Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy - Từ thực tiễn thành phố Hà Nội

Theo thống kê, giai đoạn 2015 - 2019, Chính phủ đã ban hành 09 Nghị định, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 05 Quyết định liên quan đến công tác PCCC, CNCH…Pháp luật ngày càng hoàn thiện q

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

MAI LÊ KHANH

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY

TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

MAI LÊ KHANH

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY

TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành : Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số : 8 38 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN QUANG THÁI

HÀ NỘI - 2021

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn về đề tài “Xử phạt vi phạm hành chính trong

lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy - từ thực tiễn thành phố Hà Nội” trước hết

tôi xin đặc biệt cảm ơn tới TS Nguyễn Quang Thái đã quan tâm chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ tận tình về nội dung và phương pháp nghiên cứu khoa học trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám đốc, Khoa Sau đại học, cùng các quý thầy, cô trong Học viện Hành chính Quốc gia, đã tạo những điều kiện tốt nhất, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài luận văn

Xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn hỗ trợ, động viên, chia sẻ và tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi vượt qua những khó khăn để hoàn thành luận văn này

Do những điều kiện chủ quan, khách quan, chắc chắn kết quả nghiên cứu của Luận văn còn những thiếu sót Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô và bạn đọc để luận văn được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 01 tháng 3 năm 2021

HỌC VIÊN

Mai Lê Khanh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác Các số liệu, ví dụ, trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực

Hà Nội, ngày 01 tháng 3 năm 2021

HỌC VIÊN

Mai Lê Khanh

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

PCCC : Phòng cháy, chữa cháy

PCCC&CNCH : Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ QLNN : Quản lý nhà nước

UBND : Ủy ban nhân dân

VPHC : Vi phạm hành chính

XP VPHC: Xử phạt vi phạm hành chính

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Biểu đồ thống kê tình hình cháy nổ xảy ra từ năm 2015-2019 trên địa bàn thành phố Hà Nội… 47 Biểu đồ 2.2 Biểu đồ thể hiện tỷ lệ nguyên nhân các vụ cháy nổ xảy ra trên địa bàn thành phố Hà Nội 48 Biểu đồ 2.3 Biểu đồ thể hiện kết quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy qua các năm 2015-2019 trên địa bàn thành phố Hà Nội 51

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁYTRÊN ĐỊA BÀN CẤP TỈNH 7

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn cấp tỉnh 7

1.1.1 Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy 7

1.1.2 Đặc điểm của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn cấp tỉnh 15

1.1.3 Vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn cấp tỉnh 19

1.2 Nội dung của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn cấp tỉnh 22

1.2.1 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy 22

1.2.2 Trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy 27

1.2.3 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy 28

1.3 Các điều kiện bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy 30

1.3.1 Về pháp lý 30

1.3.2 Về chính trị 33

1.3.3 Về nhân lực 34

1.3.4 Về tài chính, cơ sở vật chất 35

Tiểu kết chương 1 38

Chương 2:XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC

PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 39

2.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội 39

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện kinh tế, xã hội thành phố Hà Nội 39

2.1.2 Tình hình cháy nổ xảy ra trên địa bàn thành phố Hà Nội từ năm 2015-2019 41

2.2 Tình hình vi phạm và việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội 46

2.2.1 Tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội 46

2.2.2 Kết quả đạt được trong xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội 49

2.2.3 Hạn chế trong xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội 59

2.2.4 Nguyên nhân của hạn chế trong xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội 60

Tiểu kết chương 2 65

Chương 3:QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY TỪ THỰC TIỄN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 66

