GIÁO ÁN TIN HỌC 11( 2022 - 2023) gồm 5 hoạt động

Kiến thức  Học sinh nhận biết được có 3 lớp ngôn ngữ lập trình và các mức của ngôn ngữ lập trình: ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao.. 4 Phương tiện dạy học: SGK 5 Dự kiến sản ph

Trang 1

Tiết 1

Chương I: MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

Bài 1: KHÁI NIỆM LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

I Mục tiêu

1 Kiến thức

 Học sinh nhận biết được có 3 lớp ngôn ngữ lập trình và các mức của ngôn ngữ lập trình: ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao

 Nêu được khái niệm về lập trình

 Nêu được ý nghĩa và nhiệm vụ của chương trình dịch

2 Kỹ năng: phân biệt được biên dịch và thông dịch, phân biệt các loại ngôn ngữ lập trình.

3 Thái độ: thấy được sự cần thiết và tiện lợi khi sử dụng các ngôn ngữ lập trình bậc cao, ứng dụng tin

học vào các lĩnh vực của đời sống xã hội

II Đồ dùng dạy học

 Chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, sách giáo viên.

 Chuẩn bị của học sinh: Sách giáo khoa, vở soạn trước ở nhà.

- Ôn lại các bước giải bài toán trên máy tính

- Nêu được để giải bài toán trên máy tính cần phải có ngôn ngữ lập trình

(2) Phương pháp/Kĩ thuật: Vấn đáp.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân, nhóm.

(4) Phương tiện dạy học: SGK

(5) Dự kiến sản phẩm: Học sinh liên hệ được kiến thức đã học ở lớp 10 về các bước để giải bài toán trên

máy tính; tại sao cần phải xây dựng ngôn ngữ lập trình

Nội dung hoạt động

 Em hãy cho biết các bước giải

một bài toán trên máy tính?

 Nhận xét và phân tích câu trả lời

của hs

 Làm sao để máy tính có thể hiểu

và thực hiện các thuật toán đã

lựa chọn để giải bài toán?

 Nhớ lại kiến thức đã học ở lớp 10 thảo luận và trả lời

 Trả lời: Dùng ngôn ngữ lập trình

Các bước giải bài toán trên máy tính: Bước 1: Xác định bài toán

Bước 2: Lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán

Bước 3: Viết chương Trình Bước 4: Hiệu chỉnh

Bước 5: Viết tài liệu

Trang 2

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

HOẠT ĐỘNG 1 Tìm hiểu về lập trình và các ngôn ngữ lập trình

(1) Mục tiêu: Giúp HS hiểu được khái niệm lập trình, phân biệt được các ngôn ngữ lập trình.

(2) Phương pháp/Kĩ thuật: Vấn đáp, đàm thoại

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân

(5) Dự kiến sản phẩm: học sinh nêu được khái niệm lập trình, phân biệt được các loại NNLT.

 Yêu cầu hs cho một số ví dụ về

ứng dụng lập trình trong đời

sống xã hội?

 Yêu cầu hs nghiên cứu SGK và

nêu khái niệm lập trình

 Hỏi: có mấy loại ngôn ngữ lập

 Nghiên cứu SGK và trả lời

 Suy nghĩ trả lời

 Suy nghĩ trả lời:

không phụ thuộc các loại máy Một số NNLT bậc cao: Pascal, C, C++, C#, Java,…

+ Có nhiều loại ngôn ngữ lập trình, được chia làm ba loại chính: Ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao

HOẠT ĐỘNG 2 Tìm hiểu về chương trình dịch

(1) Mục tiêu:

-Trình bày được vai trò của chương trình dịch, các loại chương trình dịch;

-Phân biệt được chương trình thông dịch và chương trình biên dịch

(2) Phương pháp/Kĩ thuật: Đàm thoại, phát hiện vấn đề

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân hoặc thảo luận nhóm

(5) Dự kiến sản phẩm: HS nêu được vai trò của chương trình dịch, phân biệt được các loại chương

trình dịch

Trang 3

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của hs Nội dung

 Mỗi loại máy có 1 ngôn ngữ

riêng, thường thì chương

trình viết bằng ngôn ngữ của

loại máy nào chỉ chạy được

trên máy đó Khi chương

trình viết bằng ngôn ngữ lập

trình bậc cao muốn chạy

được trên máy nào thì cần

chuyển chương trình sang

ngôn ngữ của máy đó

 Hỏi: vậy làm thế nào để

chương trình viết bằng ngôn

trình biên dịch như: Turbo

pascal, Free pascal

 Thảo luận và trả lời: cần phải

có chương trình dịch

 Tham khảo sgk trả lời

 Trả lời: 2 loại : thông dịch và biên dịch

 Thảo luận và trả lời

 Nghe giảng

2 Chương trình dịch:

Là chương trình đặc biệt, có chức năng chuyển đổi chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trìnhbậc cao thành chương trình thực hiện được trên máy tính

B1: Kiểm tra tính đúng đắn của

câu lệnh tiếp theo trong chươngtrình nguồn;

B2: Chuyển đổi các câu lệnh đó

thành một hay nhiều câu lệnhtương ứng trong ngôn ngữ máy

B3: Thực hiện các câu lệnh vừa

được chuyển đổi

* Biên dịch: thực hiện 2 bước

sau:

B1: Duyệt, phát hiện lỗi, kiểm tra

tính đúng đắn của các câu lệnhtrong chương trình nguồn

B2: Dịch toàn bộ chương trình

nguồn thành một chương trìnhđích có thể thực hiện trên máy và

có thể lưu trữ để sử dụng lại khicần thiết

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

(1) Mục tiêu: củng cố các kiến thức về NNLT, lập trình và chương trình dịch.

(2) Phương pháp/Kĩ thuật: Vấn đáp, Rèn luyện tư duy phân tích tổng hợp.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân.

(5) Dự kiến sản phẩm: HS trả lời được phiếu câu hỏi về NNLT, lập trình và chương trình dịch.

- Giáo viên phát phiếu câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1 Phát biểu nào dưới đây là sai?

A Lập trình là viết chương trình

B Lập trình và chương trình là hai khái niệm tương đương, đều là cách mô tả thuật toán bằng ngôn ngữ lập trình (*)

C Chương trình được tạo thành từ tổ hợp các câu lệnh và các khai báo cần thiết về biến, hằng, hàm, …

D Chương trình chưa chắc là đã đúng nếu cho kết quả đúng với rất nhiều bộ dữ liệu vào

Trang 4

Câu 2 Đối với một ngôn ngữ lập trình có mấy kĩ thuật dịch?

A 1 loại (biên dịch)

B 2 loại (Thông dịch và biên dịch) (*)

C 2 loại (Thông dịch và hợp dịch)

D 2 loại (Hợp dịch và biên dịch)

Câu 3 Hãy chọn phương án ghép phù hợp nhất Ngôn ngữ lập trình là gì?

A Phương tiện để soạn thảo văn bản trong đó có chương trình

B Ngôn ngữ Pascal hoặc C

C Phương tiện diễn đạt thuật toán để máy tính thực hiện công việc (*)

D Phương tiện diễn đạt thuật toán

Câu 4 Phát biểu nào dưới đây là sai khi nói về biên dịch và thông dịch?

A Chương trình dịch của ngôn ngữ lập trình bậc cao gọi là biên dịch còn thông dịch là chương trình dịch dùng với hợp ngữ (*)

B Một ngôn ngữ lập trình có thể có cả chương trình thông dịch và chương trình biên dịch

C Thông dịch lần lượt dịch và thực hiện từng câu lệnh còn biên dịch phải dịch trước toàn bộ chương trình sang mã nhị phân thì mới có thể thực hiện được

D Biên dịch và thông dịch đều kiểm tra tính đúng đắn của câu lệnh

Câu 5 Chương trình dịch là chương trình có chức năng gì?

