Cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng việt giai đoạn 2015 2016

Trong khi đó, các cơ quan có thẩm quyền lại chưa đưa ra một quy định thống nhất cho việc trình bày tên riêng tiếng nước ngoài trong các văn bản tiếng Việt nói chung cũng như trên báo in

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA: BÁO CHÍ – TRUYỀN THÔNG

CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN

CẤP TRƯỜNG NĂM 2016

Tên công trình: Cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo

điện tử tiếng Việt giai đoạn 2015-2016

Sinh viên thực hiện:

Chủ nhiệm: Nguyễn Minh Bằng Báo chí Chất lượng cao K13

Thành viên: Trần Nữ Vi Linh Báo chí Chất lượng cao K13

Nguyễn Thị Thảo Như Báo chí Chất lượng cao K13

Võ Thị Thu Sương Báo chí Chất lượng cao K13

Người hướng dẫn: PGS.TS Ngôn ngữ học Nguyễn Thị Phương Trang

TPHCM, 04/2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA: BÁO CHÍ – TRUYỀN THÔNG

CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN

CẤP TRƯỜNG NĂM 2016

Tên công trình: Cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo

điện tử tiếng Việt giai đoạn 2015-2016

Sinh viên thực hiện:

Thành viên: Trần Nữ Vi Linh Báo chí Chất lượng cao K13

Nguyễn Thị Thảo Như Báo chí Chất lượng cao K13

Võ Thị Thu Sương Báo chí Chất lượng cao K13

Người hướng dẫn: PGS.TS Ngôn ngữ học Nguyễn Thị Phương Trang

TPHCM, 04/2016

Để hoàn thành công trình nghiên cứu khoa học này, nhóm nghiên cứu chúng tôi đã nhận được không ít sự giúp đỡ, hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp của nhiều cá nhân, cơ quan và tổ chức

Chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS.TS Nguyễn Thị Phương Trang đã nhiệt tình hướng dẫn chúng tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu Cô không chỉ hướng dẫn chúng tôi về phương pháp và quy trình nghiên cứu, mà còn giúp đỡ chúng tôi trong cả việc tìm kiếm các nguồn tài liệu, các nguồn thông tin quý giá Nhờ sự tận tâm của cô, chúng tôi đã có thể hoàn thành bài nghiên cứu khoa học của mình đúng thời hạn

Chúng tôi cũng xin gửi lời cảm ơn các Trưởng ban quốc tế của các tờ báo Tuổi

trẻ, Người Lao Động và Nhân Dân đã nhận lời phỏng vấn của nhóm nghiên cứu

chúng tôi, góp phần làm hoàn chỉnh cho đề tài nghiên cứu khoa học của chúng tôi Bên cạnh đó, chúng tôi cũng gửi lời cảm ơn chân thành đến các cơ quan, đoàn thể, tổ chức đã giúp đỡ chúng tôi trong quá trình tìm kiếm tài liệu, phỏng vấn để

phục vụ cho đề tài nghiên cứu Cảm ơn các toàn soạn báo Tuổi trẻ, Sài Gòn giải

phóng, Người Lao Động, Nhân Dân, Quân đội nhân dân, VNExpress, Vietnamnet

đã nhiệt tình hỗ trợ chúng tôi về tư liệu, cung cấp các số báo cũ của quý cơ quan Đây là công trình nghiên cứu khoa học đầu tay, chúng tôi đã cố gắng hoàn thành tốt nhất có thể, song sai sót trong quá trình nghiên cứu chắc chắn là điều không thể tránh khỏi Chính vì vậy, chúng tôi rất mong nhận được những góp ý, nhận xét từ quý thầy cô trong Hội đồng khoa học để công trình nghiên cứu được hoàn thiện hơn Có như vậy, chúng tôi mới có thể rút ra được nhiều kinh nghiệm quý báu cho những đề tài nghiên cứu khoa học sau này

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 5 tháng 4 năm 2016

1 Bảng 1: Bảng phiên âm quốc tế hệ ký tự Cyrill

2 Biểu đồ 1: Biểu đồ biểu diễn cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo

Người Lao Động, Tuổi trẻ và Sài Gòn giải phóng giai đoạn sáu tháng cuối năm

2015

3 Biểu đồ 2: Biểu đồ biểu diễn tỷ lệ lựa chọn cách viết tên riêng tiếng nước ngoài

trên báo điện tử Vnexpress và Vietnamnet trong sáu tháng cuối năm 2015

4 Biểu đồ 3: Biểu đồ biểu diễn tỷ lệ lựa chọn cách viết tên riêng tiếng nước ngoài

trên báo Nhân Dân và Quân đội nhân dân giai đoạn sáu tháng cuối năm 2015

5 Biểu đồ 4: Biểu đồ biểu diễn tỷ lệ lựa chọn cách viết tên riêng tiếng nước ngoài

trên báo Nhân Dân – báo in và Nhân Dân Online giai đoạn sáu tháng cuối năm

2015

6 Biểu đồ 5: Biểu đồ biểu diễn tỷ lệ lựa chọn cách viết tên riêng tiếng nước ngoài

của độc giả tại TPHCM đầu năm 2016

7 Biểu đồ 6: Biểu đồ biểu diễn lý do chọn lựa cách viết Phiên âm Hán Việt của

độc giả TPHCM đầu năm 2016

8 Biểu đồ 7: Biểu đồ biểu diễn lý do chọn lựa cách viết Nguyên dạng của độc giả

TPHCM đầu năm 2016

Mục lục:

TÓM TẮT CÔNG TRÌNH 1

PHẦN MỞ ĐẦU 5

1 Tên đề tài 5

2 Tính cấp thiết của đề tài 5

3 Sơ lược tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 6

4 Lý do chọn đề tài 16

5 Mục tiêu và mục đích nghiên cứu 17

6 Nhiệm vụ nghiên cứu 18

7 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 18

7.1 Cơ sở lý luận 18

7.2 Phương pháp nghiên cứu 19

8 Đối tượng, phạm vi và giới hạn nghiên cứu 19

9 Đóng góp mới của đề tài 22

10 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn 22

10.1 Ý nghĩa lý luận 22

10.2 Ý nghĩa thực tiễn 23

11 Kết cấu của đề tài 23

CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG VIẾT TÊN RIÊNG TIẾNG NƯỚC NGOÀI TRÊN BÁO IN VÀ BÁO ĐIỆN TỬ TIẾNG VIỆT GIAI ĐOẠN 2015 - 2016 26 1 Các giai đoạn phát triển của báo chí Việt Nam 26

1.1 Giai đoạn 1: Báo chí Việt Nam từ khởi thủy đến 1945 26

1.2 Giai đoạn 2: Báo chí Việt Nam từ 1945 đến 1975 31

1.3 Giai đoạn 3: Báo chí Việt Nam từ 1975 đến nay 33

2 Thực trạng về việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt hiện nay 35

2.1 Các kiểu viết tên riêng tiếng nước ngoài thông dụng trên báo chí tiếng Việt 35

2.2 Thống kê và phân tích cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên các tờ báo

cụ thể giai đoạn sáu tháng cuối năm 2015 40

2.3 Sự thiếu nhất quán trong cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt 55

CHƯƠNG 2: NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN TÌNH TRẠNG THIẾU NHẤT QUÁN TRONG VIỆC VIẾT TÊN RIÊNG TIẾNG NƯỚC NGOÀI TRÊN BÁO IN VÀ BÁO ĐIỆN TỬ TIẾNG VIỆT 62

1 Nguyên nhân khách quan 62

1.1 Nguyên nhân do lỗi phát âm 63

1.2 Nguyên nhân đơn âm – đa âm và một số đặc trưng của nhiều loại ngôn ngữ khác trên thế giới: âm câm, âm đuôi… 65

1.3 Chuyển tự với các tên riêng tiếng nước ngoài bằng bảng chữ cái tiếng Việt 67

2 Nguyên nhân chủ quan 68

2.1 Về phía những người làm báo 68

2.2 Về phía các cơ quan báo chí 73

2.3 Về phía cơ quan chức năng 77

CHƯƠNG III: NHỮNG GIẢI PHÁP CÓ TÍNH ĐỀ NGHỊ VỀ VIỆC VIẾT TÊN RIÊNG TIẾNG NƯỚC NGOÀI TRÊN BÁO IN VÀ BÁO ĐIỆN TỬ TIẾNG VIỆT 81

1 Giải pháp từ quan điểm của các chuyên gia 81

1.1 Đồng tình với lối viết nguyên dạng 81

1.2 Không đồng tình với lối viết nguyên dạng 83

2 Giải pháp từ quan điểm của các tòa soạn 84

3 Giải pháp từ quan điểm của nhóm nghiên cứu 85

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 93

Từ lý do trên, chúng tôi đã quyết định tiến hành nghiên cứu đối tượng cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam Chúng tôi xác định phạm vi nghiên cứu là những tờ báo in, những trang báo điện tử uy tín ở Việt Nam và giới hạn nghiên cứu là trong sáu tháng cuối năm 2015 và tháng đầu năm

