Thẩm quyền và thủ tục tranh chấp lối đi qua Các quy phạm pháp luật về công chức là một trong những phần quan trọng để hình thành một chế định quan trọng trong ngành luật hành chính. Nếu như cơ quan hành chính nhà nước là một chỉ thể cơ bản tham gia vào hầu hết các quan hệ pháp luật hành chính và sử dụng quyền lực nhà nước để tác động lên các hệ cơ quan đó, thì cán bộ, công chức, viên chức, trong đó có công chức là chủ thể cụ thể, đại diện cho cơ quan hành chính sử dụng quyền lực nhà nước ấy tham gia vào các quan hệ pháp luật hành chính.
Trang 1A Mở đầu
Các quy phạm pháp luật về công chức là một trong những phần quan trọng để hình thành một chế định quan trọng trong ngành luật hành chính Nếu như cơ quan hành chính nhà nước là một chỉ thể cơ bản tham gia vào hầu hết các quan hệ pháp luật hành chính và sử dụng quyền lực nhà nước để tác động lên các hệ cơ quan đó, thì cán bộ, công chức, viên chức, trong đó có công chức là chủ thể cụ thể, đại diện cho cơ quan hành chính sử dụng quyền lực nhà nước ấy tham gia vào các quan hệ pháp luật hành chính Vì vậy, vấn đề để có một đội ngũ công chức tốt, có đủ phẩm chất chính trị, có năng lực chuyên môn nghiệp vụ, cần, kiệm, liêm, chính, chí công
vô tư để xứng đáng thay mặt nhà nước sử dụng quyền lực nhà nước tham gia vào các quan hệ pháp luật đặc biệt là quan hệ pháp luật hành chính thì rất là quan trọng
và luôn luôn nhận được sự quan tâm của nhiều người, của dư luận xã hội Do đó không kém phần quan trọng đó là việc đặt ra một chế định pháp lý phù hợp với đội ngũ công chứ, đặc biệt đó là về vấn đề trách nhiệm pháp lý của công chức trong hoạt động công vụ Công chức trong khi thực hiện hoạt động công vụ nếu vi phạm pháp luật thì tùy theo tính chất và mức độ vi phạm phải chịu các loại trách nhiệm pháp lý khác nhau như: trách nhiêm kỷ luật, trách nhiệm vật chất, trách nhiệm hình
sự, trách nhiệm hành chính; trong đó, trách nhiệm kỷ luật là một nội dung vô cùng quan trọng và được nhiều người quan tâm đến để áp dụng đối với công chức để từ
đó có được một đội ngũ công chức vững mạnh hơn
B Nội dung
I Các khái niệm
1 Công chức
Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức
vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc
Trang 2quân đội nhân dân mà không phải là sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ nhân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị xử nghiệp thì lương được đảm bảo từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật
Công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng để giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước
Công chức trong hệ thống Viện kiểm sát nhân dân được quy định tại điều 8, Nghị
định số 06/2010/NĐ_CP, ngày 25 tháng 1 năm 2010 của Chính phủ “Quy định những người là công chức” Những người trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn
vị sự nghiệp công lập thuộc Viện kiểm sát nhân dân là công chức Ta có thể hiểu rằng: Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước Đơn
vị sự nghiệp công lập trong hệ thống Viện kiểm sát nhân dân là Trường đại học Kiểm sát Hà Nội, Phân hiệu trường đào tạo – bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm sát thành phố Hồ Chí Minh v.v…
2 Trách nhiệm kỷ luật công chức