A Chuyển đổi chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao thành chương trình hợp ngữ

B Chuyển đổi chương trình được viết bằng ngôn ngữ máy thành chương trình thực hiện được trên máy

C Chuyển đổi chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao thành chương trình thực hiện được trên máy (*)

D Chuyển đổi chương trình được viết bằng ngôn ngữ lập trình Pascal thành chương trình thực hiện được trên máy

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG, TÌM TÒI, MỞ RỘNG

(1) Mục tiêu: HS tìm tòi được mối liên hệ giữa lập thuật toán và cấu trúc dữ liệu Các khía cạnh khác của

lập trình Tìm hiểu được các giai đoạn của chương trình dịch

(2) Phương pháp/Kĩ thuật: Rèn luyện tư duy phân tích tổng hợp.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân hoặc thảo luận nhóm.

(5) Dự kiến sản phẩm: HS trả lời được các câu hỏi về vận dụng NNLT, lập trình và chương trình dịch để

giải quyết vấn đề

GV đưa nội dung Bài Tập Về Nhà, yêu cầu hs tìm hiểu các nội dung sau:

1 Mối liên hệ giữa thuật toán và cấu trúc dữ liệu? Ví dụ minh họa (có thể sử dụng ví dụ có sẵn)

2 Việc tìm tòi, phát minh thuật toán thuộc giai đoạn nào?

3 Hãy cho biết đặc điểm của ngôn ngữ lập trình bậc cao?

Trang 5

Tiết 2

Bài 2: CÁC THÀNH PHẦN CỦA NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Nêu được các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình: bảng chữ cái, cú pháp, ngữ nghĩa

- Trình bày được các thành phần cơ sở của Pascal: bảng chữ cái, tên (tên dành riêng, tên chuẩn, tên do ngườilập trình đặt), hằng, biến

2 Kĩ năng

- Phân biệt được tên, hằng và biến

- Thực hiện được cách đặt tên đúng và nhận biết được tên sai theo qui định

3 Thái độ

- HS có hứng thú tìm hiểu các ngôn ngữ lập trình Pascal

4 Năng lực hướng tới

- Phát triển năng lực tư duy logic, năng lực tự học, năng lực làm việc theo nhóm

II PHƯƠNG PHÁP

- Dạy học theo quan điểm hoạt động, kết hợp: Thuyết trình, giảng giải, thảo luận, hoạt động nhóm

III PHƯƠNG TIỆN

- Học bài, đọc bài trước

IV Hoạt động dạy học:

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

(1) Mục tiêu: ôn lại các kiến thức đã học ở bài 1 SGK tin học lớp 11.

(4) Phương tiện dạy học: câu hỏi tự luận.

(5) Dự kiến sản phẩm: các kiến thức đã học được ở bài 1.

- Gv gọi 2 hs kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi:

1 Hãy cho biết khái niệm lập trình?

2 Chương trình dịch là gì?

3 Phân biệt 2 loại chương trình dịch: Thông dịch và biên dịch?

- Gv giới thiệu bài mới: Ở tiết trước, chúng ta đã biết một số khái niệm về lập trình và ngôn ngữ lập

trình Vậy, ngôn ngữ lập trình gồm các thành phần nào? Chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp bài 2: Các thành phần của ngôn ngữ lập trình

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về các thành phần của ngôn ngữ lập trình.

(1) Mục tiêu: hs trình bày được các thành phần của một ngôn ngữ lập trình.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân, nhóm.

Trang 6

(4) Phương tiện dạy học: sgk

(5) Dự kiến sản phẩm: kiến thức về các thành phần của ngôn ngữ lập trình.

 Hỏi: ngôn ngữ lập trình thường

(2) I+J với I,J là các số nguyên

 Hỏi HS: Về ngữ nghĩa 2 biểu

thức trên có khác nhau không?

- Mỗi ngôn ngữ khác nhau cũng có

ngữ nghĩa khác nhau

 Khác nhau: Dấu cộngtrong (1) là cộng 2 số thực, cộng trong (2)

là cộng trong 2 số nguyên

1 Các thành phần cơ bản

- Mỗi ngôn ngữ lập trình thường

có ba thành phần cơ bản là: bảng chữ cái ,cú pháp và ngữ nghĩa

a Bảng chữ cái: Là tập các kí hiệu

dùng để viết chương trình

- Trong ngôn ngữ pascal, bảng chữ cái gồm: Các chữ cái trong bảngchữ cái tiếng Anh, các chữ số từ 0

9 và một số kí tự đặc biệt (xem sgk/9)

- Các lỗi cú pháp được chương trình dịch phát hiện và thông báocho người lập trình biết chương trình không còn lỗi cú pháp thì mới có thể dịch sang ngôn ngữ máy

- Lỗi ngữ nghĩa được phát hiện khi chạy chương trình

Hoạt động 2: Tìm hiểu về một số khái niệm.

(1) Mục tiêu: hs trình bày được các khái niệm về tên, tên dành riêng, tên chuẩn, tên do người lập trình đặt (2) Phương pháp/Kĩ thuật: Vấn đáp.

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: thảo luận nhóm.

(4) Phương tiện dạy học: sgk

(5) Dự kiến sản phẩm: kiến thức về các khái niệm tên, tên dành riêng, tên chuẩn, tên do người lập trình đặt Nội dung hoạt động

 Tên là gì? Vì sao phải đặt

tên? Qui tắc đặt tên trong

Turbo pascal?

 Yêu cầu hs cho 3 ví dụ tên

sai và tên đúng trong Turbo

Tên sai:

a bc2xX#Y

2 Một số khái niệm

- Mọi đối tượng trong chươngtrình đều phải đặt tên theo qui tắc của ngôn ngữ lập trình và chương trình dịch cụ thể

- Trong Turbo pascal tên là một dãy liên tiếp không quá

127 kí tự bao gồm: chữ số, chữ cái hoặc dấu gạch dưới vàbắt đầu bằng chữ cái hoặc dấu

Trang 7

 Hỏi: thế nào là tên dành

riêng, tên chuẩn và tên do

+ Các tên sai: a bc, 6hgf, x# y

- Ngôn ngữ Pascal không phânbiệt chữ hoa và chữ thường

dành riêng (từ khóa): Là tên

được ngôn ngữ lập trình quy định với ý nghĩa riêng xác định mà người lập trình khôngđược dùng với ý nghĩa khác

- Ví dụ: Trong pascal : program, uses, var, const,

- * Tên chuẩn: là tên được

ngôn ngữ lập trình dùng với ý nghĩa nhất định nào đó, khi cần dùng với ý nghĩa khác thì phải khai báo

- Ví dụ :Trong pascal: real, integer, char,

- * Tên do người lập trình đặt:

Được khai báo trước khi sử dụng và không được trùng với tên dành riêng

- b Hằng và biến

- * Hằng: Là đại lượng có giá

trị không đổi trong quá trình thực hiện chương trình Gồm cóhằng số học, hằng logic và hằngxâu

- * Biến:Là đại lượng được

đặt tên, dùng để lưu trữ giá trị

và giá trị có thể được thay đổi trong quá trình thực hiện chương trình

(1) Mục tiêu: củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình

thành kiến thức: Các thành phần cơ bản và các khái niệm của NNLT

(2) Phương pháp/Kĩ thuật: Vấn đáp

Trang 8

GV giao nhiệm vụ cho HS: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong

quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo:

1.Hãy cho biết điểm khác nhau giữa tên dành riêng và tên chuẩn?

2.Hãy viết ba tên đúng theo quy tắc pascal?

3.Hãy cho ví dụ về các hằng và biến sử dụng trong viết chương trình?

(1) Mục tiêu: Nhằm vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới

trong học tập và thực tiễn về cách sử dụng các thành phần của NNLT, cách đặt tên, xác định ý nghĩa của các loại tên, hằng và biến

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân hoặc thảo luận nhóm.

- Lỗi ngữ nghĩa được phát hiện khi chạy chương trình

2 Một số ví dụ không phải là biểu diễn hằng trong pascal:

- x1,x2 là hai biến dùng để lưu nghiệm ( nếu có)

- Delta là biến dùng để lưu giá trị của delta

GV giao nhiệm vụ cho HS (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):

1 Cú pháp và ngữ nghĩa khác nhau như thế nào?

2 Hãy cho một số ví dụ không là biểu diễn hằng trong pascal và chỉ rõ lỗi trong từng trường hợp

3 Cho VD sau: viết chương trình giải PTB2: với a, b, c là ba số nguyên Hãy cho biết chương trình này sẽ

sử dụng những biến nào?