Chúng tôi sử dụng những phương pháp nghiên cứu sau đây: phương pháp miêu

tả, phân tích, phương pháp so sánh đối chiếu, phương pháp phỏng vấn, phương pháp thống kê, phương pháp khảo sát, điều tra xã hội học…

Sau khi hoàn thành, công trình nghiên cứu có thể trở thành một tài liệu tham khảo hữu ích cho những học giả quan tâm đến vấn đề tên riêng tiếng nước ngoài

Quan trọng hơn hết, chúng tôi mong rằng những giải pháp do chúng tôi đề xuất có thể được đánh giá một cách kỹ lưỡng từ phía các chuyên gia, có khả năng áp dụng một phần nào đó vào thực tiễn, góp phần giải quyết thực trạng mà chúng ta đang đối mặt hiện nay

Chúng tôi xin tóm tắt công trình nghiên cứu qua ba chương sau đây:

Chương 1: Thực trạng viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt giai đoạn 2015-1016

Qua quá trình nghiên cứu chúng tôi nhận thấy rằng hiện nay chúng ta đang sử dụng nhiều cách viết tên riêng tiếng nước ngoài khác nhau trên báo in và báo điện

tử Việt Nam Từ đó đã dẫn đến tình trạng thiếu thống nhất, có thể nói là lộn xộn, trong cách trình bày tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí Việt Nam

Có tám cách viết vẫn đang được sử dụng là: viết theo âm Hán-Việt, viết theo dạng nửa vời (ví dụ: Ả Rập Saudi), viết theo tiếng Anh và tiếng Pháp, phiên âm ra tiếng Việt (có dấu gạch nối hoặc dấu thanh hoặc không), viết dưới dạng chuyển từng con chữ từ nguyên dạng sang chữ viết tương đương, viết tắt theo quy ước quốc tế, viết dưới dạng dịch nghĩa và viết nguyên dạng

Trong tám cách nêu trên, thì ba cách viết theo phiên âm Hán-Việt, viết theo tiếng Anh hoặc tiếng Pháp và phiên âm ra tiếng Việt (có dấu gạch nối hoặc dấu thanh hoặc không) là ba cách viết được sử dụng nhiều nhất Các số liệu thống kê, các bảng biểu cụ thể được thực hiện bằng phương pháp định lượng đã phản ánh thực tế điều này

Chương 2: Nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu nhất quán trong cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt giai đoạn 2015-2016

Công trình nghiên cứu phân tích hai nguyên nhân chính dẫn đến thực trạng nêu trên là nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan

Trong nguyên nhân khách quan, chúng tôi xem xét những vấn đề về lỗi phát

âm, về đặc điểm đơn âm và những nét khác biệt của bảng chữ cái tiếng Việt so với bảng chữ cái Latin Thông qua đó, chúng tôi phân tích để thấy được mối liên hệ của những đặc điểm trên đối với thực trạng viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt

Đối với nguyên nhân chủ quan, chúng tôi tìm hiểu về ba đối tượng là người lám báo ở Việt Nam, các cơ quan báo chí và cơ quan có thẩm quyền đối với báo chí ở Việt Nam Sự khác nhau về trình độ, về nhận thức của người làm báo cộng với quan điểm khác biệt của từng cơ quan báo đài đã dẫn đến sự khác biệt rõ nét của tên riêng tiếng nước ngoài trên từng tờ báo Trong khi đó, các cơ quan có thẩm quyền lại chưa đưa ra một quy định thống nhất cho việc trình bày tên riêng tiếng nước ngoài trong các văn bản tiếng Việt nói chung cũng như trên báo in và báo điện tử tiếng Việt nói riêng

Chương 3: Những giải pháp có tính đề nghị về việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in vá báo điện tử tiếng Việt

Bằng việc phân tích thực trạng và nguyên nhân của vấn đề, nhóm nghiên cứu chúng tôi đã đưa ra một số giải pháp như sau:

Đối với tên riêng tiếng nước ngoài là tiếng Anh (trường hợp tên riêng thuộc ngôn ngữ của các nước như Anh, Mỹ, Australia, và các nước sử dụng tiếng Anh như là ngôn ngữ chính thức) chúng ta nên giữ nguyên dạng

Đối với tên riêng tiếng nước ngoài không phải là tiếng Anh và cũng không thuộc hệ chữ Latin chúng ta nên chuyển sang tiếng Anh hoặc dùng cách viết của tiếng Anh

Đối với một số tên nước, tên người (chính khách nổi tiếng), tên địa danh đã trở nên quen thuộc với người Việt thì có thể viết theo cách thông thường như lâu nay Đối với những trường hợp đặc biệt, chúng ta nên có những quy định cụ thể và phù hợp nhất để thể hiện trên báo in hoặc báo điện tử Việt Nam

Kết luận và kiến nghị

Bên cạnh những giải pháp đã đề ra, chúng tôi đưa ra kiến nghị như sau đối với các cơ quan có thẩm quyền: chúng ta nên tổ chức một hội đồng khoa học bao gồm các nhà nghiên cứu, nhà báo, nhà ngôn ngữ, nhà sư phạm,… những đối tượng khác có liên quan đến vấn đề tên riêng tiếng nước ngoài để cùng thảo luận và soạn thảo ra một bộ quy tắc thống nhất để áp dụng cho cách viết tên riêng tiếng nước ngoài không chỉ trên lĩnh vực báo chí mà còn cho nhiều lĩnh vực khác trong xã hội

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tên đề tài

Cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt giai đoạn 2015-2016

2 Tính cấp thiết của đề tài

Nhóm nghiên cứu chúng tôi đi từ thực tế hiện nay để thấy được tính cấp thiết của đề tài viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam Tên riêng tiếng nước ngoài xuất hiện trên các văn bản nói chung, trên báo in cũng như báo điện tử Việt Nam nói riêng ngày càng nhiều với tần suất mỗi lúc một dày đặc hơn Không chỉ nhiều về mặt số lượng mà sự đa dạng của các loại tên riêng cũng trở thành vấn đề nan giải cho việc trình bày chúng

Trước sự phát triển của tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí như vậy, mà chúng ta lại chưa thể đáp ứng được hình thức trình bày phù hợp với từng dạng tên riêng Có nhiều lý do dẫn đến tình trạng này, đơn cử như những hạn chế về ngoại ngữ của phóng viên hay sự thiếu sót về những quy định của các cơ quan báo chí và

cơ quan chức năng có thẩm quyền

Qua đó có thể thấy, trong khi số lượng của tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí tiếng Việt đang ngày một tăng lên, cách trình bày đối tượng cũng ngày càng có nhiều biến thể, giới làm báo cũng như giới nghiên cứu đang rất cần một bộ quy chuẩn viết tên riêng tiếng nước ngoài cho báo chí tiếng Việt Chúng ta không thể

để sự phát triển của báo chí nói chung cũng như báo in và báo điện tử nói riêng bị ngưng trệ chỉ vì không có một bộ quy tắc viết tên riêng tiếng nước ngoài chuẩn mực Do vậy, nghiên cứu về vấn đề này trong thời gian hiện nay là thật sự rất cần thiết

3 Sơ lược tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

Luôn là vấn đề gây tranh cãi trong nhiều năm qua, đề tài viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt nhận được khá nhiều sự quan tâm của các nhà báo, nhà ngôn ngữ học và giới nghiên cứu truyền thông Trong quá trình tiến hành nghiên cứu, chúng tôi đã tham khảo và phân tích những nghiên cứu nổi bật về đối tượng tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam như sau:

1 Góp thêm một vài nhận thức vào việc tìm kiếm giải pháp cho “Cách viết và

cách đọc các tên riêng nước ngoài ở nước ta” của GS.TS Đinh Văn Đức

đăng trên Tạp chí Ngôn ngữ, số 5, 2000

2 Chính tả Việt, nhìn từ bản ngữ: Trường hợp ghi tên riêng nước ngoài bằng

chữ Việt – GS.TS Đinh Văn Đức, 2012

3 F, J, W, Z và bảng chữ cái tiếng Việt, PGS.TS Nguyễn Thị Phương Trang,

in trong Những vấn đề ngữ văn (Tuyển tập 40 năm nghiên cứu khoa học

của Khoa VH&NN)

