chủ của văn học sau này

3 Văn học phát triển với tốc độ hết sức nhanh chóng

- Văn học phát triển nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng

- Nguyên nhân:

+Sức sống văn hoá mãnh liệt mà hạt nhân là lòng yêu nước và tinh thần dân tộc, biểu hiện rõ nhất là sự trưởng thành và phát triển của tiếng Việt và văn chương Việt

+ Ngoài ra phải kể đến sự thức tỉnh ý thức cá nhân của tầng lớp trí thức Tây học

+ Còn một lí do rất thiết thực: sự thúc bách của thời đại (Lúc này văn chương trở thành một thứ hàng hoá và viết văn là một nghề có thể kiếm sống)

Trang 5

dung, tư tưởng?

H: Thành tựu về mặt nghệ

thuật?

1 Về nội dung, tư tưởng

Văn học Việt Nam vẫn tiếp tục phát huy 2 truyền thống lớn của văn học dân tộc: Chủ nghĩayêu nước, chủ nghĩa nhân đạo

=> Nhân tố mới: Phát huy trên tinh thần dân chủ

Lòng yêu nước gắn liền với quê hương đất nước,trân trọng truyền thống văn hóa dân tộc, ca ngợi cảnh đẹp của quê hương đất nước, lòng yêu nước gắn liền với tinh thần quốc tế vô sản Chủ nghĩa nhân đạo gắn với sự thức tỉnh ý thức cá nhân của người cầm bút

2 Về hình thức thể loại và ngôn ngữ văn học

- Các thể loại văn xuôi phát triển đặc biệt làtiểu thuyết và truyện ngắn

+ Tiểu thuyết văn xuôi quốc ngữ ra đời đến những năm 30 được đẩy lên một bước mới

+ Truyện ngắn đạt được thành tựu phong phú và vững chắc

+Phóng sự ra đời đầu những năm 30 và phát triển mạnh

+ Bút kí, tuỳ bút, kịch, phê bình văn học phát triển

=> Kế thừa tinh hoa của truyền thống văn học trước đó

- Mở ra một thời kì văn học mới: Thời kì văn học hiện đại

Tiết 2: Văn bản: “ Tôi đi học” – Thanh Tịnh

Trang 6

H: Nêu nét khái quát về tác

giả Thanh Tịnh?

HS:Thanh Tịnh (

1911-1988), tên khai sinh là Trần

Văn Ninh Lên 6 tuổi được

đổi thành Trần Thanh Tịnh

Quê ở Thành phố Huế

Năm 1933 ông đi làm ở các

cơ sở tư rồi vào nghề dạy

học và bắt đầu viết văn,

- Phong cách sáng tác của Thanh Tịnh đậmchất trữ tình, toát lên vẻ đẹp đằm thắm nhẹnhàng mà lắng sâu, êm dịu

2 Tác phẩm:

- “ Tôi đi học” là tác phẩm được in trong tập

“ Quê mẹ”, xuất bản năm 1941

- Thể loại : Truyện ngắn

- Đề tài:Hồi tưởng về kỷ nệm ngày đầu tiên đihọc

H : Nêu nội dung chính của

truyện ngắn “ Tôi đi học”?

H: Nghệ thuật của truyện

Trang 7

- Sử dụng nhiều từ láy để miêu tả tâm trạng, ngôn ngữ hình ảnh giàu sức gợi.

- Nghệ thuật so sánh đặc sắc

- Tình huống truyện: Truyện không xây dựng theo mô hình cốt truyện với hệ thống các sự kiện, các nhân vật kể theo dòng hồi tưởng của nhân vật “ tôi” về “những kỉ niệm mơ man của buổi tựu trường” Từ hình ảnh mấy em nhỏ rụt rènúp dưới nón mẹ khi lần đầu tiên đến trường, nhân vật “ tôi” nhớ lại kỉ niệm buổi tựu trường đầu tiên của mình

- Cảm xúc diễn tả theo trình tự thời gian,dòng hồi tưởng của nhân vật “tôi”

Bài tập : Phân tích diễn biến

tâm trạng của nhân vật “tôi”

trong truyện ngắn “ Tôi đi

Bài tập : Phân tích diễn biến tâm trạng của nhân

vật “tôi” trong truyện ngắn “ Tôi đi học”

HD: HS làm bài cần bám sát các ý chính theo bốcục của truyện.Đảm bảo đủ các nội dung sau:Tâm trạng của nhân vật “tôi” trong truyện ngắn

“ Tôi đi học”được diễn tả theo trình tự thời gian

và theo dòng hồi tưởng:

*Trên đường tới trường:

->Tâm trạng háo hức , bâng khuâng, hồi hộp…

* Trên sân trường:

+Cảm thấy ngôi trường xinh sắn, oai nghiêm, trong lòng lo sợ vẩn vơ

+Khi nhìn mọi người, các bạn:

-> Tâm trạng bỡ ngỡ, rụt rè, hồi hộp…

Trang 8

* Khi xếp hàng vào lớp và được ông đốc gọi tên:

+ Tiếng trống vang dội : cảm thấy mình bơ vơ.+Thấy các bạn cũng rụt rè và lúng túng

+ Nghe gọi tên : tim như ngừng đập, gọi tên mình: giật mình, lúng túng

+ Dúi đầu vào lòng mẹ,khóc nức nở khi thấy các bạn khóc

*Khi vào lớp:

+Chưa lần nào cảm thấy xa mẹ như lần này

+Thấy lớp học cái gì cũng lạ+ Nhìn xung quanh: bạn chưa quen nhưng khôngcảm thấy xa lạ chút nào

+ Bắt đầu giờ học đầu tiên, chăm chỉ học bài.->Nhân vật “tôi” vừa cảm thấy xa lạ, ngỡ ngàng vừa gần gũi, tự tin, nghiêm trang bước vào giờ học đầu tiên

=> “Tôi đi học” là một trang văn đầy chất thơ, thấm đẫm cảm hứng trữ tình về những kỉ niệm của một thời mãi mãi in đậm trong tâm hồn mỗi người trong cảm xúc trong trẻo, bâng khuâng nhất

Tiết 3: Tổng quát về văn bản:

A.Lý thuyết

H: Em hãy trình bày hểu biết của mình

về khái niệm văn bản?

H: Em hiểu giao tiếp là gì?

HS suy nghĩ – trả lời

GV chốt:Giao tiếp là hoạt động truyền

đạt, tiếp nhận tư tưởng, tình cảm bằng

phương tiện ngôn từ

I.Khái niệm văn bản:

- Văn bản là hoạt động giao tiếp được thể hện dưới 2 dạng bằng chuỗi lời nóimiệng( động) hay bài viết(tĩnh) có chủ

đề thống nhất, có liên kết mạch lạc, vận dụng phương thức biểu đạt phù hợp để thực hiện mục đích giao tiếp.-> Văn bản là một chỉnh thể thống

Trang 9

nhất về nội dung và trọn vẹn về hình thức

H:Em hãy kể tên các thành phần của

văn bản?