Trang 9

- Nêu được vai trò của chương trình dịch.

- Nêu được khái niệm biên dịch và thông dịch.

- Trình bày được các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình: bảng chữ cái, cú pháp và ngữ nghĩa, tên, tên

chuẩn, tên riêng (từ khóa), hằng và biến.

2 Kỹ năng: hs nêu được các ví dụ.

II Đồ dùng dạy học:

1 Giáo viên: chuẩn bị nội dung để giải bài tập cuối chương và một số câu hỏi trắc nghiệm của chương.

2 Học sinh:Ôn lại kiến thức của chương I, chuẩn bị bài tập cuối chương.

III Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, hoạt động nhóm.

IV Hoạt động dạy học:

1 Mục tiêu: Kiểm tra lại một phần kiến thức trong bài học trước

2 Phương thức: thuyết trình, vấn đáp

3 Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân hoặc thảo luận nhóm.

4 Phương tiện dạy học: SGK

5 Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.

GV: Câu hỏi: Em hãy phân biệt 3 loại tên trong pascal?

- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS trả lời GV: Nhận xét cho điểm

GV: Các em cần thêm một tiết bài tập để củng cố kiến thức đã học trong 2 bài học trước

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC VÀ LUYỆN TẬP

1 Mục tiêu: củng cố lại kiến thức cơ bản về khái niệm Lập trình và NNLT

2 Phương thức: thuyết trình, vấn đáp

3 Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân và hoạt động nhóm

5 Sản phẩm: các câu trả lời của hs

Nội dung hoạt động

- Gv yêu cầu các nhóm thảo luận

các câu hỏi

- Đặt câu hỏi số 1: Tại sao người

ta phải xây dựng các ngôn ngữ

lập trình bậc cao?

- Nhận xét, đánh giá và bổ sung

hướng dẫn cho học sinh trả lời

câu hỏi số 1

- Đặt câu hỏi 2: Chương trình

dịch là gì? Tại sao cần phải có

chương trình dịch?

- Đặt câu hỏi 3: Biên dịch và

thông dịch khác nhau như thế

nào?

- Đọc yêu cầu của câu

hỏi và bài tập cuối chương trang 13 SGK, thảo luận

- Thảo luận, suy nghĩ

để đưa ra phương án trả lời

- Thảo luận, suy nghĩ,

trả lời câu hỏi

1 Câu 1:

- Ngôn ngữ bậc cao gần với

ngôn ngữ tự nhiên hơn, thuậntiện cho đông đảo người lậptrình

- Chương trình viết bằng ngôn

ngữ bậc cao nói chung khôngphụ thuộc vào phần cứngmáy tính và một chươngtrình có thể thực hiện trênnhiều máy tính khác nhau

- Chương trình viết bằng ngôn

ngữ bậc cao dễ hiểu, dễ hiệuchỉnh và dễ nâng cấp

- Ngôn ngữ bậc cao cho phép

Trang 10

- Phân tích câu trả lời của các

nhóm

- Đặt câu hỏi 4: Hãy cho biết các

điểm khác nhau giữa tên dành

riêng và tên chuẩn?

- Gọi hs trả lời và cho ví dụ

- Phân tích câu trả lời của học

sinh

trả lời câu hỏi, cho ví dụ

làm việc với nhiều kiêu dữliệu và cách tổ chức dữ liệu

đa dạng, thuận tiện cho mô tảthuộc toán

2 Câu 2:

- Chương trình dịch là chương

trình đặc biệt, có chức năngchuyển đổi chương trìnhđược viết trên ngôn ngữ lậptrình bậc cao thành chươngtrình thực hiện được trênmáy tính cụ thể

Chương trình nguồn -> Chương trình dịch -> Chương trình đích

3 Câu 3:

- Trình biên dịch: duyệt, kiểm

tra, phát hiện lỗi, xác địnhchương trình nguồn có dịchđược không? dịch toàn bộchương trình nguồn thànhmột chương trình đích có thểthực hiện trên máy và có thểlưu trữ lại để sử dụng về saukhi cần thiết

- Trình thông dịch lần lượt

dịch từng câu lệnh ra ngônngữ máy rồi thực hiện ngaycâu lệnh vừa dịch được hoặcbáo lỗi nếu không dịch được

Tên dành riêng trong Pascal:

program, uses, const, type, var,begin, end

Tên chuẩn: trong Pascal abs,

integer

1 Mục tiêu: hs tìm hiểu về cách viết chương trình trong pascal.

2 Phương pháp/Kĩ thuật: Vấn đáp.

3 Hình thức tổ chức hoạt động: cá nhân hoặc thảo luận nhóm.

5 Dự kiến sản phẩm: cách viết chương trình trong pascal.

Nội dung hoạt động:

1 Chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao thường gồm có mấy phần ?

2 Thế nào là khai báo tên chương trình ? khai báo thư viện ? khai báo hằng ? khai báo biến ?

3 Trong Pascal, phần thân chương trình bắt đầu và kết thúc bằng từ khóa gì ?

Trang 11

- HS có hứng thú tìm hiểu sâu hơn về các ngôn ngữ lập trình.

1 Chuẩn bị của thầy

- KHBD, SGK, SBT, SGV Tin học 11

- Máy tính, máy chiếu

2 Chuẩn bị của trò

- Vở ghi, SGK, SBT Tin học 11

- Học bài, đọc bài trước

IV TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

1 Mục tiêu: Học sinh nhớ được kiến thức ở bài trước

2 Phương pháp, kỹ thuật: Vấn đáp

3 Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân

4 Phương tiện dạy học: Câu hỏi tự luận

5 Sản phẩm: Học sinh trả lời được các câu hỏi mà giáo viên đưa ra

Nội dung hoạt động :

Kiểm tra bài cũ

- Câu hỏi 1: Có mấy loại tên trong ngôn ngữ Pascal? Cho ví dụ?

- Câu hỏi 2: Hãy nêu khái niệm hằng và biến?

Hoạt động 1 : Tìm hiểu cấu trúc chung

1 Mục tiêu: HS nêu được cấu trúc chung của chương trình

2 Phương pháp, kĩ thuật: Thuyết trình, vấn đáp

4 Phương tiện dạy học: KHBD, máy tính, máy chiếu

Trang 12

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG

GV đặt vấn đề: “Một bài văn các

em thường viết có mấy phần?

Gồm những phần nào? Tại sao

phải chia ra như vậy?”

GV giải thích chương trình được

viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc

cao thường gồm phần khai báo và

phần thân

HS trả lời câu hỏi:

Có 3 phần: mở bài, thân bài,kết bài Chia ra để dễ đọc, dễhiểu

HS lắng nghe, ghi chép bài

- Cấu trúc chung của chương trìnhthường gồm 2 phần:

Hoạt động 2 : Tìm hiểu các thành phần của chương trình

1 Mục tiêu: HS nêu được cách viết một chương trình

2 Phương pháp, kĩ thuật: Thảo luận, vấn đáp

3 Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân, nhóm

5 Sản phẩm: HS đưa ra ví dụ về chương trình

GV giải thích nội dung: Phần

khai báo sẽ báo cho máy biết

chương trình sẽ sử dụng những

tài nguyên nào của máy Chúng

ta có thể khai báo tên chương

trình, thư viện, hằng, biến,

chương trình con…

GV nêu cú pháp khai báo tên

chương trình, yêu cầu HS lấy

GV giải thích: Khai báo hằng

còn tiện dụng hơn khi cần thay

đổi giá trị của nó trong chương

trình

GV thuyết trình, nêu cú pháp

khai báo biến

HS nghiên cứu SGK, lắngnghe, ghi chép bài

HS suy nghĩ lấy ví dụ

HS suy nghĩ lấy ví dụconst A=4;

B=6;

a Phần khai báo.

*

Khai báo tên chương trình

- program <tên chương trình>; + Tên chương trình: do người lập

trình tự đặt

+ ví dụ: program vi_du;

*

Khai báo thư viện

uses <tên các thư viện>;

+ ví dụ: trong pascal uses crt;

[<dãy lệnh>]

end.