3.1 Quan điểm 66

3.2 Giải pháp 67

3.2.1 Giải pháp chung 67

3.2.2 Giải pháp đối với thành phố Hà Nội 76

Tiểu kết chương 3 80

KẾT LUẬN 81

TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận văn

Trong những năm trở lại đây, nền kinh tế của đất nước có sự phát triển vượt bậc, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt 6,55%/năm, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày một phát triển, số lượng các cơ sở, công trình, khu công nghiệp, khu dân cư, chung cư, nhà cao tầng, nhà siêu cao tầng, chợ, trung tâm thương mại và các cơ sở khác ngày càng gia tăng cả về số lượng và quy mô Trong khi đó, hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ; tình trạng ùn tắc giao thông ở các đô thị; phong tục tập quán sinh hoạt, việc sản xuất manh mún, nhỏ lẻ ở nhiều nơi; biến đổi khí hậu đã tác động không nhỏ đến tình hình cháy, nổ trên cả nước Trong những năm vừa qua, tình hình cháy, nổ ở nước ta diễn biến hết sức phức tạp, xảy ra ở nhiều lĩnh vực, nhiều địa bàn, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt, lao động và sản xuất cũng như gây tổn hại lớn đến vật chất, kinh tế, tinh thần của người dân Nếu như không làm tốt công tác phòng cháy, chữa cháy(PCCC) sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng tới tính mạng và tài sản của con người, do đó,đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước thông qua Luật và các văn bản dưới Luật, các thể chế văn bản quy phạm pháp luật, các quy định, hướng dẫn…Một trong những hình thức quản lý nhà nước về PCCC phổ biến chính là xử phạt vi phạm hành chính Đây là biện pháp mang tính chất răn đe, cảnh cáo, xử lý đúng đối tượng, đúng mức độ, giúp công tác PCCC đạt hiệu quả cao, giảm thiểu những

vụ việc cháy nổ nghiêm trọng xảy ra

Công tác phòng cháy, chữa cháy đã được Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền quan tâm, chú trọng Điều này thể hiện ở chỗ, nhiều văn bản quan trọng về PCCC và quản lý về PCCC được ban hành như: Luật Phòng cháy, chữa cháy năm 2001 (được sửa đổi, bổ sung năm 2013); Luật Xử lý vi

phạm hành chính năm 2012; Nghị định số 79/2014/NĐCP ngày 31/7/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy Theo thống kê, giai đoạn 2015 - 2019, Chính phủ đã ban hành 09 Nghị định, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 05 Quyết định liên quan đến công tác PCCC, CNCH…Pháp luật ngày càng hoàn thiện quy định chặt chẽ hơn các yếu tố cấu thành vi phạm PCCC, mức xử phạt tương xứng, các điều kiện bắt buộc trong PCCC… Bên cạnh kết quả đạt được, công tác xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC còn gặp không ít những hạn chế thể hiện thông qua tình trạng vi phạm các quy định về điều kiện an toàn PCCC được phát hiện còn ít so với thực tế;thiếu kiên quyết trong việc xử lý đối với các hành vi

vi phạm, đa số là dừng lại ở việc kiến nghị, hướng dẫn;thiếu cơ chế giám sát việc thi hành các quyết định xử lý của cơ quan chức năng có thẩm quyền đối với các hành vi vi phạm đã được phát hiện

Hà Nội là thủ đô, là trung tâm kinh tế, là đầu mối giao lưu của cả nước, khu vực và thế giới Trong những năm qua, tình hình kinh tế thành phố Hà Nội ngày một tăng trưởng với nhiều dự án đầu tư nước ngoài, nhiều khu công nghiệp được thành lập, nhiều trung tâm thương mại, khu chung cư cao tầng được xây dựng Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của thành phố cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy Đặc biệt sau khi địa giới hành chính của thủ đô được mở rộng, dân số đông, tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, trong khi cơ sở hạ tầng chưa theo kịp sự phát triển nhanh chóng của cơ sở vật chất, một số nơi còn yếu kém, xuống cấp và ý thức PCCC của nhiều cơ quan, doanh nghiệp, một bộ phận người dân còn chưa cao Theo số liệu từ Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy, Công an thành phố Hà Nội, từ năm 2015-2019, lực lượng cảnh sát phòng cháy, chữa cháy đã kiểm tra, phúc tra 46.045 lượt đơn vị, cơ sở; phát

hiện và yêu cầu các đơn vị, cơ sở khắc phục 414.110 tồn tại, thiếu sót về phòng cháy, chữa cháy, xử lý vi phạm hành chính 15.455 tổ chức, cá nhân với

số tiền gần 35 tỷ đồng Do đó, việc nghiên cứu công tác xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC trên một địa bàn đặc thù như vậy là rất cần thiết

Từ những lý do trên, tôi tâm huyết thực hiện đề tài “Xử phạt vi phạm

hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy - từ thực tiễn thành phố

Hà Nội”mong muốn góp phần bổ sung, hoàn thiện lý luận làm rõ thực trạng, hạn

chế, bất cập để từ đó đề xuất một số giải pháp bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

- Với vấn đề xử lý vi phạm hành chính, có một số đề tài nghiên cứu chuyên sâu như:

+Lê Thị Thu Lan (2012), Vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội ở Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc kỹ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội;