H:Chủ đề của văn bản là gì?

H: Em hãy xác định chủ đề của văn

bản “Tôi đi học”?

? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào

trong thơi thơ ấu của mình?

Tác giả viết văn bản nhằm mục đích gì?

H:Tính thống nhất về chủ đề của văn

bản “Tôi đi học” được thể hiện ntn?

H: Để tái hiện được những kỉ niệm về

ngày đầu tiên đi học, tác giả đã đặt

nhan đề của văn bản và sử dụng những câu,

từ ngữ như thế nào?

H: Để tô đậm cảm giác trong sáng nảy

nở trong lòng nhân vật " Tôi " trong

ngày đầu đi học, tác giả đã sử dụng các

từ ngữ, chi tiết như thế nào?

II Các thành phần của văn bản:

( Chủ đề, bố cục, đoạn văn, liên kết đoạn)

1.Chủ đề của văn bản:Là đối tượng

và vấn đề chính mà văn bản đề cập tới

VD: Văn bản “Tôi đi học”

- Nhớ lại những kỉ niệm buổi đầu đi học

- " Tôi " Phát biểu ý kiến và bộc lộ cảm xúc của mình về một kỉ niệm sâu sắc về

thủa thiếu thời

=> Đây chính là chủ đề của văn bản

“Tôi đi học”

2.Tính thống nhất về chủ đề của văn bản:

- Nhan đề: Có ý nghĩa tường minh

giúp ta hiểu ngay nội dung của văn bản

là nói về chuyện đi học của nhân vật

“tôi”

- Các từ: Những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường, lần đầu tiên đi đến trường, đi học, 2 quyển vở và đại từ

+ Trên sân trường: Ngôi trường cao ráo, xinh xắn -> lo sợ Đứng nép bên những người

Trang 10

Bài tập: Đọc kĩ đoạn văn sau:

“ Cũng như tôi, mấy cậu học trò mới bỡ ngỡ đứng nép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa hay dám đi từng bước nhẹ nhàng(1) Họ như con chim non đứng bên

bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ (2) Họ thèm vụng và ước ao thầm được như những người học trò cũ, biết lớp, biết thầy để khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ(3).

Yêu cầu trả lời các câu hỏi:

Câu 1.Đoạn văn trên trích trong văn

bản nào?Ai là tác giả?

Câu 2 Đoạn văn trên có nội dung gì?

Câu 3 Trong câu văn “Họ như con

chim non đứng bên bờ tổ, nhìn quãng

trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập

ngừng e sợ” tác giả sử dụng phép tu từ

nào? Tác dụng của phép tu từ đó?

Hướng dẫn trả lời:

Câu 1 Đoạn văn trên trích trong văn

bản “Tôi đi học” - Tác giả Thanh Tịnh

Câu 2 Nội dung của đoạn văn: Tâm

trạng bỡ ngỡ, hồi hộp, lo lắng củanhân vật “tôi” và các bạn cùng tuổi khi

ở sân trường trong ngày khai giảngđầu tiên

Trang 11

Câu 4 Đối với mỗi học chúng ta kỉ

niệm về ngày khai trường đầu tiên

luôn để lại những ấn tượng sâu đậm.

Bằng một đoạn văn khoảng 10 – 12

câu, em hãy kể lại về kỉ niệm về ngày

khai trường đầu tiên của mình trong đó

có sử dụng một câu bị động và một

câu có sử dụng từ tượng thanh (gạch

chân dưới câu bị động và câu có dùng

từ tượng thanh).

trạng của “tôi” và các cô cậu lần đầutiên đến trường Mái trường như tổ ấm,mỗi cô câu học trò như cánh chim nonđang ước mơ được khám phá chân trờikiến thức nhưng cũng rất lo lắng trướcchân trời kiến thức mênh mông, bao labất tận ấy

- Qua đó, ta cảm thấy được tấm lòngmãi mãi biết ơn, yêu quý mái trường,thầy cô, bạn bè của nhà văn

Câu 4 : *Về hình thức :

- Đúng hình thức đoạn văn, dunglượng khoảng 10 -12 câu

- Đủ ý, hành văn mạch lạc, rõràng

- Có sử dụng một câu bị động và

từ tượng thanh ( gạch chân)

*Về nội dung : Cần đảm bảo các ý cơ

bản sau:

- Giới thiệu về ngày đi học đầutiên đáng nhớ

- Cảm xúc, ấn tượng chung

- Chuẩn bị tới trường

- Trên đường tới trường

- Bước vào sân trường, lớp học

- Tâm trạng, cảm xúc của emtrước những điều mới lạ…

*Lưu ý: Giáo viên có thể cho học sinhviết đoạn văn trên lớp hoặc hướng dẫn

HS về nhà viết nếu không còn thờigian

Trang 12

III Củng cố - Dặn dò

- GV yêu cầu HS nhắc lại nội dung chính của buổi học

Bài tập về nhà: Viết một bài văn ngắn kể lại kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên

của em

- Hoàn thành bài tập trên

-Về ôn tập lại bài thơ “Tôi đi học” ( Đọc kĩ bài + nội dung + nghệ thuật)

-Nắm được vài nét về tác giả Thanh Tịnh

- Chuẩn bị ôn tập tiếp bài: “Trong lòng mẹ” ( Trích trong “Những ngày thơ ấu” – Nguyên Hồng)

( Đọc kỹ bài + nội dung + nghệ thuật)

+Nắm được vài nét về tác giả Nguyên Hồng

Trang 13

I, Mục tiêu cần đạt

1, Kiến thức

- Học sinh nắm được tiểu sử của tác giả Nguyên Hồng và hoàn cảnh ra đời của vănbản “ Thời thơ ấu” cũng như đoạn trích “Trong lòng mẹ” Tóm tắt được đoạntrích, nắm được giá trị về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích “Trong lòng mẹ”

- HS nắm được khái niệm trường từ vựng; bước đầu biết vận dụng kiến thức về trường từ vựng để nâng cao hiệu quả diễn đạt

- HS nắm được bố cục của văn bản, nhiệm vụ của các phần trong văn bản và biết cách sắp xếp các ý trong bài đạt hiệu quả cao

2, Kĩ năng

- Rèn kĩ năng cảm thụ văn học Kĩ năng viết 1 đoạn văn

- Rèn kĩ năng làm bài tập về từ vựng, viết đoạn văn có sử dụng trường từ vựng

- Rèn kĩ năng làm bài tập về bố cục của văn bản để nâng cao kĩ năng làm bài tập làm văn

