Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh tuyên quang giai đoạn 2019 2023

Nhan đề : Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 20192023 Tác giả : Nguyễn Thị Thu Hiền Người hướng dẫn: Phạm Hùng Tiến Từ khoá : Chi bảo hiểm xã hội; Bảo hiểm xã hội; Tuyên Quang Năm xuất bản : 2020 Nhà xuất bản : Trường đại học Bách Khoa Hà Nội Tóm tắt : Tổng quan về công tác quản lý chi bảo hiểm xã hội; thực trạng và một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 20192023.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2019-2023

NGUYỄN THỊ THU HIỀN Ngành: Quản lý kinh tế

Giảng viên hướng dẫn: TS Phạm Hùng Tiến

Viện: Kinh tế & Quản lý

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Một số giải pháp hoàn thiện công tác

quản lý chi bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2019-2023

NGUYỄN THỊ THU HIỀN Ngành: Quản lý kinh tế

Giảng viên hướng dẫn: TS Phạm Hùng Tiến

Viện: Kinh tế & Quản lý

Hà Nội, 2020

Chữ ký của GVHD

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BẢN XÁC NHẬN CHỈNH SỬA LUẬN VĂN THẠC SĨ

Họ và tên tác giả luận văn: Nguyễn Thị Thu Hiền

Đề tài luận văn: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH

trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2019-2023

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số SV:

Tác giả, người hướng dẫn khoa học và Hội đồng chấm luận văn xác nhận tác giả đã sửa chữa, bổ sung luận văn theo biên bản họp Hội đồng ngày 29/5/2020 với các nội dung sau:

- Chỉ tiêu đánh giá quản lý;

- Làm rõ quy trình;

- Các yếu tố ảnh hưởng cần làm rõ hơn;

- Gắn kết hơn nữa Chương 2 với Chương 3 và Chương 1;

- Đề mục 1.2 và nội dung không tương thích;

- Tài liệu tham khảo theo quy định

Giáo viên hướng dẫn

Ts Phạm Hùng Tiến

Ngày tháng năm 2020

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thu Hiền

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

ĐỀ TÀI LUẬN VĂN

Đề tài : Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh

Tuyên Quang giai đoạn 2019 - 2023

Ngành: Quản lý kinh tế

Học viên: Nguyễn Thị Thu Hiền

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

TS Phạm Hùng Tiến

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian học tập và thực hiện đề tài luận văn tốt nghiệp, đến nay tôi

đã hoàn thành luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế với đề tài: “Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2019-2023”

Trước hết, Tác giả xin chân thành cảm ơn Viện quản lý kinh tế, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập

và thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc TS Phạm Hùng Tiến, Trường Đại học quốc gia Hà Nội, người đã định hướng, chỉ bảo và hết lòng tận tụy, dìu dắt tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến những người thân trong gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu khoa học và đã tạo nhiều thuận lợi cho tôi hoàn thành đề tài luận văn

Sau cùng, tôi xin được cảm ơn các thầy, các cô trong Hội đồng chấm luận văn và kính mong nhận được sự quan tâm, nhận xét của các thầy, cô để Tác giả có điều kiện hoàn thiện tốt hơn những nội dung của luận văn nhằm đạt được tính hiệu quả, hữu ích khi áp dụng vào trong thực tiễn

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Thị Thu Hiền

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BẢN XÁC NHẬN CHỈNH SỬA LUẬN VĂN THẠC SĨ

Họ và tên tác giả luận văn: Nguyễn Thị Thu Hiền

Đề tài luận văn: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH

trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2019-2023

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số SV:

Tác giả, người hướng dẫn khoa học và Hội đồng chấm luận văn xác nhận tác giả đã sửa chữa, bổ sung luận văn theo biên bản họp Hội đồng ngày 29/5/2020 với các nội dung sau:

- Chỉ tiêu đánh giá quản lý;

- Làm rõ quy trình;

- Các yếu tố ảnh hưởng cần làm rõ hơn;

- Gắn kết hơn nữa Chương 2 với Chương 3 và Chương 1;

- Đề mục 1.2 và nội dung không tương thích;

- Tài liệu tham khảo theo quy định

Giáo viên hướng dẫn

Ts Phạm Hùng Tiến

Ngày tháng năm 2020

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thu Hiền

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iii

DANH MỤC BẢNG BIỂU iv

DANH MỤC HÌNH VẼ v

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI 5

1.1 Tổng quan lý luận về công tác quản lý chi BHXH 5

1.1.1 Bảo hiểm xã hội 5

1.1.2 Chi bảo hiểm xã hội 8

1.1.3 Quản lý chi bảo hiểm xã hội 14

1.2 Thực trạng về quản lý chi BHXH tại một số địa phương 24

1.2.1 Thực trạng chung về quản lý chi BHXH 24

1.2.2 Kinh nghiệm quản lý chi BHXH của một số địa phương 25

1.2.3 Những bài học kinh nghiệm được rút ra 28

1.3 Tổng quan các công trình nghiên cứu tới đề tài 29

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI BHXH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TUYÊN QUANG 32

2.1 Giới thiệu chung về cơ quan bảo hiểm xã hội tỉnh Tuyên Quang 32

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 32

2.1.1 Cơ cấu bộ máy tổ chức 34

2.2 Tình hình thực hiện một số chỉ tiêu chủ yếu của BHXH Tuyên Quang 37

2.3 Thực trạng công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang 39

2.3.1 Công tác quản lý đối tượng chi trả BHXH 39

2.3.2 Công tác kế hoạch tài chính và chi trả BHXH 42

2.3.3 Công tác quản lý chi trả các chế độ BHXH 43

2.3.4 Công tác kiểm tra, giám sát 55

2.4 Đánh giá chung tình hình thực hiện chi trả BHXH tại tỉnh Tuyên Quang 55

2.4.1 Những mặt đạt được 55

2.4.2 Những tồn tại và nguyên nhân 59

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI BHXH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TUYÊN QUANG GIAI ĐOẠN 2019 - 202369

3.1 Căn cứ đề xuất giải pháp 69

3.1.1 Bối cảnh hiện nay và những tác động tới quản lý chi BHXH 69

3.1.2 Xu hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Tuyên Quang có tác động tới quản lý chi BHXH 69

3.1.3 Định hướng phát triển của ngành BHXH Việt Nam 71

3.1.4 Định hướng hoàn thiện quản lý chi trả BHXH tỉnh Tuyên Quang 71

3.2 Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang 74

3.2.1 Hoàn thiện quản lý đối tượng chi trả BHXH 74

3.2.2 Hoàn thiện quản lý chi trả BHXH hàng tháng 75

3.2.3 Hoàn thiện quản lý chi trả BHXH ngắn hạn 80

3.2.4 Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát 81

3.2.5 Nâng cao trình độ nguồn nhân lực 83

3.2.6 Tăng cường cơ sở vật chất phục vụ công tác chi trả 85

3.2.7 Hoàn thiện công tác quản lý khác 85

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

ASXH : An sinh xã hội

ATM : Tài khoản ngân hàng

BHTN : Bảo hiểm thất nghiệp

BHXH : Bảo hiểm xã hội

BHYT : Bảo hiểm y tế

CNTT : Công nghệ thông tin

DSPHSK : Dưỡng sức phục hồi sức khỏe

NSNN : Ngân sách Nhà nước

TNLĐ-BNN : Tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp

UBND : Ủy ban nhân dân

WTO : Tổ chức thương mại thế giới

(World Trade Organization)

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Tình hình thực hiện kế hoạch chi BHXH bắt buộc của tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2014 - 2018 38 Bảng 2.2: Tổng hợp đối tượng chi trả BHXH bắt buộc của BHXH Tuyên Quang 41 Bảng 2.3: Mức chi trả BHXH hàng tháng tại BHXH tỉnh Tuyên Quang 49 Bảng 2.4: Mức chi trả BHXH một lần tại BHXH tỉnh Tuyên Quang 50 Bảng 2.5: Mức chi trả BHXH ngắn hạn tại BHXH tỉnh Tuyên Quang 53 Bảng 2.6: Bảng tổng hợp lệ phí chi trả giai đoạn 2014-2018 54 Bảng 2.7: Trường hợp vi phạm trong công tác quản lý đối tượng hưởng BHXH 59 Bảng 2.8: Đối tượng hưởng chế độ BHXH tại các doanh nghiệp điều tra mẫu 63 Bảng 2.9: Thống kê doanh nghiệp tham gia BHXH tại tỉnh Tuyên Quang 64 Bảng 2.10: Lực lượng lao động ngành BHXH tỉnh Tuyên Quang 66

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 2.1: Mô hình tổ chức quản lý BHXH tỉnh Tuyên Quang 36 Hình 2.2: Tổng hợp đối tượng chi trả BHXH bắt buộc 42 Hình 2.3: Qui trình chi trả BHXH hàng tháng tại tỉnh Tuyên Quang 44 Hình 2.4: Qui trình chi trả BHXH ngắn hạn do BHXH tỉnh trực tiếp quản lý 48 Hình 2.5: Mức chi trả BHXH hàng tháng 57 Hình 2.6: Mức chi trả BHXH một lần 57 Hình 2.7: Mức chi trả BHXH ngắn hạn 58