+Thiều Thị Thúy Ngân (2013), Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường thủy nội địa - qua thực tiễn thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc kỹ Luật học, Khoa Luật Đại học Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội;

+ Quách Tiên Phong (2011), “Nâng cao hiệu quả áp dụng của các hình thức xử lý vi phạm hành chính”, Tạp chí nghiên cứu Lập pháp

-Với lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, có một số đề tài nghiên cứu chuyên sâu như:

+Mai Phương Lan (2013), Thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sỹ Luật học, khoa Luật, Đại học Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội;

+Nguyễn Đức Thắng (2013), Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu lực công tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháycủa

lực lượng cảnh sát phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn và cứu hộ, Luận văn Thạc

sỹ Luật học, Trường Đại học PCCC Hà Nội;

+ Nguyễn Thế Toàn (2015), Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy - qua thực tiễn thành phố Hà Nội;

+Nguyễn Thị Thanh Hòa(2017), Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháytrên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, Luận văn Thạc sỹ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, Học viện Hành Chính Quốc Gia, Thừa Thiên Huế;

+ Nguyễn Thị Ngọc Ánh (2018), Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sỹ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, Trường Đại học Luật Hà Nội

Các tài liệu nghiên cứu có đề cập đến nội dung xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy nhưng ở dạng nêu vấn đề hoặc công tác xử lý vi phạm hành chính của lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ nói chung mà chưa nghiên cứu sâu về lý luận, thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trên địa bàn thành phố Hà Nội Đặc biệt từ chuyển đổi mô hình lên Cảnh sát phòng cháy chữa cháy, hợp nhất Cảnh sát chữa cháy vào Công an thành phố Hà Nội và từ khi có Nghị định về xử phạt

vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, chưa có công trình nghiên cứu đầy đủ nào về việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC nhìn từ thực tiễn thành phố Hà Nội

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

- Mục đích:

Trên cơ sở nghiên cứu, làm rõ những vấn đề liên quan đến lý luận, cơ sở pháp lý và thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC ở thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn thành phố Hà Nội

-Nhiệm vụ:

Để thực hiện mục đích trên, Luận văn có nhiệm vụ sau:

+ Luận văn tìm hiểu những vấn đề lý luận cơ bản về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC

+ Đánh giá thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội gồm:

Thực trạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, nguyên nhân của thực trạng đó;

Đánh giá tổng quát các yếu tố tác động đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn thành phố Hà Nội

+ Nêu ra một số giải pháp bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn thành phố Hà Nội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Phạm vi không gian: thành phố Hà Nội

Phạm vi nghiên cứu về thời gian: từ năm 2015 đến năm 2019

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận:

Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật; các quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về nâng cao hiệu lực xử phạt vi phạm hành chính về công tác PCCC

-Phương pháp nghiên cứu:

Trên cơ sở phương pháp luận, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu tài liệu; phân tích, tổng hợp, chủ yếu được sử dụng trong chương 1; phương pháp lịch sử, logic; phương pháp thống kê, so sánh, phương pháp dùng số liệu, thống kê chủ yếu sử dụng trong chương 2; phương pháp chuyên gia, phương pháp đánh giá pháp luật và phương pháp phân tích các quy phạm pháp luật chủ yếu sử dụng trong chương 3…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

-Bổ sung, góp một phần hoàn thiện, làm giàu các lý luận về xử phạt VPHC trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy;

-Đánh giá, làm rõ thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội; những kết quả đạt được, tồn tại và nguyên nhân Từ đó, đưa ra những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC cho cả nước nói chung và trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục, phần nội dung của luận văn được kết cấu gồm 03 chương:

Chương 1:Cơ sở lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực

phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn cấp tỉnh

Chương 2:Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa

cháy từ thực tiễn thành phố Hà Nội

Chương 3: Quan điểm và giải pháp bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính

trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy từ thực tiễn địa bàn thành phố Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY

Để xác định rõ tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của loại vi phạm này, đặc biệt là việc xác minh ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm, tạo cơ sở cần thiết để quy định, xử lý cũng như đấu tranh, phòng chống

có hiệu quả đối với các vi phạm hành chính, cần thiết phải đưa ra định nghĩa chính thức về vi phạm hành chính

Định nghĩa VPHC lần đầu tiên được nêu ra trong Pháp lệnh XP VPHC

ngày 30/11/1989 Tại Khoản 2, điều 1, Pháp lệnh này quy định: “Vi phạm

hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm các quy tắc quản lí nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự

và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính” [28, tr18-19]

