Tóm tắt Luận văn tiến sĩ Quan hệ quốc tế: Sự chuyển dịch quyền lực trong quan hệ quốc tế từ năm 2001 đến nay

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ quá trình chuyển dịch quyền lực đang diễn ra trong quan hệ quốc tế từ 2001 đến nay, đánh giá triển vọng và đề xuất đối sách phù hợp cho Việt Nam.

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO

-

VŨ VÂN ANH

SỰ CHUYỂN DỊCH QUYỀN LỰC TRONG QUAN HỆ QUỐC TẾ TỪ NĂM 2001 ĐẾN NAY

C uy n n n : Qu n qu t

M s : 9 31 02 06

T M T T N N TIẾN

Hà Nội, năm 2018

Côn trìn được hoàn thành tại: Học vi n Ngoại giao

N ười ướng dẫn khoa học:

1- GS TS Hoàng Khắc Nam

2- TS Doãn Mai Linh

Phản bi n 1:

Phản bi n 2:

Phản bi n 3:

Luận án được bảo v trước Hội đồng chấm luận án cấp Cơ sở họp tại Học vi n Ngoại giao

Vào hồi giờ ngày t án năm 2018

Có thể tìm hiểu Luận án tại t ư vi n:

- T ư vi n Qu c gia

- T ư vi n Học vi n Ngoại giao

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghiên ứu về quyền lự l n i n ứu một vấn đề trun tâm ủ

qu n qu t Quá trìn uyển dị quyền lự đặ bi t iữ á nướ lớn t ườn dẫn đ n n ữn bi n độn tron á ấu trú qu t v

n u đủ lớn ó t ể dẫn tới sự t y đổi trật tự t iới C ín vì vậy, vi nắm bắt đượ xu ướn uyển dị quyền lự o p ép đoán địn đượ diễn bi n v k t quả ủ n iều tươn tá ũn n ư dự báo về một

t n qu t mới

Từ năm 2001 đ n n y, t iới b o m tron nó l n ữn n ân

t tá độn tới quyền lự đ ó n iều bi n đổi ăn bản k i n o quyền

lự uyển dị một á rõ nét Đ có n iều ôn trìn n i n ứu

ùn với n ữn tr n luận sôi nổi tr n á tạp í uy n n n về quá trìn uyển dị n y n ằm đư r một ái n ìn k á qu n v đ iều

về t ự trạn quyền lự v n ữn ì đ n v sẽ diễn r tron t n

qu t đươn đại Điều n y o t ấy vấn đề n y n y n đượ qu n tâm v đây k ôn ỉ l một vấn đề ơ bản m òn ó tín t ời sự

Vi t N m l một p ần tử t uộ t n qu t i n n y tất y u

sẽ bị tá độn bởi quá trìn uyển dị quyền lự đ n diễn r Quá trìn uyển dị quyền lự đ n đặt r n ữn t á t ứ k ôn n ỏ

o Vi t N m n ư vi ân bằn qu n iữ á nướ lớn, xử lý

n ữn vấn đề n ạy ảm li n qu n đ n ủ quyền l n t ổ trong quan với lán iền Trun Qu Vi n ận t ứ về n ữn xu ướn uyển

dị quyền lự ó ý n ĩ t ự tiễn đ i với Vi t N m tron vi oạ địn ín sá về d i ạn

Chính vì vậy, nghiên cứu sinh quy t định chọn "Sự chuyển dịch quyền lực trong quan hệ quốc tế từ năm 2001 đến nay" là chủ đề

nghiên cứu của Luận án

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

a Nhóm các công trình lý luận liên quan đến chuyển dịch quyền lực

Về công trình của các tác giả nước ngoài, các nghiên cứu lý luận về

quyền lực nói chung rất phong phú với nhiều qu n điểm và cách ti p cận khác nhau Các công trình mang tính tổng hợp ũn đ dạng Tuy vậy, các công trình lý luận chuyên sâu về chuyển dịch quyền lực vẫn còn hạn ch