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bảo hiểm xã hội (BHXH) luôn là lĩnh vực được các quốc gia trên thế giới quan tâm Ở Việt Nam, chính sách BHXH đã được Đảng và Nhà nước ta quan tâm, thực hiện đối với người lao động và lực lượng vũ trang ngay từ những năm đầu thành lập nước Chính sách đó đã từng bước được bổ sung, sửa đổi và hoàn thiện cho phù hợp với từng giai đoạn xây dựng và phát triển đất nước

Bước sang thời kỳ đổi mới, để phù hợp với chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chính sách BHXH đã được Nhà nước kịp thời điều chỉnh theo hướng ngày càng hoàn thiện hơn Đặc biệt, ngày 20/11/2014, Quốc hội khoá XIII đã thông qua Luật BHXH số 58/2014/QH13, có hiệu lực từ ngày 01/01/2016; Ngày 13/6/2014, Quốc hội khoá XIII đã thông qua Luật BHYT

số 26/2014/QH13, có hiệu lực từ ngày 01/01/2015, đây là cơ sở pháp lý vững chắc thực hiện quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia BHXH Nội dung của các luật thể hiện quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực BHXH, BHYT

Chi trả các chế độ BHXH (gọi tắt là chi BHXH) luôn được coi là nhiệm vụ trung tâm và có vai trò rất quan trọng trong hoạt động của ngành BHXH nói riêng

và trong việc thực hiện chính sách BHXH nói chung Hoạt động quản lý chi BHXH có tác động trực tiếp tới quyền lợi của người tham gia BHXH, thể hiện rõ nét, đầy đủ bản chất và vai trò của BHXH Việc quản lý chi BHXH kịp thời, đầy

đủ, đúng chế độ là yêu cầu có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với cơ quan BHXH Việt Nam cũng như cơ quan BHXH ở địa phương

Quá trình thực hiện chính sách BHXH ở tỉnh Tuyên Quang trong thời gian qua vẫn còn bộc lộ những hạn chế, thiết sót, đặc biệt trong công tác quản lý chi BHXH: tình trạng vi phạm Luật BHXH và quy trình quản lý vẫn đang diễn ra, cơ quan BHXH chưa kiểm soát được chặt chẽ đối tượng hưởng chế độ BHXH, chưa

áp dụng Công nghệ thông tin vào quản lý chi BHXH, công tác quản lý tiền mặt chưa thực sự đảm bảo an toàn, quyền lợi của người lao động vẫn còn bị vi phạm Đây là những khó khăn đối với quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

trong nhiều năm qua cần được giải quyết, bảo đảm cho người lao động được tham gia BHXH và thụ hưởng các chế độ, chính sách BHXH thuận lợi hơn

Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải có sự nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện vấn đề quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, nhằm tìm ra giải pháp hoàn thiện quản lý chi tại BHXH Tuyên Quang, đáp ứng những yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Tuyên Quang trong điều kiện kinh tế Việt Nam mở cửa và hội nhập ngày càng sâu rộng hơn vào nền kinh tế thế giới Đó cũng là lý do chủ yếu của việc lựa chọn đề tài: "Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2019 - 2023” làm đề tài luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu luận văn

Trên cơ sở đánh giá thực trạng về công tác quản lý chi BHXH, đề tài nghiên cứu đề xuất một số giải pháp có căn cứ khoa học và thực tiễn nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động quản lý chi trả các chế độ BHXH cho các đối tượng tham gia BHXH trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

b Phạm vi nghiên cứu

- Về mặt không gian: Đề tài giới hạn nghiên cứu những vấn đề về quản lý chi trả các chế độ BHXH bắt buộc trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

- Về mặt thời gian: Đề tài khảo sát thực trạng chi BHXH trong giai đoạn

2014-2018 tại BHXH tỉnh Tuyên Quang để phân tích đánh giá Các giải pháp được đề xuất cho giai đoạn 2019-2023;

- Về mặt nội dung: Đề tài nghiên cứu công tác quản lý chi trả các chế độ BHXH

và những nhân tố ảnh hưởng đến kết quả của công tác này

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu tổng quan lý luận về quản lý chi BHXH tại tỉnh Tuyên Quang;

- Nghiên cứu tổng quan thực tiễn quản lý chi BHXH tại một số địa phương khác trong cả nước, và rút ra bài học cho việc quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh;

- Đánh giá thực trạng quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh;

- Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập số liệu: Được thu thập từ các nguồn tài liệu của ngành BHXH, báo cáo hàng năm của BHXH tỉnh Tuyên Quang, thực tiễn công tác quản lý của BHXH tỉnh và BHXH các huyện, thành phố; các thông tin được công bố trên báo, tạp chí, công trình và đề tài khoa học trong nước

Phương pháp tổng hợp số liệu: Trên các cơ sở tài liệu đã được xử lý, tổng hợp

và vận dụng các phương pháp phân tích thống kê để đánh giá thực trạng công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Tìm ra những tồn tại, chỉ ra những nguyên nhân để có giải pháp hoàn thiện công tác quản lý

Phương pháp phân tích số liệu: Dùng các phương pháp trong thống kê và hệ thống hóa tài liệu thu thập được làm cơ sở cho việc phân tích đánh giá thực trạng áp dụng công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn, nghiên cứu theo tiêu thức và góc độ khác nhau như phương pháp so sánh thống kê, phương pháp dùng biểu đồ, đồ thị

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

có thẩm quyền và những người quan tâm khác

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo luận văn gồm 3 chương, được kết cấu trong 89 trang, 10 bảng và 07 hình

Chương 1: Tổng quan lý luận và thực tiễn về công tác quản lý chi BHXH Chương 2: Thực trạng công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi BHXH trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC

QUẢN LÝ CHI BẢO HIỂM XÃ HỘI 1.1 Tổng quan lý luận về công tác quản lý chi BHXH

1.1.1 Bảo hiểm xã hội

1.1.1.1 Khái niệm bảo hiểm xã hội

Trong nền kinh tế luôn tồn tại hai lực lượng đó là người lao động và người sử dụng lao động Những người lao động bán sức lao động và nhận tiền công từ người sử dụng lao động Thời kỳ đầu, người lao động chỉ nhận được tiền công và

tự đối phó với những rủi ro trong cuộc sống và trong lao động Về sau, họ đoàn kết đấu tranh và buộc người sử dụng lao động phải chịu một phần trách nhiệm về những rủi ro trong lao động và trong cuộc sống của họ Mâu thuẫn giữa chủ và thợ phát sinh do khoản tiền chi trả cho việc này ngày càng lớn và do sự không chi trả của giới chủ, điều này đã ảnh hưởng tới sự phát triển bền vững của xã hội Vì vậy, nhà nước đã phải đứng ra can thiệp giải quyết điều hòa mâu thuẫn này Nhà nước buộc giới chủ và thợ cùng phải nộp một khoản tiền nhất định để chi trả cho các rủi ro trong cuộc sống của người lao động Theo thời gian cùng với sự tiến bộ của xã hội, lực lượng lao động ngày càng đông, sản xuất càng phát triển thì nguồn quỹ ngày càng lớn mạnh đảm bảo ổn định cuộc sống cho người lao động và gia đình họ, người lao động từ đó yên tâm hăng hái sản xuất ra nhiều của cải cho xã hội và người sử dụng lao động sẽ có lợi từ việc này Đó chính là nguồn gốc ra đời của quỹ BHXH

Đến nay, BHXH trở thành nền tảng cơ bản của hệ thống an sinh xã hội (ASXH) của mỗi quốc gia, được thực hiện ở hầu hết các nước trên thế giới và ngày càng phát triển Như vậy, có thể hiểu “BHXH là sự thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập đối với người lao động khi họ gặp phải những biến cố làm giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm trên cơ sở hình thành và sử dụng một quỹ tiền tệ tập trung nhằm đảm bảo đời sống cho người lao động và gia đình họ góp phần đảm bảo an toàn xã hội”.[2]

BHXH cũng được tiếp cận dưới những góc độ khác nhau:

- Dưới góc độ chính sách: BHXH là một chính sách xã hội, nhằm giải quyết

các chế độ xã hội liên quan đến một tầng lớp đông đảo người lao động và bảo vệ

sự phát triển kinh tế - xã hội, sự ổn định chính trị quốc gia

- Dưới góc độ tài chính: BHXH là một quỹ tài chính tập trung, được hình thành

từ sự đóng góp của các bên tham gia và có sự hỗ trợ của Nhà nước

- Dưới góc độ thu nhập: BHXH là sự đảm bảo thay thế một phần thu nhập khi người lao động có tham gia BHXH bị mất hoặc giảm thu nhập

- Dưới góc độ quản lý: BHXH là công cụ quản lý của Nhà nước để điều chỉnh mối quan hệ kinh tế giữa người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước, thực hiện quá trình phân phối và phân phối lại thu nhập giữa các thành viên trong xã hội [4]

Khái niệm BHXH được khái quát một cách đầy đủ nhất trong Luật BHXH được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XIII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 20 tháng 11 năm 2014 như sau: “Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội”.[5]