Định nghĩa này cho chúng ta thấy các dấu hiệu pháp lý cơ bản của vi phạm hành chính là: hành vi, tính trái pháp luật của hành vi, có lỗi và bị xử phạt hành chính Ngoài mặt khách quan và chủ quan thể hiện qua các dấu hiệu trên, định nghĩa cũng đề cập yếu tố chủ thể cấu thành pháp lý của vi phạm hành chính

Tuy nhiên, định nghĩa này vẫn chưa chính xác ở một số khía cạnh như yếu

tố khách thể của vi phạm hành chính (những quan hệ xã hội bị vi phạm hành chính xâm hại), chưa có căn cứ xác định “mà không phải là tội phạm hình sự” Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 1995 không trực tiếp đưa ra định nghĩa về vi phạm hành chính nhưng trong Khoản 2, Điều 1 của Pháp

lệnh này đã có những nhận định tương tự: “Xử phạt vi phạm hành chính được

áp dụng đối với cá nhân, tổ chức có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”.[28, tr21-22]

Tại Khoản 2, Điều 1 Pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính năm 2002 (được sửa đổi, bổ sung năm 2007 và năm 2008), VPHC cũng được quy định một cách gián tiếp thông qua việc xử phạt VPHC được áp dụng đối với cá

nhân, tổ chức có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật

về quản lý nhà nước mà không phải là tôi phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính

Có thể thấy, định nghĩa vi phạm hành chính đã từng được nêu trong Pháp lệnh XP VPHC năm 1989 nhưng sau này Pháp lệnh XPVPHC năm 1995 và Pháp lệnh XPVPHC năm 2002 không có định nghĩa cụ thể về VPHC mà chỉ định nghĩa về XPHC, do đó chỉ có thể xác định một cách gián tiếp khái niệm VPHC thông qua khái niệm xử phạt VPHC - cách quy định như vậy không thật sự khoa học

Luật XLVPHC năm 2012 đã trở lại quy định lập pháp của Pháp lệnh XPVPHC năm 1989, đưa ra định nghĩa về vi phạm hành chính bằng cách giải

thích thuật ngữ này tại Khoản 1, Điều 2, theo đó: “Vi phạm hành chính là

hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật

về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính”.Đây là khái niệm cơ bản đã đáp ứng

được các yêu cầu lý luận về đặc điểm, tính chất, mức độ của VPHC nói chung Tuy nhiên, khía niệm còn đang chung chung và gây khó hiểu ở cụm từ

“mà không phải là tội phạm” Từ những lý luận trên, tác giả rút ra khái niệm

chung về vi phạm hành chính như sau: “Vi phạm hành chính là hành vi do cá

nhân, tổ chức thực hiện không tuân theo hoặc làm trái lại những quy định đã được thể hiện bằng các văn bản Luật và dưới Luật của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý hành chính”.[19, tr35-36]

Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính lần đầu tiên được đề cập đến tại

khoản 2, Điều 1, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 1995, theo đó: “Xử

phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”

Khoản 2, Điều 1, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 tiếp tục

khẳng định: “Xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, cơ

quan, tổ chức có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật

về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”

Hiện nay, xử phạt vi phạm hành chính được định nghĩa chính thức tại

khoản 2, Điều 2, Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012, theo đó: “Xử phạt

vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”

Theo định nghĩa tại khoản 2, Điều 2, Luật XLVPHC nêu trên thì nhìn chung, xử phạt vi phạm hành chính được hiểu là việc áp dụng các biện pháp/chế tài mang tính cưỡng chế hành chính của Nhà nước đối với chủ thể

có hành vi trái pháp luật về hành chính Các biện pháp/chế tài này bao gồm: Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính mang tính trừng phạt, răn đe (Cảnh cáo; phạt tiền; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề

có thời hạn; đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính; trục xuất) và các biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm hành chính gây ra nhằm lập lại trật tự quản lý đã bị vi phạm hành chính xâm hại (Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu; buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép

hoặc xây dựng không đúng với giấy phép; buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh…)

Từ những định nghĩa trên, có thể rút ra khái niệm về Xử phạt VPHC như

sau: “Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền áp dụng các

biện pháp xử phạt đối với các cá nhân, tổ chức vi phạm những quy định đã được thể hiện bằng các văn bản Luật và dưới Luật của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý hành chính”