Trách nhiệm kỷ luật được xác định là trách nhiệm pháp lý do cơ quan, đơn vị có thẩm quyền áp dụng đối với cán bộ, công chức, vi phạm các quy định về nghĩa vụ, đạo đức và văn hóa giao tiếp, vi phạm các quy định về những việc cán bộ, công chức không được làm và vi phạm pháp luật bị tòa án tuyên là có tội hoặc bị cơ quan thẩm quyền kết luận bằng văn bản về hành vi vi phạm pháp luật
Trang 3Hoặc có thể hiểu ngắn gọn như sau, trách nhiệm kỷ luật là trách nhiệm pháp lý
áp dụng với cán bộ, công chức, viên chức do vi phạm kỷ luật, quy phạm quy tắc hay nghĩa vụ trong hoạt động công vụ hoặc vi phạm pháp luật mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ví dụ về trường hợp công chức phải chịu trách nhiệm kỷ luật: Công chức có thái
độ hách dịch, cửa quyền hoặc gây khó khan, phiền hà đối với cơ quan tổ chức, tổ chức đơn vị cá nhân trong thi hành công vụ v.v…
II Cơ sở pháp lý
Cơ sở pháp lý để từ đó nghiên cứu, tìm hiểu về vấn đề trách nhiệm kỷ luật của công chức đó là:
- Luật cán bộ, công chức năm 2008;
- Nghị định số 34/2011/NĐ-CP về quy định xử lý kỷ luật đối với công chức
III Các hình thức kỷ luật công chức, nguyên tắc xử lý kỷ luật; thời hạn, thời hiệu xử lý kỷ luật
1 Các hình thức kỷ luật công chức và nguyên tắc xử lý kỷ luật
a Các hình thức kỷ luật công chức
Công chức vi phạm quy định của Luật cán bộ, công chức và các quy định khác của pháp luật có liên quan thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm phải chịu một trong những hình thức kỷ luật theo quy định của Nghị định 34/2011/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 17 tháng 5 năm 2011 quy định về xử lý kỷ luật đối với công chức:
- Đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý áp dụng các hình thức kỷ luật sau: Khiển trách; Cánh cảo; Hạ bậc lương; Cách chức; Buộc thôi việc.
- Đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý áp dụng các hình thức kỷ luật sau: Khiển trách; Cảnh cáo; Hạ bậc lương; Giáng chức; Cách chức; Buộc thôi việc.
Trang 4* Làm rõ các hình thức kỷ luật áp dụng với công chức vi phạm kỷ luật: (theo Nghị định 34/2011/NĐ-CP):
1. Khiển trách: (Điều 9)
Hình thức kỷ luật khiển trách áp dụng đối với công chức có một trong các hành vi
vi phạm pháp luật sau đây:
- Có thái độ hách dịch, cửa quyền hoặc gây khó khan, phiền hà đối với cơ quan,
tổ chức, đơn vị, cá nhân trong thi hành công vụ;
- Không thực hiện nhiệm vụ được giao mà không có lý do chính đáng;
- Gây mất đoàn kết trong cơ quan, tổ chức, đơn vị;
- Tự ý nghỉ việc, tổng số từ 03 đến dưới 05 ngày làm việc trong một tháng;
- Sử dụng tài sản công trái pháp luật;
- Xác nhận giấy tờ pháp lý cho người không đủ điều kiện;
- Vi phạm quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng; thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí; kỷ luật lao động; bình đẳng giới; phòng, chống tệ nạn mại dâm và các quy định của pháo luật liên quan đến công tác
2. Cảnh cáo: (Điều 10)
Hình thức kỷ luật cảnh cáo áp dụng đối với công chức có một trong các hành vi
vi phạm pháp luật sau đây:
-Cấp giấy tờ pháp cho người không đủ điều kiện;
- Sử dụng thông tin, tài liệu của cơ quan, tổ chức, đơn vị để vụ lợi;
- Không chấp hành quyết định điều động, phân công công tác của cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền;
Trang 5- Sử dụng giấy tờ không hợp pháp để được tham gia đào tạo, bồi dưỡng; được
dự thi nâng ngạch công chức;
- Tự ý nghỉ việc, tổng số từ 05 đến dưới 07 ngày làm việc trong một tháng;