Trang 13

GV thuyết trình: Mỗi một ngôn

ngữ lập trình có cách tổ chức

chương trình khác nhau,

thường thì phần thân chứa các

câu lệnh chương trình

Hoạt động 3 : Tìm hiểu về ví dụ chương trình đơn giản

1 Mục tiêu: HS trình bày được các ví dụ về chương trình đơn giản trong SGK

5 Sản phẩm: HS nêu được ví dụ về chương trình

cho học sinh quan sát, nhận xét 2

chương trình trong 2 ngôn ngữ

khác nhau

GV cho HS quan sát chương trình

đã thực hiện trên Pascal

End

HS suy nghĩ, thảo luận, nhậnxét:

Hai chương trình cùng thựchiện một công việc nhưngviết bằng 2 ngôn ngữ khácnhau nên hệ thống các câulệnh trong chương trình cũngkhác nhau

HS quan sát chương trình

- Trong ngôn ngữ pascal:Program vd1;

Begin Write(‘chao cac ban’);End

C HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ TÌM TÒI, MỞ RỘNG

1 Mục tiêu: HS trình bày được các ví dụ về chương trình đơn giản trong SGK

5 Sản phẩm: HS trả lời được các câu hỏi, bài tập với đáp án:

Câu 1: lỗi: vi du //thừa dấu cách

Pi:=3.14 //bỏ dấu :

Uses // chưa có tên thư viện Thiếu END Kết thúc chương trình

Trang 14

Câu 2: các khai báo trong chương trình: khai báo tên chương trình, khai báo thư viện, khai báo hằng và khaibáo biến.

Câu 3: tùy vào giá trị r nhập vào mà ta thu được kết quả của C=… , S=…

-GV yêu cầu hs làm bài tập về nhà sau:

Cho một chương trình còn lỗi sau:

1) Em hãy cho biết các lỗi trong chương trình trên

2) Sau khi sửa lỗi hãy cho biết chương trình trên khai báo những gì?

3) Đoán nhận kết quả của chương trình

Tiết 5

Bài 4: MỘT SỐ KIỂU DỮ LIỆU CHUẨN

Bài 5: KHAI BÁO BIẾN

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Hs nêu được một số kiểu dữ liệu chuẩn: nguyên, thực, ký tự, logic

2 Kĩ năng: xác định được kiểu cần khai báo của dữ liệu đơn giản.

3 Thái độ: hs có ý thức học tập tích cực.

Trang 15

1 Mục tiêu: Học sinh nhớ được kiến thức.

Gv gọi hs kiểm tra bài cũ:

- Câu hỏi: Hãy nêu cấu trúc của một chương trình? Cách khai báo tên chương trình, khai báo thư viện vàkhai báo hằng?

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH VỀ KIẾN THỨC VÀ LUYỆN TẬP

Hoạt động 1: Đặt vấn đề.

1 Mục tiêu: Xây dựng tình huống học tập

4 Phương tiện dạy học: SGK, máy chiếu

5 Sản phẩm: HS xác định các tập hợp số trong toán

GV đặt câu hỏi: “Trong toán

Hoạt động 2: Giới thiệu một số kiểu dữ liệu chuẩn trong pascal

1 Mục tiêu: HS nêu được các kiểu dữ liệu chuẩn trong pascal.

5 Sản phẩm: tổng hợp kiến thức: Kiểu nguyên, kiểu thực, kiểu kí tự, kiểu logic

GV yêu cầu học sinh hoạt động

nhóm (mỗi bàn 1 nhóm) nghiên

cứu sách giáo khoa Trả lời các

câu hỏi sau:

1 Có bao nhiêu dữ liệu chuẩn

trong ngôn ngữ Pascal?

2 Kiểu nguyên bao gồm những

kiểu cơ bản nào?

3 Theo em kiểu nguyên có những

HS suy nghĩ, trả lời câu hỏi củaGV:

1 Có 4 kiểu dữ liệu chuẩntrong Pascal: kiểu nguyên, kiểuthực, kiểu kí tự, kiểu logic

2 Kiểu nguyên bao gồm nhữngkiểu cơ bản: byte, integer,

1 Kiểu nguyên

- Kiểu nguyên bao gồm một số kiểu cơ bản sau: byte, integer, word, longint Mỗi giá trị của kiểu nguyên được lưu trữ trong

bộ nhớ từ 1 đến 4 byte Phạm vi

Trang 16

hạn chế gì?

4 Em thấy kiểu số thực có những

đặc điểm gì?

4 Em hãy cho biết kiểu kí tự

được dùng khi nào? Cho ví dụ về

4 Kiểu số thực chỉ cho kết quảgần đúng, số thực sử dụngtrong máy tính cũng là rời rạc

và hữu hạn Nhưng miền giá trịđược mở rộng hơn so với kiểunguyên

4 Kiểu kí tự dùng khi thông

tin là các kí tự, xâu, kiểu kí tựthường làm việc với văn bản

Ví dụ: Trong bảng mã ASCII,

các kí tự trong bảng chữ cáitiếng Anh xếp liên tiếp vốinhau, các chữ số cũng xếp liêntiếp, cụ thể: A mã 65; a mã 97,

0 mã 48

5 Tên kiểu : BooleanMiền giá trị : Chỉ có 2 giá trị làTRUE (Đúng) hoặc FALSE(Sai)

giới hạn rất ít, với kiểu longint lưu trữ được tối đa 231-1

2 Kiểu thực

- Có nhiều kiểu cho giá trị là

số thực nhưng hay dùng một

số kiểu sau:

REAL 0 hoặc nằm trong (10-38

 1038)

6

EXTENDED

0 hoặc nằm trong (10

-4932  104932)

10

3 Kiểu kí tự

- Tên kiểu: CHAR.

- Miền giá trị: Là các kí tự trong bảng mã ASCII gồm 256 ký tự.

- Tên kiểu : Boolean

- Miền giá trị : Chỉ có 2 giá trị là TRUE (Đúng) hoặc FALSE (Sai)

Hoạt động 4: Tìm hiểu cách khai báo biến.

1 Mục tiêu: HS viết được khai báo biến trong Pascal

4 Phương tiện dạy học: máy tính, máy chiếu

5 Sản phẩm: HS viết khai báo biến đúng

GV đặt vấn đề: “Cho bài toán

giải phương trình bậc nhất:

ax+b=0 Trong bài toán trên cần

khai báo những biến nào?”

GV: Khai báo biến là chương

trình báo cho máy biết phải dùng

những tên nào trong chương

trình

HS suy nghĩ trả lời:

-Khai báo biến a,x,b theo kiểu sốthực

HS: Lắng nghe và ghi chép bài

- Trong ngôn ngữ Pascal, biếnđơn được khai báo như sau :Var <danh sách biến> : <kiểu dữliệu>;

Trang 17

dài 2 cạnh của tam giác.

p: nửa chu vi tam giác

Khai báo biến cần quan tâm đếnphạm vi giá trị của nó

Trong đó:

+ Var : là từ khóa dùng để

khai báo biến

+ Danh sách biến : tên các

biến cách nhau bởi dấu phẩy

+ Kiểu dữ liệu : là một kiểu

dữ liệu nào đó của ngôn ngữPascal

+ Sau Var có thể khai báo

nhiều danh sách biến cónhững kiểu dữ liệu khácnhau

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

1 Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức về kiểu dữ liệu và khai báo biến

5 Sản phẩm: HS viết khai báo biến đúng

GV giao nhiệm vụ cho HS: Đọc câu hỏi trả lời

Câu 1 Xác định kiểu dữ liệu phù hợp cho các giá trị:

Trang 18

- Trong hoạt động này GV có thể tổ chức cho HS hoạt động nhóm để tìm hiểu.

- Học sinh suy nghĩ, nghiên cứu, trao đổi thực hiện theo yêu cầu

- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến các HS để có thể gợi ý hoặc trợ giúp HS khi các em gặp khó khăn

- GV giao nhiệm vụ cho HS: (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):

Câu 1 Biến x nhận giá trị nguyên trong đoạn [-300 ; 300], kiểu dữ liệu nào sau đây là phù hợp nhất để khai báobiến x ?