Tương tự như những hành vi VPHC khác trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, một hành vi được coi là vi phạm quy định về phòng cháy chữa cháy, chỉ khi hành vi đó trái với các quy định của các quy phạm pháp luật về PCCC và các quy chuẩn, tiêu chuẩn về PCCC; khi sự vi phạm có các dấu hiệu pháp lý do pháp luật về PCCC quy định và sẽ bị nhà nước truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với cá nhân hoặc tổ chức đã thực hiện hành vi vi phạm đó [26, tr.16]

- Khái niệm về công tác phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn cấp tỉnh:

Về khái niệm về phòng cháy, chữa cháy Theo Từ điển Bách khoa Công

an nhân dân Việt Nam năm 2005, “cháy” được hiểu là: “Phản ứng ôxy hóa có kèm theo tỏa nhiệt và phát sáng Sự cháy chỉ xảy ra khi có đầy đủ điều kiện cháy, đó là sự kết hợp giữa chất cháy, chất ôxi hóa (thường là ôxi trong không khí) và nguồn gây cháy Thiếu một trong ba yếu tố đó thì không có sự cháy”

Trong Tiêu chuẩn Việt Nam 5303:1990 An toàn cháy - thuật ngữ và định nghĩa, cũng nêu rõ: “Sự cháy là phản ứng ôxy hóa, tỏa nhiệt và phát sáng” Như vậy, xét về bản chất, cháy là một phản ứng hóa học giữa các chất cháy với ôxy của không khí hoặc với một chất ôxy hóa khác kèm theo sự tỏa nhiệt và phát sáng Sự cháy chỉ có thể xảy ra khi có sự kết hợp trong những điều kiện nhất định giữa chất cháy (hơi, khí, bụi cháy) với chất ôxy hóa có tác động của nguồn gây cháy Các yếu tố cần cho sự cháy bao gồm: chất cháy,

nguồn gây cháy và chất ôxy hóa, thiếu một trong ba yếu tố trên thì không có

sự cháy xảy ra (điều kiện cần) Tuy nhiên, không phải lúc nào cứ có đủ 3 yếu

tố đó là sự cháy xảy ra mà phải có sự kết hợp các yếu tố trong những điều kiện nhất định (điều kiện đủ) Các điều kiện gây cháy ở đây có thể là thời gian tiếp xúc, khoảng cách giữa chất cháy với nguồn gây cháy; giới hạn nồng độ 7 bốc cháy của chất cháy; cường độ nguồn gây cháy, nhiệt độ môi trường v.v

Vì vậy, trong lĩnh vực PCCC phải nghiên cứu các nguyên nhân và điều kiện gây cháy để phục vụ công tác phòng cháy cũng như dập tắt đám cháy Việc nghiên cứu xác định bản chất, quy luật hình thành sự cháy có ý nghĩa quan trọng không chỉ trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học PCCC mà còn có ý nghĩa tích cực trong quản lý nhà nước về PCCC Tuy nhiên giữa nghiên cứu khoa học PCCC với quản lý nhà nước về PCCC không đồng nhất với nhau về phạm

vi khái niệm “cháy” Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật PCCC, cháy được hiểu là: “Trường hợp xảy ra cháy không kiểm soát được có thể gây thiệt hại về người, tài sản và ảnh hưởng môi trường”

Theo Tiêu chuẩn Việt Nam 5303-1990 An toàn cháy, thuật ngữ và định

nghĩa đã nêu rõ: “An toàn cháy là tình trạng hoặc tính chất của các sản

phẩm, các phương pháp, phương tiện sản xuất và các khu vực đảm bảo loại trừ được khả năng phát sinh cháy và hạn chế được hậu quả khi cháy xảy ra nhờ các biện pháp tổ chức, các giải pháp kỷ thuật và công nghệ” Hoạt động