- Sử dụng trái phép chất ma túy bị cơ quan công an thông báo về cư quan, tổ chức, đơn vị nơi công chức đang công tác;
- Bị phạt tù cho hưởng án treo hoặc cải tạo không giam giữ đối với công chức lãnh đạo, quản lý;
- Vi phạm ở mức độ nghêm trọng quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; kỷ luật lao động; bình đẳng giới; phòng, chống tệ nạn mại dâm và các quy định khác của pháp luật liên quan đến công chức những đã thành khẩn kiểm điểm trong quá trình xem xét xử ký kỷ luật
3. Hạ bật lương: (Điều 11)
Hình thức kỷ luật hạ bật lương áp dụng đối với công chức có một trong các hành
vi vi phạm pháp luật sau đây:
- Không thực hiện nhiệm vụ chuyên môn được giao mà không có lý do chính đáng, gây ảnh hướng đến công việc chung của cơ quan, tổ chức, đơn vị;
- Lợi dụng vị trí công tác, cố ý làm trái pháo luật với mục đích vụ lợi;
- Vi phạm ở mức độ nghiêm trọng quy định của pháo luật về phòng, chống tham nhũng; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; kỷ luật lao động; bình đẳng gới; phòng, chống tệ nạn mại dâm và các quy định khác của pháp luật liên quan đến công chức
4. Giáng chức: (Điều 12)
Hình thức kỷ luật giáng chức áp dụng đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý có một trong các hành vi vi phạm pháp luật sau đây:
Trang 6-Không hoàn thành nhiệm vụ quản lý, điều hành theo sự phân công mà không
có lý do chính đáng, để xảy ra hậu quả nghiêm trọng;
- Vi phạm ở mức độ nghiêm trọng quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng; thực hành tiết kiệm, chống lãnh phí; bình đẳng giới; phòng, chống tệ nạn mại dâm và các quy định khác của pháp luật liên quan đến công chức nhưng đã thành khẩn kiểm điểm trong quá trình xe xét xử lý kỷ luật;
- Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị để xảy ra hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong phạm vi phụ trách mà không có biện pháp ngăn chặn
5. Cách chức: (Điều 13)
a) Hình thức kỷ luật cách chức áp dụng đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý có một trong các hành vi vi phạm pháp luật sau đây:
- Sử dụng giấy tờ không hợp pháp để được bổ nhiệm chức vụ;
- Không hoàn thành nhiệm vụ quản lý, điều chỉnh theo sự phân công mà không
có lý do chính đáng, để xảy ra hậu quả rất nghiêm trọng;
- Bị phạt tù cho hưởng án treo hoặc cải tạo không giam giữ;
- Vi phạm ở mức độ rất nghiêm trọng về quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; bình đẳng giới; phòng, chống tệ nạn mại dâm và các quy định khác của pháp luật liên quan đến công chức b) Việc áp dụng hình thức kỷ luật cách chức đối với công chức giữ các chức danh tư pháp được thực hiện theo quy định của Nghị định này và quy định của pháp luật chuyên ngành
6. Buộc thôi việc: (Điều 14)
Hình thức kỷ luật buộc thôi việc áp dụng đối với công chức có một trong các hành vi vi phạm pháp luật sau đây:
Trang 7-Bị phạt tù mà không hưởng án treo;
- Sử dụng giấy tờ không hợp pháp để được tuyển dụng vào cơ quan, tổ chức, đơn vị;
- Nghiện ma túy có xác nhận của cơ quan y tế có thẩm quyền;
- Tự ý nghỉ việc, tổng số từ 07 ngày làm việc trở lên trong một tháng hoặc từ 20 ngày làm việc trở lên trong một năm mà đã được cơ quan sử dụng công chức thông báo bằng văn bản 03 lần liên tiếp
- Vi phạm ở mức độ đặc biệt nghiêm trọng quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; kỷ luật lao động; phòng, chống tệ nạn mại dâm và các quy định khác của pháp luật liên quan đến công chức