A Byte B Integer C Word D Real

Câu 2 Kiểu nào sau đây có miền giá trị lớn nhất?

A.Byte B Word C Longint D.Integer

Câu 3 Trong 1 chương trình, biến M có thể nhận các giá trị: 10, 15, 20, 30, 40, và biến N có thể nhận các giá trị: 1.0 , 1.5, 2.0, 2.5 , 3.0, khai báo nào trong các khai báo sau là đúng?

A Var M,N :Byte; B Var M: Real; N: Word;

C Var M, N: Longint; D Var M: Word; N: Real;

Câu 4 Khai báo 3 biến A,B,C nào sau đây đúng cú pháp trong Pascal?

Trang 19

A VAR A; B; C: Byte; B VAR A; B; C Byte

C VAR A, B, C: Byte; D VAR A B C : Byte;

ĐÁP ÁN:

Câu 1: B Integer Câu 2: C Longint

Câu 3: D Var M: Word; N: Real; Câu 4: C VAR A, B, C: Byte;

Tiết 6

Bài 6: PHÉP TOÁN, BIỂU THỨC, CÂU LỆNH GÁN

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Học sinh biết được các loại phép toán và hiểu được đúng giá trị trả lại của chúng

- Hiểu và viết đúng các biểu thức trong Pascal;

- Hiểu được giá trị và sử dụng thành thạo các hàm số học chuẩn của Pascal;

2 Kĩ năng

- Biết được các biểu thức quan hệ, biểu thức logic của Pascal;

- Sử dụng thành thạo các lệnh gán

3 Thái độ

- Giúp cho học sinh hiểu rõ tầm quan trọng của các phép toán và câu lệnh gán

- Rèn luyện và phát triển năng lực giải quyết vấn đề

- Hình thành và phát triển năng lực tự học

GV cho bài toán: Tính chu vi và

Trang 20

GV đặt vấn đề: “Các phép toán,

biểu thức, câu lệnh gán được xác

định và sử dụng như thế nào?”

Hoạt động 1: Tìm hiểu các phép toán.

1 Mục tiêu: HS trình bày được các phép toán biểu diễn trong pascal

5 Sản phẩm: HS thảo luận nhóm, tổng hợp kiến thức: các phép toán và hiểu đúng giá trị trả lại của chúng

THẦY

1 Phép toán: NNLT Pascal sử dụng

một số phép toán sau:

- Với số nguyên : +, -, *

(nhân), div (chia lấy nguyên),

mod (chia lấy dư)

HS suy nghĩ trả lờiVới số nguyên : +, -, * (nhân),div (chia lấy nguyên), mod (chialấy dư)

Ví dụ: 5 mod 2 = 1

5 div 2 = 2Với số thực : +, -, *, /

Ví dụ: 5/2= 2.5Các phép toán quan hệ <, <= , >,

GV giải thích các phéptoán quan hệ và phép toánlogic

GV lưu ý cách viết một sốphép toán trong Pascalkhông giống trong toánhọc

Hoạt động 2: Giới thiệu biểu thức số học.

Trang 21

1 Mục tiêu: HS nêu được biểu thức số học.

5 Sản phẩm: HS thảo luận nhóm, tổng hợp kiến thức: Biểu thức số học

GV đặt câu hỏi: “Trong toán học,

yếu tố cơ bản xây dựng nên biểu

thức?”

GV đặt vấn đề: “Nếu toán hạng:

biến số, hằng số, hàm số

Toán tử: các phép toán số học thì

biểu thức có tên gọi là gì?”

GV đặt câu hỏi: “Biểu thức số học

là gì?”

GV đặt câu hỏi: “Giống như toán,

các phép toán trong một biểu thức

có các quy tắc trong cách viết và

mức độ ưu tiên khi thực hiện phép

toán, em hãy nêu thứ tự thực hiện

HS suy nghĩ trả lời:

- Biểu thức số học

HS thảo luận, suy nghĩ trả lời:

- Biểu thức số học có thể là 1hằng số, là 1 biến số, hoặc là

sự kết hợp của biến và hằngsố

HS lắng nghe, quan sát ví dụ,thực hiện chuyển biểu thứctrong ví dụ

a, 4*x-2*y

b, x+1/(x-y)

c, ((a+b+c)/((2*a /b)+c)) (b*b-c)/a*c

-2 Biểu thức số học.

- Là một dãy các phép toán+, -, *, / Div và Mod từ cáchằng, biến kiểu số và cáchàm

- Dùng cặp dấu () để quiđịnh trình tự tính toán

Thứ tự thực hiện các phép toán :

- Trong ngoặc trước, ngoàingoặc sau

- Nhân chia trước cộng trừsau

Giá trị của biểu thức có kiểu làkiểu của biến hoặc hằng có miềngiá trị lớn nhất trong biểu thức

VD chuyển các biểu thức sau sangcách viết trong Pascal:

GV đặt vấn đề: Biểu diễn x2 trong tin

học?

Vậy |x|, sinx, cosx, trong tin biểu

diễn như thế nào?

Trang 22

một cách đơn giản, người ta xây dựng

sẵn một số đơn vị chương trình trong

các thư viện chương trình giúp người

lập trình tính toán nhanh các giá trị

thông dụng

GV đặt câu hỏi : Khi sử dụng hàm ta

cần quan tâm đến những vấn đề gì ?

GV cho ví dụ: Biểu diễn nghiệm của

phương trình bậc hai khi ∆>0

GV lưu ý cho HS: Kết quả của

thường cung cấp sẵn một sốhàm số học để tính một số giátrị thông dụng

- Cách viết : <Tên hàm> (Đốisố)

- Đối số là một hay nhiềubiểu thức số học đặt trongdấu ngoặc () sau tên hàm.Bản thân hàm cũng có thể coi

là biểu thức số học và có thểtham gia vào biểu thức nhưtoán hạng bất kỳ

Bảng một số hàm chuẩn:

(Theo dõi SGK)

Ví dụ: Biểu diễn nghiệm củaphương trình bậc hai khi ∆>0x1=(-b+sqrt(∆))/(2*a)

x2=(-b-sqrt(∆))/(2*a)

Hoạt động 4 : Tìm hiểu biểu thức quan hệ.

1 Mục tiêu: HS viết được cách biểu diễn biểu thức quan hệ

5 Sản phẩm: HS viết được, sử dụng được biểu thức quan hệ

biểu thức quan hệ, nghiên cứu

SGK và cho biết cú pháp biểu

diễn biểu thức quan hệ và cho ví

dụ?

GV: Hãy cho nhận xét về kết quả

của một biểu thức quan hệ?

GV cho HS làm bài tập trong

Ví dụ: A < B; 2*A >= 4+B

HS suy nghĩ trả lờiKết quả của biểu thức quan

hệ là TRUE hoặc FALSE

4 Biểu thức quan hệ:

Có dạng như sau:

<biểu thức 1> <phép toán quan hệ> <biểu thức 2>

Trong đó:

- Biểu thức 1 và biểu thức 2phải cùng kiểu

- Kết quả của biểu thứcquan hệ là TRUE hoặcFALSE

Bảng phụ (*)

Hoạt động 5: Tìm hiểu biểu thức logic.

1 Mục tiêu: HS viết được biểu thức logic

Trang 23

5 Sản phẩm: HS viết được, sử dụng được biểu thức logic.

GV đặt câu hỏi, muốn so sánh nhiều

điều kiện đồng thời làm thế nào?

GV đặt câu hỏi: Em hãy cho biết biểu

(a+ b > c) and (b+ c >a) and (c+ a >b)

GV yêu cầu HS tự lấy ví dụ

HS suy nghĩ trả lời

HS nghiên cứu SGK trả lời câuhỏi:

Biểu thức logic đơn giản nhất

là hằng hoặc biến logic

Thường dùng để liên kết nhiềubiểu thức quan hệ lại với nhaubởi các phép toán logic

HS nghe giảng, ghi bài

HS thảo luận lấy ví dụ

- Thường dùng để liênkết nhiều biểu thứcquan hệ lại với nhaubởi các phép toánlogic

- Cấu trúc biểu thứclogic:

[<BTQH>] <phép toánlogic> <BTQH>

Hoạt động 6: Tìm hiểu câu lệnh gán trong pascal.