đó có thể là sự tác động tích cực từ phía Nhà nước (bằng việc ban hành các quy định bảo đảm yêu cầu phòng cháy, nổ; tổ chức công tác kiểm tra, tuyên truyền, xử lý vi phạm…) và sự tự giác thực hiện của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và của toàn xã hội Theo đó, trên quan điểm phòng ngừa tích

cực, phòng ngừa chủ động, có thể chỉ ra rằng: Phòng cháy là hệ thống các

biện pháp, giải pháp về tổ chức, kỹ thuật nhằm loại trừ hoặc hạn chế các điều kiện và nguyên nhân gây cháy, tạo điều kiện thuận lợi cho việc cứu người,

cứu tài sản, chống cháy lan khi xảy ra cháy và cho việc tổ chức dập tắt đám cháy Tuy nhiên, từ sự cháy (trong phạm vi kiểm soát) phát sinh và phát triển

thành đám cháy là một quá trình có thể do nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó có những nguyên nhân do sơ xuất bất cẩn hoặc ngoài sự kiểm soát của con người đã và sẽ tiếp tục tồn tại, gây nên những đám cháy có thể gây tổn hại lớn về người và tài sản Vì vậy, việc phòng ngừa cháy, nổ phải đi đôi với chữa cháy, hoạt động chữa cháy tồn tại như là một tất yếu trong các

hoạt động chung của xã hội Điều 3 Luật PCCC quy định: “Chữa cháy bao

gồm các công việc huy động, triển khai lực lượng, phương tiện chữa cháy, cắt điện, tổ chức thoát nạn, cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan, dập tắt đám cháy và các hoạt động khác có liên quan đến chữa cháy” Hoạt động phòng

cháy và hoạt động chữa cháy tuy là hai khái niệm có nội hàm khác nhau nhưng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo nên một thể thống nhất trong chủ động phòng ngừa cháy, nổ và sẵn sàng dập tắt đám cháy Vì vậy, có thể khái

quát chung về PCCC là: “Phòng cháy chữa cháy làtổng hợp các biện pháp,

giải pháp về tổ chức, chiến thuật và kỹ thuật nhằm loại trừ hoặc hạn chế nguyên nhân, điều kiện gây cháy; tạo điều kiện thuận lợi cho việc chủ động cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan và chữa cháy kịp thời, có hiệu quả khi

có cháy xảy ra”

Với tư cách là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, UBND cấp tỉnh, thành phố là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước, chấp hành nghị quyết của HĐND cùng cấp cũng như các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên Lĩnh vực PCCC thuộc quyền quản lý của UBND các cấp theo quy định của Luật PCCC và Nghị định 79/NĐ-CP của Chính phủ Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện trong quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy: Ban hành các quy định về PCCC tại địa phương; chỉ đạo, kiểm tra và tổ chức việc thực hiện các quy định của pháp luật về PCCC tại địa

phương; xử lý hành chính các hành vi vi phạm quy định về PCCC theo thẩm quyền; hướng dẫn, chỉ đạo tuyên truyền, giáo dục pháp luật, kiến thức về PCCC cho nhân dân, xây dựng phong trào quần chúng PCCC; đầu tư ngân sách cho hoạt động PCCC; trang bị phương tiện PCCC; quy hoạch địa điểm,

đề xuất cấp đất và xây dựng doanh trại cho lực lượng Cảnh sát PCCC; chỉ đạo việc xây dựng và thực tập phương án chữa cháy cần huy động nhiều lực lượng, phương tiện tham gia; chỉ đạo tổ chức chữa cháy và khắc phục hậu quả

vụ cháy; thống kê, báo cáo Ủy ban nhân dân cấp trên, Chính phủ và Bộ Công

an về phòng cháy, chữa cháy Đối tượng chủ yếu thực hiện việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC ở cấp tỉnh: HĐND ra các văn bản hướng dẫn cụ thể các quy định từ cấp trung ương, UBND xây dựng kế hoạch, phân công triển khai thực hiện Lực lượng cảnh sát PCCC trực thuộc Công an tỉnh, thành phố chính là lực lượng giữ vai trò nòng cốt trong việc thực hiện xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC Bên cạnh đó, còn có vai trò quan trọng của những người đứng đầu địa phương cấp tỉnh, huyện, xã với quyền hạn xử phạt VPHC theo quy định

- Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa

bàn cấp tỉnh:

Từ những phân tích lý luận về các khái niệm vi phạm hành chính, xử phạt vi phạm hành chính, công tác phòng cháy chữa cháy, đặc điểm cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, có thể đưa ra khái niệm cho xử phạt vi phạm

hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn cấp tỉnh như sau: “Xử phạt

VPHC trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn cấp tỉnh là việc người có thẩm quyền ở cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương áp dụng các biện pháp xử phạt bắt buộc theo đúng thẩm quyền của mình đối với các cá nhân, tổ chức có những hành vi vi phạm các quy định quản lý hành chính của Nhà nước trong

lĩnh vực đảm bảo phòng chống cháy nổ xảy ra trên địa bàn tỉnh theo quy định của pháp luật”