2 Thời hạn, thời hiệu xử lý kỷ luật
Thời hiệu xử lý kỷ luật (thời hạn quy định mà khi hết thời hạn đó cán bộ, công
chức có hành vi vi phạm không bị xem xét xử lý kỷ luật) là 24 tháng, kể từ thời điểm có hành vi vi phạm
Thời hạn xử lý kỷ luật đố với cán bộ, công chức (là khoảng thời gian từ khi phát hiện hành vi vi phạm kỷ luật của cán bộ, công chức đến khi có quyết định xử lý kỷ luật của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền) không quá 2 tháng Trường hợp vụ việc
có những tình tiết phức tạp cần có thời gian thanh tra, kiểm tra để xác minh làm rõ thêm thì thời hạn xử lý kỷ luật có thể kéo dài nhưng tối đa không quá 4 tháng
Trong thời gian xem xét, xử lý kỷ luật công chức nếu công chức đó tiếp tục làm việc có thể gây khó khăn trong việc xem xét, xử lý thì cơ quan, tổ chức, đơn vị quảm lý công chức có thể ra quyết định tạm đình chỉ công tác Thời hạn đình chỉ công tác không quá 15 ngày, trường hợp cần thiết có thể kéo dài thêm nhưng tối đa không quá 15 ngày Hết thời hạn tạm đình chỉ công tác nếu công chức không bị xử
lý kỷ luật thì được tiếp tục bố trí làm việc ở vị trí cũ
Trang 8Công chức bị khiển trách hoặc cảnh cáo thì thời gian nâng lương bị kéo dài 6 tháng, bị giáng chức, cách chức thì thời gian nâng lương bị kéo dài 12 tháng kể từ ngày quyết định kỷ luật có hiệu lực
Công chức bị kỷ luật từ khiển trách tới cách chức thì không thực hiện việc nâng ngạch, quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm trong thời hạn 12 tháng, kể từ ngày quyết định
kỷ luật có hiệu lực
Công chức đang trong thời gian xem xét kỷ luật, đang bị điều tra, truy tố, xét xử thì không được ứng cử, đề cử, bổ nhiệm, điều động, luân chuyển, biệt phái, đào tạo, bồi dưỡng thi nâng ngạch, giải quyết nghỉ hưu hoặc thôi việc
Công chức bị kỷ luật cách chức do tham nhũng thì không được bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo, quản lý
IV Thực trạng trong việc truy cứu trách nhiệm kỷ luật của công chức
1 Thực trạng
Trong xã hội, vi phạm luật của công chức là một vấn đề được dư luận quan tâm rất nhiều Có rất nhiều vụ việc trong việc vi phạm kỷ luật của công chức trong thực tế
Có lẽ khi nói về khía cạnh này đầu tiên trước tất cả phải kể đến đó là vấn đề tham nhũng Đây là vấn đề nổi lên hàng đầu và mức độ diễn ra ngày càng phức tạp
và nghiêm trọng, tình trạng cửa quyền, sách nhiễu, gây phiền hà của một bộ phận công chức đã gây bức xúc đối với nhân dân
Lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ cũng là một trong những hành vi vi phạm kỷ luật mà công chức mắc phải Việc lạm dụng quyền hạn, chức vụ của mình có thể dẫn tới nhiều hệ lụy, làm cho “công tư lẫn lộn” để mang lại lợi ích cho bản thân mình Thực trạng công chức lạm dung quyền hạn của mình không còn là điều quá xa lạ, đặc biệt là ở việc lạm dụng chức vụ và quyền hạn để
Trang 9điều chuyển, bổ nhiệm, tuyển dụng nhân sự; cụ thể là việc bất chấp dư luận cũng như các quy định của pháp luật để đưa bà con, anh chị em họ hàng của mình vào cơ quan làm việc gây ra rất nhiều hậu quả về vấn đề biên chế cũng như vấn đề về ngân sách của nhà nước
Hiện nay, tình trạng công chức trốn trách trách nhiệm, lơ là công việc hay thoái thác nhiệm vụ cũng xảy ra khá nhiều và nó không còn là hiện tượng hiếm gặp nữa
Ví dụ: Trong bài viết: Bệnh vô cảm, công chức cắp ô và giấc “hóa rồng” trên