3, Thái độ, phẩm chất

- Có ý thức cao trong học tập

- Biết vận dụng các kiến thức đã học vào trong thực tế cuộc sống

- Biết yêu thương, thông cảm, sẻ chia với những người xung quanh

Trang 14

- GV giao nhiệm vụ cho HS:

Nêu những nét chính về tác giả

Nguyên Hồng

- Hoạt động cá nhân 3'

- GV hướng dẫn HS thực hiện nhiệm

vụ: đọc kĩ SGK kết hợp hiểu biết của

bản thân nêu những nét chính về tiểu

1 Tác giả

-Nguyên Hồng sinh năm 1918 mất năm

1982, tên thật Nguyễn Nguyên Hồng,quê ở Nam Định lớn lên ở Hải Phòng,ông sớm thấm thía nỗi cơ cực và gầngũi những người nghèo khổ

-Ông được coi là nhà văn của nhữngngười lao động cùng khổ, lớp người

“dưới đáy” xã hội Sáng tác của ônghướng về họ với tình yêu thương mãnhliệt, trân trọng

-Ông được Nhà nước truy tặng giảithưởng Hồ Chí Minh về Văn học -Nghệ thuật năm 1996

- Các tác phẩm chính: Bỉ vỏ, Những ngày thơ ấu, Cửa biển,…

+ Nêu hiểu biết của em về tác phẩm

“Những ngày thơ ấu” và đoạn trích

cách ngắn gọn bằng lời văn của mình

nhưng vẫn đảm bảo nội dung của đoạn

-Xuất xứ: Những ngày thơ ấu là tập hồi

kí kể về tuổi thơ cay đắng của tác giả.Tác phẩm gồm 9 chương, đăng trênbáo năm 1938 Đoạn trích “Trong lòngmẹ” là chương IV của tác phẩm

-Ý nghĩa nhan đề:

+Tên văn bản trước hết có ý nghĩa tảthực, gắn với một sự việc cụ thể: Hồngđược gặp mẹ, được ngồi trong lòng mẹ,được mẹ yêu thương, âu yếm

+Nhan đề văn bản còn mang ý nghĩatượng trưng: “trong lòng mẹ” cũng làtrong tình thương của mẹ

+Từ nhan đề văn bản, người đọc đãphần nào hiểu được tình yêu thương

mẹ tha thiết, sự khao khát được sống

Trang 15

trong tình mẹ của chú bé Hồng, mộtchú bé có tuổi thơ đầy cay đắng.

-Thể loại: Hồi kí (Là những sự kiện đãxảy ra trong quá khứ mà tác giả làngười tham dự hoặc chứng kiến.)

- Tóm tắt:

Chú bé Hồng có một tuổi thơ đầy bấthạnh: bố chết sớm vì nghiện ngập, mẹcùng túng quá phải bỏ đi tha hương cầuthực, chú sống với bà cô cay nghiệt.Một hôm, bà cô gọi Hồng đến và hỏi

có muốn vào Thanh Hóa với mẹ không.Nhận ra vẻ mặt rất kịch và tâm địa độc

ác của bà cô, Hồng đã nén lại niềmthương nhớ mẹ và trả lời không muốnvào Nhưng bà cô vẫn cố tình kểchuyện mẹ Hồng khốn khổ, đã có convới người khác làm cho Hồng đau đớn,thương mẹ và căm phẫn những cổ tục

đã đầy đọa mẹ mình Gần đến ngày giỗ

bố, trên đường đi học về, Hồng thấybóng người ngồi trên xe kéo giống mẹnên đã đuổi theo Khi được mẹ đón lên

xe, Hồng òa khóc nức nở Hồng cảmthấy sung sướng và hanh phúc vô ngầnkhi được ở trong lòng mẹ Hồng thấy

mẹ vẫn đẹp như thuở nào, chú sungsướng tận hưởng tình mẫu tử bấy lâu bị

xa cách Và chú đã quên hết mọi lờixúc xiểm của người cô

B, Luyện tập

Nêu cảm nhận của em về nhân vật

người cô qua đoạn trích “Trong lòng

Bài 1

- Người cô là người có tâm địa độc ác, cay nghiệt, tàn nhẫn:

Trang 16

- Hoạt động cặp đôi 5'

vụ: đọc kĩ những câu văn nói về nhân

vật người cô (lời nói, cử chỉ, điệu bộ,

hành động, việc làm) từ đó cảm nhận

được bản chất của nhân vật này Sau

đó viết thành một đoạn văn cảm nhận

về nhân vật này (đoạn văn gồm có mở

đoạn, thân đoạn và kết đoạn)

em bé, tỏ vẻ ngậm ngùi thương xót cho

bé Hồng và người anh trai quá cố

+ Thực chất bà cố ý chia rẽ tình cảm của mẹ con bé Hồng: nói xấu mẹ bé Hồng để bé khinh miệt và ruồng rẫy

mẹ, đem nỗi khổ của bé Hồng ra để giễu cợt và làm trò vui cho mình

=> Bà tiêu biểu cho hạng người cổ hủ, lạc hậu trong xã hội phong kiến đến mức khô héo tình máu mủ ruột rà

Nêu cảm nhận của em về nhân vật bé

Hồng qua đoạn trích “Trong lòng mẹ”

- Hoạt động cặp đôi 7'

vụ: đọc kĩ những câu văn nói về nhân

vật bé Hồng (lời nói, cử chỉ, điệu bộ,

hành động, việc làm) từ đó cảm nhận

được bản chất của nhân vật này Sau

đó viết thành một đoạn văn cảm nhận

về nhân vật này (đoạn văn gồm có mở

đoạn, thân đoạn và kết đoạn)

- Bé Hồng rất yêu thương mẹ, khaokhát tình mẫu tử , luôn tin tưởng vàongười mẹ thân yêu của mình: lấy dẫnchứng trong đoạn bé Hồng gặp mẹ và ởtrong lòng mẹ

Bài 3

Trang 17

Từ nội dung đoạn trích trên, em hãy

viết một đoạn văn ngắn (7 - 10 câu)

bày tỏ tình yêu của em đối với mẹ

vụ: HS viết đoạn văn: Trên cơ sở nội

dung của đoạn trích, trình bày suy nghĩ

của em về vai trò của người mẹ trong

cuộc sống Về hình thức phải có mở

đoạn, phát triển đoạn và kết đoạn Các

câu phải liên kết với nhau chặt chẽ về

-Bàn luận:

+Mẹ là người vô cùng quan trọng tronggia đình và đối với các con Đó làngười có công sinh thành, dưỡng dục

