Luận án với mục tiêu trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận, phân tích, đánh giá thực trạng, luận án đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam hiện nay. Mời các bạn cùng tham khảo luận án để nắm chi tiết nội dung nghiên cứu.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
NGÔ XUÂN DƯƠNG
VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG CÔNG TÁC GIÁO DỤC CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC
CHO THANH NIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC
Hà Nội – 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
Người hướng dẫn khoa học:
1 PGS,TS Lưu Văn An Lưu Văn An
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia, Hà Nội
- Thư viện Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng của Đảng, là tài sản tinh thần to lớn của dân tộc ta, soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi Đẩy mạnh việc học tập, vận dụng và làm theo tư tưởng của Người là một việc làm vô cùng quan trọng và ý nghĩa đối với cách mạng Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng
Chủ nghĩa yêu nước là sợi chỉ đỏ xuyên suốt chiều dài lịch sử, là sản phẩm tinh thần cao quý, giữ vị trí chuẩn mực cao nhất của đạo lý và đứng đầu trong bậc thang giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc Việt Nam Chủ nghĩa yêu nước là động lực nội sinh to lớn của cộng đồng dân tộc Việt Nam, tạo nên sức mạnh vô địch trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm và trong sự nghiệp dựng xây đất nước
Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng Việt Nam Chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục thanh niên
là một việc làm rất quan trọng và cần thiết để bảo đảm cho sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước
Hiện nay, chúng ta đang ra sức phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, giàu mạnh, độc lập, dân chủ và đi lên chủ nghĩa xã hội Đây là sự nghiệp vĩ đại, hết sức vẻ vang nhưng đầy khó khăn gian khổ, phức tạp và chưa có tiền lệ Để hoàn thành sự nghiệp này, một trong những động lực quan trọng hàng đầu là đẩy mạnh học tập, làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh và khơi dậy, phát huy cao độ chủ nghĩa yêu nước trong Đảng, trong các tầng lớp nhân dân đặc biệt là thế hệ trẻ - những người kế tục, tiếp tục giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội đi đến thắng lợi cuối cùng
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên là một bộ phận quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng ta Trong những năm qua, công tác này đã đạt được những thành tựu đáng khích lệ: các cấp ủy đảng đã lãnh đạo hệ thống chính trị, toàn xã hội thực hiện tốt hơn công tác giáo dục
Trang 4chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ; chất lượng đội ngũ cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ giáo dục không ngừng được nâng cao; chương trình, nội dung, phương thức giáo dục luôn được đổi mới; điều kiện vật chất phục vụ công tác giáo dục được quan tâm đầu
tư, cải tiến; v.v Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực đó, công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên trên cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn còn tồn tại những hạn chế về nhận thức, chất lượng đội ngũ trực tiếp làm nhiệm vụ giáo dục còn yếu và thiếu, nội dung và phương thức giáo dục còn nhiều bất cập; một bộ phận thanh niên còn có những biểu hiện suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; …
Những hạn chế, khuyết điểm trên do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân rất cơ bản là thiếu sự nghiên cứu một cách sâu sắc toàn diện những giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh để từ đó vận dụng phù hợp với tình hình thực tế hiện nay
Từ thực tế công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam trên cơ
sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay và tầm quan trọng của công tác này đối với
sự phát triển của đất nước, nghiên cứu sinh chọn chủ đề Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh
trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam hiện nay làm đề
tài luận án tiến sĩ Chính trị học, chuyên ngành Công tác tư tưởng
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
2.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận, phân tích, đánh giá thực trạng, luận án đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam hiện nay