mạng Vietnam.net đã nhận định: chính phủ đã hơn một lần lên tiếng cảnh báo thực trạng có một bộ phận không nhỏ công chức đang ngày càng vô cảm với nhân dân
và thậm chí với cả chức phận của mình Tỷ lệ công chức cắp ô, lĩnh lương đều đặn
mà không có đóng góp gì đáng kể cho cơ quan là một ví dụ “Sáng cắp ô đi, tối cắp ô về” là tình trạng rất không tốt, gây ra nhiều hệ quả cho xã hội Hoặc có
những trường hợp mà thái độ phục vụ nhân dân của công chức cũng rất đáng lo ngại gây nhiều bất bình trong nhân dân cũng như là đã làm mất đi lòng tin của nhân dân đối với đội ngũ công chức nói chung Ngoài ra còn xuất hiện tình trạng đùn đẩy trốn tránh trách nhiệm cũng như đổ lỗi cho người khác khi có xảy ra sai phạm trong công việc, nhiệm vụ được giao
Ngoài ra, còn một thực trạng nữa của gây bức xúc cho xã hội đó chính là tình trạng công chức sử dụng tài sản công của nhà nước, của nhân dân vào mục đích cá
nhân còn tồn taij, xuất hiện ở nhiều nơi Một ví dụ điển hình cho trường hợp này là: Kỳ nghĩ tết Bính Thân năm 2016 Thủ tướng chính phủ đã có công điện đôn đốc
thực nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết, trong đó yêu cầu lãnh đạo, cơ quan, đợn vị địa phương không tham dự lễ hội nếu không được phân công; Cán bộ công chức không
đi lễ hội trong giờ hành chính, không sử dụng xe công trừ trường hợp thực thi nhiệm vụ, Ban Bí thư Trung ương đã có chỉ đạo quyết liệt về vấn đề này Tuy nhiên, một bộ phần cán bộ công chức nhà nước vẫn sử dung thời gian làm việc và dung xe công để đi lễ hội, điển hình như vụ việc xảy ra tại đền Trần ở tỉnh Nam
Trang 10Định vào sáng ngày 23 tháng 2, chỉ trong vòng nữa giờ đồng hồ, phóng viên đã đếm được gần 10 xe công mang biển kiểm soát của nhiều tỉnh thành đậu gần cử đền.1
2 Nguyên nhân của các vị phạm dẫn tới việc phải truy cứu trách hiệm kỷ luật công chức
Tuy nhà nước đã có những biện pháp để truy cứu trách nhiệm kỷ luật đối với những công chức vi phạm nhưng thực tế trong đời sống xã hội vẫn còn tồn tại rất nhiều những hành vi vi phạm để phải dẫn tới việc truy cứu trách nhiệm kỷ luật đối với công chức
Trước hết có lẽ phải nó tới cơ chế quản lý nhà nước, trình độ quản lý còn có kẽ
hở tạo điều kiện cho những hành vi tham ô, tham nhũng có thể diễn ra, nảy sinh trong các quan hệ xã hội nhằm mục đích thu lợi
Một bộ phận công chức bị suy thoái về mặt đạo đức, công tác giáo dục cũng như quản lý công chức còn nhiều sơ sót Còn tồn tại chủ nghĩa cá nhân luôn luôn nghĩ tới lợi ích của bản thân mà không nghĩ tới nhân dân, không phát huy chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa cá nhân còn tồn tại sẽ gây ra những hậu quả rất lớn đối với đất nước ta-một đất nước đang trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội, đặc biệt là chủ nghĩa cac nhân trong lòng đội ngũ công chức
Công tác phòng chống tham nhũng ở một số nơi chưa chặt chẽ và kỹ càng, xử lý tham nhũng ở những nơi đó cũng chưa thật sự đạt được hiệu quả cao Chưa huy động được lực lượng của quần chúng cùng tham gia phòng chống tham nhũng hay
sự bao che lẫn nhau giữa các công chức gây khó khăn trong công tác quản lý cũng như công tác điều tra về những vụ việc như thế này
Hay những thủ tục hành chính phiền hạ càng tạo ra những sơ hở để những việc như hối lộ, tham ô diễn ra Cũng có thể kể đến chế độ lương bổng chưa phù hợp,
1 Theo tin tức báo điện tử VTV-Đài truyền hình Việt Nam.