để chúng ta trưởng thành

+Vai trò của người mẹ trong gia đình làkhông thể thay thế: chăm sóc chồngcon, quán xuyến gia đình, nuôi dạy cáccon; mẹ giáo dục uốn nắn nhân cáchcủa các con ngay từ khi còn nhỏ; mẹcòn tất tả ngược xuôi, làm đủ mọi việckhông biết mệt mỏi, có thể hi sinh mọithứ, thậm chí cả bản thân mình vì con

vì gia đình; mẹ nhen nhóm cho connhững ước mơ, hoài bão trong tươnglai; mẹ luôn sẵn sàng mở rộng vòng tayche chở cho con, mẹ luôn ở bên cạnhcon bất cứ lúc nào khi con cần, làngười an ủi khi con vấp ngã, động viênkhi gặp gặp khó khăn, bất hạnh

+Gia đình có hạnh phúc, con cái trưởngthành đều cần có sự chăm lo của người

mẹ trong gia đình

+Tình yêu của mẹ là vô điều kiện sẽkhông bao giờ mất đi dù cho con cólàm bất cứ điều gì mẹ cũng khôngtrách

-Nâng cao:Bày tỏ lòng cảm thông vớinhững số phận không may mắn có mẹ

Trang 18

đồng hành trong cuộc sống Phê phánmột bộ phận nhỏ những người mẹ chưalàm tròn trách nhiệm

-Bài học nhận thức và hành động:

+Nhận thức rõ vai trò quan trọng củangười mẹ trong gia đình và trong cuộcsống

+Giúp đỡ mẹ làm công việc nhà nhữnglúc bố mẹ mệt hoặc ốm đau; tích cựchọc tập, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức,nhân cách,…

Tiết 2: Trường từ vựng

A, Hệ thống lại kiến thức đã học

Thế nào là trường từ vựng? Lấy ví dụ

minh họa

- HS thực hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, hỗ trợ nếu cần

- HS trình bày kết quả trước lớp

-GV hướng dẫn HS cách tạo lập trường

- Ví dụ: Trường từ vựng “trường học”:học sinh, giáo viên, lớp học, bàn ghế,

…

2, Cách tạo ra trường từ vựng

-Cần lựa chọn 1 danh từ làm trung tâm,sau đó tìm những từ ngữ có liên quanđến sự vật đó

-Ví dụ: Danh từ “người”

(1) TTV chỉ người nói chung+Xét về giới tính: nam, nữ, trai, gái,…+Xét về tuổi tác: nhi đồng, thiếu niên,thanh niên, trung niên,…

+Xét về nghề nghiệp: giáo viên, bác sĩ,

y tá, học sinh,…

(2)TTV chỉ các bộ phận của cơ thể con

Trang 19

người: tay, chân, mắt, mũi, tai,…

(3)TTV chỉ hoạt động của con người:chạy, nhảy, đi, đứng,…

Cần phải lưu ý điều gì khi tìm hiểu về

-Các trường từ vựng nhỏ hơn trongtrường từ vựng lớn hơn có thể thuộcnhiều từ loại khác nhau như danh từ,động từ, tính từ,…

VD: TTV "mắt" gồm:

Bộ phận của mắt: lòng đen, lòngtrắng, con ngươi, lông mày, lông mi, Đặc điểm của mắt: đờ đẫn, sắc, lờ đờ,tinh anh, toát, mù, lòa,

Cảm giác của mắt: chói, quáng, hoa,cộm,

Bệnh về mắt: quáng gà, thong manh,cận thị, viễn thị, loạn thị,

Hoạt động của mắt: nhìn, trông, thấy,ngó, liếc, dòm, nhòm,

-Một trường từ vựng có thể tham giavào nhiều trường từ vựng khác nhau.-Trong nhiều trường hợp, người tachuyển trường từ vựng cho từ ngữ đểtăng hiệu quả diễn đạt thông qua cácphép tu từ: nhân hóa, so sánh, ẩn dụ,hoán dụ,…

Đọc các đoạn văn sau và trả lời các câu

hỏi bên dưới:

a Nước mắt tôi ròng ròng rớt xuống

Bài 1

(1) Các từ cùng trường nghĩa với từ

đau đớn là: sợ hãi, thương, căm tức

Trang 20

-hai bờn mộp rồi chan hoà đầm đỡa ở

cằm và ở cổ Nhưng khụng phải vỡ thấy

mợ tụi chưa đoạn tang thầy tụi mà

chửa đẻ với người khỏc mà tụi cú cảm

giỏc đau đớn ấy Chỉ vỡ tụi thương mẹ,

tụi căm tức sao mẹ tụi lại vỡ sợ hói

những thành kiến tàn ỏc mà xa lỡa anh

em tụi để sinh nở một cỏch dấu diếm

b Cuộc sống quờ tụi gắn bú với cõy

cọ Cha làm cho tụi chiếc chổi cọ để

quột nhà quột sõn Mẹ lại đựng hạt

giống đầy nún lỏ cọ treo lờn gỏc bếp để

gieo cấy mựa sau Chị tụi đan nún lỏ

cọ, lại đan cả mành cọ và bỏn cọ xuất

khẩu Chiều chiều chăn trõu chỳng tụi

rủ nhau đi nhặt những trỏi cọ rơi đầy

quanh gốc cọ về om

c Càng đến gần, những đàn chim đen

bay kớn trời, cuốn theo sau những

luồng giú buốt làm tụi rối lờn hoa cả

mắt Mỗi lỳc lại nghe rừ từng tiếng

chim kờu nỏo động như tiếng xúc

những rổ tiền đồng Chim đậu chen

nhau trắng xoỏ trờn những cõy chà là ,

chim cồng cộc đứng trong tổ vươn

cỏnh, chim gà đẩy đầu húi như những

ụng thầy tu trầm tư rụt cổ nhỡn xuống

chõn Nhiều con chim lạ rất to đậu đến

quằn nhỏnh cõy

(1) Tìm các từ cùng trường nghĩa với từ

đau đớn Gọi tên những từ này.

(2) Tỡm cỏc từ ngữ thuộc hai trường

nghĩa : cõy cọ và vật dụng làm từ cõy

cọ.