Lý thuy t về chuyển giao quyền lực có ản ưởng nhất là của Organski

được nêu trong cu n World Politics công b năm 1958 Lý thuy t của ông

đ đặt nền móng lý luận cho chuyển dịch quyền lực theo cách ti p cận nguồn lực Tuy nhiên, cách ti p cận này sẽ là hạn ch trong b i cảnh hi n nay khi nguồn lực không hoàn toàn phản án đún đắn quyền lực qu c gia Bên cạnh cách ti p cận nguồn lực còn có cách ti p cận quyền lực quan h và quyền lực cấu trú Tron đó, qu n ni m về quyền lực cấu trúc

của nhà kinh t chính trị Susan Strange trong công trình States and Markets

công b năm 1988 ó sức ản ưởn v được áp dụng trong nghiên cứu quan h qu c t n ưn ư ó ôn trìn n i n ứu lý luận nào về chuyển dịch quyền lực dựa trên cách ti p cận quyền lực cấu trúc của bà Đây ín l điểm mà Luận án mong mu n bổ sun v đóng góp

Về công trình của các tác giả trong nước, các công trình nghiên cứu

lý luận về quyền lực và chuyển dịch quyền lực trong quan h qu c t

không nhiều Công trình Quyền lực trong quan hệ quốc tế: Lịch sử và vấn

đề của Hoàng Khắc Nam là một công trình nghiên cứu lý luận mang tính

h th ng các lý thuy t li n qu n đ n quyền lực có giá trị tham khảo lớn cho luận án n ưn ư đề cập nhiều tới chuyển dịch quyền lực

b Nhóm các công trình nghiên cứu thực tiễn liên quan đến chuyển dịch quyền lực

Về công trình của các tác giả nước ngoài, s lượng các công trình

nghiên cứu thực tiễn li n qu n đ n chuyển dịch quyền lực rất lớn Hầu h t các công trình nghiên cứu lịch sử các cuộc chi n tranh và trật tự th giới

i i đoạn trước khi chi n tranh lạnh k t t ú đều chủ y u dựa trên cách ti p

cận quyền lự n ư n uồn lực Mặ dù n ư B ldwin đ n ận định cách ti p cận quyền lực quan h là một cuộc cách mạng trong phân tích quyền lực

n ưn k ôn p ải là cách ti p cận quyền lự n ư n uồn lực bị thay th

Đ n i i đoạn đầu th kỷ XXI, cả th giới đ ứng ki n sự trỗi dậy mạnh

mẽ của Trung Qu c, Ấn Độ, có thể được coi là các qu c gia mới nổi có ảnh ưởng lớn tới cán cân quyền lực Sự trỗi dậy này làm dấy lên vấn đề rằng quyền lực của Mỹ có thể bị thách thức bởi một ường qu c khác Các học giả ũn bắt đầu quay trở lại với chuyển dịch quyền lực của Organski Các tác phẩm i i đoạn n y t ường tập trung vào câu hỏi nghiên cứu: Quyền lực của Mỹ đ n uyển dịch về đâu v n ư t nào?

Theo cách ti p cận quyền lực quan h , các ôn trìn được công b

t ường tập trung giải quy t trong các quan h son p ươn rất đ dạng và không chỉ các quan h son p ươn ủ á nước lớn Do vậy kh i lượng nghiên cứu thực tiễn dựa trên cách ti p cận này rất nhiều Tuy nhiên lại chỉ

ít trong s ôn trìn đó áp dụn được các chiều cạnh lý thuy t của cách

ti p cận n y để giải quy t quyền lực trong quan h

Cu i cùng, rất ít tài li u nghiên cứu về chuyển dịch quyền lực cấu trúc trong quan h qu c t mà chủ y u vẫn là các công trình nghiên cứu thuộc lĩn vực kinh t chính trị