1 Mục tiêu: HS viết được câu lệnh gán trong pascal.

5 Sản phẩm: HS sử dụng được câu lệnh gán

GV yêu cầu HS viết câu lệnh

gán bài toán trên?

HS trả lời câu hỏi: thực hiệncâu lệnh gán để gán các giá trịcho các biến

<tên biến> := <biểu thức>;

- Trong đó biểu thức phải phù hợpvới tên biến Có nghĩa là kiểu của tênbiến phải cùng kiểu với kiểu của biểuthức hoặc phải bao hàm kiểu củabiểu thức

- Hoạt động của lệnh gán : Tính giátrị của biểu thức sau đó ghi giá trị đóvào tên biến

Bảng phụ (*)

Biểu thức Giá trị tham biến Thực hiện phép toán Kết quả

Trang 24

x<5 x=8i+1>=2*j i=2; j=3i+1>=2*j i=1; j=0

C HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG

1 Mục tiêu: hs vận dụng được kiến thức trong bài 6 vừa học để giải các bài toán

- Làm bài tập 6,7,8 trong SGK trang 35, 36

- Trả lời câu hỏi 2.8 đến 2.19 trong sách bài tập

- Đọc trước nội dung bài 7: Các thủ tục chuẩn vào/ra đơn giản

- Nêu được các lệnh vào/ra đơn giản để nhập thông tin từ bàn phím hoặc đưa thông tin ra màn hình

- Nêu được các bước: Soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình

2 Kĩ năng

- Viết được một số lệnh vào/ra đơn giản

3 Thái độ

- Học sinh thêm yêu thích môn học

- Học sinh hiểu rõ hơn tầm quan trọng của các thủ tục chuẩn vào/ra đơn giản

- Hình thành và rèn luyện năng lực sáng tạo

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

1 Mục tiêu: : Kiểm tra kiến thức của bài học trước phép toán biểu thức, câu lệnh gán.

Trang 25

2 Phương pháp, kỹ thuật: Vấn đáp.

- GV giao nhiệm vụ cho học sinh :

(?) Viết biểu thức từ toán học sang biểu thức trong Pascal

(?) Viết câu lệnh gán giá trị cho biến a, b để giải quyết bài toán giải phương trình bậc nhất

- Học sinh suy nghĩ, trao đổi thực hiện theo yêu cầu

- Trong quá trình HS làm việc, GV chú ý đến hoạt động của HS

- Giáo viên nhận xét cho điểm

Hoạt động 1: Tìm hiểu nhập dữ liệu vào từ bàn phím.

1 Mục tiêu: HS viết được thủ tục nhập dữ liệu vào từ bàn phím

5 Sản phẩm: HS có thể lấy ví dụ minh họa

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY

- GV giao nhiệm vụ cho học

sinh:

(?) Khi giải một bài toán,

những đại lượng đã biết phải

nhập thông tin vào, như vậy

khi lập trình ta nhập bằng

cách nào?

(?) Làm thế nào nhập giá trị

cho bàn phím?

(?) Thủ tục READ sau khi

đọc xong giá trị con trỏ

- HS: Viết nhập dữ liệu theoyêu cầu của giáo viên

Các chương trình đưa dữ liệu vào và ra

được gọi chung là các thủ tục vào/ra đơn giản.

1 Nhập dữ liệu vào từ bàn phím.

Việc nhập các dữ liệu từ bàn phímđược thực hiện bằng thủ tục chuẩn:

Read (<danh sách biến vào>);

Hoặc:

Readln(<danh sách biến vào>);

Trong đó:

Danh sách biến vào: là một hoặc nhiều

tên biến đơn (trừ biến kiểu boolean).Trong trường hợp nhiều biến thì các tên

biến được viết cách nhau bởi dấy phẩy.

+ Khi nhập giá trị cho các biến thủ tục, những giá trị này được gõ cách nhau một dấu cách hoặc phím Enter.

Trang 26

sinh nhập dữ liệu cho 1 số bài

toán đơn giản

Ví dụ: Để nhập các giá trị 1, - 5 và 6cho các biến a, b, c trong thủ tụcreadln(a,b,c) có thể gõ:

1 - 5 6 enterHoặc

1.0 -5 enter

6 enter

Hoạt động 2: Giới thiệu thủ tục đưa dữ liệu ra màn hình.

1 Mục tiêu: HS viết được thủ tục đưa dữ liệu ra màn hình

5 Sản phẩm: HS có thể lấy ví dụ minh họa

biến đơn, biểu thức hoặc hằng.

Các hằng xâu thường được dùng

để tách các kết quả hoặc đưa ra

chú thích Các thành phần trong

kết quả ra được viết cách nhau bởi

dấu phẩy Với thủ tục write, sau

khi đưa ra màn hình, con trỏ

không chuyển xuống dòng tiếp

theo Với thủ tục writeln, sau khi

đưa thông tin ra màn hình con trỏ

sẽ chuyển xuống đầu dòng tiếp

theo.”

GV: Nêu ví dụ về đưa dữ liệu ra

màn hình Minh hoạ bằng chương

trình Pascal

GV lưu ý cho HS: Để chương

trình được sử dụng một cách tiện

lợi, khi nhập giá trị từ bàn phím

cho biến ta nên có thêm xâu kí tự

nhắc nhở việc nhập giá trị nào cho

biến nào, kiểu dữ liệu gì

Writeln (<danh sách kết quả ra>);

HS: Chú ý nghe giảng, ghi bài, ghichép bài

Write (‘Nhap so nguyen duong N

Write (‘Go Enter de ket thuc

Trang 27

Nêu lưu ý: Thủ tục readln cuối

cùng trong chương trình nên dùng

để tạm dừng việc thực hiện

chương trình cho người lập trình

quan sát kết quả đưa ra trên màn

hình Muốn chương trình chạy

tiếp cần nhấn phím Enter

- Các thủ tục readln và writeln có

thể không có tham số;

- Trong thủ tục write và writeln,

sau mỗi kết quả ra (biến, hằng,

biểu thức) có thể có quy cách ra

GV yêu cầu HS “Nêu quy cách ra

của thủ tục?”

GV giải thích qua từng ví dụ:

- Ở thủ tục writeln(N:5, x:6:2); thì

5 vị trí kể từ vị trí con trỏ hiện

thời được dành để đưa ra giá trị N

Nếu N có giá trị nguyên dưới 5

chữ số hoặc giá trị âm dưới 4 chữ

số thì những vị trí đầu sẽ được

điền dấu cách Tiếp theo là 6 vị trí

được dành để đưa ra x, trong đó 2

vị trí để đưa ra phần thập phân

Do phần nguyên và phần thập

phân cách nhau bởi một dấu chấm

nên còn lại 3 vị trí cho phần

nguyên

- Trong thủ tục: Writeln(i:3, j:4,

a+b: 8: 3);

Thì i được đưa ra 3 vị trí, j đưa ra

4 vị trí và kết quả a+b trên 8 vị trí,

Quy cách ra của kết quả có dạng:

 Đối với kết quả thực:

Hoạt động 3: Tìm hiểu soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình.

1 Mục tiêu: HS thực hiện được cách soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình

Trang 28

4 Phương tiện dạy học: máy tính, máy chiếu.

5 Sản phẩm: HS thực hiện chạy được một chương trình đơn giản

GV thực hiện ví dụ các bước

chạy một chương trình trên

pascal cho HS quan sát

và yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

“Em hãy nêu lại các bước GV

- Soạn thảo chương trình ->

Lưu chương trình -> biêndịch chương trình -> chạychương trình

HS trả lời câu hỏi:

Soạn thảo: Gõ nội dung chương trình gồm

phần khai báo và các lệnh trong phần thanchương trình Ghi chương trình vào đĩa:nhấn F2  nhập tên tệp  Enter

Biên dịch chương trình: Nhấn Alt + F9 Chạy chương trình: Nhấn Ctrl + F9 hoặc

- GV giao nhiệm vụ cho HS:

1.Hãy cho biết điểm khác nhau giữa thủ tục vào và ra?