Luật BHXH quy định ba loại hình BHXH, bao gồm BHXH bắt buộc, BHXH

tự nguyện và BHXH thất nghiệp Theo đó:

- Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội mà người lao động

và người sử dụng lao động phải tham gia

- Bảo hiểm tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất

- Bảo hiểm thất nghiệp được hiểu là bảo hiểm bồi thường cho người lao động

bị thiệt hại về thu nhập do bị mất việc làm để họ ổn định cuộc sống và có điều kiện tham gia vào thị trường lao động

1.1.1.2 Hệ thống các chế độ BHXH

Chế độ BHXH là sự cụ thể hoá chính sách, là hệ thống các quy định cụ thể và chi tiết được pháp luật hoá về đối tượng hưởng, điều kiện hưởng, mức hưởng, thời

gian hưởng BHXH, nghĩa vụ và mức đóng góp của từng trường hợp cụ thể phù hợp với quy luật khách quan của xã hội và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia

Để góp phần bảo vệ quyền lợi cho người lao động trên toàn thế giới và đảm bảo an toàn xã hội, ngày 04 tháng 6 năm 1952 tại Giơnevơ, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) ban hành Công ước số 102 về quy phạm tối thiểu an toàn xã hội, trong đó quy định 9 chế độ trợ cấp, đó là:

- Chế độ hưu trí,

- Trợ cấp tử tuất

1.1.1.3 Quỹ Bảo hiểm xã hội

a Khái niệm Quỹ BHXH

Quỹ BHXH là quỹ tiền tệ tập trung, hạch toán độc lập với ngân sách Nhà nước, được Nhà nước bảo hộ và bù thiếu Quỹ này được quản lý theo cơ chế cân bằng thu chi do đó quỹ BHXH không đơn thuần ở trạng thái tĩnh mà luôn có sự biến động theo chiều hướng tăng lên hoặc thâm hụt Quỹ BHXH hình thành và hoạt động đã tạo ra khả năng giải quyết những rủi ro của tất cả những người tham gia với tổng dự trữ ít nhất, do rủi ro được dàn trải cho số đông người tham gia Đồng thời quỹ này cũng góp phần giảm chi ngân sách cho Nhà nước; khi có biến

cố xã hội xảy ra như thiên tai, hạn hán, dịch bệnh, quỹ BHXH cũng là một khoản không nhỏ giúp Nhà nước thay cho cứu trợ xã hội, phúc lợi xã hội [9]

b Mục đích sử dụng quỹ BHXH

Quỹ BHXH được sử dụng chủ yếu cho 2 mục đích sau:

- Chi trả trợ cấp cho các chế độ BHXH: Đây là khoản chi chiếm tỷ trọng lớn nhất của BHXH nhằm đảm bảo ổn định, duy trì cuộc sống cho NLĐ đồng thời góp phần ổn định sản xuất kinh doanh cho các doanh nghiệp

Trong thực tế việc chi trả cho các chế độ BHXH diễn ra thường xuyên trên phạm vi rộng, hầu hết các nước trên thế giới đều có những khoản chi thường xuyên là chi lương hưu và trợ cấp tuất

- Chi phí cho sự nghiệp quản lý BHXH: Ngoài việc trợ cấp cho các đối tượng hưởng BHXH, quỹ BHXH còn được sử dụng để chi cho các khoản chi phí quản lý như: Tiền lương cho cán bộ làm việc trong hệ thống BHXH, khấu hao tài sản cố định, văn phòng phẩm và một số khoản chi khác

1.1.2 Chi bảo hiểm xã hội

1.1.2.1 Khái niệm chi bảo hiểm xã hội

Chi BHXH là quá trình phân phối, sử dụng quỹ BHXH để chi trả cho các chế

độ BHXH nhằm ổn định cuộc sống của người tham gia BHXH và đảm bảo các hoạt động của hệ thống BHXH

Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của ngành BHXH Do vậy, có thể hiểu Chi BHXH là việc cơ quan BHXH sử dụng số tiền thuộc nguồn Ngân sách Nhà nước và nguồn Quỹ bảo hiểm

xã hội để chi trả các chế độ bảo hiểm, cho đối tượng thụ hưởng theo luật quy định [3]

Hiện tại ở Việt Nam đang áp dụng chi trả cho 6 chế độ như sau: Trợ cấp ốm đau; trợ cấp thai sản; chế độ hưu trí; chế độ tử tuất; chế độ Tai nạn lao động - Bệnh nghề nghiệp; trợ cấp thất nghiệp

Mức chi các chế độ BHXH cho người thụ hưởng được xây dựng theo nguyên tắc: người lao động đóng góp càng nhiều vào quỹ BHXH (mức đóng, thời gian đóng) thì sẽ được hưởng mức cao hơn do quỹ chi trả Mức hưởng các chế độ còn phụ thuộc vào tình trạng suy giảm sức khoẻ và tuổi đời của người tham gia bảo hiểm Mức trợ cấp thường thấp hơn thu nhập khi còn làm việc

Thông thường mức hưởng các chế độ BHXH của người lao động được xác định trên cơ sở thu nhập bình quân trước thời điểm người lao động được hưởng các chế độ BHXH nhân với tỷ lệ phần trăm (%) Tuy nhiên cũng có một số chế độ được quy định mức hưởng tuyệt đối chung cho mọi người có đủ điều kiện được hưởng Như vậy, có thể khái quát công thức chung để tính tổng mức chi cho người lao động được hưởng các chế độ BHXH như sau:

- TMC: Tổng mức chi các chế độ BHXH cho người được hưởng

- i: Người được thụ hưởng thứ i

- TNi: Thu nhập bình quân của người lao động trước thời điểm họ được hưởng chế độ BHXH

- TGHi: Thời gian người lao động được hưởng các chế độ

- TLHi: tỷ lệ được hưởng của người được thụ hưởng

1.1.2.2 Vai trò chi bảo hiểm xã hội

Chi BHXH là một nhiệm vụ quan trọng của ngành BHXH góp phần thực thi

chính sách BHXH của Đảng và Nhà nước đối với người lao động Vai trò của chi BHXH được thể hiện rõ nét ở những điểm sau đây:

- Chi trả BHXH đầy đủ, kịp thời, chính xác tới từng đối tượng hưởng BHXH giúp người lao động có nguồn thu nhập kịp thời để chữa bệnh, nuôi con, phục hồi sức khoẻ, ổn định cuộc sống; góp phần động viên kịp thời về mặt vật chất cũng như tinh thần cho họ

- Thông qua chi trả các chế độ BHXH kiểm tra tính đúng đắn, hợp lý cũng như những tồn tại bất cập của chính sách BHXH để kịp thời sửa đổi, bổ sung đảm bảo quyền lợi cho người lao động; hạn chế tối đa tình trạng khiếu nại, đảm bảo công bằng giữa các đối tượng tham gia BHXH

- Thông qua chi BHXH giúp cơ quan BHXH phát hiện những sai sót trong quá trình xét duyệt hưởng trợ cấp BHXH, phát hiện những đối tượng hưởng sai trợ cấp để từ đó có những biện pháp ngăn chặn, giảm thiểu hành vi giả mạo hồ sơ, chứng từ để hưởng trợ cấp BHXH

- Từ thực trạng chi có thể đánh giá được nguyên nhân tăng, giảm chi để có giải pháp kịp thời trong việc tính phí BHXH, tiết kiệm chi, đảm bảo chi đúng, chi

đủ và bảo toàn quỹ BHXH

- Thông qua hoạt động chi BHXH để tuyên truyền về chính sách BHXH tới mọi người trong xã hội nhằm thực hiện tốt chính sách, chế độ BHXH theo pháp luật, đồng thời nắm được tâm tư, nguyện vọng của người lao động thụ hưởng chính sách BHXH Từ đó, nâng cao hiệu quả của công tác chi trả, góp phần hoàn thiện các chế độ BHXH

- Thu và chi BHXH là những nội dung cơ bản của hoạt động BHXH nói chung và trong quản lý tài chính BHXH nói riêng Vì vậy chúng có tác động qua lại với nhau, chi trả tốt các chế độ BHXH sẽ tạo điều kiện thu BHXH triệt để

- Thực hiện tốt hoạt động chi BHXH là cơ sở tạo niềm tin của người lao động đối với Đảng, Nhà nước về chính sách BHXH

1.1.2.3 Đặc điểm chi bảo hiểm xã hội

a Đặc điểm về đối tượng thụ hưởng

Đối tượng hưởng BHXH được quy định tuỳ từng nước và tuỳ từng chế độ

BHXH Thông thường đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là những người có quan

hệ lao động, làm công ăn lương Ở Việt Nam, đối tượng tham gia và thụ hưởng các chính sách chế độ BHXH được quy định rõ ràng trong Luật BHXH

Đối tượng hưởng các chế độ BHXH có thể là chính bản thân người lao động, cũng có thể là những người thân của người lao động (bố, mẹ, vợ, chồng, con) trực tiếp phải nuôi dưỡng Đối tượng có thể được hưởng trợ cấp một lần hoặc trợ cấp hàng tháng nhiều hay ít tuỳ thuyộc vào mức độ và thời gian đóng góp, các điều kiện lao động và biến cố rủi ro mà người lao động mắc phải

