Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học: Bài 1 - Trần Tiến Khai

Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học: Bài 1 - Giới thiệu về phương pháp nghiên cứu bao gồm khái niệm, các loại hình nghiên cứu, phương pháp tư duy khoa học, các hình thức tổ chức nghiên cứu, quy trình nghiên cứu.

Trang 1

PHUONG PHAP NGHIEN CUU

TS Tran Tién Khai Khoa Kinh Té Phat Trién Đại học Kinh Tế TP.HCM

Trang 2

CAU TRUC MON HOC

Giới thiệu về Phương pháp nghiên cứu

Xác định và mô tả vân đề nghiên cứu

Tổng quan tài liệu

Phát triển khung khái niệm và khung phân tích

Bản chất, dạng và đo lường dữ liệu

Phương pháp chọn mẫu và xác định cở mẫu

Các phương pháp thu thập dữ liệu

Trang 4

GIỚI THIỆU PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Cac khai niém cơ bản và vai trò của PPNC

Các loại hình nghiên cứu khoa học

Các phương pháp tư duy khoa học

Trang 5

ee

Trang 6

1 Nghiên cứu là gì?

ođặt ra nhưng câu hỏi cho những vấn đề mà ta

chưa hiểu

otim cach tra loi

onhờ vào thông tin sẵn có, kinh nghiệm của người

khác

quan sát, chiêm nghiệm của bản thân

othực thi các hoạt động để tìm được câu trả lời

Trang 7

2 Khoa học kinh tế nghiên cứu gì?

omột bộ phận của khoa học xã hội, chuyên nghiên

cứu và giải thích hành vi của con người

lực để sản xuất các hàng hóa, dịch vụ này (David

Trang 8

ohoạt động, cấu trúc, hành vi va qua trình ra quyết định

của cả nền kinh tế ở các cấp độ quốc gia, khu vực hoặc

toàn cầu

- Kinh tế vi mô nghiên cứu gì?

ohành vi của các cá nhân trong xã hội về việc ra quyết

định phân bổ các nguồn lực khan hiếm

ovà cung, câu đối với hàng hóa và dịch vụ trong quan

Trang 9

2

otăng trưởng và phát triển,

ochuyén dich cơ cấu kinh tế,

olao động và phúc lợi cho con người bao gồm

nghèo đói và bất bình đẳng,

ogắn chặt với việc sử dụng hợp lý các nguồn lực tự

Trang 10

3 Khoa học quản trị nghiên cứu øì?

D.R.Cooper và P.S.Schindler (2006) cho rằng: “Nghiên cứu kinh doanh là một điều tra mang tính hệ thống nhằm cung cấp thông tin để hướng dẫn cho các quyết

định quản lý.”

“Nghiên cứu kinh doanh là một quá trình lập kế hoạch,

thu thập, phân tích và phổ biến các thông tin, dữ liệu phù hợp và sự hiểu biết sâu sắc cho các nhà hoạch định

chính sách theo cách thức mà nó huy động tổ chức để thực thi các hành động thích hợp, nhằm tối đa hóa các

kết quả hoạt động kinh doanh”

Trang 11

/ nw

Tại sao ở Việt Nam, ta phải mua xe ô-tô với giá rất cao so với

nhiều nước khác trên thể giới?

Chính sách thuế nhập khẩu hiện nay đối với xe ô-tô tác động

như thế nào đến hành vi của người tiêu dùng và cầu đối với

xe ô-tô nhập khẩu?

Tại sao trong những năm gân đây, lạm phát có xu hướng

nghiêm trọng hơn ở Việt Nam?

Liệu xu hướng phát triển kinh tế hiện nay có tác động tiêu

cực đến tính bền vững vê môi trường tự nhiên và bên vững

Trang 12

5 _ Ngành nông nghiệp Việt Nam phải được điều chỉnh như

thế nào để có thể tự vệ tốt hơn và tăng cường khả năng

cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế thế giới?

-_ Vì sao Đồng Bằng Sông Cửu Long, nơi có nhiều điều kiện

thiên nhiên ưu đãi, lại có trình độ dân trí thấp và tỷ lệ hộ

gia đình nghèo khá cao so với mức trung bình của cả

nước?