Trang 29

2.Nhắc lại hoạt động của read/readln; write/writeln?

3.Hãy cho ví dụ thủ tục vào, ra?

4. Cách soạn thảo,chạy chương trình, ghi vào đĩa, thoát khỏi Free Pascal

5. Viết 1 số chương trình đơn giản soạn thảo, dịch, hiệu chỉnh và thực hiện chương trình Chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo thực hiện các lệnh, các thao tác

*Dự kiến sản phẩm:

Viết, hiệu chỉnh chạy được một số chương trình hoàn chỉnh giải quyết các bài toán đơn giản như: Giải Phương trình bậc nhất, bậc hai, các bài toán tính diện tích các hình tam giác, hcn, …

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG

*Mục tiêu: Nhằm vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn về cách sử dụng các thủ tục chuẩn vào ra để soạn thảo được chương trình cơ bản, dịch hiệu chỉnh được

*Phương thức:

-GV giao nhiệm vụ cho HS: (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):

-Cho VD sau: viết chương trình giải PTBH: với a, b, c là ba

số nguyên

3.Gợi ý sản phẩm:

1 Viết một chương trình giải phương trình bậc hai ta cần khai báo những tênsau:

a,b,c là ba tên dùng để lưu ba hệ số của phương trình đã biết nhập vào từ bàn phím

-x1, x2 là hai tên dùng để lưu nghiệm ( nếu có)

-Delta là tên dùng để lưu giá trị của delta

2 Viết chương trình bài toán tính diện tích hình tròn biết bán kính R được nhập

- HS nêu được cấu trúc chung và các thành phần của một chương trình viết trên ngôn ngữ bậc cao Từ đó

có nhận thức chương trình viết trên mỗi ngôn ngữ bậc cao cần phải viết đúng cú pháp của ngôn ngữ đó

- HS nêu được khái niệm môi trường làm việc của mỗi ngôn ngữ;

- Hiểu cách khai báo hằng, biến, cách tạo các biểu thức Hiểu cách sử dụng lệnh gán Biết cách sử dụng

các lệnh vào/ ra đơn giản

- Ghi nhớ cấu trúc một chương trình đơn giản, một vài kiểu dữ liệu chuẩn thường dùng (tên, phạm vi giá

trị và kích thước trong bộ nhớ) ví dụ như: kiểu nguyên, kiểu thực, kí tự… cách khai báo biến đơn, lệnhvào/ra đơn giản

2 Về kĩ năng:

- Viết khai báo biến đơn, viết đúng các biểu thức đơn giản trong chương trình Bước đầu chú ý tới độ ưu

tiên các phép toán

Trang 30

- Kích hoạt được môi trường Pascal và thoát khỏi môi trường đó Bước đầu làm quen với một vài bài tập

về lập trình trong môi trường Pascal Biết soạn thảo và dịch một số chương trình đơn giản theo bài mẫutrong sách giáo khoa

3 Về thái độ:

- Rèn luyện thái độ làm việc nghiêm túc

4 Năng lực hướng tới:

- Phát triển năng lực tự học, năng lực phát hiện vấn đề, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực ngôn ngữ.

- SGK, vở ghi Đọc bài trước…

*/ Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức qua câu hỏi

1 Mục tiêu: Giúp học sinh hệ thống lại các kiến thức đã học

2 Phương pháp, kỹ thuật: Phiếu học tập

4 Phương tiện dạy học: Câu hỏi

5 Sản phẩm: Học sinh trả lời được các câu hỏi

Nội dung hoạt động:

THẦY

Chương trình

1 Chương trình trên gồm mấy phần?

2 Có những kiểu khai báo nào trong chương

6 Chương trình trên thực hiện công việc gì?

HS thảo luận, hoạt độngnhóm và trả lời các câu hỏi

GV cho HS quan sátchương trình và chia HSthành 4 nhóm và mỗinhóm có một bảng phụ trảlời các câu hỏi Nhóm nào

có nhiều câu trả lời đúngnhất sẽ giành chiến thắng

Trang 31

B HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

*/ Hoạt động 2: Ôn tập lại kiến thức chương I, chương II.

1 Mục tiêu: HS nắm vững kiến thức trong chương I, chương II

5 Sản phẩm: HS trả lời được các câu hỏi

*/ Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi trong SGK.

1 Mục tiêu: HS so sánh được hằng và biến, biết tại sao phải đặt tên biến, biết cách khai báo biến với nhữngbài toán cụ thể

THẦY

Câu hỏi 1: Hãy cho biết sự khác

nhau giữa hằng có đặt tên và biến

Câu hỏi 2: Tại sao phải khai báo

biến

Câu hỏi 3: Trong Pascal, nếu một

biến nhận giá trị nguyên trong

phạm vi từ 10 đến 25532 thì biến

đó có thể được khai báo bằng các

kiểu dữ liệu nào?

Câu hỏi 4: Biến P có thể nhận các

giá trị 5; 10; 15; 20; 30; 60; 90 và

biến X có thể nhận các giá trị 0,1;

0,2; 0,3; 0,4; 0,5 Khai báo biến nào

đúng?

Câu hỏi 5: Để tính diện tích S của

hình vuông có các cạnh A với giá

trị nguyên nằm trong phạm vi từ

100 đến 200, cách khai báo S nào

sau là đúng và tốn ít bộ nhớ nhất?

HS hoạt động nhóm trả lời câu hỏi:

1 Sự khác nhau giữa hằng có đặt tên

và biến đó là: Xét về mặt lưu trữ giá trịcủa hằng và biến trong RAM thì: giátrị trong ô nhớ của hằng có đặt tên làkhông thay đổi, còn giá trị trong ô nhớcủa biến thì có thể thay đổi tại từngthời điểm thực hiện chương trình

2 Khai báo biến nhằm các mục đích:

- Xác định kiểu của biến Trình dịch sẽbiết cách tổ chức ô nhớ chứa giá trịcủa biến;

- Đưa tên biến vào danh sách các đốitượng được chương trình quản lí

Trình dịch biết cách truy cập các giátrị của biến và áp dụng thao tác thíchhợp cho biến

3 Trong Pascal, nếu một biến nhận giá

Trang 32

-1

y1

Trong đó khai báo d) là tốt hơn

5 Các khai báo b, c, d đều đúng.

Nhưng khai báo c) là tốt nhất và tốn ít

bộ nhớ cần lưu trữ

*/ Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh làm câu hỏi số 7 trong SGK.

1 Mục tiêu: HS biết cách viết biểu thức toán học trong pascal

5 Sản phẩm: HS làm được bài tập trong SGK

THẦY

Câu hỏi 7: Chuyển các biểu thức trong

Pascal (SGK trang 36) sang biểu thức toán

học tương ứng

HS thực hiện chuyển đổi

7

a) 2a/bb) abc/2c) b/acd) b/√a2 + b

GV: Nêu câu hỏi, gọi họcsinh lên bảng trả lời

*/ Hoạt động 5: Hướng dẫn học sinh làm câu hỏi 8 trong SGK.

1 Mục tiêu: HS biết cách viết biểu thức logic

5 Sản phẩm: HS trả lời được câu hỏi

CỦA TRÒ

HOẠT ĐỘNG CỦA

THẦY

Câu hỏi 8: Hãy viết biểu thức logic cho kết quả True khi

toạ độ (x; y) là điểm nằm trong vùng gạch chéo kể cả biên

của các hình a) và b)

a) b)

HS thực hiện viếtbiểu thức

Hình a):

(y <= 1) and( y>= abs(x))

Hình b):

(abs(x) <= 1) and(abs(y) <= 1)

GV hướng dẫn HS, gọihọc sinh lên bảng trả lời

Trang 33

C HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG

1 Mục tiêu: HS viết được chương trình

5 Sản phẩm: bài tập HS làm được

GV yêu cầu hs về nhà làm bài tập: Viết chương trình nhập vào 2 số nguyên a,b; tính và đưa ra màn hình giá trị biểu thức √ab

- Xác định thái độ nghiêm túc trong học tập

- Tạo sự ham muốn giải các bài tập bằng lập trình, thấy được lợi ích của lập trình phục vụ tính toán và giảiđược một số bài toán đã nêu trong nội dung chương II

- Hình thành và rèn luyện năng lực sáng tạo

*/ Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

1 Mục tiêu: Học sinh nhớ được kiến thức

Trang 34

2 Phương pháp, kỹ thuật: Vấn đáp.

Câu 1: Hãy nêu cấu trúc chương trình pascal?