Về công trình của các tác giả trong nước, s công trình nghiên cứu

lý luận và thực tiễn về quá trình chuyển dịch quyền lực còn ít ỏi Một trong

s đó ần kể đ n bài tạp chí Sự bi n đổi quyền lực trong th giới hi n nay của TS Đin Quý Độ đăn tr n tạp chí nghiên cứu Kinh t và Chính trị th giới s 9 (209) năm 2013 Tuy n i n, p ạm vi nghiên cứu của nghiên cứu này còn hẹp (i) về chủ thể có Mỹ và Trung Qu c (ii) về cấu trúc chỉ tập

trung vào cấu trúc kinh t

Dựa trên tình hình nghiên cứu vấn đề n ư vậy, luận án sẽ ti p thu và vận dụng tất cả những thành quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn nêu trên

về quyền lực và chuyển dịch quyền lực Tuy nhiên, luận án sẽ c gắng phát triển t m, đư r được một khung phân tích về chuyển dịch quyền lực

theo cách ti p cận cấu trúc để dự v o đó áp dụng vào nghiên cứu quá trình chuyển dịch quyền lự đ n diễn ra trong các cấu trúc từ năm 2001 đ n nay, từ đó, bổ sung thêm vào những mảng còn thi u trong những nghiên cứu hi n có

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mụ đí n i n ứu ủ luận án l l m rõ quá trìn uyển dị quyền

lự đ n diễn r tron qu n qu t từ 2001 đ n n y, đán iá triển vọn v

đề xuất đ i sá p ù ợp o Vi t N m

Để đạt đượ mụ đí tr n, luận án sẽ t ự i n n ữn n i m vụ n i n

ứu s u đây: (i) t n oá á k ái ni m v t n n ất sử dụn á t uật

n ữ ó li n qu n đ n quyền lự v uyển dị quyền lự ; ỉ r n ữn á

ti p ận p ổ bi n, áp dụn tron n i n ứu uyển dị quyền lự v n ữn

ưu, k uy t ủ mỗi á ti p ận Từ đó, đư r á ti p ận đượ áp dụn xuy n su t luận án (ii) Đề xuất k un p ân tí sẽ áp dụn k i phân tích uyển dị quyền lự t eo á ti p ận đ đượ t n n ất sử dụn (iii) Áp dụn k un p ân tí để xá địn n ữn n ân t tá độn y n ữn tiền đề,

và hình t ứ uyển dị quyền lự đ n diễn r tron á ấu trú ủ

t n qu t từ 2001 – 2017 (iv) Dự v o sự vận độn ủ t n thông qua các tiền đề k ả bi n, dự báo triển vọn ủ quá trìn uyển dị quyền

lự o đ n 2035 và ỉ r n ữn tá độn ủ quá trìn uyển dị quyền lự

n y đ i với Vi t N m v đề xuất đ i sá p ù ợp

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

Về đối tượng nghiên cứu, đ i tượng nghiên cứu của luận án là sự chuyển dịch quyền lực trong quan h qu c t

Về phạm vi nghiên cứu

(i) Phạm vi không gian: h th ng qu c t

(ii) Phạm vi thời gian: từ năm 2001 đ n 2017, và dự báo đ n năm

2035 Luận án lựa chọn m c thời i n năm 2001 để nghiên cứu bởi năm

2001 gắn với nhiều sự ki n lớn đán dấu những sự t y đổi ăn bản

khi n cho quyền lực bị chuyển dịch rõ nét Thứ nhất, sự ki n khủng b

11/9 đ tá động lớn tới sự t y đổi trọng tâm chi n lược của chính quyền Tân tổng th ng lúc bấy giờ là George W Bush Sự chuyển ướng chi n lược này khi n Mỹ bị sa lầy trong các cuộc chi n bên ngoài lãnh thổ t n kém, tiêu t n các nguồn lực kinh t , quân sự của Mỹ

Thứ hai, năm 2001 ũn đán dấu sự phục hồi kinh t ấn tượng của Nga sau khi Putin lên nắm quyền năm 2000 Thứ ba, năm 2001 l một năm