4 Mấy nhận xét về những từ gốc Anh trong tiếng Việt và tiếng Hàn của TS

Trần Văn Tiếng

5 Viết tên riêng nước ngoài như thế nào GS.TS Nguyễn Đức Dân

6 Ngôn ngữ của tên riêng trên báo chí trích trong giáo trình Ngôn ngữ báo

chí của PGS.TS Vũ Quang Hào

7 Vấn đề tên riêng trên báo chí tiếng Việt của ThS Lê Hoài Ân

8 Ghi chép tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí của ThS Phan Văn Tú

Các bài báo, các nghiên cứu, các giáo trình trên đã nêu ra những vấn đề còn tồn tại trong việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt Mỗi tài liệu nêu trên tiếp cận vấn đề này từ những khía cạnh khác nhau, lần lượt nêu ra cũng như tìm ra hướng giải quyết theo khía cạnh đó Tuy nhiên, trong quá

trình nghiên cứu các tài liệu nêu trên, chúng tôi nhận thấy vẫn tồn tại nhiều vấn đề còn đang bỏ ngỏ Sau đây, chúng tôi xin được phân tích chi tiết

Trước hết, về nghiên cứu Ngôn ngữ của tên riêng trên báo chí của PGS.TS Vũ

Quang Hào, nghiên cứu này đã trở thành một phần của giáo trình Ngôn ngữ báo chí được giảng dạy Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội Trong nội dung nghiên cứu về tên riêng trên báo chí, PSG.TS Vũ Quang Hào

đã dành phần lớn cho nội dung tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí Trong nghiên cứu của mình, ông đã chỉ ra thực trạng của tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí tiếng Việt; đồng thời xác định nguyên nhân của thực trạng đó Nét nổi bật của nghiên cứu nằm ở chỗ PSG.TS Vũ Quang Hào đã cung cấp những cơ sở khoa học cho việc tìm ra giải pháp xét từ phương diện truyền thông Chúng tôi cho rằng đây là một trong những nghiên cứu mang tính khái quát nhất về vấn đề này, cung cấp nhiều tư liệu quý giá cho những người nghiên cứu sau này Tuy nhiên, nhìn chung nghiên cứu này vẫn đang thiên về mặt lý luận mà chưa đề ra được những giải pháp cụ thể và thiết thực nhằm giải quyết triệt để vấn đề tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam

Một nghiên cứu khác về đề tài này là Nghiên cứu vấn đề tên riêng trên báo chí

tiếng Việt của Ths Lê Hoài Ân, giảng viên khoa Ngôn ngữ và Văn hóa phương

Tây thuộc trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội Với tư cách là một nhà nghiên cứu về ngôn ngữ và văn hóa phương Tây, Ths Lê Hoài Ân, trong nghiên cứu của mình, đã làm rõ khái niệm tên riêng và thế nào là tên riêng tiếng nước ngoài Tương tự các nghiên cứu về vấn đề này, đề tài nghiên cứu của tác giả

Lê Hoài Ân cũng đề cập tình hình đăng tải tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí tiếng Việt; bên cạnh đó chỉ ra nguyên nhân của sự thiếu nhất quán trong việc đăng tải tên riêng tiếng ngoài Có thể kể đến một vài nguyên nhân chính như sau: các nhà báo không được đào tạo bài bản, trình độ ngoại ngữ của nhà báo còn hạn chế, thiếu các tiêu chí chung trong việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí, cẩu thả trong viết bài, trong phiên dịch từ ngữ

Nghiên cứu cũng đã đề xuất một vài ý kiến khắc phục hiện trạng trên Trong phần này, tác giả nhấn mạnh chủ trương “việc phiên âm tên riêng nước ngoài ra tiếng Việt phải đảm bảo được tính đại chúng, tính dân tộc, nhưng không được quá

xa với tên riêng đó trong ngôn ngữ gốc” Điểm nổi bật của nghiên cứu này chính

là đề xuất một số ý kiến rất khoa học từ góc độ của một nhà nghiên cứu về ngôn ngữ nước ngoài, tác giả đề nghị các nhà khoa học đưa ra bộ quy tắc chung quy định cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí Việt Nam, rồi dần dần sẽ chuẩn hóa bộ quy tắc đó Đồng thời đề xuất cần có một quyển từ điển tên riêng nước ngoài đa ngữ Giải pháp này mang tính khoa học cao tuy nhiên rất khó thực hiện, nhất là khi số lượng từ ngữ chuyên ngành của các ngành khoa học khác nhau

là rất lớn, điều này gây khó khăn và mất thời gian cho độc giả của báo in và báo điện tử Việt Nam

Bên cạnh đó, trong nhiều năm qua cũng đã có rất nhiều chuyên gia, học giả, dịch giả quan tâm đến vấn đề này, tham gia nghiên cứu và đưa ra nhiều ý kiến để giải quyết tình hình trên Giảng viên tại các trường đại học thuộc các chuyên ngành có liên quan đến vấn đề này như Ngôn ngữ học, Báo chí và Truyền thông, Ngôn ngữ nước ngoài, Xuất bản cũng tham gia nghiên cứu và tranh luận sôi nổi

về đề tài này

Trong đó có thể kể đến GS.TS Đinh Văn Đức, người đã thực hiện công trình

nghiên cứu Chính tả Việt, nhìn từ bản ngữ: Trường hợp ghi tên riêng nước ngoài

bằng chữ Việt Tương tự như các nghiên cứu trên, trong nghiên cứu này, GS.TS

Đinh Văn Đức cũng chỉ rõ thực trạng của việc ghi tên riêng nước ngoài trên các loại hình báo chí, truyền thông hiện nay GS.TS Đinh Văn Đức cho rằng, từ nhiều năm nay, việc tiếp xúc với ngôn ngữ ngước ngoài đã trở nên tất yếu và có tính thời

sự cao, liên quan đến đời sống giao tiếp hàng ngày của chúng ta Gần tám trăm tờ báo, hàng chục kênh truyền hình và phát thanh liên tục đưa các loại hình thông tin đến khán giả và bạn đọc Trong tình huống ấy, ông khẳng định, một khi nước ta chưa có luật ngôn ngữ, thì mỗi chủ thể truyền thông đều có quyền tự tung, tự tác

theo ý chí riêng của mình, không có bất cứ sự can thiệp nào iện mạo tên riêng nước ngoài trong báo chí truyền thông tiếng Việt hiện nay cũng theo đó mà tha hồ

tự phát

Đặc biệt, nghiên cứu của ông chính là một trong số ít những nghiên cứu đứng

về phía ý kiến nên phiên âm tên riêng nước ngoài ra tiếng Việt GS.TS Đinh Văn Đức tôn trọng các ý kiến khác nhau, nhưng quan điểm của ông cho rằng chủ trương để nguyên dạng là không hợp lý bởi các lý do:

Thứ nhất, xuất phát điểm nhận thức ngôn ngữ học của ông là: “tôn trọng

cương v tuyệt đối của người bản ngữ, tôn trọng thuộc tính cơ bản của bản ngữ iệt đ là ngôn ngữ đơn lập, phân tiết tiết tính” Việc để nguyên dạng thức văn tự

tên riêng (chủ yếu là các nhân danh, địa danh tiếng châu Âu viết theo chữ Roman, đặc biệt là tiếng Anh hiện nay) chính là trái với nguyên lý: bản ngữ là trên hết và trước hết

Thứ hai, ông cho rằng: lập luận Tiếng Anh ngày nay là ngoại ngữ phổ biến và thông dụng quốc tế, để nguyên dạng tên riêng thì mới gần với cách đọc nguyên ngữ, mới dễ hiểu nhau, mới thuận lợi cho tiếp xúc quốc tế chính là sự nhầm lẫn đáng tiếc về hội nhập Để hội nhập thì cần tăng cường ngoại ngữ, khi d ng ngoại ngữ thì phải cố gắng tối đa phát âm theo bản ngữ của người ta òn khi ta nói tiếng Việt, đọc tiếng Việt mà lại ưu tiên cho việc nhất nhất phải giống người ta là

hy sinh tiếng m đ và lợi ích của người bản ngữ Người bản ngữ không bao giờ

hy sinh lợi ích này Tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng , tiếng Tây an Nha đều có chung mẫu tự Roman (Latin), nhưng không có ngôn ngữ nào để nguyên dạng tên riêng của tiếng khác (Thí dụ như so sánh alifornia và alifornie, Gen ve và Geneva,…)

Nghiên cứu này khẳng định: Những báo nào để nguyên dạng tên riêng nước ngoài trong những bài viết là thực ra người ta mới chỉ quan tâm đến lợi ích cục bộ của bộ phận tối thiểu đã quên đi lợi ích tối đa à con cô bác của chúng ta ( 75

dân số là ít nhất) rất khó khăn khi đọc những tờ báo để nguyên dạng tên riêng tiếng nước ngoài, nhất là nguyên dạng tên các cuốn phim, tên bài hát, tên các sự kiện văn hóa thể thao, âm nhạc mà không dịch ra tiếng Việt Việc cho rằng để nguyên dạng là sang trọng, hiện đại,… là biểu hiện tâm lý thiếu tự tin, s ng ngoại, thích thể hiện bản thân, đây có thể xem là một biểu hiện của lệch chuẩn văn hóa Nghiên cứu của GS.TS Đinh Văn Đức đề xuất rằng: tình hình phiên âm hiện nay khá phức tạp và đa dạng, cần phải mất nhiều thời gian và cần có nhiều tiếng nói góp ý để đi đến thống nhất, vì thế rất cần một luật về ngôn ngữ và một cơ quan đầu mối cho chuyện này

