Mục tiêu của luận văn là trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận về phân cấp và thực tiễn phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh, luận văn nêu lên những bất cập của phân cấp QLNN về chuyên môn nghiệp vụ, phân cấp QLNN về tổ chức và nhân sự, phân cấp quản lý nhà nước về tài chính, ngân sách và những vấn đề dư luận xã hội đang hết sức quan tâm về phân cấp QLNN về giáo dục.
Trang 1./……… ……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
HỌ VÀ TÊN TÁC GIẢ LUẬN VĂN: NGUYỄN HUY HOÀNG
LỚP: HC21 - B2, NIỂN KHÓA (2016-2018)
TÊN ĐỀ TÀI LUẬN VĂN
PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC
Trang 2HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: Nguyễn Văn Lượng – Phó viện trưởng
Viện Giáo dục học viện Chính trị Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, tỉnh Bắc Ninh đã và đang thực hiện sự phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục, nhưng công tác quản lý giáo dục ở các huyện, thị xã, thành phố còn có sự khác nhau và còn có những bất cập Phân cấp quản lý giáo dục còn bộc lộ những điểm hạn chế
Xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn nêu trên tác giả lựa chọn nghiên
cứu đề tài “ Phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh”
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Đề tài luận văn thạc sỹ của tác giả trên cơ sở kế thừa các nghiên cứu khoa học đã trình bày, xin được đóng góp cái nhìn về thực trạng và giải pháp phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục dưới góc độ xã hội học; nghiên cứu phân cấp QLNN về giáo dục để nhìn nhận những tồn tại, bất cập của phân cấp QLNN về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh Với cách tiếp cận, nghiên cứu đó, luận văn không trùng lặp với bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào trước đó
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1 Mục đích
- Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận về phân cấp và thực tiễn phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh, luận văn nêu lên những bất cập của phân cấp QLNN về chuyên môn nghiệp vụ, phân cấp QLNN về tổ chức và nhân sự, phân cấp quản lý nhà nước về tài chính, ngân sách và những vấn đề dư luận xã hội đang hết sức quan tâm về phân cấp QLNN về giáo dục
- Góp phần làm rõ quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền các cấp ở địa phương về giáo dục trên cơ sở đảm bảo sự quản lý thống nhất
Trang 4của UBND Tỉnh và các giải pháp để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục
- Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác phân cấp QLNN
về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu luận văn
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu, làm rõ các khái niệm cơ bản: Giáo dục, phân cấp, quản lý, quản lý nhà nước, quản lý nhà nước về giáo dục, phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục
- Khảo sát, phân tích, đánh giá về thực trạng phân cấp quản lý nhà nước
về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh
- Trên cơ sở thông tin thu nhận được nhằm góp phần làm sáng tỏ quan điểm, đường lối, chủ trương của đảng, chính sách của nhà nước về phân cấp quản lý QLNN về giáo dục, làm rõ những giải pháp phân cấp quản lý QLNN
về giáo dục trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Tác giả nghiên cứu các vấn đề phân cấp quản lý quản lý nhà nước về giáo dục qua thực tiễn tại tỉnh Bắc Ninh
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Nội dung của phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục rất rộng và phức tạp, trong khuôn khổ của luận văn này tác giả chỉ tập trung nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, trong thời gian
từ năm 2016 đến nay
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
Trang 55.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp như sau:
Phương pháp khảo sát, phương pháp điều tra, phương pháp thu thập các
dữ liệu thực tiễn liên quan đến đề tài để từ đó phân tích, tổng hợp đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu
Phương pháp toán thống kê, phương pháp dự báo, phương pháp so sánh…để phân tích và tổng hợp các kết quả nghiên cứu
Phương pháp chuyên gia và nghiên cứu tài liệu: Tận dụng các thông tin của các chuyên gia và tài liệu về QLNN về giáo dục, phân cấp QLNN về giáo dục để lấy thông tin cho luận văn của mình
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Luận văn có một số ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn sau đây:
Kết quả nghiên cứu luận văn đã mở ra một số vấn đề về phân cấp quản
lý nhà nước về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh
Cung cấp thực trạng phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh Hoàn thiện hệ thống lí luận phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục ở Tỉnh Bắc Ninh
Trang 6Với những kết quả nghiên cứu đó, luận văn có thể làm tài liệu tham khảo; phục vụ cho việc phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục góp phần thúc
đ y phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và nội dung chính của đề tài được kết cấu
Thành 3 chương
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
GIÁO DỤC 1.1 Một số khái niệm cơ bản
1.1.1 Khái niệm Giáo dục
Như vậy giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt bản chất của giáo dục là sự truyền đạt lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế hệ loài người, nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa văn hoá nhân loại và dân tộc được kế thừa, bổ sung và trên cơ sở đó mà xã hội loài người không ngừng tiến lên [11 tr 4]
1.1.2 Khái niệm quản lý nhà nước về giáo dục
Quản lý nhà nước là một lĩnh vực quản lý đặc biệt, đó là loại quản lý gắn liền trực tiếp với hệ thống các cơ quan thuộc bộ máy quyền lực nhà nước; gắn liền với việc sử dụng quyền lực nhà nước, một loại quyền lực đặc biệt khác hẳn với các loại quyền lực khác
“Quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các hoạt động giáo dục và đào tạo do các cơ quan quản lý giáo dục và đào tạo của Nhà nước từ trung ương
Trang 7đến cơ sở tiến hành để thực hiện chức năng, nhiệm vụ do Nhà nước trao quyền nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo, duy trì kỉ cương, thỏa mãn nhu cầu giáo dục và đào tạo của nhân dân, thực hiện mục tiêu giáo dục
và đào tạo của Nhà nước” [26, tr54]
1.1.3 Khái niệm phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục
Phân cấp là một phương pháp quản lý trong đó chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các tổ chức trong hệ thống các cơ quan thực thi quyền hành pháp được phân chia, phân công một cách cụ thể thông qua hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo nguyên tắc trao cho cơ quan cấp dưới nhiều quyền ra quyết định các vấn đề có liên quan và tăng cường sự giám sát hoạt động của các cơ quan đó thông qua hệ thống trách nhiệm báo cáo;
Phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục là sự phân định nhiệm vụ, th m quyền, trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý hành chính nhà nước cấp trung ương về giáo dục với chính quyền địa phương và giữa chính quyền địa phương với các cơ quan quản lý giáo dục trong khuôn khổ Pháp luật sao cho phù hợp với năng lực thực tế của mỗi cấp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục
1.2 Vai trò của phân cấp quản lí nhà nước về giáo dục
Phân cấp quản lí nhà nước về giáo dục là làm cho sự phát triển về giáo dục đúng hướng, đáp ứng được các mục tiêu chiến lược giáo dục trong từng giai đoạn phát triển làm cho tất cả các hoạt động của giáo dục đi vào kỉ
cương và trật tự
1 3 Nội dung cơ bản của quản lý nhà nước về giáo dục
* Về chuyên môn, nghiệp vụ:
Trang 8- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển giáo dục;
- Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục; ban hành điều lệ nhà trường; ban hành quy định về tổ chức và hoạt động của các cơ sở giáo dục khác;
- Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; tiêu chu n nhà giáo; tiêu chu n cơ sở vật chất và thiết bị trường học; việc biên soạn, xuất bản, in và phát hành sách giáo khoa; quy chế thi cử và cấp văn bằng,chứng chỉ;
* Về tổ chức, nhân sự:
- Tổ chức, quản lý việc đảm bảo chất lượng giáo dục và kiểm định chất lượng giáo dục;
- Thực hiện công tác thống kê về tổ chức và hoạt động giáo dục
- Tổ chức bộ máy quản lý giáo dục; công tác cán bộ và nhân sự cho giáo dục
- Tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo, bồi dưỡng, quản lý nhà giáo cán bộ quản lý giáo dục;
- Tổ chức, quản lý công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học; công nghệ trong lĩnh vực giáo dục;
- Tổ chức, quản lý công tác hợp tác quốc tế về giáo dục
* Về tài chính và ngân sách:
- Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực về tài chính để phát triển
sự nghiệp giáo dục;
Trang 9- Phân bổ hợp lý nguồn tài chính cho sự nghiệp giáo dục ở các địa phương
1.4 Nội dung phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục
* Về chuyên môn, nghiệp vụ:
- Lập ra các tiêu chu n giáo dục: Cấp trung ương thích hợp trong việc lập
ra các tiêu chu n nhằm đáp ứng thị trường lao động và hỗ trợ những khu vực
có kết quả hoạt động chưa cao
- Lập kế hoạch phát triển giáo dục : Trên cơ sở đánh giá việc thực hiện
kế hoạch phát triển giáo dục năm trước và mục tiêu, nhiệm vụ đề ra cho năm
kế hoạch mới, việc lập kế hoạch theo quy trình từ cấp thấp lên cấp cao
-Thiết kế chương trình: Bộ giáo dục thiết kế khung chương trình quốc
gia Chính quyền địa phương được trao quyền rộng rãi trong việc địa phương
hóa chương trình học
- Đánh giá học sinh: Cấp Trung ương đóng vai trò định hướng đối với
cấp địa phương trong công tác kiểm tra, đánh giá học sinh thông qua việc
thiết lập hệ thống kiểm tra toàn quốc Cấp địa phương tiến hành theo dõi chất
lượng học sinh thường xuyên thông qua các báo cáo định kỳ
-Biên soạn sách giáo khoa: Cấp trung ương thực hiện, nhằm mục đích
đảm bảo sự hài hòa nội dung sách giáo khoa với việc thiết kế chương trình và
mục tiêu phát triển giáo dục
*Về tổ chức, nhân sự:
- Công tác tổ chức bộ máy:
Sở GD&ĐT trực tiếp quản lý một số đơn vị sự nghiệp như: Các trường
THPT, trường CĐSP, trường nghề, trung tâm GDTX Phòng GD&ĐT tham
mưu cho UBND cấp huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nước về giáo dục
MN, TH, THCS
Trang 10- Công tác quản lý nhân sự:
+ Tuyển dụng và đề bạt giáo viên: Giáo viên là các viên chức nhà nước,
và các tiêu chu n để trở thành viên chức do Bộ nội vụ quy định Quy trình tuyển dụng được UBND Tỉnh quy định dựa trên thông tư hướng dẫn của Bộ + Công tác thuyên chuyển giáo viên: Theo công tác tổ chức bộ máy thì
cơ quan quản lý cấp nào thì điều động giáo viên cấp đó
*Về tài chính và ngân sách:
- Tài chính giáo dục:
Phân bổ tài chính giữa các cấp quản lý là một cơ chế tài chính phổ biến Theo cơ cấu này, những tỉnh thực hiện quản lý toàn diện với một số cấp học, trung ương sẽ thực hiện hỗ trợ tài chính theo hai cách:
Trung ương phân bổ các nguồn thu thuế cho chính quyền địa phương nhằm tạo nguồn tài chính cho công tác giáo dục;
Nếu nguồn thu ngân sách là tập trung, trung ương sẽ thực hiện phân bổ ngân sách giáo dục từ trung ương xuống các chính quyền cấp dưới
Ngoài các nguồn tài chính trên, một số chính quyền địa phương còn được nhận thêm các khoản hỗ trợ từ trung ương nhằm thực hiện một số mục tiêu riêng của từng địa phương trong lĩnh vực giáo dục
- Sửa chữa và xây dựng mới trường học:
Cấp tỉnh chịu trách nhiệm đối với việc xây dựng mới và các khoản sửa chữa mới Cấp địa phương cùng với cộng đồng dân cư chịu trách nhiệm về các khoản sửa chữa nhỏ
1 5 Nguyên tắc phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục
Việc phân cấp phải dựa trên quy định chung của hệ thống pháp luật và những quy định riêng của nghị định 115 và luật giáo dục 2009
Trang 11CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ GIÁO DỤC Ở TỈNH BẮC NINH 2.1 Những yếu tố tác động đến phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh
2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hoá - xã hội tỉnh Bắc Ninh
Phía bắc giáp tỉnh Bắc Giang, phía tây và tây nam giáp thủ đô Hà Nội, phía nam giáp tỉnh Hưng Yên, phía đông giáp tỉnh Hải Dương
Diện tích toàn tỉnh Bắc Ninh là 822,7 km2 Dân số Bắc Ninh là 1.153.600 người
Những thành tựu về kinh tế, văn hoá xã hội, truyền thống hiếu học, những ưu đãi của thiên nhiên và nét văn hoá đặc sắc của người dân Kinh Bắc
là nguồn tài sản quý báu của tỉnh Bắc Ninh, tạo cơ sở vững chắc để hội nhập
và phát triển
2.1.2 Chủ trương chung của phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh
Một là, xuất phát từ chủ trương của Đảng và Nhà nước về phân cấp
quản lý nhà nước về giáo dục toàn diện, triệt để, đầy đủ cho chính quyền các cấp:
Hai là, phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục của tỉnh Băc Ninh cho
các cấp nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và phát triển giáo dục góp phần phát triển
Ba là, xuất phát từ thực tiễn công tác cải cách hành chính với yêu cầu
sắp xếp, đổi mới tổ chức hoạt động quản lý giáo dục của chính quyền, cơ
Trang 12quan quản lý chuyên môn các cấp đáp ứng nhu cầu quản lý nhà nước về giáo dục trong tình hình mới:
Bốn là, xuất phát từ yêu cầu tăng th m quyền và nâng cao tính chịu
trách nhiệm của các cấp chính quyền trong lĩnh vực được phân cấp:
Năm là, Phân cấp QLNN về giáo dục cho chính quyền cấp huyện, xã
sẽ làm giảm tải lượng công việc không nhất thiết phải thực hiện tại cấp tỉnh:
2.1.3 Hệ thống giáo dục và hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh
* Hệ thống giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh
Trong những năm gần đây quy mô trường, lớp trong tỉnh không ngừng phát triển được đa dạng ở tất cả các bậc học, cấp học đã đáp ứng được những yêu cầu cơ bản trong phát triển giáo dục các loại hình trường lớp tiếp tục được củng cố, phát triển rộng khắp trên đạ bàn tỉnh Trong tỉnh có 02 trường đại học, 07 trường cao đẳng, 05 trường trung học chuyên nghiệp, có 09 trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên, có 30 trường THPT (trong đó có 01 trường THPT chuyên), 134 trường THCS (trong đó có 08
trường THCS trọng điểm), 135 trường TH, 136 trường MN
*Hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh
Năm 2013 Uỷ ban nhân dân tỉnh đã ban hành quyết định số: 223/2013/QĐ-UBND Năm 2014 Tỉnh uỷ Bắc Ninh ban hành nghị quyết số: 12-NQ/TU Năm 2014 Uỷ ban nhân dân tỉnh đã ban hành kế hoạch số: 77-KH-UBND thực hiện nghị quyết số 12-NQ/TU của ban chấp hành đảng bộ tỉnh khoá XVIII,
Trang 132.2 Khái quát thực trạng phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục ở tỉnh Bắc Ninh
2.2.1 phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục giữa UBND tỉnh Bắc Ninh với Sở GD&ĐT và với UBND cấp huyện
2.2.1.1 Tham mưu cho UBND tỉnh quản lý nhà nước về giáo dục
*Đối với Sở GD&ĐT:
+) Về chuyên môn, nghiệp vụ:
Trình Uỷ ban nhân dân tỉnh: dự thảo quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, chính sách phát triển giáo dục trên địa bàn; dự thảo các quyết định, chỉ thị khác về lĩnh vực giáo dục thuộc th m quyền của UBND tỉnh để phát triển giáo dục;
Trình Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh: dự thảo quyết định thành lập, cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể các cơ sở giáo dục trực thuộc Uỷ ban nhân dân cấp
Hướng dẫn, tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục; quy hoạch, kế hoạch, đề án, chương trình và các nội dung khác về giáo dục sau khi đã được cấp có th m quyền phê duyệt
Hướng dẫn, tổ chức thực hiện công tác chuyên môn, nghiệp vụ
Giúp Uỷ ban nhân dân tỉnh quản lý nhà nước đối với các tổ chức dịch
vụ đưa người đi đu học tự túc ở ngoài nước theo quy định của pháp luật
Thực hiện thống kê, thông tin, báo cáo theo định kỳ và hàng năm về tổ chức và hoạt động giáo dục của địa phương với Uỷ ban nhân dân tỉnh
Chủ trì hướng dẫn, tổng hợp kế hoạch biên chế sự nghiệp giáo dục của địa phương hàng năm