đán ú ý ủa Trung Qu c khi qu c gia này chính thứ vượt Ý trở thành nền kinh t đứng thứ 6 th giới và tham gia vào Tổ chứ t ươn mại th giới WTO Năm 2001 ũn là một thời khắc chuyển giao giữa hai th kỷ v đán dấu một i i đoạn quyền lực bị chuyển dịch mạnh

mẽ đặc bi t giữa Mỹ v á ường qu c còn lại

(iii) Phạm vi nội dung: quá trình chuyển dịch quyền lực giữa các nước lớn Mặc dù có nhiều ôn trìn đ ỉ ra có sự phân tán quyền lực từ các chủ thể qu c gia sang các chủ thể phi qu c gia, từ á nước lớn s n á nước vừa và nhỏ Tuy nhiên, luận án chỉ tập trung nghiên cứu sự chuyển dịch quyền lực giữ á nước lớn cụ thể là Mỹ, Anh,

P áp, Đức, Nhật Bản, Nga, Trung Qu c bởi quá trình chuyển dịch này diễn ra rõ nét ơn ả Hơn nữa, sự chuyển dịch quyền lực giữ á nước lớn t ường có nhiều ản ưởn ơn ả đ i với quan h qu c t Luận án không phủ nhận vai trò của các chủ thể qu i đặc bi t là các tổ chức

qu c t , tuy nhiên theo cách ti p cận của luận án, các tổ chức qu c t được xem n ư l p ươn t ứ v địa hạt để á nước lớn cạnh tranh ản ưởng

5 Phương pháp nghiên cứu

Cách tiếp cận: quyền lực cấu trúc

Phương pháp nghiên cứu:

Luận án k t hợp sử dụn á p ươn p áp n i n ứu chung cho khoa học xã hội v á p ươn p áp n i n ứu đặc thù của ngành quan h qu c t

Về á p ươn p áp n i n ứu chung cho khoa học xã hội, luận

án sử dụn á p ươn p áp định tính trong quá trình phân tích, nhận

địn v rút r á đán iá Cá p ươn p áp t n k được sử dụng khi tổng hợp các chỉ s li n qu n đ n sức mạnh kinh t , quân sự, khoa học công ngh Bên cạn đó, một s p ươn p áp k á được k t hợp sử dụn n ư: p ươn p áp tổng hợp v so sán , p ươn p áp thu thập và

xử lý t ôn tin, p ươn p áp p ân tí s li u, p ươn p áp kịch bản nhằm đem lại sự logic, chặt chẽ và thuy t phục cho luận án

Bên cạn đó, một s p ươn p áp đặc thù của ngành quan h

qu c t được luận án k t hợp áp dụn n ư: á ấp độ phân tích,

p ươn p áp p ân tí lý trí, p ươn p áp p ân tí ín sá n ằm giải quy t một s vấn đề đặ trưn li n qu n đ n chính sách của các nước lớn v đề xuất chi n lược cho Vi t Nam

6 Đóng góp của Luận án

Về khoa học

Luận án tổng hợp của các quan ni m về chuyển dịch quyền lực từ

các lý thuy t QHQT, các cách ti p cận quyền lự k á n u v xá định khả năn áp dụng của các quan ni m đó B n ạn đó, luận án đề xuất một khung phân tích chuyển dịch quyền lực cấu trúc bao gồm những tiền đề cho chuyển dịch quyền lực và các hình thức chuyển dịch quyền lực cấu trú Qu đó, luận án đón óp o vi c nghiên cứu lý luận về quyền lự ũn n ư uyển dịch quyền lực trong quan h qu c t Luận án đ p ân tí sự chuyển dịch quyền lự đ n diễn ra trong các cấu trúc kinh t , an ninh-chính trị của h th ng qu c t từ năm