*/ Hoạt động 2: Soạn thảo chương trình.

1 Mục tiêu: HS nắm được cách nhập dữ liệu vào từ bàn phím

5 Sản phẩm: HS gõ hoàn thiện chương trình trong sách giáo khoa

chương trình trong SGK trang34

GV lưu ý cho HS một sốđiểm trong khi soạn thảo:

- Dấu chấm phẩy dùng đểngăn cách các câu lệnh và cáckhai báo

- Từ khóa end cuối chươngtrình dùng dấu chấm

*/ Hoạt động 3: Lưu chương trình.

1 Mục tiêu: HS nắm được cách lưu chương trình

5 Sản phẩm: HS lưu được chương trình theo yêu cầu

b) Nhấn phím F2 và lưu

chương trình với tên

PTB2.PAS lên đĩa

Trang 35

*/ Hoạt động 4: Dịch và sửa lỗi cú pháp.

1 Mục tiêu: HS nắm được cách dịch và sửa lỗi cú pháp

5 Sản phẩm: HS sửa được lỗi và chương trình chạy

c) Nhấn tổ hợp phím Alt + F9 để

thực hiện dịch và sửa lỗi cú

pháp

- Khi chương trình có lỗi xem

Phụ lục 7: Một số thông báo lỗi

ở cuối chương trình

- Sửa lỗi chương trình

- Dịch và sửa lỗi cho đến khi

chương trình không còn lỗi nữa

HS tập trung lắng nghe, tự giácthực hiện

GV làm mẫu cho HS cách dịch vàsửa lỗi cú pháp

GV giải thích: Sau khi dịch xongchương trình hiển thị thông báo:

“Đã dịch thành công: hãy gõ mộtphím bất kì” để tiếp tục

*/ Hoạt động 5: Thực hiện chương trình.

1 Mục tiêu: HS biết cách chạy chương trình

5 Sản phẩm: HS chạy được chương trình và nhập được các giá trị từ bàn phím

THẦY d) Nhấn tổ hợp phím Ctrl + F9 để thực HS: Chú ý theo dõi, thực hiện. GV: Làm mẫu cho HS

Trang 36

hiện chương trình Nhập các giá trị 1;

-3; 2 Quan sát kết quả hiển thị trên màn

GV lưu ý cho HS

- Khi nhập các giá trị a, b,

c nên gõ dấu cách hoặcphím enter sau mỗi lầnnhập một giá trị

- Để quay trở lại màn hìnhsoạn thảo ấn phím enter

*/ Hoạt động 6: Nhập giá trị.

1 Mục tiêu: HS nắm được cách nhập giá trị vào từ bàn phím

5 Sản phẩm: HS chạy chương trình với các giá trị nhập từ bàn phím

*/ Hoạt động 7: Sửa lại chương trình.

1 Mục tiêu: HS nắm được nhiều cách giải trong một chương trình

5 Sản phẩm: HS sửa được chương trình theo yêu cầu

THẦY

f) Sửa lại chương trình trên sao

cho không dùng biến trung gian

GV giảng giải việc sửa lạichương trình

GV đặt câu hỏi: “Em cónhận xét gì về kết quả?”

Trang 37

*/ Hoạt động 8: Sửa lại chương trình.

1 Mục tiêu: HS nắm được cách dịch và sửa lỗi cú pháp

5 Sản phẩm: HS sửa được lỗi và chương trình chạy

THẦY

g) Sửa lại chương trình nhận được ở mục c)

bằng cách thay đổi công thức tính x2

Cách 1: Thay công thức: x2:= -b/a – x1;

Trang 38

NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ HOẠT ĐỘNG CỦA

THẦY

h) Thực hiện chương trình đã sửa với bộ

dữ liệu 1; -5; 6 Quan sát kết quả:(x1= 2

x2= 3)

Kết quả chương trình đã sửa ở mục g:

HS thực hiện chương trình , quansát kết quả trên màn hình

GV nêu vấn đề

h) Thực hiện chương trình với bộ dữ

liệu 1;1;1 và quan sát kết quả trên

màn hình

Chương trình khi dịch sẽ đưa ra lỗi:

phép toán với dấu phẩy động không hợp

lệ

HS thực hiện chương trình ,quan sát kết quả trên màn hình làmột thông báo lỗi

GV nêu vấn đề

C HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG

1 Mục tiêu: hs vận dụng được kiến thức trong chương 3 để viết được chương trình theo yêu cầu

5 Sản phẩm: bài tập của hs đã làm

- GV giao nhiệm vụ cho HS: (học sinh có thể làm bài tập ở nhà):

Cho bài toán sau: viết chương trình giải PTB1: ax+b=0 (a≠0) với a,b là hai số nguyên nhập từ bàn phím

Tiết 11

CHƯƠNG III: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH VÀ LẶP

BÀI 9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

Trang 39

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức:

- Hiểu được nhu cầu của cấu trúc rẽ nhánh trong biểu diễn thuật toán

- Hiểu câu lệnh rẽ nhánh dạng thiếu và dạng đủ

- Hiểu câu lệnh ghép

2 Về kĩ năng:

- Sử dụng cấu trúc rẽ nhánh trong mô tả thuật toán của một số bài toán đơn giản

- Viết được các lệnh rẽ nhánh khuyết và đầy đủ.

- Sử dụng cấu trúc rẽ nhánh trong mô tả thuật toán của một số bài toán đơn giản;

- Viết được các lệnh rẽ nhánh dạng thiếu và đầy đủ;

- Viết được câu lệnh rẽ nhánh lồng nhau

3 Về thái độ:

- Có thái độ nghiêm túc khi tham gia học Tin học

4 Năng lực hướng tới:

- Phát triển năng lực tự học, năng lực phát hiện vấn đề, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực ngôn ngữ

- SGK, vở ghi Đọc bài trước…

*/ Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

1 Mục tiêu: Học sinh nhớ được kiến thức

Nội dung hoạt động : Kết hợp trong giờ

*/ Hoạt động 2 : Rẽ nhánh

1 Mục tiêu: HS nắm vững cấu trúc rẽ nhánh

Trang 40

- Mệnh đề rẽ nhánh dạng đủ:

Nếu … thì …, nếu không thì …

- Cấu trúc rẽ nhánh là cấu trúc mô tả các

+ Nếu  = 0 thì PT có nghiệm kép+ Nếu  < 0 thì PT vô nghiệm

- Nghe giảng, ghi bài

VD thực tiễn về việc có sử dụng cấu trúc rẽ nhánh?

- Phân tích và chỉ ra cấutrúc:

+ Nếu … thì … là cáchdiễn đạt dạng thiếu

+ Nếu … thì …, nếukhông thì … là cách diễnđạt dạng đủ

- Hỏi: Khi giải PTBH cần thực hiện các thao tác nào?

- Phân tích và chỉ ra cầnphải sử dụng cấu trúc rẽnhánh trong khi giả PTBH

- Giới thiệu cấu trúc rẽnhánh trong lập trình Cấutrúc rẽ nhánh trong lậptrình

*/ Hoạt động 3: Câu lệnh If-then.

1 Mục tiêu: HS nhận biết câu lệnh If then

5 Sản phẩm: HS lấy được ví dụ cho câu lệnh If then

- Nghe giảng, ghi bài - Giới thiệu cấu trúc rẽ nhánh

trong Pascal: Pascal dùng câu lệnhIf-then để mô tả việc rẽ nhánhtương ứng với 2 mệnh đề rẽ nhánhnhư sau:

Tiêu đề	Giáo án tin học 11( 2022 - 2023) gồm 5 hoạt động
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Tin học
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2022 - 2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	100
Dung lượng	1,26 MB