(3) Tỡm cỏc từ thuộc trường nghĩa chỉ

trường tõm trạng, tỡnh cảm của conngười

(2) Cỏc từ cựng trường nghĩa cõy cọ là:Chổi cọ, nún lỏ cọ, mành cọ, lỏn cọ (3) Cỏc từ thuộc trường nghĩa hoạtđộng của loài chim là: Bay, kờu, đậu,chen, vươn, rụt cổ, nhỡn, đứng

Trang 21

hoạt động của chim.

gạch chân trong những câu sau:

a) Nhà ai vừa chín quả đầu

Đã nghe xóm trước vườn sau thơm

lừng

b) Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ

Lập trường từ vựng cho những từ sau:

-Tính chất của cá: tươi, ươn, khô, đông lạnh,…

-Cách chế biến cá: nấu, kho, rán, hấp,

…b) TTV cây-Bộ phận của cây: thân, cành, lá, rễ,…

Trang 22

-Tên các loại cây: táo, đào, mận, ổi,…-Nguồn gốc của cây: nhiệt đới, ôn đới, hàn đới

-Giá trị của cây:làm chất đốt, làm cảnh,làm thuốc, làm thức ăn

Viết 1 đoạn văn ngắn phân tích tâm

trạng của bé Hồng khi được gặp lại mẹ

trong đó có sử dụng trường từ vựng

tình cảm, bộ phận cơ thể con người

vụ: HS viết đoạn văn: Trên cơ sở nội

dung của đoạn trích bé Hồng được gặp

lại mẹ và ở trong lòng mẹ để thấy được

những nét tiêu biểu về sự vui sướng,

hạnh phúc khi được ở trong lòng mẹ và

tận hưởng tình mẫu tử Về hình thức

phải có mở đoạn, phát triển đoạn và

kết đoạn Các câu phải liên kết với

nhau chặt chẽ về nội dung và hình

+Rất may mắn niềm vui đã đến vớiHồng khi bé được mẹ đón lên xe Bésung sướng ngắm nhìn mẹ mình, thấy

mẹ vẫn xinh đẹp và hồng hào như thuởcòn sung túc Những cảm giác ấm ápkhi xưa lại trở về với bé Bé vui sướngngồi trên đệm xe, ngả đầu vào cánh tay

mẹ Đặc biệt bé còn ao ước phải bé lại

để cảm nhận đầy đủ những cảm giác

đó khi ở trong lòng mẹ Điều đó chothấy niềm vui sướng của Hồng lên đếntột đỉnh khi gặp mẹ và ở trong lòng mẹ.+Chính tình yêu thương của mẹ đãgiúp bé quên đi lời xúc xiểm của người

cô và khoảng cách một năm mẹ con

Trang 23

không gặp nhau.

-Kết đoạn: Khẳng định tình mẫu tử thậtthiêng liêng, sâu nặng, cao đẹp, luônsống mãi trong lòng mỗi người

HS chỉ được các TTV:

-TTV chỉ bộ phận con người: tim, tay,đầu

-TTV tình cảm: lo sợ, đau đớn, thấtvọng, sung sướng, hạnh phúc

Tiết 3: Bố cục của văn bản

A, Hệ thống lại kiến thức đã học

1 Bố cục của văn bản là gì?

2.Văn bản thường có bố cục mấy

phần? Nêu nhiệm vụ của từng phần?

3.Nêu cách sắp xếp phần thân bài của

2.Văn bản thường có bố cục 3 phần:

mở bài, thân bài, kết bài

- Phần mở bài có nhiệm vụ nêu ra chủ

đề của văn bản Phần thân bài thường

có một số đoạn nhỏ trình bày các khíacạnh của chủ đề Phần kết bài tổng kếtchủ đề của văn bản

3 Nội dung của phần thân bài trình bàytheo trình tự tùy thuộc vào kiểu vănbản, chủ đề, ý đồ giao tiếp của ngườiviết Nhìn chung, nội dung ấy thườngđược sắp xếp theo trình tự thời gian vàkhông gian, theo sự phát triển của sựviệc hay mạch suy luận, sao cho phùhợp với sự triển khai chủ đề và sự tiếpnhận của người đọc

Trang 24

Đọc kĩ văn bản dưới đây và trả lời các

câu hỏi bên dưới:

Rừng cọ quê tôi

Chẳng có nơi nào đẹp như sông Thao

quê tôi, rừng cọ trập trùng

Thân cọ vút thẳng trời hai ba chục

mét cao, gió bão không thể quật ngã

Búp cọ vuốt dài như thanh kiếm sắc

vung lên Cây non vừa trồi, lá đã xòa

sát mặt đất Lá cọ tròn xòe ra nhiều

phiến nhọn dài, trông xa như một rừng

tay vẫy, trưa hè lấp lóa nắng như rừng

mặt trời mới mọc Mùa xuân, chim

chóc kéo về từng đàn Chỉ nghe tiếng

hót líu lo mà không thấy bóng chim

đâu

Căn nhà tôi ở núp dưới rừng cọ

Ngôi trường tôi học cũng khuất trong

rừng cọ Ngày ngày đến lớp, tôi đi

trong rừng cọ Không đếm được có bao

nhiêu tàu lá cọ xòe ô lợp kín trên đầu

Ngày nắng, bóng râm mát rượi Ngày

mưa, cũng chẳng ướt đầu

Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây

cọ Cha làm cho tôi chiếc chổi cọ để

quét nhà, quét sân Mẹ đựng hạt giống

đầy móm lá cọ, treo lên gác bếp để

gieo cấy mùa sau Chị tôi đan nón lá

cọ, lại biết đan cả mành cọ và làn cọ

xuất khẩu Chiều chiều chăn trâu,

chúng tôi rủ nhau đi nhặt những trái cọ

rơi đầy quanh gốc về om, ăn vừa béo

vừa bùi

Quê tôi có câu hát:

Bài 1

a) Bố cục: 3 phần-Mở bài: Chẳng có nơi nào trậptrùng

-Thân bài: Thân cọ vừa bùi-Kết bài: Quê tôi quê mìnhb)

-Mở bài: giới thiệu chung về vẻ đẹpcủa rừng cọ, sông Thao

-Thân bài:

+ Miêu tả vẻ đẹp của cây cọ

+ Giới thiệu lợi ích của cây cọ

+ Cuộc sống của con người gắn bó vớicây cọ

-Kết bài: Khẳng định tình cảm với cây

cọ, tình yêu quê hương của người dânsông Thao

c) Thân bài được trình bày theo mạchcảm xúc, suy luận của người viết:

-Đoạn 1: trình bày cảm nhận về vẻ đẹpcủa cây cọ (thân, búp, lá)

-Đoạn 2: giới thiệu lợi ích của rừng cọđối với bản thân tác giả (rừng cọ chechở cho căn nhà, cho ngôi trường, conđường đi học)

-Đoạn 3: giới thiệu sự gắn bó của cây

cọ với cuộc sống con người (gắn bó vớitác giả, cha, mẹ, chị, các bạn)