2001 đ n năm 2017 b o ồm nhữn t y đổi lớn làm tiền đề và nhận

bi t hình thức chuyển dịch quyền lực cấu trúc hi n n y Đây ũn l đón óp ủa luận án vào vi c nghiên cứu h th ng qu c t đươn đại Bên cạn đó, luận án áp dụn p ươn p áp xây dựng kịch bản trong xây dựng chi n lượ để dự báo triển vọng chuyển dịch quyền lực trong quan h qu c t o đ n năm 2035, từ đó, đón óp v o vi c nghiên cứu dự báo trong quan h qu c t

Về thực tiễn

Luận án là công trình tham khảo cho vi c giảng dạy, nghiên cứu

về quyền lực nói chung, chuyển dịch quyền lực giữ á nước lớn nói riêng và áp dụng cách ti p cận quyền lực cấu trúc trong nghiên cứu quan h qu c t Công trìn n y ũn ó iá trị trong vi c chỉ ra những

ưu k uy t của các lựa chọn chính sách cho Vi t Nam trong m i quan h với Trung Qu c trong b i cảnh hi n nay

v đ i sách của Vi t Nam

CHƯƠNG 1

CƠ Ở LÝ LU N VÀ LỊCH SỬ 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Khái niệm

1.1.1.1 Khái niệm quyền lực

Khái ni m quyền lực là một khái ni m ơ bản n ưn đầy thách thức Cùng với sự phát triển của các lý thuy t quan h qu c t , khải

ni m quyền lự ũn k ôn n ừn được phát triển với những nội hàm

t đ ạn ch được chủ n ĩ đơn p ươn từ á nước lớn Bản thân các nước lớn ũn k ôn t ể áp đặt lẫn nhau mà chỉ có thể kiềm ch lẫn

n u để cu i ùn , đạt được những lợi ích qu c gia của mình

Chính vì lẽ đó, luận án đi đ n một khái ni m quyền lực là khả năn ủ thể này gây ản ưởng và kiềm ch hành vi của chủ thể khác

để thực hi n được mục tiêu và lợi ích qu c gia trong quan h với nhau

1.1.1.2 Khái niệm chuyển dịch quyền lực

Để mô tả sự vận động của quyền lực, các học giả trong và ngoài

nướ đ đư r rất nhiều thuật ngữ khác nhau Trong các công trình nghiên cứu của các học giả qu c t , mỗi thuật ngữ thậm í ũn k ôn được sử dụng th ng nhất Cũn chính vì vậy, khi dịch sang Ti ng Vi t

ũn ó n iều phiên bản khác nhau Sự đ dạng trong các thuật ngữ

ũn p ản án được tính phức tạp v ư được h th ng của vấn đề nghiên cứu Luận án đi đ n sử dụng thuật ngữ chuyển dịch quyền lự để

mô tả sự vận động của quyền lực trong quan h giữ á nước lớn v n

là những trung tâm quyền lực quan trọn đ i với toàn th giới

1.1.1.3 Các khái niệm liên quan

Về chủ thể quan hệ quốc tế, trong phạm vi nghiên cứu của luận

án, để làm sáng tỏ sự chuyển dịch quyền lực giữ á nước lớn trong quan h qu c t thì chủ thể qu c gia vẫn là chủ thể chính y u và các tổ chức qu c t đón v i trò n ư l á địa hạt để các qu c gia cạnh tranh

ản ưởng.Về thứ bậc và khái niệm nước lớn, sự phân bổ các nguồn lực

sẽ tạo ra ý ni m về thứ bậc trong h th ng qu c t v l m ơ sở để xác địn nước lớn Khái ni m nước lớn đượ xá định là qu c gia sở hữu

các nguồn lực lớn trong một hay nhiều lĩn vực Về hệ thống, cấu trúc

và kiến trúc quốc tế, hệ thống quốc tế là một chỉnh thể gồm các chủ thể

quan h qu c t và những m i quan h tươn tá iữ ún được cấu trúc theo những luật l và mẫu hình nhất định Nhân t c t lõi của h

th ng qu c t chính là cấu trúc của nó Cấu trúc qu c t phản ánh một

trạn t ái tĩn á d n x p có thứ bậc giữa các chủ thể bên trong h

th ng qu c t và những nguyên tắc chung trong quan h giữa các chủ

thể đó Để phổ bi n các giá trị hay những chuẩn tắc trong quan h , kiến trúc quốc tế được hình thành thông qua một mạn lưới gồm các các dàn