Trong bài nghiên cứu F, J, W, Z và bảng chữ cái tiếng Việt, in trong Những

vấn đề ngữ văn (Tuyển tập 40 năm nghiên cứu khoa học của Khoa VH&NN ),

PGS.TS Nguyễn Thị Phương Trang chỉ rõ một thực tế rất hiển nhiên là, trong công việc viết lách, trong nhiều loại văn bản tiếng Việt, trong hoạt động giao tiếp truyền thông ở nước ta hiện nay, có sự tồn tại của những chữ cái F, J, W, Z Chẳng hạn như khi chuyển tự tên riêng nước ngoài trên sách báo hay khi gọi tên một số loại đối tượng (để đánh số trật tự hàng ghế trong nhà hát, người ta vẫn dùng các ký tự

F, Z,…trong khi đó lại không dùng những chữ cái Ă, Â, Ê, Ô, Ơ…trong bảng chữ cái tiếng Việt) Những nhu cầu như thế là có thật trong giao tiếp, trên sách vở cũng như trong lĩnh vực báo chí truyền thông Điều đáng nói là, những ký tự F, J, W, Z lại không có trong bảng chữ cái tiếng Việt Tuy vậy, tác giả cho rằng đó không phải là lý do buộc phải bổ sung chúng vào bảng chữ cái tiếng Việt Theo quan điểm của bài nghiên cứu, không nên đặt ra câu chuyện “bổ sung”, “cộng thêm ” 4 chữ cái F, J, W, Z vào bảng chữ cái tiếng Việt, mà vấn đề là cần phải thừa nhận

và khẳng định có 2 bảng chữ cái (Quốc ngữ & Latin) cùng song song tồn tại trong thực tiễn ngữ văn ở Việt Nam từ trước đến nay, với công dụng riêng không thể phủ nhận của chúng

Nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Thị Phương Trang mặc dù không bàn nhiều đến việc viết tên riêng nước ngoài trên báo chí như thế nào mà chỉ tập trung làm rõ

vấn đề có nên thêm các chữ cái F, J, W, Z vào bảng chữ cái tiếng Việt không nhưng có thể thấy vấn đề mà tác giả đặt ra chính là một khía cạnh liên quan cần được xem xét trên thực trạng thiếu nhất quán trong cách viết tên riêng nước ngoài trên báo chí hiện nay Có thể hiểu, nếu chúng ta thống nhất với cách viết để nguyên dạng hay chuyển tự sang tiếng Anh thì F, J, W, Z cần được cân nhắc đưa vào bảng chữ cái của ta Còn nếu ta tiếp tục cách viết phiên âm thì F, J, W, Z không cần thiết phải được thêm vào

Trong bài nghiên cứu Mấy nhận xét về những từ gốc Anh trong tiếng Việt và

tiếng Hàn TS Trần Văn Tiếng đã nêu rõ rằng, trên thực tế việc viết tên riêng tiếng

nước ngoài trên báo chí bằng phương pháp phiên âm còn gặp phải nhiều bất cập như: vấn đề nên hay không nên dùng dấu gạch ngang tách âm tiết của từ (Washington: Oa-sinh-tơn > < Oasinhtơn), thêm hay không thêm dấu thanh (Australia: Ôt-xtrây-lia > <Ốt-xtrây-lia, Arabia: Ả-rập> < A-rập), vấn đề xử lý thế nào cho những trường hợp bảng chữ cái tiếng Việt không có như f, j, z, w và các

tổ hợp phụ âm sr, sh, cr/kr, pr, fl, str, cl… (Shakespeare: Sếch-xpia > < xpia,Sếc-spia, Massachusetts: Ma-sa-su-set > < Mas-sa-chu-set, Bush: Bu-sơ…) Điểm nổi bật của bài nghiên cứu này chính là việc tác giả đã chỉ ra được sự mâu thuẫn, không thống nhất trong chinh bản thân cách viết phiên âm và gây nhiều tranh cãi trong cộng đồng những người d ng phương thức phiên âm khi viết tên riêng nước ngoài Bài nghiên cứu còn nhấn mạnh thêm rằng dù có cố gắng thế nào thì việc dùng con chữ của một ngôn ngữ này (ví dụ như tiếng Việt) để phiên

Sếc-âm từ ngữ của một ngôn ngữ khác (ví dụ như tiếng Anh) vẫn không phản ánh đúng bản chất ngữ âm của từ cần phiên Bài nghiên cứu chỉ dừng lại ở mức độ nhận xét, đánh giá, chứ chưa đề ra giải pháp, kiến nghị cho tình hình bất cập trên Tham gia nghiên cứu và bàn luận về vấn đề này, GS.TS Nguyễn Đức Dân có

bài viết Viết tên riêng nước ngoài như thế nào đã chỉ rõ tên riêng nước ngoài nhập

vào tiếng Việt trước hết qua tiếng Trung Quốc, sau đó là tiếng Pháp và nay là tiếng

Anh Do phải chịu tác động của những quy luật ngôn ngữ, những tên riêng này thay đổi dần Nghiên cứu này đã nêu được hai nguyên tắc của việc viết tên riêng:

thứ nhất là phải viết đúng theo mặt chữ như nó vốn có Tác giả nhận định: “chúng

ta không hy vọng c được sách công cụ tra cứu chuẩn khi phiên âm tiếng nước ngoài sang tiếng Việt vì mỗi ngôn ngữ đều có những đặc trưng ngữ âm riêng và năng lực thẩm âm mỗi người mỗi khác.” Vì vậy, quan điểm của tác giả trong

nghiên cứu của mình là không nên phiên âm mà nên chuyển tự, trái ngược với

quan điểm của GS.TS Đinh Văn Đức trong nghiên cứu Chính tả Việt, nhìn từ bản

ngữ: Trường hợp ghi tên riêng nước ngoài bằng chữ Việt đã được nêu ở trên

GS.TS Nguyễn Đức Dân đề xuất: những nước theo hệ chữ Latin thì tên riêng nên được giữ nguyên dạng; với những nước có hệ chữ không phải Latin, họ phiên tên riêng sang chữ Latin thế nào thì chúng ta theo đúng như vậy Nguyên tắc thứ hai tác giả đề cập là phải tôn trọng những tên gọi truyền thống, quen thuộc – có từ trước 1945 và nay vẫn dùng – nhất là những tên gọi phù hợp với nguyên lý tiết kiệm trong ngôn ngữ Những tên riêng gốc Hán đã quen thuộc với tiếng Việt từ lâu thì nên giữ nguyên như: Pháp, Anh, Đức, Nhật, Bỉ, …Hay Luân Đôn, ắc Kinh, Hồng Kông…

Bên cạnh những nghiên cứu của các học giả, nhà khoa học, nhà nghiên cứu ngôn ngữ học thì những người trong cuộc, các nhà báo, tờ báo cũng đã lên tiếng về

vấn đề này trên chính mặt báo của mình Thí dụ, báo Thanh niên có đăng tải bài

Loạn phiên âm: giới ngôn ngữ học bức xúc Bài viết miêu tả một cách khá chi tiết

về thực trạng phiên âm tên nước ngoài trên báo chí cũng như trong các văn bản

tiếng Việt nói chung Thông qua bài báo này, Thanh niên đã phần nào thể hiện quan điểm của mình về vấn đề này Hay gần đây, trên báo điện tử VNexpress cũng

có bài viết tương tự Loạn phiên âm tiếng nước ngoài ài báo còn đăng tải hẳn hoi

một danh sách các tên địa danh nước ngoài và nhân vật nước ngoài được phiên âm

ra tiếng Việt Hầu hết các tên nước ngoài sau khi được phiên âm ra tiếng Việt đều rất thiếu nhất quán về mặt ngữ âm

Ngoài những tài liệu nêu trên, nhóm nghiên cứu chúng tôi cũng đã tìm hiểu và thống kê một vài ý kiến đề xuất những giải pháp cho vấn đề viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam Những ý kiến sau đây của các chuyên gia được trích dẫn từ các bài phỏng vấn trên báo chí:

Đầu tiên là hai ý kiến của GS.TS Bùi Thế Khánh và Tiến Sĩ Huỳnh Thị Hồng

Hạnh được đăng trong bài “Loạn” phiên âm trên Thanh niên Online ngày

có luật riêng về ngôn ngữ để có cách sử dụng tiếng Việt chính xác và thống nhất Bởi lẽ, đây đang là vấn đề rất thời sự và cấp bách trong việc sử dụng tiếng Việt hiện nay.”