Đối tượng hưởng chế độ BHXH rất đa dạng, biến động hàng năm do nhiều nguyên nhân khác nhau như đến tuổi nghỉ hưu, chết, thay đổi nơi cư trú, hết thời hạn thụ hưởng Đặc biệt, đối với những đối tượng hưởng chế độ BHXH ngắn hạn: ốm đau, thai sản, dưỡng sức và phục hồi sức khỏe (DSPHSK) và chế độ BHXH một lần thì rất khó dự báo, gây khó khăn cho công tác lập kế hoạch về đối tượng thụ hưởng hàng năm

b Đặc điểm về hoạt động chi bảo hiểm

Cơ sở chi BHXH là tổng thể các văn bản và các định hướng của Nhà nước cho phép xác định phạm vi đối tượng hưởng, loại trợ cấp, mức trợ cấp, thời gian trợ cấp Chi trả các chế độ BHXH phải được thực hiện theo quy trình thống nhất qua các khâu được quy định bằng văn bản do cơ quan BHXH Việt Nam quyết định Việc thực hiện quy trình chi trả sẽ đảm bảo tính thống nhất, liên hoàn và khả năng kiểm tra trong hoạt động chi BHXH

1.1.2.4 Nội dung chi bảo hiểm xã hội

Nội dung chi BHXH là các chế độ BHXH mà người lao động được hưởng khi tham gia BHXH Chế độ BHXH là sự cụ thể hoá chính sách, là hệ thống các quy định cụ thể và chi tiết được pháp luật hoá về đối tượng hưởng, điều kiện hưởng, mức hưởng, thời gian hưởng BHXH, nghĩa vụ và mức đóng góp của từng trường hợp cụ thể phù hợp với quy luật khách quan của xã hội và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia

Hiện nay, BHXH Việt Nam và BHXH các địa phương có nhiệm vụ thực hiện tốt chính sách BHXH nói chung cũng như công tác chi trả các chế độ BHXH nói

riêng cho người lao động và nhân dân trên phạm vi cả nước Nội dung chi BHXH bắt buộc ở nước ta hiện nay bao gồm các chế độ: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động

- bệnh nghề nghiệp (TNLĐ-BNN), hưu trí, tử tuất, thất nghiệp

Căn cứ vào tính chất phát sinh, các chế độ trợ cấp được chia làm hai nhóm: nhóm trợ cấp chi thường xuyên và nhóm trợ cấp chi một lần Trợ cấp chi thường xuyên là những khoản chi ra thường xuyên hàng tháng, khoản chi này cho từng đối tượng tương đối ổn định về số lượng (nếu không có sự điều chỉnh của Nhà nước) Khoản chi thường xuyên gồm có: chi lương hưu, TNLĐ-BNN, tiền tuất, tàn tật (mất sức lao động) Trợ cấp một lần là khoản chi cho người được hưởng chế độ BHXH một lần, tức là khoản chi chỉ phát sinh một lần và chấm dứt Khoản chi này gồm có: tiền trợ cấp mai táng phí, người lao động tham gia BHXH nhưng không

đủ điều kiện để hưởng chế độ hưu hàng tháng (trừ đối tượng đủ điều kiện hưởng thường xuyên), tai nạn lao động (trừ đối tượng hưởng thường xuyên) và các khoản trợ cấp một lần khác

Căn cứ vào thời gian hưởng, các chế độ trợ cấp được chia thành hai nhóm cơ bản: nhóm trợ cấp ngắn hạn và nhóm trợ cấp dài hạn Trợ cấp ngắn hạn là khoản chi cho người được hưởng các chế độ BHXH trong thời gian ngắn, gồm có: trợ cấp thất nghiệp, ốm đau, thai sản, DSPHSK, chi 1 lần Trợ cấp dài hạn là các khoản chi cho người được hưởng các chế độ BHXH trong thời gian dài, gồm có: lương hưu, TNLĐ-BNN, trợ cấp tàn tật, tiền tuất

Nguồn tài chính để chi cho các chế độ BHXH được lấy từ nguồn NSNN và nguồn quỹ BHXH Căn cứ vào Quyết định số 845/QĐ-BHXH ngày 18 tháng 6 năm 2007 của BHXH Việt Nam Quy định quản lý, chi trả các chế độ BHXH bắt buộc, nội dung chi trả các chế độ BHXH cụ thể bao gồm:

- Trợ cấp mai táng khi người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động, trợ cấp

91, công nhân cao su, TNLĐ-BNN hàng tháng đã nghỉ việc chết;

- Cấp phương tiện sinh hoạt, dụng cụ chỉnh hình cho người bị TNLĐ-BNN

- Lệ phí chi trả và các khoản chi khác (nếu có)

b Chi trả các chế độ BHXH từ nguồn quỹ BHXH

* Quỹ ốm đau, thai sản

- Nghỉ DSPHSK sau khi điều trị ổn định thương tật, bệnh tật;

- Khen thưởng cho người lao động thực hiện tốt công tác bảo hộ lao động, phòng ngừa TNLĐ-BNN;

- Trợ cấp cán bộ xã, phường, thị trấn theo Nghị định số 09/1998/NĐ-CP ngày 23/01/1998 của Chính phủ (sau đây gọi là trợ cấp cán bộ xã);

- Trợ cấp tuất (ĐSCB, định suất tuất)

* Các chế độ BHXH một lần

- Trợ cấp một lần khi nghỉ hưu theo Điều 54 Luật BHXH;

- BHXH một lần theo khoản 1 Điều 55 Luật BHXH;

- Trợ cấp tuất một lần trong các trường hợp được quy định khi người hưởng lương hưu; người hưởng trợ cấp TNLĐ-BNN hàng tháng đã nghỉ việc; người lao động đang đóng BHXH và đang bảo lưu thời gian đóng BHXH bị chết;

- Trợ cấp mai táng khi người hưởng lương hưu, trợ cấp cán bộ xã; người hưởng trợ cấp TNLĐ-BNN hàng tháng đã nghỉ việc; người lao động đang đóng BHXH và đang bảo lưu thời gian đóng BHXH bị chết

- Lệ phí chi trả [2]

1.1.3 Quản lý chi bảo hiểm xã hội

1.1.3.1 Khái niệm quản lý chi bảo hiểm xã hội

Có nhiều cách hiểu khác nhau về quản lý nhưng cách hiểu chung nhất: “Quản

lý là sự tác động có tổ chức có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản

lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra” Quản lý bao giờ cũng là một tác động hướng đích, có xác định mục tiêu, thể hiện mối quan hệ giữa chủ thể quản lý (quản lý, điều khiển) và đối tượng quản lý (chịu sự quản lý), đây là quan hệ giữa lãnh đạo, không đồng cấp và có tính bắt buộc Nó diễn ra trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người với nhiều cấp độ, nhiều mối quan hệ với nhau Đối với hoạt động BHXH thì quản lý được bao gồm cả quản lý đối tượng tham gia và thụ hưởng, quản lý thu, quản lý chi trả và quản lý nguồn quỹ từ đầu từ tăng trưởng

Quản lý chi BHXH được hiểu là sự tác động của các chủ thể quản lý vào đối tượng quản lý trong các hoạt động như: lập, xét duyệt dự toán, tổ chức thực hiện, điều hành và kiểm tra, giám sát hoạt động chi trả các chế độ BHXH nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra theo những nguyên tắc và phương pháp quản lý nhất định.[3] Khi nói tới chi BHXH là nói đến một loạt các mối quan hệ, bao gồm quan hệ giữa Nhà nước, cơ quan BHXH, người lao động và người sử dụng lao động Trong

các mối quan hệ trên thì người lao động và chủ sử dụng lao động là đối tượng quản lý Chủ thể quản lý chính là Nhà nước và cơ quan BHXH Các cấp từ Trung ương tới địa phương Theo Nghị định 19/CP ngày 16/02/1995 của Chính phủ về việc thành lập BHXH Việt Nam, cơ quan quản lý BHXH ở trung ương là BHXH Việt Nam; ở địa phương có BHXH các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; BHXH huyện, quận, thành phố trực thuộc tỉnh

Mục tiêu của quản lý chi BHXH là làm cho quá trình tổ chức chi trả chế độ BHXH thông suốt, chi trả đúng, đủ, kịp thời, phục vụ cho người tham gia hưởng các chế độ BHXH ngày càng tốt hơn, góp phần ổn định, bảo đảm an toàn xã hội và thúc đẩy sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