Trang 13

4 Nghiên cứu khoa hoc la gi?

s_ Là quá trình áp dụng các ý tướng, nguyên lý và phương

pháp khoa học để tìm ra các kiến thức mới nhằm mô tả,

giải thích hay dự báo các sự vật, hiện tượng trong thế giới

khách quan

s _ Nghiên cứu (research) là sự tìm kiếm kiến thức, hoặc như

là sự điều tra mang tính hệ thống, với suy nghĩ rộng mở,

không thành kiến, để xây dựng các sự kiện thực tế mới lạ,

thường sử dụng một phương pháp khoa học (Wikipedia,

2010)

s_ “Nghiên cứu là một trong những cách để tìm ra các câu trả

lời cho những câu hỏi.” (Kumar, 2005)

Trang 14

4 Nghiên cứu khoa hoc la gi?

-_ Mục tiêu: nhằm vào việc tìm kiếm kiến thức, sự hiểu biết

về một sự vật, hiện tượng nào đó; để trả lời cho các câu

hỏi chưa được giải đáp; để khám phá, giải thích vê bản

chất của sự vật, hiện tượng cân nghiên cứu

se Hành động: là một quá trình thu thập thông tin, dữ liệu

phù hợp và phân tích, đánh giá chúng

s _ Kết quả phải đạt: có được kiến thức, nhận thức và năng

lực hiểu biết về sự vật, hiện tượng nghiên cứu và đề xuất

các hành động phù hợp

Trang 15

5 Các đặc điểm của nghiên cứu?

e Duoc kiểm soát

Trang 16

6 Vai trò của nghiên cứu?

làm thay đổi cách nhìn nhận vấn đề của người

cải thiện tình hình của các vấn đề đặt ra theo

Trang 18

2 CAC LOAI HINH NGHIEN CUU KHOA HOC

s Phân loại theo tính ứng dụng

e Phân loại theo phương thức nghiên cứu

e Phân loại theo mục tiêu nghiên cứu

s Phân loại theo hình thức thu thập dữ liệu

Trang 19

2.1 Phan loai theo tinh ứng dụng

e Nghién cứu ứng dụng @ hinh thanh chinh sach,

cách thức quản lý mới hoặc cải thiện sự hiểu biết

se Nghiên cứu cơ bản > phát triển, thử nghiệm,

kiểm chứng các phương pháp, quy trình, kỹ thuật

và công cụ nghiên cứu nhằm cải thiện bản thân

phương pháp luận nghiên cứu

Trang 20

2.2 Phần loại theo phương thức nghiên cứu

s Nghiễn cứu thực nghiệm (empirical research):

liên quan đến các hoạt động của đời sống thực

tế; khảo sát thực tế hoặc trong điều kiện có kiểm

soát

e Nghién ctru ly thuyét (theoretical research): la

hình thức nghiên cứu chủ yếu thông qua sách vở,

tài liệu, các học thuyết và tư tưởng

Trang 21

2.3 Phân loại theo mục tiêu nghiên cứu

e Nghién ctru m6 ta (descriptive research)

e Nghién clu so sanh (comparative research)

e Nghién cu'u tuo’ng quan (correlational research)

s Nghiên cứu giải thich (explanatory research)

Trang 22

2.4 Phân loại theo hình thức thu thập dữ liệu

s nghiên cứu định luong (quantitative research):

lượng hóa sự biến thiên của đối tượng nghiên

cứu

e Nghiên cứu dinh tinh (qualitative research):

nhằm mô tả sự vật, hiện tượng; không quan tâm

đến sự biến thiên của đối tượng nghiên cứu và

cũng không nhằm lượng hóa sự biến thiên này

Trang 23

3 CAC PHUONG PHAP TU DUY

Trang 24

để phân tích và xử lý thông tin

s quy nạp (inductive method) và

e dién dich (deductive method)

Trang 25

Phát biểu một giả thiết (dựa trên lý thuyết hay

tổng quan nghiên cứu)

Thu thập dữ liệu để kiểm định giả thiết

Ra quyết định chấp nhận hay bác bỏ giả thiết

Trang 28

Mục đích là đi đến kết luận Kết luận nhất

thiết phải đi theo các lý do cho trước

Các lý do này dẫn đến kết luận và thể hiện

Trang 30

3.2 Tư duy quy nạp

O Trong quy nạp, không có các mối quan hệ chặt

Trang 31

Vidu 1.3

phải là chính sách xóa đói giảm nghèo sai hay

không?

¡ Chọn sai đối tượng

2 Vốn đầu tư quá ít

3 Thị trường hàng hóa, dịch vụ ở địa phương phát

triển chưa đủ mạnh

Trang 32

4 CAC HINH THUC

TO CHUC NGHIEN CUU

Trang 33

1 Dé tai nghién ctru khoa hoc;

3 Chuong trinh nghién cứu khoa học;

4 Đê án nghiên cứu khoa học

Trang 34

4.1 Dé tai nghiên cứu khoa học

° là một nghiên cứu cụ thể

chính sách hay cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo

Trang 35

4.1 Đề tài nghiên cứu khoa học

pháp

lương thực — thực phẩm của Việt Nam khi gia nhập

WTO

với sản phẩm sữa

với Trung Quốc đối với tình trạng nhập siêu của Việt ©

Nam

Trang 36

4.2 Du an khoa hoc

dụng, có xác định cụ thể về hiệu quả kinh tế - xã hội

và nguôn lực

khai thực nghiệm để sản xuất thử ở quy mô nhỏ

nhằm hoàn thiện công nghệ mới, sản phẩm mới

trước khi đưa vào sản xuất và đời sống

Trang 37

° Là một nhóm các dự án, đề tài được quản lý một

cách phối hợp và nhằm đạt được một số mục tiêu

Trang 38

4.3 Chương trình khoa học

ö Nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ

thông tin và truyền thông Mã số: KC.01/06-10

ö Những vấn đề cơ bản của phát triển kinh tế Việt

Nam đến năm 2020 Mã số: KX.01/06-10

ö Xây dựng con người và phát triển văn hoá Việt Nam

trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế Mã số:

KX.03/06-10

Trang 39

4.4 Đề án khoa học

quản lý cao hơn hoặc gởi cho cơ quan tài trợ

thành lập một tổ chức,

tài trợ cho một hoạt động nghiên cứu,

cải thiện cơ chế quản lý hoạt động nghiên cứu khoa

Trang 41

5.1 Dinh nghia

- là một chuỗi các hành động diễn ra theo trình tự

và gắn liền với nền tảng kiến thức cũng như các

bước tư duy lô-gic

e thể hiện một chuỗi các bước tư duy và vận dụng

kiến thức về phương pháp nghiên cứu và kiến

thức chuyên ngành

s khởi đầu từ việc xác định vấn đề nghiên cứu cho

đến bước cuối cùng là tìm ra câu trả lời cho vấn

đề đặt ra

Trang 42

5,2 Quá trình tư duy và hành động ba giai đoạn

5 Giai đoạn 1: xây dựng ý tưởng nghiên cứu

oNghiên cứu vấn đề gì? Tại sao? Và để làm gì?

s Giai đoạn 2: xác lập một kế hoạch/thiết kế

nghiên cứu

Nghiên cứu bằng cách nào?

e Giai đoạn 3: tổ chức và tiến hành nghiên cứu

Trang 44

nghiên cứu nghiên cứu nghiên cứu

niệm cho thiết kế nghiên cứu nghiên cứu

Bước 4_ |Chọn mẫu Xây dựng khunghoạt | Thu thập và chuẩnbị | Thu thập dữ liệu

Bước5_ | Viết đề cương Thu thập dữ liệu Phân tích và diễn giải | Phân tích dữ liệu

dữ liệu

Bước 7 |Xử lý dữ liệu Kiểm định giả thiết

Trang 45

quan cơ sở lý thuyêt công cụ thu thập dữ mâu và xác định cở dữ liệu; máy tính và cáo khoa học

Chọn

khai niém phan tich tích dữ liệu

Kiến thức lý

giả thiết nghiên cứu cậy của công cụ cương nghiên cứu OC trung gian

Quy trình nghiên cứu hiệu chỉnh dựa trên quy trình nghiên cứu của

R.Kumar (2005)

Trang 46

Nghiên cứu chủ đề gì (what topics for study)?

Nghiên cứu vấn đề nào (what problems for

study)?

Tai sao chon van dé do (why to study it)?

Nghién ctru dé lam gi (for what purposes)?

Phai tra loi cau hoi nao (what to answer)?

Trang 47

5.4 Cac bước của quy trình nghiên cứu

ö Bước 2 Tổng quan tài liệu (cơ sở lý thuyết và các

nghiên cứu trước)

s Tại sao phải tổng quan?

s Tổng quan cái gì đây?

s Tổng quan cho kết quả cụ thể gì?

Trang 48

ö Bước 3 Xác định các thành phân cho thiết kế

nghiên cứu

Khung khái niệm?

Khung phân tích?

Nên đặt ra giả thiết nghiên cứu nào?

Thông tin, dữ liệu, biến số nào cần thu thập?

Thông tin, dữ liệu, biến số nào cần phân tích?

Chọn mẫu ra sao? Bao nhiêu là vừa?

Ứng dụng mô hình phân tích nào?

Công cụ thống kê nào có thể áp dụng?

Trang 49

ö Bước 4 Viết đề cương nghiên cứu

Trang 50

se Phân tích định tính?

s Phân tích định lượng?

ö Bước 7 Giải thích kết quả và viết báo cáo

- Rút ra được những phát hiện nào, kết luận nào

từ kết quả?

s Kết quả phân tích được giải thích như thể nào?

Có phù hợp với lý thuyết không? Có phù hợp với

s Có thể đề xuất gì về chính sách?

Tiêu đề	Phương Pháp Nghiên Cứu
Tác giả	Ts. Trần Tiến Khai
Trường học	Đại học Kinh Tế TP.HCM
Chuyên ngành	Kinh Tế
Thể loại	Bài Giảng
Thành phố	Thành phố Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	50
Dung lượng	664,14 KB