TS Huỳnh Thị Hồng Hạnh cho rằng nên có sự kết hợp giữa phiên âm và từ nguyên gốc “Việc sử dụng các từ ngữ có nguồn gốc nước ngoài trong các Sách giáo khoa, sách tham khảo và nhiều văn bản chính thống hiện nay khá phức tạp và bất nhất Chung quy lại thường có 4 cách dùng: dùng nguyên ngữ hoặc chuyển tự theo thông lệ quốc tế (với những ngôn ngữ không dùng theo hệ thống Latin), Hán

- Việt hóa các tên gọi, dịch theo nghĩa, phiên âm Trong đó, phiên âm theo cách đọc của người Việt được sử dụng khá phổ biến Cách này có thể dễ đọc, dễ phát

âm với đa số mọi người nhưng người đọc sẽ không biết được mặt chữ của từ nguyên gốc Còn nếu sử dụng các từ nguyên ngữ vào văn bản thì khó với một số đối tượng người đọc Do vậy, tôi nghĩ có thể dùng theo lối phiên âm kèm từ nguyên gốc hoặc ngược lại dùng từ ngữ nguyên gốc và phiên âm bên cạnh.”

Ông Nguyễn Quý Thao - Tổng biên tập NXB Giáo dục Việt Nam đã nêu ý kiến của mình về vấn đề tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam

trong bài “Loạn” phiên âm: Giới ngôn ngữ học bức xúc đăng trên Thanh niên

Online ngày 4/5/2012 như sau:

“Bộ GD-ĐT và NX Giáo dục đã bàn vấn đề này rồi nhưng nếu giữ nguyên ngữ ở bậc tiểu học theo một số ý kiến đề nghị là không khả thi Học sinh của chúng ta ở rất nhiều vùng miền khác nhau Do vậy, SGK hiện nay vẫn dùng phiên

âm và mở ngoặc nguyên ngữ trong lần đầu xuất hiện húng tôi đã mời chuyên gia của Viện Ngôn ngữ, của Viện Từ điển và ách khoa để tìm giải pháp tốt nhất nhưng đi theo hướng nào cũng không thành công như mong muốn, công việc này quá phức tạp Sở dĩ có tình trạng ngay cả phiên âm trong SGK cũng không thống nhất là vì hàng trăm tác giả viết sách khác nhau, mỗi tác giả có một quan điểm và bản lĩnh của họ mà chúng tôi cũng không thể bắt người này phải theo người kia được

Khi đổi mới chương trình, SGK sau năm 2015, với tình hình thực tế của nước

ta thì quan điểm của chúng tôi là từ cấp THCS trở lên phải để nguyên ngữ tên riêng của ngôn ngữ hệ chữ Latin, còn từ tiểu học trở xuống thì vẫn phải mở ngoặc phiên âm để học sinh ở các vùng miền khác nhau có thể đọc được Có một quy chuẩn mang tầm quốc gia và thống nhất một cách sử dụng, không phải chỉ trong SGK mà cả các ấn phẩm, báo chí là điều mà chúng tôi mong muốn nhất”

Bài “Loạn” phiên âm: Hậu quả nghiêm trọng đăng trên Thanh niên Online

ngày 3/5/2012 đã tổng hợp được những quan điểm giống nhau của PGS.TS Hoàng ũng, PGS.TS Nguyễn Văn Huệ và TS Huỳnh Thị Hồng Hạnh về việc cần chuẩn hóa các quy tắc về việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử của Việt Nam Cụ thể các ý kiến được trình bày như sau:

PGS.TS Hoàng ũng cho rằng: “Nên để nguyên bản tên riêng các từ ngữ có nguồn gốc là chữ Latin Đối với những ngôn ngữ không phải là chữ Latin như

tiếng Bungary, Nga, Ả Rập… thì nên chuyển tự sang chữ Latin Như vậy xem như giải quyết được cái gốc của vấn đề.”

Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Văn Huệ cho rằng: “Không nên phiên âm sang tiếng Việt các từ ngữ nước ngoài Thay vào đó, nên sử dụng từ nguyên ngữ theo hệ thống chữ cái Latin Bởi lẽ, việc phiên âm ở các vùng miền khác nhau sẽ khó tránh khỏi sự không thống nhất.”

TS Huỳnh Thị Hồng Hạnh cũng nhấn mạnh: “Ngay từ bậc tiểu học, người lớn không nên tạo sự dễ dãi cho học sinh trong việc phiên âm Tốt nhất nên cho học sinh làm quen với từ nguyên ngữ từ đầu.”

Qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu đã được thực hiện về vấn đề này trước đây, chúng tôi nhận thấy rằng dù có nhiều ý kiến khác nhau, thậm chí là trái ngược

và đối nghịch trong công cuộc tìm ra phương án chung nhất cho việc viết tên riêng nước ngoài trên báo chí Việt Nam, nhưng tất cả đều có một điểm chung đó là xác định rõ thực trạng phức tạp và nguyên nhân trực tiếp cũng như nguyên nhân sâu xa của nó, đồng thời ý thức được cần phải tìm ra giải pháp triệt để cho vấn đề này Đó cũng là mục tiêu mà chúng tôi muốn hướng tới trong bài nghiên cứu của mình Những bất cập mà truyền thông đại chúng đang gặp phải trong việc viết tên riêng nước ngoài như thế nào khiến cho người làm công tác truyền thông, kể cả người làm việc trong những lĩnh vực có liên quan gặp rất nhiều lúng túng Hơn nữa, nó còn ảnh hưởng đến việc tiếp nhận thông tin của độc giả Một trong những chức năng quan trọng của báo chí truyền thông chính là “định hướng dư luận” Vì vậy, người làm báo phải có trách nhiệm đối với thông tin, kiến thức mà mình truyền tải cho công chúng Như vậy có thể nói, ngay cả một tên riêng tiếng nước ngoài được viết trên mặt báo thì nhà nhà báo cũng phải viết chuẩn xác nhất có thể Trong bài nghiên cứu của mình, chúng tôi thống kê số liệu, nghiên cứu thực tế để đưa ra thực trạng, phân tích nguyên nhân, dựa trên số liệu khảo sát, tài liệu phỏng vấn báo chí cùng những tư liệu từ những nghiên cứu trước đó, để đưa ra những

giải pháp cụ thể mà chúng tôi cho là khả thi và phù hợp với tình hình phát triển của báo chí Việt Nam nói chung, báo in và báo điện tử nói riêng

4 Lý do chọn đề tài

Dân số trên thế giới hiện nay ước tính khoảng 7,3 tỷ người và sinh sống trải dài trên khắp năm châu lục với khoảng hơn hai trăm quốc gia Mỗi quốc gia, mỗi dân tộc lại có một hay thậm chí là nhiều phong tục tập quán khác nhau Sự đa dạng về nguồn gốc dân tộc, phong tục sinh hoạt và giao tiếp đã dẫn đến sự đa dạng về ngôn ngữ Và với hơn hai trăm quốc gia trên toàn thế giới, chúng ta có được một kho tàng ngôn ngữ vô c ng vĩ đại Theo một báo cáo điều tra của UNESCO thì trên thế giới có 2700 thứ tiếng Còn theo thống kê của nhà ngôn ngữ học Michael Krauss thuộc Đại học Alaska Fairbanks (Hoa Kỳ) thì từ xa xưa nhân loại có đến 15.000 ngôn ngữ khác nhau nhưng theo thời gian đến ngày nay thì thế giới chỉ còn từ

2000 – 3000 ngôn ngữ Trong đó có trên 1400 thứ tiếng không được công nhận là thứ tiếng độc lập, hoặc sắp bị tiêu vong và chỉ có khoảng 500 thứ tiếng đã được người ta nghiên cứu tương đối đầy đủ Trên thế giới có khoảng mười ba thứ tiếng

mà số người sử dụng lên tới trên năm mươi triệu Trong số đó tiếng Trung Quốc, tiếng Ấn Độ, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Nga… đều có hơn một trăm triệu người sử dụng trên toàn thế giới Và với những thống kể trên, công việc của những người làm báo thật sự rất khó khăn khi phải tìm ra cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí sao cho phù hợp nhất

Đó là bức tranh muôn màu về thực trạng ngôn ngữ thế giới Bây giờ, chúng ta nhìn vào thực tế của Việt Nam, để nhận thấy sự thay đổi nhanh chóng của đất nước Từ sau đổi mới năm 1986 đến nay, nước ta không ngừng mở cửa hội nhập với thế giới Chúng ta gia nhập ASEAN, WTO và mới đấy nhất là trở thành một thành viên của Cộng đồng kinh tế ASEAN, cùng với việc tham gia hàng loạt các

tổ chức khác Xu thế toàn cầu hóa ngày càng mạnh mẽ buộc các quốc gia phải hợp tác và hội nhập, tham gia sâu rộng hơn vào các vấn đề của thế giới, và đương

nhiên, Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ Những tin tức về thế giới xung quanh ngày càng được độc giả Việt Nam quan tâm Thực tế đó đã khiến cho tần suất xuất hiện của tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam ngày càng nhiều hơn Trong khi đó, chúng ta vẫn chưa tìm ra được giải pháp phù hợp nhất để việc viết tên riêng tiếng nước ngoài, từ nhiều năm nay, giới khao học

và giới báo chí vẫn không ngừng cãi nhau với câu hỏi: Nên phiên âm hay nên giữ nguyên dạng theo hệ chữ Latin?