1.1.3.2 Vai trò quản lý chi bảo hiểm xã hội

a Đối với đối tượng thụ hưởng chính sách BHXH

Thực hiện tốt công tác quản lý chi BHXH là trực tiếp đảm bảo quyền lợi của người thụ hưởng các chế độ BHXH Đây là vai trò rõ nét nhất của công tác quản lý chi Theo quy định hiện hành, chủ sử dụng lao động và người lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc phải đóng BHXH thì người lao động mới được hưởng trợ cấp của các chế độ BHXH Tiền đóng BHXH được phân phối vào các quỹ thành phần tương ứng với các chế độ BHXH thuộc quỹ đó Để người lao động nhận được trợ cấp từ quỹ BHXH, các cơ quan chức năng và người lao động phải thực hiện hàng loạt các hoạt động thuộc quản lý chi Ví dụ như chi trả lương hưu: cần phải tính toán chính xác mức lương hưu cho từng người, nhận tiền từ ngân hàng về cơ quan BHXH cấp huyện, đem tiền đến địa điểm quy định để cấp phát cho từng người Hơn nữa các hoạt động chi trả phải đảm bảo chi đúng đối tượng được hưởng, chi đủ số tiền họ được hưởng và đảm bảo thời gian theo quy định Đây chính là các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả công tác quản lý chi Đạt được các chỉ tiêu này công tác quản lý chi mới đảm bảo quyền lợi người tham gia BHXH

c Đối với xã hội và nền kinh tế

Thực hiện tốt công tác quản lý chi BHXH là góp phần thực hiện tốt chính sách ASXH cơ bản nhất của quốc gia hướng vào phát triển con người, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững đất nước, được thể hiện: Góp phần thực hiện tốt đảm bảo hệ số an toàn cao về đời sống cho người lao động tham gia BHXH trong kinh tế thị trường từ đó góp phần thực hiện tốt mục tiêu phát triển của đất nước là dân giàu, nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Quản lý chi BHXH hiệu quả sẽ hỗ trợ kịp thời cho người lao động khi họ gặp phải những biến cố rủi ro trong lao động cũng như trong cuộc sống Từ đó góp phần tạo lập mối quan hệ gắn bó chủ thợ làm cho mối quan hệ trên thị trường lao động trở nên lành mạnh hơn Những mâu thuẫn vốn có trong quan hệ lao động được giải tỏa về cơ bản Đây là tiền đề về mặt kinh tế kích thích tính tự giác, sáng tạo của người lao động, góp phần nâng cao năng suất lao động cá nhân tức là sẽ nâng cao năng suất lao động xã hội

Đồng thời, khi quản lý chi BHXH hiệu quả sẽ làm giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước Như đã biết, ngân sách nhà nước là quỹ tiền tệ lớn nhất của Nhà nước, phục vụ lợi ích của toàn dân nên nếu dân gặp phải biến cố rủi ro thì Nhà nước cũng phải có trách nhiệm một phần Nhưng nhờ có BHXH hỗ trợ khắc phục rủi ro nên nhà nước sẽ chỉ cần hỗ trợ một phần nhỏ từ đó tránh được tình trạng bội chi ngân sách

Nếu chi trả các chế độ BHXH cho người lao động và gia gia đình họ được hiệu quả, tiết kiệm thì sẽ có lượng lớn vốn lớn nhàn rỗi được đầu tư vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh để bảo tồn và tăng trưởng quỹ Như vậy, nếu xét trên cả phương diện chi trả các chế độ BHXH cũng như đầu tư tăng trưởng quỹ, hoạt động của quỹ BHXH đều góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế Với quy mô quỹ lớn, ngày càng tăng, có thể đầu tư phát triển mở rộng sản xuất, hiện đại hóa sản xuất, tạo thêm nhiều việc làm tăng thu nhập, nâng cao đời sống của người lao động Mặt khác, BHXH thực hiện nguyên tắc tương trợ cộng đồng, lấy số đông bù

số ít nên khi tham gia BHXH người lao động sẽ được san sẻ rủi ro khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động Người lao động khi nghỉ hưu để duy trì cuộc sống, sẻ giảm

bớt gánh nặng cho gia đình, góp phần cho từng tế bào của xã hội ổn định, bền vững và phát triển Khi người dân có cuộc sống được đảm bảo, sẽ hạn chế được sự phân biệt đối xử, giảm bớt được khoảng cách giàu nghèo Thông qua hoạt động BHXH nói chung và hoạt động quản lý chi trả các chế độ BHXH nói riêng, Nhà nước sẽ là bộ phận trung gian đứng ra điều chỉnh thu nhập, đảm bảo hài hoà lợi ích

và công bằng xã hội cho người lao động trong mọi thành phần kinh tế Hay nói cách khác, người lao động sẽ được công bằng hơn về quyền lợi, khi được Nhà nước thực hiện và phân phối lại thu nhập thông qua chính sách BHXH

1.1.3.3 Nguyên tắc quản lý chi bảo hiểm xã hội

a Nguyên tắc có đóng - có hưởng

Theo nguyên tắc này, những người muốn hưởng thụ từ quỹ BHXH thì đều phải tham gia đóng góp tài chính vào quỹ BHXH trong một thời gian nhất định Đây là nguyên tắc cơ bản nhất trong hoạt động BHXH nói chung và hoạt động chi BHXH nói riêng, nhằm đảm bảo duy trì và tồn tại nguồn tài chính phục vụ cho hoạt động chi trả chế độ cho người tham gia BHXH Nguồn đóng góp của các đối tượng tham gia BHXH là nguồn đóng góp quan trọng để có nguồn đảm bảo chi trả các chế độ BHXH

b Chi đúng, chi đủ và kịp thời

Chi đúng là đúng đối tượng tham gia BHXH, đảm bảo nguyên tắc tham gia BHXH có đóng - có hưởng Thực hiện chi đúng cho đối tượng là đảm bảo sự công bằng trong hưởng thụ các chế độ BHXH, loại bỏ các trường hợp gian lận, giả mạo

hồ sơ để hưởng các chế độ BHXH

Chi đủ khoản trợ cấp cho các đối tượng cũng là nguyên tắc của công tác quản lý chi trả Nội dung chính của nguyên tắc này là đối tượng tham gia BHXH khi được hưởng trợ cấp bảo hiểm thì cơ quan BHXH phải chi trả đầy đủ các khoản trợ cấp Mặt khác, nguyên tắc này cũng yêu cầu đối tượng tham gia BHXH đóng góp tài chính nhiều thì được hưởng trợ cấp mức cao, đóng góp ít thì được hưởng mức trợ cấp thấp, tỷ lệ thương tật cao thì được trợ cấp mức cao và ngược lại Khi

đã xác định đúng tỷ lệ trợ cấp phải tổ chức chi trả đủ số tiền cho người được hưởng Để thực hiện được yêu cầu này cần thiết phải quản lý đồng bộ từ khâu xác

định tỷ lệ thương tật, bệnh tật đến khâu xét duyệt hồ sơ xác định đối tượng được hưởng, mức hưởng, thời gian hưởng và cuối cùng là khâu chi trả

Chi kịp thời là nguyên tắc thể hiện vai trò của BHXH trong việc ổn định cuộc sống cho đối tượng Muốn vậy, phải quy định rõ ràng thời gian chi trả và tổ chức thực hiện chi trả đúng thời gian đó Trên cơ sở quy định thời gian đó, BHXH tổ chức các hình thức chi trả kịp thời, thuận lợi, không gây phiền hà cho đối tượng

Để thực hiện được nguyên tắc chi đúng, đủ, kịp thời đòi hỏi trong bất kỳ hoàn cảnh, điều kiện nào của nền kinh tế - xã hội thì quỹ BHXH cũng phải đảm bảo đầy đủ nguồn lực tài chính để đảm bảo chi trả kịp thời, đầy đủ các chế độ BHXH cho những người được hưởng

c Nguyên tắc tập trung, thống nhất, công bằng, công khai

Quỹ BHXH phải được quản lý tập trung không phân tán để điều hoà trong toàn quốc đảm bảo nhu cầu chi tiêu kịp thời cho các đối tượng hưởng chế độ BHXH Chính sách, chế độ chi BHXH được ban hành thực hiện thống nhất trong

cả nước Chế độ đóng góp và hưởng thụ phải được thực hiện công bằng đối với mọi đối tượng, không có sự phân biệt đối xử theo giới tính, dân tộc, địa giới hành chính, thành phần kinh tế… Phải thực hiện chế độ công khai trong hoạt động chi BHXH, có sự thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát của các cơ quan quản lý Nhà nước và các tổ chức xã hội

Quản lý chi BHXH tuân thủ theo những nguyên tắc cơ bản trên không những

để quỹ BHXH tránh được thất thoát, đảm bảo nguồn lực chi trả, đảm bảo quyền lợi cho người tham gia mà còn là động lực thúc đẩy niềm tin cho mọi người lao động tích cực tham gia BHXH ngày càng nhiều

1.1.3.4 Nội dung quản lý chi BHXH

a Quản lý đối tượng được hưởng các chế độ BHXH

Đối tượng hưởng các chế độ BHXH có thể là chính bản thân người lao động

và gia đình họ, đối tượng được hưởng trợ cấp BHXH có thể được hưởng một lần hay hàng tháng, hàng kỳ; hưởng trợ cấp nhiều hay ít tùy thuộc vào mức độ đóng góp, thời gian đóng góp, các điều kiện lao động và biến cố rủi ro mà người lao động gặp phải