Trang 25

Dù ai đi ngược về xuôi

Cơm nắm lá cọ là người sông

Thao

Người sông Thao đi đâu rồi cũng

nhớ về rừng cọ quê mình

a) Văn bản trên đây có thể chia thành 3

phần (mở bài, thân bài, kết bài) Hãy

Hãy sắp xếp các câu dưới đây thành

một văn bản có bố cục 3 phần: mở bài,

thân bài, kết bài

a) Cây và hoa trên khắp miền đất nước

về đây tụ hội, đâm chồi phô sắc và tỏa

ngát hương thơm

b) Trên quảng trường Ba Đình lịch sử,

lăng Bác uy nghi mà gần gũi

c) Hướng chính lăng, cạnh hàng dầu

nước thẳng tắp, những đóa hoa ban đã

nở lứa đầu

d) Sau lăng, những cành đào Tô Hiệu

của Sơn La khỏe khoắn vượt lên, reo

vui với nhành sứ đỏ của đồng bằng

Nam Bộ Và mai tứ quý, mai vàng

Bài 2

-Mở bài: b-a-Thân bài: e-c-d-h-Kết bài:g

Trang 26

miền Nam, song mai Đông Mĩ của Thủ

đô Hà Nội điểm xuyết những nụ tươi

e) Ngay thềm lăng, mười tám cây vạn

tuế tượng trưng cho một hàng quân

danh dự đứng trang nghiêm Những

cây chò nâu của đất Tổ từ Vĩnh Phú về

sóng đôi suốt dọc đường Hùng Vương

g) Cây và hoa của non sông gấm vóc

đang dâng niềm tôn kính thiêng liêng

theo đoàn người vào viếng Bác

h) Trên bậc tam cấp, hoa dạ hương

chưa đơm bông, nhưng hoa nhài trắng

mịn, hoa mộc, hoa ngâu kết chùm đang

tỏa hương ngào ngạt

Lập dàn ý cho đề sau: Tôi thấy mình

+ Chiều cao: cao hơn trước

+ Giọng nói: trong trẻo và ngọt ngàohơn

+ Cơ thể: cơ thể phát triển tốt trông dịudàng, nữ tính hơn

+ Trí tuệ: Cảm tháy bản thân hiểu rõmình, giải quyết vấn đề nhanh và sâu

Trang 27

sắc hơn.

* Tính cách:

-Bớt vội vàng hơn trước, làm mọi việc cẩn thận và suy nghĩ chín chắn hơn.-Chăm chải chuốt, chăm lo cho vẻ bên ngoài nhiều hơn trước khi đứng trước người khác

-Biết quan tâm tới mọi người xung quanh, biết thương yêu và giữ ý hơn trước

-Hay thẹn thùng trước các bạn khác giới

*Các biểu hiện của sự khôn lớn:

-Tự giác trong các hoạt động chăm sóc,

vệ sinh cá nhân mà không cần mẹ phải nhắc

-Giúp đỡ bố mẹ công việc nhà một cách tự giác và làm chỉn chu

-Nhường nhịn em nhỏ ít tuổi hơn-Biết thương yêu và quan tâm tới bố mẹ

-Biết tự chăm sóc bản thân chu đáo hơn

- GV nhắc lại những kiến thức cơ bản HS cần nắm được

- Học bài và hoàn thành bài tập còn lại

- Chuẩn bị: Ôn tập bài 3

Trang 29

Ngày soạn: Ngày dạy:

- Hiểu được các yêu cầu cần đạt khi viết đoạn văn

2 Kỹ năng

- Nhận diện được đoạn văn và các yếu tố liên quan như: chủ đề, bố cục,…

- Phân tích được chủ đề, bố cục, cách liên kết, cách trình bày đoạn văn trongmột số văn bản cụ thể

- Hình thành chủ đề, viết các từ ngữ và câu chủ đề, viết các câu liền mạchtheo chủ đề và quan hệ nhất định

- Vận dụng những kiến thức đã học để tự tạo lập một đoạn văn theo nhữngyêu cầu cụ thể

3 Thái độ, phẩm chất

- Chăm chú lắng nghe phần trình bày của thầy cô và các bạn

- Năng động, tích cực trong các hoạt động cá nhân và đội nhóm

- Có ý thức rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn thường xuyên để tạo lập đượcđoạn văn, bài văn hay

4 Năng lực

- Năng lực tự chủ và tự học

- Năng lực giao tiếp và hợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Năng lực ngôn ngữ

II Tiến trình lên lớp

Tiết 1: Luyện tập xây dựng đoạn văn trong văn bản

A Hệ thống lại kiến thức đã học (10 phút)

Trang 30

GV: Ổn định tổ chức lớp và kiểm tra

bài cũ: Hãy nêu những cách hiểu khác

nhau về khái niệm "đoạn văn".

GV gọi 1-2 HS trả lời và cho điểm

HS: Trả lời theo ghi nhớ

I Khái quát về đoạn văn

- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạonên văn bản

- Một đoạn văn bắt đầu từ chữviết hoa lùi đầu dòng và kết thúcbằng dấu chấm xuống dòng

- Đoạn văn thường do nhiều câuvăn tạo thành và thường biểu đạtmột ý tương đối hoàn chỉnh

GV trình chiếu phần bài tập và yêu cầu

1 HS trả lời, các bạn còn lại nhận xét

Bài tập: Điền từ hoặc cụm từ thích hợp

để hoàn thành đoạn văn bản sau:

"Đoạn văn thường có từ ngữ chủ đề và

(1) ………… Từ ngữ chủ đề là các từ

ngữ được dùng làm đề mục hoặc các

từ ngữ được (2) nhiều lần

(thường là chỉ từ, đại từ, các từ đồng

nghĩa) nhằm duy trì đối tượng được

biểu đạt Câu chủ đề mang nội dung

khái quát thường đủ hai thành phần

(5) diễn dịch, quy nạp, song hành

B Luyện tập :

GV: Chúng ta đã ghi nhớ và bắt đầu hệ thống lại kiến thức về đoạn văn và cáchtrình bày nội dung của đoạn văn trong văn bản Tuy nhiên, khả năng vận dụng củacác em còn kém Vì vậy, bây giờ chúng ta tiếp tục rèn luyện các kỹ năng cần có đểviết đoạn văn

- Hình thức tổ chức luyện tập: thảo - GV chốt kiến thức

Trang 31

luận và trả lời theo tổ.