Đối với mỗi tờ báo Việt Nam nói riêng và nền báo chí nước nhà nói chung, những bất cập trong việc viết tên riêng tiếng nước ngoài đôi khi có thể ảnh hưởng đến sự chuyên nghiệp và uy tín của báo chí Độc giả phải tin và viết theo phiên bản nào khi mà mỗi tờ báo mỗi cách viết khác nhau; cả nền báo chí không có một cách viết thống nhất Do vậy với đề tài nghiên cứu này, chúng tôi mong muốn sẽ góp một phần công sức của mình, trong việc hoàn thiện hơn những giải pháp cho việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí

Tìm ra được một cách viết tên riêng tiếng nước ngoài thống nhất cho báo chí, chúng ta sẽ giải đáp được nhiều thắc mắc cho độc giả Lâu nay, nhiều người vẫn bối rối trong việc tra cứu khi gặp những tên riêng tiếng nước ngoài không được viết chính xác Khó khăn này là cản trở rất lớn trong quá trình học tập, nghiên cứu

và phát triển tri thức của mỗi cá nhân

Với những lý do được xem xét trên nhiều phương diện, chúng tôi cho rằng việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí là một đối tượng cần được nghiên cứu một cách kỹ lưỡng và sâu sắc

5 Mục tiêu và mục đích nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của chúng tôi là nghiên cứu thực trạng thiếu nhất quán trong việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí Việt Nam, đặc biệt trong hai loại hình báo in và báo điện tử Nghiên cứu nguyên nhân của thực trạng để từ đó

đề xuất một số giải pháp hợp lí và khả thi nhằm chuẩn hóa việc viết tên riêng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt

Mục đích nghiên cứu đề tài này là nhằm tìm ra hướng giải pháp phù hợp nhất

để giải quyết được những tồn tại, bất cập trong việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

Bên cạnh mô tả, cần phải phân tích, đánh giá được thực trạng của việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt hiện nay

Tìm hiểu xu hướng của các tòa soạn cũng như xu hướng của độc giả trong việc tiếp cận với các tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử

Tìm hiểu và phân tích những tranh cãi, những đề xuất xung quanh việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam hiện nay

7 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

7.2 Phương pháp nghiên cứu

Nhóm nghiên cứu chúng tôi kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau trong quá trình thực hiện đề tài Trong đó các phương pháp chính được sử dụng bao gồm:

Phương pháp miêu tả, phân tích: tài liệu trong và ngoài nước Phương pháp này nhằm làm rõ khái niệm tên riêng tiếng nước ngoài và khảo sát những cách viết tên riêng nước ngoài trên báo chí Việt Nam từ trước đến nay

Phương pháp so sánh, đối chiếu: khảo sát thực tế tình hình trên các tờ báo Việt Nam; lựa chọn những tờ báo mang tính đại diện cao trong nền báo chí Việt Nam hiện thời Phương pháp này nhằm nghiên cứu và đánh giá đúng thực trạng

Phương pháp phỏng vấn: khảo sát quan điểm của độc giả thông qua bảng hỏi

và phỏng vấn; phỏng vấn trực tiếp chuyên gia trong lĩnh vực ngôn ngữ học, báo chí truyền thông Phương pháp này nhằm nắm bắt được quan điểm và nguyện vọng thực tế của độc giả cũng như tiếp thu những nhận định từ phía chuyên gia để

từ đó đề xuất giải pháp hợp lí và khả quan

Phương pháp thống kê nhằm nắm chính xác những con số cụ thể về thực trạng đang diễn ra của việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam hiện nay

Phương pháp điều tra xã hội học với việc lấy ý kiến bạn đọc về cách thức trình bày tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt, bạn đọc đánh giá vấn đề này có tác động như thế nào đến cách tiếp nhận thông tin, xu hướng của độc giả trong cách tiếp nhận tên riêng tiếng nước ngoài

8 Đối tượng, phạm vi và giới hạn nghiên cứu

Đối tượng của đề tài nghiên cứu là cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt

Phạm vi nghiên cứu của chúng tôi gồm các tờ báo in và báo điện tử tiếng Việt sau:

Chúng tôi chọn tờ Quân đội nhân dân và tờ Nhân Dân là đối tượng khảo sát

đại diện cho báo in khu vực phía Bắc với cách viết tên riêng tiếng nước ngoài có những đặc trưng tương đối khác biệt với đa số các tờ báo in ở miền Nam Chính vì đây là hai tờ báo in có cơ quan chủ quản ở miền Bắc nên chúng tôi gặp nhiều khó

khăn trong quá trình thu thập các số báo cũ Điển hình nhất là tờ Nhân Dân, nhờ

sự trợ giúp của văn phòng đại diện báo Nhân Dân tại miền Nam, chúng tôi chỉ có

thể tiến hành khảo sát cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên các số báo trong tháng 12 năm 2015 Tuy nhiên chúng tôi còn tìm được thêm tám số báo Thời nay

(một ấn phẩm của báo Nhân Dân), đó là các số: 614, 615, 616, 617, 619, 620, 621,

622 Ngoài ra, trong quá trình thu thập còn có thêm ba số báo Nhân Dân cuối tuần

Số lượng báo tìm được tuy ít nhưng tin bài quốc tế trên các số báo này khá phong phú, thuận lợi cho việc khảo sát

Ngược lại, đối với tờ Quân đội nhân dân, dù không thể thu thập được các trang

báo in của các số báo cũ, chúng tôi tìm thấy tất cả các số báo in cần thiết trên trang báo điện tử của tờ báo này dưới dạng tập tin P F Điều này tạo thuận lợi cho việc thu thập đầy đủ, dễ kiểm soát và dễ lưu trữ hơn Chúng tôi tiến hành khảo sát cách viết tên riêng tiếng nước ngoài của tờ báo này dưới dạng thức PDF và chọn lưu trữ lại 200 mẫu trải đều trong tám tháng từ tháng 6 năm 2015 đến tháng 1 năm 2016 Tương tự, chúng tôi cũng tiến hành khảo sát cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên trang thời sự quốc tế của các tờ báo in miền Nam Chúng tôi chọn 3 tờ

báo để thu thập và khảo sát: Tuổi trẻ, Sài Gòn giải phóng và Người Lao Động Vì

lượng tiêu thụ của những tờ báo này có phần cao hơn so với các tờ báo khác trong khu vực nên chúng tôi cũng gặp khó khăn trong việc thu thập các số báo cũ Nhưng do các tờ báo này đều có cơ quan chủ quản tại Thành phố Hồ Chí Minh nên chúng tôi cũng thuận lợi trong việc liên hệ và thu thập mẫu báo

Cụ thể, với tờ Tuổi trẻ chúng tôi phải liên hệ với tòa soạn để mượn các bản lưu

của các số báo đã phát hành trong thời gian bảy tháng cuối năm 2015 và tháng đầu năm 2016 Tuy nhiên, tòa soạn chỉ có thể hỗ trợ để nhóm nghiên cứu có thể tiến hành khảo sát ngay tại tòa soạn vì lý do họ chỉ còn giữ rất ít bản lưu Việc này gây

ra một vài khó khăn cho nhóm nghiên cứu vì chúng tôi thực hiện khảo sát bằng phương thức thủ công, cần phải đánh dấu lên trang báo giấy, nhưng bản lưu không cho phép làm điều này Dù vậy, chúng tôi đã thực hiện khảo sát đầy đủ trên các số báo đã phát hành trong bảy tháng cuối năm 2015 và tháng đầu năm 2016

Đối với tờ Người Lao Động, chúng tôi đã liên hệ và xin lại các số báo cũ trong

giai đoạn khảo sát với số lượng khá đầy đủ như sau: với 21 số tháng 4/2015, 23 số tháng 5/2015, 11 số tháng 6/2015, 21 số tháng 7/2015, 23 số tháng 8/2015, 28 số tháng 9/2015, 23 số tháng 10/2015 và 16 số tháng 11/2015, 15 số trong tháng 1/2016