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Chỉ ra những vấn đề đã và chưa được nghiên cứu, những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
- Làm rõ một số khái niệm công cụ, nội dung và phương thức, và sự cần thiết phải vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên
- Phân tích những yếu tố tác động cơ bản; làm rõ thành tựu, hạn chế trong việc triển khai nội dung, phương thức giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên trên cơ
sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và nguyên nhân; những vấn đề đặt ra
Trang 5- Đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam hiện nay
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung khoa học:
+ Vận dụng chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên vào việc xác định nội dung và phương thức giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên
- Về đối tượng: tập trung khảo sát đối tượng thanh niên nông thôn, thanh niên
công nhân và thanh niên học sinh, sinh viên
- Về không gian: Luận án khảo sát việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong
công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam ở 09 tỉnh, thành phố: Bắc Ninh; Hà Nội; Nam Định; Nghệ An; Nha Trang; Đắc Lắck; Bà Rịa - Vũng Tàu; Đồng Tháp; Sóc Trăng
- Về thời gian: Từ năm 2008 đến nay
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
4.1 Cơ sở lý luận: Các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về thanh niên và công tác giáo dục thanh niên
4.2 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận: Phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ
nghĩa duy vật lịch sử
- Phương pháp nghiên cứu: diễn dịch và quy nạp; phân tích và tổng hợp; lịch
sử và lô-gích; so sánh; thống kê; điều tra xã hội học; v.v
5 Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án
- Đưa ra định nghĩa mới về vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam hiện nay
- Nội dung giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên trên cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 6- Chỉ ra được những mâu thuẫn của thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam hiện nay
- Đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam trong thời gian tới
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- Góp phần tăng cường công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên
và cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa
- Dùng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy tư tưởng Hồ Chí
Minh và công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên
7 Cấu trúc của luận án
Ngoài phần mở đầu, tổng quan tình hình nghiên cứu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án gồm 3 chương, 8 tiết
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
I Các công trình nghiên cứu liên quan đến cơ sở lý luận của việc vận dụng
tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam hiện nay
I.1 Các công trình nghiên cứu về công tác tư tưởng
Công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên-Xô của X.I Xuronitrenco; Những nguyên lý tuyên truyền cộng sản chủ nghĩa của V.Gh.Baikôva, M.Ph.Nhênasép và
V.Ph.Pravôtôrốp; Về giáo dục cộng sản chủ nghĩa của M.I.Kalinin; Giáo dục và quản
lý - Sự phối hợp công tác tư tưởng của I.Đ.Tơrốtchencô; Công tác tuyên truyền tư
Trang 7tưởng trong thời kỳ mới (Giáo trình đào tạo bồi dưỡng cán bộ tuyên truyền) của Cục
Cán bộ, Ban Tuyên huấn Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc; “Đổi mới công
tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở của trong giai đoạn hiện nay” của Vũ Ngọc Am; Giá trị bền vững và sức sống của chủ nghĩa Mác – Lênin và chủ nghĩa xã hội khoa học của Hoàng Chí Bảo; Hồ Chí Minh với công tác
tư tưởng của Hồng Vinh và Đào Duy Quát; Nguyên lý công tác tư tưởng của Lương
Khắc Hiếu; Lý luận và phương pháp nghiên cứu, giáo dục lý luận chính trị của Phạm Huy Kỳ; Một số vấn đề về công tác lý luận, tư tưởng và tổ chức của Đảng trong thời
kỳ đổi mới của Tô Huy Rứa; Hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong học viên các học viện quân sự ở nước ta hiện nay của Lương Ngọc Vĩnh
I.2 Các công trình nghiên cứu về chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa yêu nước
Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên
Có các cuốn Chủ nghĩa yêu nước trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa của Lương Gia Ban; Luận án Tiến sĩ Chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh của
Nguyễn Mạnh Tường; Trong dòng chủ lưu của văn học Việt Nam: tư tưởng yêu nước của Trần Văn Giàu; Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh của Trần Xuân Trường; Đề tài khoa học Chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh trong thời kỳ mở
cửa, hội nhập quốc tế do Bùi Đình Phong làm chủ nhiệm; Bàn về thanh niên của
C.Mác; Giáo dục con người chân chính như thế nào của V.A.Xukhômlinxk; Tu
dưỡng đạo đức tư tưởng của La Quốc Kiệt; Luận án tiến sĩ Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục - đào tạo thanh niên ở nước ta hiện nay của Đoàn Nam Đàn; Phương pháp Hồ Chí Minh của Hoàng Chí Bảo; Hồ Chí Minh, nhà tư tưởng lỗi lạc
của Song Thành Tuyển tập các tác phẩm sư phạm của A.S.Makarenko; Chủ nghĩa
yêu nước Hồ Chí Minh, nhân tố thắng lợi của cách mạng Việt Nam của Mạch Quang
Thắng, Nguyễn Tùng Lâm; Mấy vấn đề về chủ nghĩa yêu nước xã hội chủ nghĩa ở
Việt Nam của Trần Xuân Trường; Tuổi trẻ Việt Nam với chủ nghĩa yêu nước trong lịch sử dân tộc của Dương Tự Đam; Chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh của Vũ Đình
Hòe; Lý tưởng cách mạng của thanh niên Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới của Đỗ Mười; Tuổi trẻ cống hiến và trưởng thành của Đặng Quốc Bảo; Thanh niên với việc
rèn luyện lý tưởng cách mạng của Hữu Thọ; Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo
Trang 8dục thanh niên của Văn Tùng; Giáo dục chủ nghĩa yêu nước Việt Nam: Chương trình bồi dưỡng chuyên đề dành cho cán bộ, đảng viên và nhân dân của Ngô Văn Thạo; Chủ nghĩa yêu nước trong hành động cụ thể của Lê Quốc Lý; Tư tưởng Hồ Chí Minh
về giáo dục thanh niên của Lê Văn Tích và Nguyễn Minh Đức; v.v
II Các công trình nghiên cứu liên quan đến thực trạng vận dụng tư tưởng
Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam hiện nay
II.1 Thực trạng lối sống, đạo đức và tinh thần yêu nước của thanh niên
Có một số công trình như: Một số nét tâm lý đặc trưng về định hướng giá trị
của thanh niên hiện nay của Đỗ Ngọc Hà; Toàn cầu hóa: cuộc đấu tranh của tuổi trẻ lựa chọn các giá trị của Mai Lan; Định hướng giá trị và sự phát triển của thế hệ trẻ
của Đỗ Long; Thanh niên Việt Nam trước yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước của Mạc Đình Tuấn; Một vài hiện tượng tiêu cực trong thanh niên hiện nay và công tác vận động, giáo dục thanh niên của Hồ Bá Thâm; v.v
II.2 Thực trạng công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên
Có một số công trình như: Đề tài khoa học Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục
lý tưởng cách mạng cho thanh niên và việc vận dụng trong thực tiễn cách mạng hiện nay do Trần Văn Hải làm chủ nhiệm; Cuốn Giáo dục truyền thống yêu nước cho thế
hệ trẻ hiện nay của Nghiêm Đình Vỳ; Lý tưởng đạo đức và việc giáo dục lý tưởng đạo đức cho thanh niên trong điều kiện hiện nay của Đoàn Văn Khiêm; Định hướng giá trị cho thanh niên, sinh viên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
của Dương Tự Đam; Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên hiện nay của Phạm Đình Nghiệp; Về chủ nghĩa yêu nước Việt Nam và giáo dục truyền thống cho
thế hệ trẻ của Phan Ngọc Liên; Lối sống thanh niên Việt Nam hiện nay – Thực trạng
và giải pháp của Nguyễn Văn Hiếu; Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên
của Đoàn Nam Đàn; v.v
III Các công trình nghiên cứu liên quan đến việc đề xuất giải pháp nhằm tăng cường vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam thời gian tới
Trang 9III.1 Giải pháp giáo dục tinh thần yêu nước, đạo đức cách mạng, lý tưởng cách mạng cho thanh niên
Có các công trình sau: cuốn Tuổi trẻ anh hùng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Việt Nam xã hội chủ nghĩa của Lê Duẩn, bài Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên của Đào Ngọc Dung; luận án tiến sĩ Giáo dục tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa cho học sinh trung học phổ thông ở miền Đông Nam Bộ hiện nay của Nguyễn Sỹ Quyết Tâm; cuốn Giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ hiện nay của Nghiêm Đình Vỳ; v.v
III.2 Giải pháp giáo dục thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Có đề tài “Phương thức giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho thanh, thiếu niên”