Việc quản lý đối tượng bao gồm các nội dung: quản lý lý lịch đối tượng, loại chế độ được hưởng, mức hưởng, thời gian hưởng và địa điểm thực hiện chi trả Quản lý đối tượng là khâu đầu tiên trong quy trình quản lý chi BHXH nhằm đảm bảo hoạt động chi trả được thực hiện đúng, đủ Đối tượng được hưởng các chế độ BHXH bắt buộc bao gồm:

- Đối tượng hưởng lương hưu hàng tháng: Đối tượng này lại bao gồm hai loại Những người về hưu trước ngày 01/01/1995 do NSNN đảm bảo Hàng năm, NSNN chuyển kinh phí của đối tượng này sang quỹ BHXH, BHXH có trách nhiệm chi trả đến tay đối tượng được hưởng và đối tượng về hưu từ ngày 01/01/1995 trở

đi sẽ do quỹ BHXH đảm bảo

- Đối tượng hưởng chế độ tử tuất: Đối tượng này có các loại trợ cấp chính: trợ cấp tiền mai táng phí, trợ cấp tiền tuất một lần và trợ cấp tiền tuất hàng tháng cho thân nhân người bị chết theo quy định

- Đối tượng hưởng trợ cấp ốm đau và thai sản

- Đối tượng hưởng trợ cấp TNLĐ và BNN

Đối tượng được hưởng các chế độ BHXH có thể rất phức tạp về địa điểm chi trả, điều kiện chi trả (vùng sâu, vùng xa), cũng như thời gian chi trả , do đó điều quan trọng nhất trong công tác chi trả BHXH là phải quản lý được cụ thể, chính xác từng đối tượng theo từng loại chế độ được hưởng và mức độ hưởng, thời gian được hưởng của họ

Quản lý đối tượng chi trả là công tác thường xuyên của các cơ quan BHXH, tránh tình trạng đối tượng chi trả không còn tồn tại mà nguồn kinh phí chi trả vẫn được cấp gây ra sự tổn thất cho quỹ BHXH, dẫn đến tình trạng trục lợi BHXH của các đơn vị, cá nhân

b Quản lý mô hình chi trả và phương thức chi trả cho các chế độ BHXH Đối tượng chi trả của BHXH rất phức tạp và đa dạng, vì vậy cần phải có một phương thức chi trả hợp lý, cũng do đó đòi hỏi phải có những mô hình chi trả phù hợp sao cho đảm bảo được nguyên tắc chi trả: đúng đối tượng, đúng chế độ, đầy

đủ, kịp thời, chính xác và an toàn, chính vì vậy đòi hỏi ngành BHXH phải quản lý tốt phương thức chi trả và mô hình chi trả BHXH

Hiện nay, BHXH Việt Nam thực hiện những mô hình chi trả BHXH như sau:

- Mô hình chi trả gián tiếp: Chi trả tiền trợ cấp cho các đối tượng hưởng BHXH dài hạn thông qua hệ thống bưu điện Mô hình chi trả BHXH này có một số

ưu điểm như: trong một thời gian ngắn có thể chi trả cho một số đối tượng tương đối lớn và rộng khắp; cán bộ chi trả là những người đã được đào tạo, do đó có thể

đi sâu, đi sát nắm vững tình hình của đối tượng được chi trả; tạo mối quan hệ tốt giữa các cơ quan BHXH và chính quyền địa phương; tiết kiệm được chi phí, biên chế trong công tác chi trả BHXH; thời gian chi trả từ các đại lý chi trả cho các đối tượng được hưởng BHXH luôn ấn định ngày chi cụ thể nên đảm bảo được về mặt thời gian Tuy vậy, mô hình chi trả gián tiếp này cũng có một số nhược điểm cần khắc phục như: Cơ quan BHXH không tiếp xúc trực tiếp với đối tượng được chi trả, do đó cũng có những khó khăn nhất định trong việc nắm vững được tâm tư, nguyện vọng của những đối tượng được hưởng BHXH; lệ phí chi trả thấp do đó

mà các đại lý chi trả nhiều khi không nhiệt tình trong công tác chi trả BHXH; nhiều đại lý chi trả còn chưa đáp ứng được những yêu cầu về công tác quản lý tài chính của ngành BHXH;

- Mô hình chi trả BHXH trực tiếp tại cơ quan BHXH ở một số địa phương có điều kiện giao thông đi lại khó khăn Hiện nay, ở một số tỉnh có điều kiện giao thông đi lại khó khăn, đối tượng hưởng BHXH ít phân tán, không thể lập được các đại lý chi trả do đó xuất hiện mô hình này để chi trả cho từng đối tượng hay một đại diện cho những đối tượng được hưởng BHXH ở địa phương, chi trả ở đây không phải là hàng tháng, hàng quý mà theo nhu cầu của đối tượng được hưởng BHXH

- Mô hình chi trả BHXH một lần cho những đối tượng hưởng trợ cấp BHXH một lần

Đặc điểm chính cần quan tâm trong công tác chi trả hiện nay là hầu hết việc chi trả các chế độ BHXH cho người được hưởng các chế độ BHXH đều là bằng tiền mặt, khối lượng tiền mặt chi trả hàng tháng là tương đối lớn (theo thống kê toàn quốc trong năm 2018, khối lượng tiền mặt phải chi trả cho các đối tượng là khoảng 50.500 tỷ đồng), địa bàn chi trả BHXH lại tương đối rộng lớn, thời gian

chi trả lại tương đối ngắn (thường từ 1 đến 5 ngày trong tháng) Vấn đề quản lý mô hình chi trả nào cho thật phù hợp với điều kiện hoàn cảnh thực tế của địa phương nhưng lại phải đảm bảo những nguyên tắc chi trả BHXH đã đặt ra, mô hình chi trả

và phương thức chi trả có tác động rất lớn tới hiệu quả của công tác chi trả BHXH

c Quản lý kinh phí chi trả BHXH

Trong hoàn cảnh chi trả BHXH hầu hết đều được thực hiện bằng tiền mặt, khối lượng tiền mặt chi trả BHXH là tương đối lớn, đối tượng chi trả và địa bàn chi trả khá phức tạp và thường là rất phân tán; do đó vấn đề quan trọng không kém trong công tác chi trả BHXH là phải quản lý nguồn kinh phí chi trả BHXH sao cho chặt chẽ, thực hiện tốt công tác chi trả để tránh sự thất thoát gây tổn thất cho quỹ BHXH và uy tín của ngành BHXH

Để đạt được mục tiêu chi trả kịp thời, đầy đủ cho các đối tượng hưởng chế độ BHXH; một yêu cầu đề ra là phải đảm bảo đủ nguồn kinh phí và nguồn kinh phí này phải được phân bổ và điều hành một cách khoa học, do đó công tác lập kế hoạch chi trả phải được đặt lên hàng đầu, kế hoạch chi trả phải phù hợp với nhu cầu chi tiêu của từng đối tượng hưởng trợ cấp ở các địa phương, vừa đảm bảo nhu cầu của người được hưởng BHXH và tránh những thất thoát không đáng có của nguồn kinh phí chi trả BHXH Để thực hiện công tác quản lý kinh phí chi trả BHXH thì các đơn vị tiến hành công tác chi trả được mở một tài khoản chuyên chi BHXH ở hệ thống Ngân hàng và Kho bạc Nhà nước, các đơn vị này chỉ được rút tiền từ các tài khoản trên để chi trả cho các chế độ BHXH, ngoài ra thì không được phép rút tiền để chi trả cho bất cứ công tác chi nào khác, nhờ đó mà các đơn vị cấp trên có thể quản lý và kiểm tra được số kinh phí đã sử dụng và số kinh phí còn dư trên tài khoản của các đơn vị cấp dưới được dễ dàng và thuận lợi

d Quản lý chi cho hoạt động bộ máy và những hoạt động khác

Quản lý chi cho hoạt động bộ máy của hệ thống BHXH là những khoản kinh phí phải chi để đảm bảo cho hoạt động của toàn bộ hệ thống quản lý của hệ thống BHXH Chi hoạt động quản lý bộ máy của hệ thống BHXH Việt Nam bao gồm rất nhiều những nội dung khác nhau; tuy nhiên nếu xét theo tính chất chi thì có thể chia ra làm hai nhóm chi sau:

Chi phí cho hoạt động thường xuyên: đó là những khoản kinh phí chi cần thiết nhằm duy trì hoạt động quản lý thường xuyên bộ máy quản lý của hệ thống BHXH Những nội dung chi chủ yếu trong chi phí cho hoạt động thường xuyên, thường là những nội dung chi sau:

- Quản lý nhân sự: Đó là những khoản chi để quản lý cán bộ, công chức, viên chức của hệ thống BHXH, quỹ tiền lương của các cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống BHXH

- Quản lý chi cho những hoạt động nghiệp vụ: Là những khoản chi cho những công tác thu BHXH, chi cho công tác chi BHXH, hội nghị, tiếp khác, chi văn phòng phẩm, tiền điện nước, chi sửa chữa nhỏ, mua sắm tài sản, tiền điện thoại, chi công tác phí cho cán bộ đi công tác

- Quản lý chi cho công tác đào tạo, đào tạo lại cán bộ, công chức, viên chức:

đó là những khoản chi cho công tác tổ chức các lớp học đào tạo và đào tạo lại cho cán bộ công chức thuộc hệ thống BHXH, cử người đi đào tạo, xây dựng chương trình đào tạo

- Quản lý chi cho thông tin, tuyên truyền về chính sách, chế độ BHXH: đó là các khoản chi cho công tác thông tin tuyên truyền về BHXH như chi phí cho in ấn tài liệu,

ấn phẩm cần thiết, chi phí cho đội ngũ cán bộ tuyên truyền, thông tin về BHXH

- Quản lý chi phí cho hợp tác quốc tế, cho những hoạt động đối ngoại mang tính chất quốc tế

- Chi đầu tư xây dựng cơ sở vật chất: đây là những chi phí nhằm đảm bảo các điều kiện, phương tiện làm việc cho cán bộ, công chức, viên chức thuộc hệ thống BHXH Nguồn chi này có thể bao gồm các khoản sau: Chi đầu tư xây dựng các trụ

sở làm việc của hệ thống các cơ quan BHXH, trang bị phương tiện làm việc (hệ thống máy tính, ô tô, xe máy ) Đối với công tác quản lý chi cho công tác đầu tư xây dựng các trụ sở làm việc của các cơ quan BHXH thuộc hệ thống BHXH Việt Nam, công tác quản lý chú trọng vào quản lý chất lượng và giá trị quyết toán của công trình, đảm bảo đúng các quy trình, quy phạm do Nhà nước quy định trong công tác xây dựng cơ bản Về phương tiện làm việc, việc mua sắm trang thiết bị phải tuân thủ những nguyên tắc, những tiêu chuẩn kỹ thuật do Nhà nước quy định;

mặt khác phải phù hợp với nhu cầu công tác

- Quản lý chi cho hoạt động nghiên cứu khoa học: là những khoản chi cho việc nghiên cứu các đề tài khoa học liên quan tới việc hoàn thiện công tác BHXH, những cuộc thăm dò dư luận cần thiết liên quan tới công tác BHXH

1.1.3.5 Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi BHXH

Đối với công tác quản lý tài chính BHXH nói chung hay cụ thể là công tác quản lý chi BHXH thì việc xem xét các yếu tố tác động của môi trường tới hoạt động của đối tượng quản lý là rất cần thiết Các tác động của môi trường có thể mang đến những thách thức cũng như những cơ hội cho chính bản thân các hoạt động chi của BHXH Muốn quản lý tốt, nhà quản trị cần nắm rõ những yếu tố này

để đưa ra những quyết định hợp lý và có lợi nhất cho đối tượng quản lý Các tác động của môi trường thường được chia làm hai loại là tác động của môi trường ngoài hệ thống và tác động từ môi trường trong hệ thống

Tác động từ môi trường ngoài hệ thống bao gồm ảnh hưởng từ môi trường kinh tế - chính trị - xã hội của mỗi quốc gia, gồm:

Sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước: Khi nền kinh tế - xã hội của đất nước phát triển, đòi hỏi hệ thống ASXH của quốc gia đó cũng phải không ngừng phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội đó, trong đó quan trọng nhất là hệ thống chính sách BHXH Chính bởi vậy, chính sách này không ngừng được mở rộng cả về phạm vi bao phủ đối tượng tham gia, đối tượng thụ hưởng và

cả về quy mô các chế độ thực hiện Bên cạnh đó, tăng trưởng kinh tế sẽ làm cho thu nhập của người lao động tăng, nhờ đó người lao động sẵn sàng tham gia BHXH và đóng góp ở mức cao hơn, dẫn tới thu BHXH tăng, đảm bảo tốt nguồn chi BHXH

Sự điều chỉnh về chính sách, pháp luật của nhà nước: Khi nhà nước có những sửa đổi về chính sách pháp luật BHXH thì đều có sự tác động tới hoạt động thu và chi BHXH

Nhận thức của xã hội về lĩnh vực BHXH: Khi người lao động và người sử dụng lao động cũng như toàn xã hội nhận thức được tầm quan trọng và vai trò của chính sách BHXH thì họ sẽ có ý thức tự giác trong việc tham gia BHXH, vì vậy

đối tượng tham gia và thụ hưởng chính sách sẽ tăng lên, theo đó sẽ có tác động tới quản lý chi trả các chế độ BHXH

Chính sách tiền lương của Chính phủ: Việc điều chỉnh chính sách tiền lương của Chính phủ sẽ có tác động trực tiếp đến việc xác định mức thu và chi BHXH.[4]

Việc tuân thủ chính sách pháp luật về BHXH của người lao động, người sử dụng lao động và cơ quan BHXH Điều này giúp tránh được các hiện tượng tiêu cực trong thụ hưởng chính sách BHXH, góp phần thực hiện tốt công tác quản lý chi trả BHXH, tránh thất thoát cho quỹ BHXH

Tuổi thọ bình quân của dân số trong tương lai: Khi tuổi thọ của người dân càng cao thì số tiền chi trả cho chế độ hưu trí càng lớn, và đây là số chi chiếm tỷ trọng lớn nhất trong chi BHXH

Các chính sách khác của Chính phủ như chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình, chính sách việc làm…

Những tác động của bản thân các yếu tố bên trong hệ thống như yếu tố trình

độ của các cán bộ trong ngành BHXH, điều kiện làm việc, trang thiết bị phục vụ công tác cũng ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý chi BHXH Trình độ cán

bộ càng cao, cơ sở vật chất kỹ thuật càng đầy đủ và hiện đại thì công tác quản lý chi BHXH càng thuận lợi, thực hiện càng có hiệu quả

1.2 Thực trạng về quản lý chi BHXH tại một số địa phương

1.2.1 Thực trạng chung về quản lý chi BHXH

Hiện nay, tất cả các địa phương trên cả nước đều thống nhất quản lý chi trả BHXH bắt buộc theo trình tự như sau:

Theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam, hàng năm BHXH tỉnh hướng dẫn, tổ chức xét duyệt và thông báo dự toán kinh phí chi trả các chế độ BHXH cho BHXH huyện Dự toán chi BHXH được lập trên cơ sở dự toán chi của BHXH các huyện

và số chi trả trực tiếp tại BHXH tỉnh Trong năm thực hiện, nếu có phát sinh vượt

kế hoạch được duyệt, BHXH tỉnh phải báo cáo, giải trình để BHXH Việt Nam xem xét, cấp bổ sung kinh phí, đảm bảo chi trả kịp thời cho đối tượng hưởng

Việc lập dự toán chi đúng dựa trên các báo cáo về số đối tượng tăng, giảm và

có mặt thường xuyên trong kỳ có ý nghĩa quan trọng trong việc bố trí kinh phí đầy

đủ, kịp thời cho quá trình chi trả Đối với những đối tượng hết hạn hưởng hoặc chết, không ký xác nhận ATM định kỳ, hoặc không lĩnh trong 6 tháng liên tiếp, BHXH huyện lập danh sách gửi Phòng chế độ BHXH tổng hợp cắt khỏi danh sách chi trả Hàng tháng, căn cứ vào danh sách chi trả tháng trước, số duyệt mới do Phòng chế độ BHXH chuyển sang và số báo giảm tổng hợp từ BHXH các huyện báo cáo, Phòng CNTT nhập dữ liệu vào máy để quản lý và in danh sách chi trả cho đối tượng Bởi

vì quỹ BHXH được quản lý tập trung, thống nhất tại cơ quan BHXH cấp Trung ương, trong thời gian nhàn rỗi, quỹ BHXH được thực hiện các biện pháp đầu tư Do

đó, để có nguồn kinh phí thực hiện chi trả, cơ quan BHXH địa phương phải lập dự toán kinh phí chi trả các chế độ để chuyển lên cơ quan BHXH Trung ương xét duyệt, làm cơ sở cho việc phân phối các nguồn kinh phí và cấp phát kinh phí

Tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể của từng địa bàn chi trả, số tiền chi trả và biên chế mà cơ quan BHXH lựa chọn phương thức chi trả cho phù hợp sao cho thuận tiện với mức chi phí thấp nhất, an toàn nhất nhưng vẫn đảm bảo các nguyên tắc chi trả là kịp thời, đầy đủ tới tay người được hưởng Việc chi trả các chế độ BHXH phải phù hợp với từng đối tượng và từng loại trợ cấp Có hai phương thức chi trả,

đó là phương thức chi trả trực tiếp và phương thức chi trả gián tiếp

Sau khi tổ chức chi trả, cơ quan BHXH phải tập hợp chứng từ, lập báo cáo về quá trình tổ chức chi trả, bao gồm: báo cáo về số đối tượng tăng, giảm trong kỳ, báo cáo về số tiền thực hiện chi trả trong kỳ và báo cáo về số đối tượng, số tiền chưa chi trả trong kỳ và những vấn đề phát sinh trong quá trình chi trả… gửi cơ quan BHXH cấp trên tổng hợp và làm căn cứ để thẩm định quyết toán