- Giáo viên sử dụng màn hình trình

chiếu hoặc bảng phụ để đưa câu hỏi

- HS thực hiện và trả lời vào giấy A0

Bài tập 1: Đọc đoạn văn và trả lời các

câu hỏi bên dưới:

“Người nhà lí trưởng sấn sổ bước đến

giơ gậy chực đánh chị Dậu Nhanh

như cắt, chị Dậu nắm ngay được gậy

của hắn Hai người giằng co nhau, du

đẩy nhau, rồi ai nấy đều buông gậy ra,

áp vào vật nhau Hai đứa trẻ con kêu

khóc om sòm Kết cục, anh chàng

“hầu cận ông lí” yếu hơn chị chàng

con mọn, hắn bị chị này túm tóc lẳng

cho một cái, ngã nhào ra thềm”.

a Trong đoạn văn trên, nếu chuyển

câu “Hai đứa trẻ con kêu khóc om

sòm” lên đầu (hoặc cuối) đoạn văn có

được không? Vì sao?

b Những từ: sấn sổ, giơ (gậy), đánh,

giằng co, du đẩy, vật, túm (tóc), lẳng,

ngã nhào… thuộc trường từ vựng

nào?

c Thứ tự các câu văn và các từ ngữ

thuộc cùng trường từ vựng đóng vai

trò gì trong việc thể hiện nội dung, tư

tưởng của đoạn văn?

GV nhận xét và cho điểm tổ làm tốt

Đáp án:

a Không thể thay đổi vị trí của câu

“Hai đứa trẻ con kêu khóc om sòm”lên đầu (hoặc cuối) đoạn văn bởi đoạnvăn được sắp xếp theo diễn biến sựviệc Hai đứa trẻ kêu khóc om sòm vì

sợ hãi trước hành động của chị Dậu vàngười nhà lí trưởng “giằng co, du đẩynhau”

b Thuộc trường từ vựng “xô xát”: sấn

sổ, giơ (gậy), đánh, giằng co, du đẩy,vật, túm (tóc), lẳng, ngã nhào…

c Thứ tự các câu văn tạo nên một diễnbiến thích hợp cho cốt truyện, tức làthứ tự mà nhà văn muốn các sự việcdiễn ra; còn những từ thuộc cùng mộttrường từ vựng giúp cho đoạn vănđược liền mạch, liên kết và tăng sứcgợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt

- Hình thức tổ chức luyện tập: cá nhân

- GV sử dụng màn hình trình chiếu

hoặc bảng phụ để giao Bài tập 2

Bài tập 2: Chỉ ra lỗi của các đoạn văn

sau và nêu cách sửa:

a Nước ta có nhiều di tích lịch sử và

- GV chốt kiến thức

Ở cả hai đoạn văn, người viết điều mắclỗi: câu chủ đề chưa thể bao quát hếtnội dung của các câu trong đoạn văn

a Bỏ "nơi Bác Hồ rời nước nhà đi tìmđường cứu nước"

Trang 32

danh lam thắng cảnh Ở Hà Nội có

lăng Bác Hồ, có chùa Một Cột Ở Huế

có lăng tẩm của các vua chúa nhà

Nguyễn Ở thành phố Hồ Chí Minh có

bến cảng Nhà Rồng nơi bác Hồ rời

nước nhà ra đi tìm đường cứu nước

b Nguyên Hồng là nhà văn chuyên

viết cho thiếu nhi Các nhân vật trong

tác phẩm của ông đều là những đứa trẻ

nghèo khổ đáng thương, những người

phụ nữ chịu nhiều bất hạnh Viết về

họ, bao giờ Nguyên Hồng cũng bày tỏ

và tìm hiểu mối quan hệ giữa câu chủ

đề và các câu văn khác trong đoạn văn

- Hình thức tổ chức luyện tập: theo bàn

2 người

- GV sử dụng màn hình trình chiếu

hoặc bảng phụ để giao Bài tập 3

Bài tập 3: Viết đoạn văn (khoảng 200

chữ) nêu cảm nhận của em về nhân vật

chị Dậu trong đoạn trích "Tức nước vỡ

bờ" (trích tiểu thuyết Tắt Đèn của Ngô

Tất Tố)

Lưu ý: Trong hai bạn cùng nhóm, một

bạn viết theo cách diễn dịch, một bạn

viết theo cách quy nạp Sau đó nhận

xét chéo nhau giữa các nhóm

GV nêu các lưu ý khi viết bài:

Chủ đề: Cảm nhận về nhân vật chị

Dậu trong đoạn trích “Tức nước vỡbờ”

Câu chủ đề: HS cần khái quát về nhân

vật chị Dậu với những đức tính tiêubiểu của người phụ nữ sống trong xãhội đầy bất công phải hiền lành nhẫnnhục nhưng khi bị đẩy vào bước đườngcùng họ lại vùng dậy đấu tranh

Các ý cần có:

- Chị Dậu là một người phụ nữ hếtlòng yêu thương chồng con

- Là một người phụ nữ đảm đang, nhânhậu, nhẫn nhịn

Trình bày: diễn dịch (câu chủ đề ở

đầu đoạn) hoặc quy nạp (câu chủ đề ởcuối đoạn)

HS thực hiện yêu cầu của đề bài

Trang 34

Tiết 2: Hướng dẫn viết bài Tập làm văn số 1

2 Chủ đề của văn bản “Tôi đi học” là gì?

A Kỉ niệm sâu sắc về tuổi thơ của tác giả Thanh Tịnh

B Vai trò của nhà trường trong cuộc đời mỗi con người

Trang 35

C Bài học đầu tiên trong đời của nhân vật “tôi”

D Dòng cảm nghĩ thiết tha của tác giả khi nhớ lại ngày đầu đi học

Câu 2: Điền Đ (đúng) hoặc S (sai) vào chỗ trống đầu các ý sau:

1.Văn bản nhất thiết phải có bố cục ba phần

2 Mở bài, kết bài thường ngắn gọn

3 Mỗi phần mở bài, thân bài, kết bài phải được viết thành một đoạn văn

4 Phần thân bài phải được trình bày mạch lạc, phù hợp với kiểu bài

Câu 3: Điền từ thích hợp vào chỗ trống để trả lời cho câu hỏi: Thế nào là đoạn

văn?

a Về nội dung, đoạn văn ………… diễn đạt ………… ý ………

b Về hình thức: Chữ cái đầu đoạn văn được viết ……… và ……… đầudòng, kết thúc đoạn bằng ………

B Hệ thống đề và hướng dẫn:

Đề 1: Hãy kể lại kỉ niệm lần đầu tiên đi học của em

- GV lần lượt gọi học sinh lên xác định

các yếu tố như ngôi kể, trình tự kể,

diễn biến chính và thực hiện bước tìm

hiểu đề, tìm ý trong hệ thống 4 bước

Trang 36

ra trong quá khứ)

→ Cần phải kể cụ thể sinh động,không kể những câu chuyện bịa đặtnhưng cần chú ý không ghi chép lạicâu chuyện một cách máy móc màphải sắp xếp những kỷ niệm theo mộttrật tự nhất định để tạo nên sự hấp dẫn.+ Tìm ý:

Cần kể lại những kỉ niệm vui hoặccảm động hoặc buồn cười xảy ra giữa

em với các bạn trong ngày đầu tiên đihọc chứ không phải là một ngày bất kỳ

Kể vắn tắt các sự kiện xảy ra theo trình

tự thời gian: lúc ở nhà, trên con đườngđến trường, ở cổng trường, khi xếphàng vào lớp, khi ở trong lớp…