x p son p ươn v đ p ươn được c k t một cách hợp lý và hoạt

động một cách tập thể

1.1.2 Các quan niệm về chuyển dịch quyền lực

Các quan ni m về chuyển dịch quyền lự đ n nay chủ y u phát triển dựa trên các cách ti p cận quyền lực Dựa vào biểu hi n của quyền lực, có ba cách ti p cận quyền lực phổ bi n:

1.1.2.1 Chuyển dịch trong nguồn lực

Theo cách ti p cận này, quyền lực được phản ánh thông qua các nguồn lực mà một qu c gia sở hữu T eo đó, sự chuyển dịch quyền lực đồn n ĩ với sự t y đổi trong phân b nguồn lực giữa các qu c gia, hay

sự t y đổi trong tươn qu n lự lượng Cách ti p cận quyền lự n ư nguồn lự n y dù đ t n ôn tron vi đặt ra những nền món đầu tiên cho nghiên cứu quyền lực qu c gia và ơn nữa, vi đo lường quyền lực trở nên khả t i ơn n ưn ũn đ n bộc lộ những hạn ch trong vi c giải thích nhiều thực tiễn quan h qu c t Thật vậy, không phải qu c gia nào có lợi th về nguồn lực, sức mạnh thì có nhiều quyền lự ơn

1.1.2.2 Chuyển dịch quyền lực quan hệ

Bởi những hạn ch nêu trên, cách ti p cận quyền lự n ư n uồn lực

đ bị thách thức bởi một cách ti p cận khác cho rằng quyền lự được phản ánh qua m i quan h Để xem xét quá trình chuyển dịch quyền lực theo cách ti p cận này cần phải xem xét từng cặp quan h son p ươn giữa các

qu c gia hoặc giữa một qu c gia với một nhóm trong một chiều dài thời

i n để thấy được sự t y đổi trong quyền lực giữa các bên Tuy nhiên sẽ rất cồng kền v k ó để đo lường quyền lực theo cách ti p cận này Đặc

bi t n u mu n xem xét quyền lực của một qu c gia trên bình di n toàn cầu thì phải tính toán cùng lúc nhiều m i quan h đ n xen p ức tạp Tuy nhiên,

th giới không ngừng vận động với sự t y đổi không chỉ ở các nhân t bên

trong mà còn các nhân t bên ngoài của m i quan h , đặc bi t từ h th cấu trúc Do vậy những tính toán chi ti t và tách bi t m k ôn tín đ n tác động từ h th ng-cấu trú đôi k i lại mất đi tín tổng thể trong một b i cảnh luôn vận động và phức tạp

ng-1.1.2.3 Chuyển dịch quyền lực cấu trúc

Cách ti p cận này cho rằng quyền lực qu i được biểu hi n thông qua khả năn xá lập luật ơi tron qu n qu c t Cách ti p cận quyền lực cấu trú n y đ ỗ trợ cách ti p cận quyền lực quan h trong vi c xác định quyền lực qu c gia trên bình di n toàn cầu tránh nhữn p ươn p áp địn lượng cầu kỳ mà vẫn phản án được tính quan h trong khái ni m quyền lực Hơn nữa, khi quan h qu c t phát triển, sự phụ thuộc lẫn nhau

n y n i tăn t ú đẩy những chuẩn tắc, chuẩn mực chung trong quan

h giữa các qu c gia và hạn ch khả năn áp đặt ý chí bằng các hình thức quân sự thì quyền lực cấu trúc là một cách ti p cận phù hợp Tuy nhiên, khả năn áp dụng của cách ti p cận này hẹp ơn so với cách ti p cận quyền lực quan h bởi trên thực t chủ y u l á nước lớn mới ó được quyền lực cấu trúc trong b i cảnh ngày nay