Cuối cùng cơ quan BHXH cấp trên đánh giá, công nhận kết quả thực hiện nhiệm vụ chi trả của cơ quan cấp dưới, đồng thời phát hiện những sai sót, gian lận trong quá trình chi trả để kịp thời chấn chỉnh, điều chỉnh quy trình chi trả cho phù hợp nhằm đạt hiệu quả cao trong công tác chi trả các chế độ BHXH và góp phần đảm bảo an toàn cho quỹ BHXH

1.2.2 Kinh nghiệm quản lý chi BHXH của một số địa phương

1.2.2.1 Kinh nghiệm quản lý chi của BHXH thành phố Hà Nội

Năm 2018, BHXH thành phố Hà Nội chỉ đạo BHXH các quận, huyện cấp thẻ chi trả cho người lao động, đáp ứng việc giải quyết chế độ theo sổ BHXH thay hồ

sơ nhân sự Trong năm, BHXH thành phố cấp được 120.000 sổ BHXH, so với năm

2010 tăng 31.000 sổ BHXH

Đối với hoạt động chi trả các chế độ BHXH hàng tháng, BHXH thành phố

Hà Nội đã xây dựng quy trình chi trả và quản lý đối tượng phù hợp với đặc điểm tình hình của thành phố theo hướng cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi nhất cho người được hưởng Thực tiễn hoạt động chi trả đã đạt được mục tiêu: Người thụ hưởng BHXH được nhận lương hưu và trợ cấp ổn định trước ngày 10 hàng tháng Riêng một số đối tượng già yếu, ốm đau không đi lại được, cơ quan BHXH mang tiền đến tận gia đình để chi trả Để tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng

và phù hợp với xu thế phát triển của xã hội, BHXH thành phố chi trả lương hưu và trợ cấp qua tài khoản cá nhân ATM cho tất cả đối tượng trên địa bàn Hà Nội, nếu

có yêu cầu Đến tháng 12/2018 đã có 15.868 người nhận lương hưu và trợ cấp qua tài khoản ATM, với số tiền 35.4 tỷ

Công tác chi trả các chế độ ốm đau, thai sản cũng được BHXH thành phố hết sức quan tâm, các đơn vị sử dụng lao động chi trả trợ cấp BHXH cho người lao động cùng với kỳ lương hàng tháng, quyết toán kịp thời với cơ quan BHXH

1.2.2.2 Kinh nghiệm quản lý chi của BHXH thành phố Hồ Chí Minh

Đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng CNTT mạnh mẽ trong hoạt động quản lý, việc thực hiện quy trình một cửa liên thông được xem là một trong những điểm nổi bật nhằm mang lại chất lượng phục vụ cao hiệu quả cho người tham gia

và thụ hưởng chế độ BHXH tại thành phố Hồ Chí Minh Chuyển đổi phong cách hành chính sang tác phong phục vụ, giải quyết linh động gọn nhẹ quy trình thủ tục

hồ sơ đồng thời đảm bảo các yêu cầu đặt ra Từ tháng 10/2008, BHXH thành phố triển khai quy trình giao dịch một cửa liên thông, sau 6 tháng thực hiện, có 260.200 lượt người đến giao dịch, tiếp nhận và trả 135.500 hồ sơ Để tổ chức thực hiện tốt, BHXH Thành phố đã xây dựng quy trình, các biểu mẫu, văn bản hướng dẫn cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân lập hồ sơ theo bảng kê và đưa lên website BHXH nhằm giúp đỡ các đơn vị, cá nhân nắm vững công việc khi đến giao dịch

Ban giám đốc thường xuyên họp với các phòng chức năng và bộ phận một cửa để kịp thời điều chỉnh những phát sinh trong quá trình tiếp nhận hồ sơ Đến nay, quy trình đã được sửa đổi, bổ sung khá hoàn chỉnh

Với những đổi mới trong công tác chi trả nên đến năm 2018, tại BHXH thành phố Hồ Chí Minh công tác giải quyết chế độ chính sách BHXH đảm bảo tính kịp thời, đầy đủ, đến tay người thụ hưởng Trong năm, cơ quan BHXH đã tiếp nhận và giải quyết 838,740 hồ sơ hưởng các chế độ BHXH, tăng 82,52% so với năm 2017 Trong đó có 1.325.318 người hưởng các chế độ ngắn hạn ốm đau, thai sản, DSPHSK Tính riêng trợ cấp một lần khi nghỉ việc có 97.609 người, tăng 132,7%

so với năm 2017 Tính đến hết năm 2018, tổng số tiền BHXH được chi trả trực tiếp

là 68,1 tỷ đồng, tăng 15,2% so với năm 2017

1.2.2.3 Kinh nghiệm quản lý chi của BHXH tỉnh Hà Tĩnh

Theo khảo sát đầu năm 2018, trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh có khoảng trên 76.000 người lao động tham gia BHXH Các đối tượng này được phân bố ở các vùng địa lý rất khác nhau nên việc tổ chức chi trả và kiểm soát quá trình chi trả rất phức tạp Tuy nhiên cơ quan BHXH đã quản lý việc chi trả chế độ BHXH khá tốt Năm 2017, tổng số tiền chi trả các chế độ ngắn hạn cho người đối tượng là 28,303 triệu đồng, tăng 2,97% so với năm 2016

Được BHXH Việt Nam chỉ đạo, BHXH tỉnh Hà Tĩnh đã triển khai thí điểm

cơ chế “một cửa” từ 01/01/2007 Trong quá trình triển khai thực hiện, BHXH tỉnh

Hà Tĩnh gặp không ít khó khăn Song với tinh thần đoàn kết và phấn đấu của tập thể cán bộ cùng với sự chỉ đạo, hướng dẫn của lãnh đạo ngành, BHXH tỉnh Hà Tĩnh đã thực hiện tốt các nhiệm vụ theo quy trình đổi mới

Công tác chi BHXH là một nhiệm vụ hết sức quan trọng được đặt ra trong quy trình đổi mới Trước đây ở BHXH tỉnh Hà Tĩnh, việc in danh sách, chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH thường xuyên được thực hiện mỗi tháng một lần vào những ngày đầu tháng Những người hưởng thụ phát sinh sau thời điểm đó phải chờ đến tháng sau mới được cập nhật vào danh sách chi trả, nghĩa là mất khoảng

30 ngày kể từ ngày xác nhận được hồ sơ hợp lệ thì người thụ hưởng mới được nhận tiền Nhưng hiện nay, với quy trình “một cửa” tỉnh Hà Tĩnh thực hiện in danh

sách chi trả thành 2 đợt trong một tháng Đợt 1 được chi trả vào ngày 09 hàng tháng, bao gồm người thụ hưởng thường xuyên và các biến động tăng, giảm từ ngày 16 đến ngày cuối cùng của tháng trước liền kề Đợt 2 được chi trả vào ngày

20 hàng tháng, bao gồm các biến động tăng mới và nơi khác chuyển đến từ ngày mồng 1 đến ngày 15 trong tháng Từ quy trình này, thời gian chờ đợi của người thụ hưởng được rút ngắn một nửa, hiệu quả công việc của cán bộ BHXH tăng lên gấp đôi

Không dừng lại ở đó, BHXH tỉnh Hà Tĩnh còn đổi mới quy trình chi trả trợ cấp BHXH một lần Trước đây khi đến nộp hồ sơ, người thụ hưởng chưa được biết ngày cụ thể nhận kết quả mà phải chờ cho đến khi hồ sơ được thẩm định xong, có giấy báo lĩnh tiền thì mới đến nhận kết quả Nhưng hiện nay theo quy trình “một cửa”, sau khi nộp hồ sơ người thụ hưởng sẽ được biết ngay ngày nhận kết quả thông qua phiếu hẹn do bộ phận tiếp nhận hồ sơ lập, thời gian không quá 15 ngày

kể từ ngày nộp Còn riêng với các trường hợp hưởng thường xuyên chuyển đi ngoại tỉnh thì kết quả được trả ngay trong ngày

Kết quả thực hiện trong năm 2018, BHXH tỉnh Hà Tĩnh quản lý chi trả hơn 72.000 đối tượng hưởng trợ cấp BHXH thường xuyên; hơn 9.000 đối tượng hưởng trợ cấp BHXH một lần, lần đầu, truy lĩnh Công tác chi trả được duy trì dưới hai hình thức: chi trả trực tiếp và chi trả thông qua đại lý Tổng số tiền chi trả năm

2018 là 1.542,1 tỷ đồng tăng 25% so với năm 2017, trong đó chi từ NSNN là 913,9

tỷ đồng, chi từ quỹ BHXH 627,2 tỷ đồng [1]

1.2.3 Những bài học kinh nghiệm được rút ra

Qua nghiên cứu về quản lý chi BHXH của một số nước và một số địa phương trên cả nước có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm sau:

- Để đạt được hiệu quả cao trông công tác chi BHXH, trong quá trình quản

lý, tổ chức thực hiện cơ quan BHXH cần phải chủ động thực hiện nhiệm vụ được giao một cách sáng tạo, không rập khuôn máy móc, phù hợp với đặc điểm và yêu cầu của mỗi địa phương

- Phải phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị ở cơ sở tham gia vào công tác BHXH, từng bước ứng dụng công nghệ thông tin và cải