Đan xen vào đó những suy nghĩ củabản thân đối với: người thân, bạn mới,thầy (cô) giáo…

Có thể thêm các tình huống: sự mâuthuẫn với bạn mới, vô tình làm phiềnngười khác, giúp đỡ bạn

GV gợi ý cho HS xây dựng dàn ý cho

riêng mình (gồm 3 phần, trong phần

Thân bài có liệt kê diễn biến các sự

kiện và tâm trạng ở mỗi sự kiện)

HS thực hiện và đứng lên trình bày

trước lớp

GV nhận xét và cho điểm những bài

làm tốt

- Dàn ý (dự kiến)Giới thiệu về kỉ niệm ngày đầu tiên đihọc: Trong quãng đời của mỗi conngười, có lẽ khoảng thời gian khiến tađáng nhớ nhất đó là ngày đầu tiên đihọc – ngày ta chập chững bước nhữngbước đi đầu tiên của cuộc đời Tôicũng vậy, những kỉ niệm ngày đầu tiên

đi học luôn hằn sâu trong tâm trí,không thể nào quên được

B Thân bài:

Trang 37

* Những kỉ niệm về cảnh vật trongbuổi sáng đầu tiên đi học:

+ Cây cối, hoa cỏ vẫn còn vươngnhững hạt sương long lanh, rung rinhnhư đang chào đón chúng tôi tớitrường

+ Chim chóc hót líu lo trong các táncây, khu vườn tạo thành một giai điệuvui tươi, kích thích sự háo hức, hồihộp trong lòng mỗi cậu học sinh

+ Con đường sạch sẽ, tấp nập người

đi lại trong buổi tựu trường

+ Bầu trời trong xanh, gió thổi nhènhẹ, khoan khoái

+ Kỉ niệm đặc biệt: đám mây trắngmuốt có hình gần giống như quyển vởđang mở ra nổi bật trên nền trời xanhthẳm

* Những kỉ niệm của bản thân

- Được mẹ mua cho một bộ quần áomới tinh, chiếc cặp nhỏ, sách giáokhoa, vở ô li, bút, thước,…

- Trên con đường đến trường, tôi thíchthú ngắm nhìn cảnh vật, đôi chân bướcnhanh theo tiếng chim kêu khiến mẹphải rảo bước theo cùng

- Nhưng khi đến gần cổng trường, đôichân như khựng lại vài nhịp, bướcchậm hơn và dần nép sau lưng mẹ.Bao nhiêu vui tươi, hứng khởi như kìmlại cho nỗi e sợ, ngại ngùng khi đứngtrước cổng trường cao, to và đẹp

- Lúc này bàn tay mẹ nắm lấy đôi taynhỏ bé của tôi, hơi ấm từ tay mẹ nhưthấm đến cả vào trái tim non nớt trongtôi, tiếp thêm dũng khí cho tôi bước

Trang 38

chân vào cánh cổng trường tiểu học.

- Quang cảnh sân trường:

+ Sân trường to và rộng, trường có 2tòa nhà 3 tầng khang trang, sạch sẽ.+ Lối đi từ cổng vào đến sân chínhđược trồng 2 hàng hoa 2 bên, sau hànghoa là khu vườn trường

+ Sân trường đông đúc, nhộn nhịp,nhìn ai ai cũng lạ, cũng mới, các anhchị lớp trên cười đùa vui vẻ, chúng tôithì ai nấy đều bấu chân bố, mẹ khôngrời

- Trong màn nghi lễ và diễn văn khaigiảng, tôi chú tâm nhất vào bức thưchủ tịch nước gửi cho các cháu họcsinh nhân ngày khai giảng Từng lờinhư thấm thía vào trái tim, tạo ra niềm

hy vọng lớn vào một tương lai củachính mình

C Kết bài: - Khái quát cảm nghĩ vềngày đầu tiên đi học: Dù đã rất nhiềunăm trôi qua nhưng mỗi khi nhớ lạingày đầu tiên đi học, tôi vẫn thấy trongmình một cảm giác xôn xao đến lạthường!

Tiết 3: Hướng dẫn viết bài Tập làm văn số 1 (tiếp)

Đề 2: Hãy kể một kỉ niệm đáng nhớ đối với một con vật nuôi trong gia đình em

Trang 39

- Hình thức tổ chức luyện tập: theo tổ

(4 tổ)

GV giao hướng dẫn học sinh thực hiện

bước tìm hiểu chung tương tự đề 1

theo kĩ thuật khăn trải bàn (Bốn ô

xung quanh lần lượt là: ngôi kể, trình

+ Theo diễn biến của tâm trạng

- Tìm hiểu đề: đề bài yêu cầu viết bàivăn tự sự kể về những kỉ niệm đángnhớ với con vật nuôi trong nhà

- Tìm ý:

+ Kể những sự kiện diễn ra theo trình

tự thời gian giữa nhân vật "tôi" ("em")

và một con vật nuôi mà "tôi" ("em")rất yêu

+ Cần có sự miêu tả con vật (hìnhdáng, màu sắc, hành động, thóiquen…)

+ Cần có yếu tố biểu cảm để thể hiện

sự gắn bó giữa con người với con vậtnuôi đó

- Hình thức tổ chức luyện tập: theo tổ

GV hướng dẫn học sinh sinh thực hiện

lập dàn ý tương tự như đã làm ở đề 1

Phần dàn ý của các tổ sẽ điền vào ô

trung tâm của khăn trải bàn

- HS thực hiện và thuyết trình trước

1 Mở bài

- Giới thiệu con vật nuôi mà em yêuquý nhất: Có thể là con chó, con mèohay bất kì con vật nuôi nào em thích

- Nêu cảm nghĩ khái quát về kỉ niệmđáng nhớ của em đối với con vật đó

2 Thân bài

Trang 40

GV yêu cầu: Từ dàn ý vừa lập, em hãy

chọn viết hoàn chỉnh phần MB hoặc

KB cho đề 2

HS thực hiện viết MB hoặc KB

GV gọi 1-2 HS xung phong trình bày

trước lớp

GV chốt lại những yêu cầu cần đạt với

bài viết Tập làm văn số 1

a Tả con vật

- Nguồn gốc xuất xứ

- Thân hình

- Màu lông

- Cái đầu, đôi mắt, miệng

b Kỉ niệm với con vật nuôi

HS viết bài theo yêu cầu của GV

- Đúng thể loại tự sự, có thể kết hợpcác phương thức biểu đạt khác nhưng

Định dạng
Số trang	589
Dung lượng	2,42 MB