Dựa vào cách ti p cận này, chuyển dịch quyền lực cấu trú ó n ĩ

là sự t y đổi vai trò và ản ưởng của các chủ thể đ i với những luật ơi, hay mẫu hình quan h giữa các chủ thể khác trong quan h qu c t Bởi sự phù hợp với phạm vi nghiên cứu của luận án về nội dung là sự chuyển dịch quyền lực giữ á nước lớn và về thời gian từ 2001 đ n nay, luận án lựa chọn sử dụng quan ni m về chuyển dịch quyền lực cấu trúc

1.1.3 Khung phân tích chuyển dịch quyền lực cấu trúc

1.1.3.1 Những tiền đề cho chuyển dịch quyền lực

Cần phải nhìn nhận rằng, quyền lực của qu c gia không chỉ phụ thuộc vào các y u t bên trong mà còn phụ thuộc vào các y u t bên ngoài

N ư vậy, luận án xá định những tiền đề là: (i) bi n đổi bên trong bản chất quyền lự , (ii) t y đổi tươn qu n lự lượn , (iii) điều chỉnh chính sách

củ á nước lớn, (iv) nhữn t y đổi củ môi trường qu c t Những nhân

t này có sự liên h chặt chẽ lẫn n u Môi trườn t y đổi có thể khi n vị

th t y đổi và từ đó ũn dẫn tới ín sá t y đổi Khi b n nhân t này

t y đổi đủ lớn sẽ t ú đẩy quá trình chuyển dịch quyền lực Và trong quá trình chuyển dị đó, á n ân t n y ũn vẫn ti p tục vận động

1.1.3.2 Các hình thức chuyển dịch quyền lực

Sự chuyển dịch quyền lực cấu trúc giữ á nước lớn có thể diễn ra dưới ba hình thứ dưới đây:

Thứ nhất, chuyển dịch nội sinh Đây là quá trình chuyển dịch quyền

lực hình thành và phát triển bên trong các cấu trúc sẵn có của h th ng

qu c t N ư vậy, dù quá trình chuyển dịch quyền lực có diễn ra, những nguyên tắc, mẫu hình quan h un k ôn t y đổi về ơ bản, n u có chỉ

là sự phát triển có tính k thừa, và sự t y đổi chính nằm ở thứ bậc của các ường qu c trong h th ng Chuyển dịch theo hình thứ n y t ường diễn ra giữa hai qu c gia có sự phụ thuộc lẫn nhau lớn hay quan h đồng minh thân thi t và mang tính tự nguy n cao

Thứ hai, chuyển dịch ly tâm Đây là sự chuyển dịch quyền lực hình

thành từ bên trong cấu trúc sẵn có của h th n v ó xu ướng phát triển

ra bên ngoài- hình thành cấu trúc mới với luật ơi mới và không thuộc ảnh ưởng của ường qu c nguyên trạng N ư vậy, sự t y đổi về thứ bậc có thể có hoặc không diễn r n ưn n ưn xuất hi n nhiều thêm các nguyên tắc, mẫu hình quan h mới Chuyển dịch theo hình thứ n y t ường diễn ra giữa hai qu c gia có sự phụ thuộc lẫn n u n ưn ũn ó n ững mâu thuẫn về lợi í , do đó, m n tín ạn tr n đ n xen ợp tác

Thứ ba, chuyển dịch ngoại sinh Chuyển dịch ngoại sinh là quá trình

chuyển dịch quyền lực hình thành và phát triển bên ngoài các cấu trúc sẵn

có của h th ng qu c t N ư vậy, quá trình chuyển dịch quyền lực dẫn tới hình thành thêm một cấu trúc mới T eo đó, th ng qu c t sẽ t y đổi thành một h th ng hai cực bao gồm trong nó là hai tiểu h th ng tách bi t với những cấu trúc riêng bi t Chuyển dịch theo hình thứ n y t ường diễn

ra giữa hai qu c gia có ít sự phụ thuộc lẫn nhau và m i quan h mang tính