Đối với báo Sài Gòn giải phóng, số lượng thu thập được có phần ít hai tờ báo

trên vì không thu thập được báo cũ của tòa soạn Chúng tôi chỉ thu thập và khảo sát trên 9 số báo Sài Gòn giải phóng trong tháng 6/2015, 8 số tháng 8/2015, 8 số tháng 9/2015, 16 số tháng 10/2015 và 8 số tháng 11/2015 và 9 số tháng 1/2016 Đối với báo điện tử, chúng tôi thu thập và khảo sát trên ba trang báo trực tuyến

là Vnexpress, Vietnamnet và Nhân dân Vì đặc thù của báo điện tử là được lưu trữ

trên Internet nên đây là yếu tố thuận lợi cho nhóm nghiên cứu chúng tôi trong quá trình thu thập tư liệu để khảo sát Chúng tôi vẫn chọn ngẫu nhiên 200 mẫu để lưu trữ và khảo sát trong giai đoạn bảy tháng cuối năm 2015 và tháng đầu năm 2016 Giới hạn nghiên cứu: do yêu cầu thời gian nghiên cứu tương đối ngắn nên thời gian nghiên cứu của nhóm chúng tôi được tiến hành từ tháng 6/2015 đến tháng 1/2016

9 Đóng góp mới của đề tài

Với đề tài nghiên cứu này, nhóm nghiên cứu chúng tôi đã có những đóng góp nhất định cho mục tiêu phát triển của báo chí Việt Nam nói chung mà trong đó đặc biệt chú trọng đến việc trình bày tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện

tử Việt Nam

Trong quá trình tiến hành khảo sát, thống kê, phân tích, so sánh những số liệu

về tên riêng nước ngoài trên báo in và báo điện tử, chúng tôi đã phần nào làm rõ

sự giống và khác nhau trong phong cách viết tên riêng tiếng nước ngoài giữa các

tờ báo miền Bắc với các tờ báo miền Nam

Không chỉ tiến hành so sánh giữa các tờ báo miền Bắc và miền Nam, chúng tôi cũng đã trình bày được những điểm tương đồng và khác biệt giữa báo in và báo điện tử trong cùng một vấn đề nghiên cứu về cách viết tên riêng tiếng nước ngoài

Để phục vụ cho quá trình nghiên cứu, chúng tôi cũng đã khảo sát hàng loạt các

tờ báo in và các trang báo điện tử, phỏng vấn các nhà báo có kinh nghiệm, trưởng ban quốc tế của các tòa soạn uy tín, qua đó phần nào cũng đã cho thấy được phong cách trình bày và quan điểm độc lập trong việc viết tên riêng tiếng nước ngoài của nhiều cơ quan báo chí khác nhau

Quan trọng nhất, sau khi nghiên cứu vấn đề một cách sâu sắc, chúng tôi đã biên soạn ra được một bộ quy tắc viết tên riêng tiếng nước ngoài khả thi và phù hợp với thực tế phát triển của báo in và báo điện tử tiếng Việt hiện nay

10 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn

10.1 Ý nghĩa lý luận

Đề tài nghiên cứu khoa học về tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử Việt Nam tuy chỉ thực hiện trong một thời gian ngắn nhưng đạt được những ý nghĩa nhất định mặt lý luận Nhóm nghiên cứu chúng tôi tin rằng công

trình nghiên cứu này sẽ có thể trở thành một tài liệu tham khảo hữu ích cho những nghiên cứu có liên quan đến báo chí và ngôn ngữ báo chí, đặc biệt là những nghiên cứu liên quan đến đối tượng cách viết tên riêng tiếng nước ngoài

10.2 Ý nghĩa thực tiễn

Chúng tôi mong rằng, báo cáo nghiên cứu của chúng tôi có thể góp phần làm sáng tỏ hơn nữa tình trạng của tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí Việt Nam hiện nay mà đặc biệt là trong mảng báo in và báo điện tử

Giải pháp mà chúng tôi đề xuất thông qua báo cáo nghiên cứu này có thể góp phần giải quyết sự thiếu nhất quán, tình trạng hỗn loạn và phức tạp trong cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí hiện nay

11 Kết cấu của đề tài

Đề tài nghiên cứu về tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt giai đoạn 2015-2016 có kết cấu đơn giản nhưng chặt chẽ và thể hiện được nội dung vấn đề Kết cấu của đề tài gồm ba phần chính, được chia thành ba chương lớn với những vấn đề được đào sâu nghiên cứu Trong mỗi chương, nhóm nghiên cứu chúng tôi tập trung giải quyết từng câu hỏi cụ thể để từ đó làm rõ vấn

đề mà mỗi chương đang hướng đến

Ngoài phần mở đầu và phụ lục, chúng tôi tập trung đi vào ba phần chính lần lượt được trình bày trong ba chương một, hai, ba là thực trạng, nguyên nhân và giải pháp cho vấn đề nghiên cứu cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in

và báo điện tử tiếng Việt

hương 1: Thực trạng viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện

tử tiếng Việt giai đoạn 2015-2016

Trong chương này, nhóm nghiên cứu chúng tôi tập trung mô tả, phân tích thực trạng hiện nay của việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử

tiếng Việt Đó là mô tả và phân tích sự thiếu nhất quán, việc chúng ta sử dụng quá nhiều cách viết khác nhau trong cùng một lúc

Những số liệu thống kê cụ thể qua quá trình khảo sát được biểu diễn bằng những biểu đồ là bằng chứng xác thực cho thấy sự thiếu nhất quán trong cách viết tên riêng tiếng nước ngoài Đồng thời, thông qua đó, chúng ta cũng nhìn nhận rõ hơn về phong cách, quan điểm viết tên riêng tiếng nước ngoài của các tờ báo khác nhau

Bên cạnh các phân tích cho thấy sự hỗn loạn và bất nhất giữa các tờ báo trong cách viết tên riêng nước ngoài, chúng tôi còn tìm ra được những trường hợp thiếu

nhất quán trong cùng một cơ quan báo chí mà cụ thể ở đây là tờ Nhân dân

hương 2: Nguyên nhân dẫn đến thực trạng thiếu nhất quán trong cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt giai đoạn 2015-2016 Đây là chương chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu nhất quán trong cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt Chúng tôi chỉ ra những nguyên khách quan và nguyên nhân chủ quan khác nhau

a nguyên nhân khách quan được đề cập đến trong chương này xuất phát từ những đặc trưng về mặt ngôn ngữ của tiếng Việt Từ lỗi do phát âm cho đến bảng chữ cái tiếng Việt Nhìn vào các nguyên nhân khách quan này, chúng ta thấy được

cả yếu tố văn hóa và phong cách ngôn ngữ của từng vùng miền trên cả nước Nguyên nhân chủ quan xuất phát từ phía người làm báo, các cơ quan báo chí

và cơ quan chức năng có thẩm quyền Những khác biệt của từng cá tính, từng tư duy và nhận thức cá nhân của người làm báo đã dẫn đến sự khác biệt giữa các nhà báo, các cơ quan báo chí khác nhau trong cách thể hiện tên riêng tiếng nước ngoài

Và trước tình hình đó, những người cầm cân nãy mực của nền báo chí Việt Nam vẫn đang còn lúng túng trong việc đưa ra một bộ quy tắc chuẩn mực để viết tên riêng tiếng nước ngoài trên toàn lãnh thổ

hương 3: Những giải pháp có tính đề nghị về việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt

Từ thực trạng và nguyên nhân được phân tích trong hai chương trước Nhóm nghiên cứu chúng tôi đi đến quá trình tìm hiểu và đưa ra một số giải pháp mà chúng tôi cho rằng xác đáng nhất nhằm phần nào giải quyết sự thiếu nhất quán trong việc tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt

Chúng tôi tìm hiểu và phân tích những giải pháp mà các chuyên gia, các nhà báo, các nhà ngôn ngữ học quan tâm đến vấn đề này đã đề xuất trong nhiều năm qua Nhằm thông qua đó để nhóm nghiên cứu có được cái nhìn khách quan và toàn diện trong việc đề xuất giải pháp cũng như có thể tham khảo được những đề xuất thiết thực và khả thi

Bên cạnh đó, chúng tôi còn tiến hành khảo sát ý kiến độc giả để có được những

số liệu thống kê cụ thể và đề xuất ra những giải pháp cụ thể, hướng đến những yêu cầu thự tế từ phía độc giả cho từng trường hợp cụ thể của tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo điện tử tiếng Việt Một số độc giả, với vai trò là người tiếp nhận thông tin cũng là đối tượng phục vụ của báo chí, đã có những đề xuất thiết thực, gần gũi và khả thi cho vấn đề nan giải này

CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG VIẾT TÊN RIÊNG TIẾNG NƯỚC NGOÀI TRÊN BÁO IN VÀ BÁO ĐIỆN TỬ TIẾNG VIỆT GIAI ĐOẠN 2015 – 2016

