Tài liệu Bài 17. Nhà nước PK (thế kỉ X đến thế kỉ XV)

CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG• Trình bày khái quát sự hình thành nhà nước phong kiến thời Ngô  Đinh – Tiền Lê và ngày càng được phát triển, hoàn thiện qua các thời Lý, Trần, Hồ, Lê sơ.. • S

Bài 17

GV : Nguyễn Chí Thuận Trường THPT Dĩ An – Bình Dương

CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

• Trình bày khái quát sự hình thành nhà nước

phong kiến (thời Ngô  Đinh – Tiền Lê) và ngày càng được phát triển, hoàn thiện (qua các thời Lý, Trần, Hồ, Lê sơ)

• Sự hoàn chỉnh của luật pháp qua các bộ luật

: Hình thư, Hình luật, Quốc triều hình luật (còn gọi là Luật Hồng Đức) ; quân đội được

tổ chức chính quy, chính sách "ngụ binh ư nông".

• Biết được chính sách đối nội (quan tâm tới đời sống của nhân dân, đoàn kết các dân

1 Bước đầu xây dựng Nhà nước độc lập ở thế kỉ X

Sự hình thành nhà nước phong kiến thời Ngô -

Đinh – Tiền Lê :

Năm 939, sau khi đánh bại quân xâm lược Nam Hán, Ngô Quyền đã làm

gì ? Năm 944, Ngô Quyền mất, nhà Ngô suy vong, dẫn đến sự kiện gì ?

I Bước đầu xây dựng Nhà nước độc lập ở

thế kỉ X

- Năm 939, sau khi đánh bại quân xâm

lược Nam Hán, Ngô Quyền xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa (Đông Anh - Hà Nội)

- Năm 944, Ngô Quyền mất, nhà Ngô suy

vong, dẫn đến "loạn 12 sứ quân".

- Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh đem quân dẹp

loạn và thống nhất đất nước Ông lên ngôi Hoàng đế, đặt quốc hiệu là Đại Cồ

• Năm 939, sau khi đánh bại quân xâm lược Nam

Hán, Ngô Quyền xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa (Đông Anh - Hà Nội)

• Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh đem quân dẹp loạn

và thống nhất đất nước

• Ông lên ngôi Hoàng đế, đặt quốc hiệu là Đại Cồ

Việt và chuyển kinh đô về Hoa Lư (Ninh Bình).

• Tiếp nối nhà Đinh, nhà Tiền Lê đã xây

dựng nên một nhà nước quân chủ sơ khai

Ở trung ương gồm 3 ban : Văn ban, Võ ban và Tăng ban Cả nước được chia làm

10 đạo Quân đội được tổ chức lại và xây dựng theo hướng chính quy.

Vua

Ban văn Ban võ Tăng Ban

• Em có nhận xét

gì về tổ chức bộ máy nhà nước thời Đinh – Tiền

Lê ?

• Mặc dù chỉ là nhà nước

quân chủ sơ khai nhưng nhà nước thời Đinh -

việc xây dựng và hoàn thiện nhà nước quân chủ

ở các triều đại sau.

• Những thay đổi

qua cuộc dời đô của Lý Thái Tổ

có ý nghĩa gì ?

II Phát triển và hoàn chỉnh nhà

nước phong kiến ở các thế kỉ XI - XV

• Năm 1010, Lý Thái Tổ cho dời đô

về Thăng Long (Hà Nội), mở ra một thời kì phát triển mới của lịch

sử dân tộc

nước là Đại Việt.

Vua Lý Thái Tổ

Cố đô Hoa Lư Hoàng thành Thăng Long

• Tổ chức bộ máy

nhà nước thời

Lý, Trần, Hồ có thay đổi như thế nào ?

• Tổ chức bộ máy nhà nước :

• Trải qua các triều đại Lý, Trần, Hồ, Lê

sơ (từ thế kỉ XI đến thế kỉ XV), nhà nước quân chủ ngày càng được hoàn thiện và tổ chức chặt chẽ

• Từ trung ương đến địa phương, tổ

chức chính quyền được bổ sung và

có hệ thống hơn

• Chức năng, quyền hạn và nhiệm vụ

• Thời Lý, Trần, Hồ :

• Ở Trung ương, đứng đầu có

vua, dưới có tể tướng, một số quan đại thần và bên dưới là các cơ quan như sảnh, viện, đài, cục

• Ở địa phương, cả nước chia

thành lộ, trấn Dưới lộ là các phủ, huyện, châu và xã.

TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC THỜI LÝ – TRẦN – HỒ

Vua

Sảnh Viện Đài

Môn Thượng Hàn lâm Quốc sử Ngự sử

• Những thay đổi

qua cuộc cải cách hành chính thời Lê Thánh Tông có ý nghĩa gì ?

• Thời Lê sơ :

• Năm 1428, sau cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thắng

lợi, Lê Lợi lên ngôi vua, nhà nước quân chủ mới được tổ chức theo mô hình thời Trần, Hồ với một

số thay đổi

• Đến thời Lê Thánh Tông với cuộc cải cách hành

chính, tổ chức bộ máy nhà nước ở trung ương cũng như chính quyền ở địa phương có những thay đổi chặt chẽ và hệ thống hơn.

• Đây cũng là thời kì xác lập của chế độ phong

kiến Việt Nam.

• Thời Lê sơ, giáo dục phát triển. Thi cử trở thành

Vua Lê Thánh Tông

Tranh thờ vua Lê Thánh Tông

• Đọc SGK trang 89 các

điều luật nêu trên đã nói lên điều gì ?

• Luật pháp :

• Năm 1042, vua Lý Thái Tông ban hành bộ

Hình thư - bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta

• Thời Trần có bộ Hình luật, thời Lê sơ có

bộ Luật Hồng Đức (hay Quốc triều hình luật) Đây là bộ luật hoàn chỉnh và tiến bộ nhất dưới chế độ phong kiến Với 722 điều 16 chương, bên cạnh việc bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị, bộ luật

đã đề cập đến mọi mặt của đời sống kinh

tế, chính trị, xã hội và văn hoá.

• Thời Trần có bộ Hình luật, thời Lê sơ

có bộ Luật Hồng Đức (hay Quốc triều hình luật).

• Em có nhận xét gì

về quân đội thời

Lý, Trần, Hồ ?

• Quân đội :

• Từ thời Lý, quân đội ngày càng được

tổ chức chặt chẽ hơn so với thời Đinh

- Tiền Lê.

• Trải qua thời Trần, Hồ đến thời Lê sơ,

lực lượng quân đội ngày càng được tăng cường cả về số lượng, chất lượng và trang bị vũ khí Điều này cũng thể hiện sự vững mạnh của nhà

• Hình chiến binh thời Trần

• Quân đội

• Nêu tác dụng của

các chính sách đối nội và đối ngoại

phong kiến thế kỉ

X đến XV ?

• Hoạt động đối nội :

• Thực hiện chính sách nhằm đoàn kết dân

tộc và xây dựng nhà nước quân chủ vững mạnh của các triều đại Lý, Trần và Lê sơ, như :

• + Luôn coi trọng vấn đề an ninh của đất

nước.

• + Quan tâm đến đời sống nhân dân : đắp

đê chống lụt, quan tâm đến sản xuất nông nghiệp.

• - Chính sách đối ngoại :

• + Thực hiện chính sách mềm dẻo, khéo léo

nhưng kiên quyết giữ vững độc lập và chủ quyền đối với các triều đại phương Bắc (triều cống đầy đủ nhưng sẵn sàng kháng chiến nếu xâm phạm đến lãnh thổ Đại Việt)

• + Đối với các nước láng giềng phía tây và

phía nam như Lan Xang, Cham-pa và Chân Lạp, nhà nước Đại Việt luôn giữ quan hệ thân thiện, mặc dù đôi lúc xảy ra chiến tranh.

2 Quốc hiệu nước ta thời

4 Thời gian ra đời của bộ

Hình Thư và triều đại ban hành bộ luật đó là :

A Năm 1400, triều Hồ.

B Năm 1232, triều Trần.

C Năm 1005, triều Tiền Lê.

D Năm 1042, triều Lý.