do Phạm Hồng Chương làm chủ nhiệm; cuốn Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục
thanh niên Đoàn Nam Đàn; đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên và việc vận dụng trong thực tiễn cách mạng hiện nay do Trần
Văn Hải làm chủ nhiệm; cuốn Đào tạo thế hệ trẻ của dân tộc thành những người
chiến sĩ cách mạng dũng cảm, thông minh, sáng tạo của Phạm Văn Đồng; Văn hóa trong nhân cách của thanh niên của Đỗ Huy, Mai Hải Anh; Giáo dục ý thức đạo đức cho sinh viên Việt Nam hiện nay của Võ Minh Tuấn; Thanh niên – giáo dục và phát triển của Dương Tự Đam; Giáo dục, bồi dưỡng thanh niên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh, của Lê Trọng Tuyến; v.v
IV Giá trị của các công trình nghiên cứu cần tham khảo và những vấn đề cần tiếp tục làm sáng tỏ
IV.1 Giá trị của các công trình nghiên cứu cần tham khảo
Có thể nói, một khối lượng tri thức phong phú với nhiều công trình nghiên cứu công phu về vấn đề vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục thanh niên nói chung và công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ nói riêng cho thấy sức hấp dẫn hay tính chất đặc biệt quan trọng của vấn đề này đối với sự phát triển của đất nước Giá trị khoa học của một khối lượng lớn những tài liệu, công trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn về công tác tư tưởng của Đảng, về vận dụng tư tưởng
Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên, về chất
Trang 10lượng của công tác đó, v.v là điều kiện thuận lợi cho tác giả trong việc thực hiện đề tài luận án
Tổng quan tình hình nghiên cứu cho thấy các công trình khoa học trong và ngoài nước đã có những đóng góp quan trọng cả về lý luận và thực tiễn bằng việc luận giải một số vấn đề cơ bản sau đây:
Một là, các công trình nêu trên từ nhiều cách tiếp cận và phương pháp luận giải khác
nhau, các tác giả đã phân tích, góp phần làm sáng tỏ một số khái niệm như: chủ nghĩa yêu nước, thanh niên, phương thức giáo dục, hiệu quả vận dụng
Hai là, ở các mức độ khác, một số công trình đã đề cập đến sự cần thiết của
việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam
Ba là, một số công trình đã đi sâu phân tích đặc điểm thanh niên, thực tạng vận
dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục thanh niên, làm rõ tính tất yếu phải tăng cường công tác giáo dục thanh niên nói chung và giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho thanh niên nói riêng, nhất là việc vận dụng tư tưởng của Người trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc
Một là, chưa đề cập đến cơ sở lý luận của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh
trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên
Trang 11Hai là, chưa đề cập đến thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công
tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam hiện nay trong phạm vi cả nước
Ba là, chưa đề cập đến quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường vận dụng tư
tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam thời gian tới
Trên cơ sở mục đích, nhiệm vụ của luận án, tác giả kế thừa có chọn lọc những thành tựu, kết quả nghiên cứu mà các nhà nghiên cứu trước đã đạt được và cần phải tiếp tục giải quyết một số vấn đề sau:
Thứ nhất, tiếp tục làm sáng tỏ các khái niệm vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh
trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam, nội dung và phương thức giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên trên cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh; làm rõ sự cần thiết của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên và nguyên tắc vận dụng
Thứ hai, nghiên cứu thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác
giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam phải chỉ ra những yếu tố tác động; làm rõ những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân; nêu được những vấn đề đặt
ra cần giải quyết
Thứ ba, đưa ra quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường vận dụng tư tưởng Hồ
Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên
Nói chung, các công trình nghiên cứu nêu trên đã có những đóng góp đáng kể trong việc nghiên cứu một cách có trọng tâm, hướng tới vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Tuy nhiên, do cách tiếp cận và mục đích nghiên cứu mà chưa có công trình nào bao quát hoặc đi sâu giải quyết trọn vẹn vấn đề này Ngay cả vấn đề lý luận về công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau, chưa có một tác giả nào đề cập một cách hoàn chỉnh hoặc đưa ra một hệ thống cơ sở lý luận chặt chẽ Đa số các tác giả chỉ nêu ra những mặt nghiên cứu, cần đổi mới và phân tích làm sáng tỏ chúng bằng thực tiễn lĩnh vực, ngành mình đang công tác Các đề tài, các công trình nghiên cứu có cách nhìn và góc độ tiếp cận khác nhau khi lấy công tác giáo dục chủ nghĩa
Trang 12yêu nước cho thanh niên làm đối tượng nghiên cứu từ giáo dục đạo đức, giáo dục lý tưởng cách mạng, tinh thần yêu nước, giáo dục văn hóa, v.v
Các công trình nghiên cứu liên quan đến việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam đều cho thấy những giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh và công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ; đồng thời chỉ ra rằng chủ nghĩa yêu nước của thanh niên chỉ được hình thành và phát triển trong quá trình hoạt động xã hội, trong mối quan hệ nhiều chiều giữa cá nhân, gia đình, nhà trường và xã hội Như vậy, thanh niên từ khi sinh ra đến khi trưởng thành luôn luôn có mối quan hệ với môi trường xung quanh
mà hình thành nên chủ nghĩa yêu nước Hay nói cách khác, chủ nghĩa yêu nước của thanh niên mang tính động, nó là lượng được thay đổi dần dần theo thời gian Nếu sự thay đổi này chuyển hướng theo hướng tích cực thì thanh niên ngày một yêu nước, yêu Tổ quốc hơn và ngược lại; v.v
Cho đến nay vẫn chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách có
hệ thống và đầy đủ về việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Đây là một vấn đề quan trọng và một hướng nghiên cứu mới cần được khai thác
Chương 1 VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG CÔNG TÁC GIÁO DỤC CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC CHO
THANH NIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
1.1.1 Khái niệm chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên
Chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh là sự kết hợp chặt chẽ giữa tình cảm yêu
nước nhiệt thành của Hồ Chí Minh với một hệ thống lý luận, tư tưởng chặt chẽ và sâu sắc của Người về tinh thần yêu nước, là một bộ phận của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam hiện đại, với những đặc trưng cơ bản là: kết hợp thống nhất giữa lập trường
Trang 13dân tộc với lập trường giai cấp công nhân, gắn liền lý tưởng độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, kết hợp hài hòa giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng
Tư tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là hệ thống
quan điểm của Hồ Chí Minh về sự cần thiết, nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ
1.1.2 Khái niệm thanh niên Việt Nam và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên Việt Nam hiện nay
Thanh niên Việt Nam là những người có quốc tịch Việt Nam, đủ từ 16 tuổi đến
30 tuổi
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước
cho thanh niên là áp dụng những giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh vào hoạt động
giáo dục có tính hệ thống, có chủ đích của Đảng, Nhà nước nhằm hình thành những phẩm chất tốt đẹp cho thanh niên, đó là tình yêu, lòng trung thành và ý thức phục vụ
Tổ quốc
1.1.3 Khái niệm nội dung và phương thức giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên trên cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh
Nội dung giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên trên cơ sở vận dụng tư
tưởng Hồ Chí Minh là những nội dung giáo dục cho thanh niên được xác định dựa
trên đặc trưng của chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh và nội dung giáo dục thanh niên trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đó là: bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất
và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; trung thành với lý tưởng cách mạng của Đảng; đoàn kết; ra sức học tập, hăng hái lao động và tôn trọng pháp luật; tiên phong, xung kích trong mọi phong trào hành động cách mạng
Phương thức giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thanh niên trên cơ sở vận dụng
tư tưởng Hồ Chí Minh là phương pháp và hình thức giáo dục thanh niên trong tư
tưởng Hồ Chí Minh