Kể từ khi tờ Gia Đ nh báo – tờ báo đầu tiên bằng chữ Quốc ngữ ra đời ở Sài

Gòn vào ngày 15 tháng 4 năm 1865 đến nay, báo chí Việt Nam đã trải qua nhiều thăng trầm với những biến đổi của lịch sử dân tộc Việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và bây giờ là cả trên báo điện tử cũng có nhiều thay đổi theo từng thời kỳ, từng giai đoạn khác nhau Chúng tôi cho rằng việc nhìn lại quá trình phát triển của báo chí Việt Nam từ khởi thủy đến nay là cần thiết để khái quát về quá trình thay đổi, hiểu rõ sự ảnh hưởng của thời đại trên từng trang báo, từ đó có

cơ sở để hiểu rõ sự thiếu nhất quán trong cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí Việt Nam, mà cụ thể là báo in đã xuất hiện từ những tin bài được viết bằng chữ Quốc ngữ đầu tiên

1 Các giai đoạn phát triển của báo chí Việt Nam

1.1 Giai đoạn 1: Báo chí Việt Nam từ khởi thủy đến 1945

Ngày 1 tháng 9 năm 1958, thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam, chính quyền nhà Nguyễn với sự yếu kém về quân sự và cả về chiến lược đã không thể chống lại sự xâm lược bằng sức mạnh quân sự của Pháp Việt Nam cùng với Lào, Campuchia trở thành khu vực thuộc địa của Pháp với tên gọi mới là Liên bang Đông ương thuộc Liên hiệp Pháp Tính chất thuộc địa nửa phong kiến của xã hội Việt Nam giai đoạn này cũng là tính chất của nền báo chí Việt Nam từ khởi thủy cho đến khi chế độ thuộc địa sụp đổ

Ba loại ngôn ngữ chính trên báo chí thời bấy giờ là: Pháp, Hán và Quốc ngữ Trong đó báo chí tiếng Pháp chiếm đại đa số Vì lẽ đó, ngôn ngữ của tên riêng trên báo chí hoàn toàn bị lệ thuộc vào tiếng Pháp Một số tờ báo tiếng Pháp và tiếng

Việt nổi tiếng thời bấy giờ như Gia Đ nh Báo, Đông Dương tạp chí, Nam Phong

tạp chí, La ourrier de la ochinchine, La loche Felée… đều có cách viết tên

riêng tiếng nước ngoài theo tiếng Pháp

Nguồn: su/20150424/%E2%80%8B150-nam-bao-chi-quoc-ngu-viet-nam/738212.html

http://tuoitre.vn/tin/tuoi-tre-cuoi-tuan/cuoc-song-muon-mau/phong-Nguồn: su/20150424/%E2%80%8B150-nam-bao-chi-quoc-ngu-viet-nam/738212.html

http://tuoitre.vn/tin/tuoi-tre-cuoi-tuan/cuoc-song-muon-mau/phong-Năm 1939, hiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ Các dân tộc thuộc địa trong

đó có cả Việt Nam dù muốn d không cũng đều phải tham gia vào cuộc chiến Tháng 9 năm 1940, Nhật nhảy vào Đông ương Thực dân Pháp và Đế quốc Nhật tuy ngoài mặt tỏ ra hợp tác với nhau cùng cai trị Đông ương, song vẫn ngấm ngầm có những kế hoạch để hất cẳng nhau nhằm độc chiếm Đông ương

Trước những phức tạp của thời cuộc, nhiều tờ báo cách mạng liên tục được ra

đời như Việt Nam độc lập (1941), Cờ Giải Phóng (1942), Cứu quốc (1942) Tuy

nhiên, các tờ này chủ yếu vẫn sử dụng tên riêng nước ngoài theo nguyên bản tiếng Pháp, phiên âm từ tiếng Pháp Chỉ một số ít tờ sử dụng cách phiên âm theo tiếng Hán

Nguồn: cach-mang-viet-nam-191316.html

http://dangcongsan.vn/anh/nhung-chung-nhan-lich-su-cua-bao-chi-Nguồn: mang-viet-nam-191316.html

http://dangcongsan.vn/anh/nhung-chung-nhan-lich-su-cua-bao-chi-cach-1.2 Giai đoạn 2: Báo chí iệt Nam từ 1945 đến 1975

Trong thời kỳ 30 năm kháng chiến bảo vệ tổ quốc, chúng ta có thể chia những vận động của lịch sử báo chí ra thành hai giai đoạn nhỏ

Giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp từ 1945 đến 1954, cả báo chí

kháng chiến và báo chí trong vùng tạm chiếm vẫn sử dụng cách viết tên riêng tiếng nước ngoài theo tiếng Pháp Điều này đã cho thấy sự ảnh hưởng khá sâu rộng của tiếng Pháp đối với báo chí Việt Nam

Nhưng trong giai đoạn kháng chiến chống đế quốc Mĩ từ 1954 trở đi, báo chí

có sự khác biệt khá rõ rệt giữa hai miền Nam – Bắc trong việc viết tên riêng tiếng nước ngoài

Báo chí hoạt động dưới chế độ Xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc sử dụng cách phiên âm tên riêng nước ngoài ra tiếng Việt Bốn tờ nhật báo tiêu biểu nhất của

báo chí miền Bắc XHCN trong thời kỳ này là: Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Hà

Nội Mới, Hải Phòng

Nguồn:

cuoi-tuan/cuoc-song-muon- mau/phong-

http://tuoitre.vn/tin/tuoi-tre-su/20150424/%E2%80%8B1 50-nam-bao-chi-quoc-ngu- viet-nam/738212.html

Trong khi đó, báo chí hoạt động dưới chế độ tư bản – thực dân kiểu mới ở miền Nam sử dụng cách phiên âm tên ngoài ra tiếng Việt thông qua tiếng Hán

Nguồn: su/20150424/%E2%80%8B150-nam-bao-chi-quoc-ngu-viet-nam/738212.html

http://tuoitre.vn/tin/tuoi-tre-cuoi-tuan/cuoc-song-muon-mau/phong-1.3 Giai đoạn 3: Báo chí iệt Nam từ 1975 đến nay

Tháng 4 năm 1945, chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giành thắng lợi, đất nước

ta hoàn toàn giải phóng, hai miền Nam – Bắc thống nhất Sự kiện lịch sử quan

trọng ấy là dấu son cho sự thay đổi toàn diện của cả dân tộc, trong đó có sự thay

đổi của nền báo chí nước nhà

Từ sau 1975 đến trước đổi mới báo chí miền Nam trở thành một phần của báo

chí cả nước Cách viết tên riêng nước ngoài cũng đi theo miền Bắc phiên âm tên

riêng nước ngoài ra tiếng Việt

Ảnh: Nguyễn Minh Bằng

Tuy nhiên, từ đổi mới đến nay, báo chí miền Nam đã có sự biến chuyển trong

cách viết tên riêng nước ngoài Nhiều tờ báo tiến tới việc giữ nguyên văn tên nước

ngoài nếu thuộc hệ chữ Latin hoặc phiên âm ra hệ chữ Latin nếu là ngôn ngữ khác

Những thống kê và phân tích cụ thể về việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in và báo hiện tử trong 6 tháng cuối năm 2015 sẽ được trình bày trong phần tiếp theo

Trên đó là khái lược tiến trình phát triển của báo chí Việt Nam theo dòng chảy lịch sử, quá trình thay đổi của cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí Việt Nam qua từng thời kỳ Chúng tôi cho rằng những thay đổi trên trở thành đặc trưng cho từng thời kỳ, biểu trưng cho trình độ hiểu biết, khả năng và tư duy của con người (người làm báo và người đọc báo) trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể Báo chí thời chiến có nhiều chức năng khác với báo chí thời bình, nó là công cụ của nhiều thế lực, và sức ảnh hưởng của nó góp phần vào việc làm thay đổi cả vận mệnh dân tộc Mặc dù vậy vẫn không thể phủ nhận sự thiếu thống nhất trong cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo in giữa từng thời kỳ là một khó khăn cho người đọc nếu họ sống trong hai hay ba giai đoạn lịch sử nêu trên Xét thấy đến giai đoạn gần đây báo chí có xu hướng gần như thống nhất trong cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí miền Nam và miền Bắc Đa số tờ báo chọn cách phiên âm tiếng Việt để người đọc dễ dàng phát âm, tuy nhiên sự thay đổi vẫn tiếp tục diễn ra

ho đến nay, sau nhiều tranh cãi từ những nghiên cứu, những kiến nghị được

đề ra, báo chí Việt Nam vẫn chưa có được một bộ quy tắc thống nhất cho việc viết tên riêng tiếng nước ngoài Sự thiếu thống nhất và những lộn xộn về việc viết tên riêng tiếng nước ngoài hàng ngày hàng giờ vẫn hiện hữu trên mặt báo in và nay thêm cả báo điện tử tiếng Việt