1.1.2 Đặc điểm của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn cấp tỉnh

-Đặc điểm của xử phạt VPHC nói chung:

Qua nghiên cứu khái niệm về xử phạt vi phạm hành chính, về cơ bản, có thể chỉ ra một số đặc điểm sau đây của hoạt động xử phạt vi phạm hành chính:

Về cơ sở tiến hành việc xử phạt vi phạm hành chính: Xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với chủ thể vi phạm hành chính Hay nói cách khác, vi phạm hành chính là cơ sở để xử phạt vi phạm hành chính Hành vi bị coi là vi phạm hành chính phải được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật Điểm d khoản 1 Điều 3 Luật XLVPHC cũng quy

định nguyên tắc: “Chỉ xử phạt vi phạm hành chính khi có hành vi vi phạm

hành chính do pháp luật quy định”

Trước đây, tại khoản 1 và khoản 3 Điều 2 Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính năm 1989, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao Hội đồng bộ trưởng, Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố, đặc khu trực thuộc trung ương thẩm quyền quy định những hành vi bị coi là vi phạm hành chính và các hình thức,

biện pháp xử lý đối với hành vi vi phạm: “1 Căn cứ vào luật, pháp lệnh, Hội

đồng bộ trưởng quy định hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt và biện pháp hành chính khác áp dụng đối với từng loại hành vi vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý Nhà nước.3 Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố, đặc khu trực thuộc trung ương, căn cứ vào văn bản của các cơ quan Nhà nước cấp trên và đặc điểm cụ thể của địa phương, quy định các hành vi vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý Nhà nước ở địa phương; hình thức xử phạt và các biện pháp cưỡng chế khác đối với các hành vi đó, trừ các hành vi đã được các cơ quan Nhà nước cấp trên quy định Các quy định về

hình thức xử phạt vi phạm hành chính và biện pháp hành chính khác của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố, đặc khu trực thuộc trung ương không được trái với các quy định của Pháp lệnh này” Tuy nhiên, hiện nay, theo quy định

tại Điều 4 Luật XLVPHC, thẩm quyền quy định những hành vi bị coi là vi phạm hành chính và các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối

với hành vi vi phạm được giao cho Chính phủ: “Căn cứ quy định của Luật

này, Chính phủ quy định hành vi vi phạm hành chính; hình thức xử phạt, mức

xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng hành vi vi phạm hành chính; thẩm quyền xử phạt, mức phạt tiền cụ thể theo từng chức danh và thẩm quyền lập biên bản đối với vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước…” Ngoài luật, pháp lệnh của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc

hội, chỉ có nghị định của Chính phủ được quy định hành vi vi phạm hành chính, hình thức, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng vi phạm Theo số liệu được tổng hợp, thống kê đến ngày 31/12/2018, có tổng số

101 Nghị định được Chính phủ ban hành, trong đó có 89 Nghị định quy định

về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước

Văn bản của Bộ, cơ quan ngang Bộ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp không được quy định hành vi vi phạm hành chính và đương nhiên không được căn cứ vào các văn bản do Bộ, cơ quan ngang Bộ hoặc Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp ban hành để xử phạt vi phạm hành chính Mặt khác, nếu trong thực tế đời sống có hành vi vi phạm nhưng chưa được Chính phủ, Quốc hội hoặc Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định là hành vi vi phạm hành chính thì cũng không được xử phạt

Bên cạnh đó, theo quy định tại khoản 3 Điều 23 Luật XLVPHC, Hội đồng nhân dân các thành phố trực thuộc Trung ương không có thẩm quyền quy định (tự đặt ra) hành vi bị coi là vi phạm hành chính như trước đây mà chỉ có thẩm quyền quy định mức phạt cao hơn (nhưng tối đa không quá 02

lần) đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong một số lĩnh vực, nhưng không được quy định hành vi ngoài những hành vi Chính phủ quy định trong các nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước đó và phù hợp yêu cầu quản lý kinh tế - xã hội đặc thù của địa phương

- Ngoài các đặc điểm chung của xử phạt vi phạm hành chính, xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn cấp tỉnh có những đặc điểm sau:

+ XP VPHC trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn cấp tỉnh là hoạt động của những người có thẩm quyền ở cấp tỉnh như Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Giám đốc Công an tỉnh, Trưởng/phó phòng Cảnh sát PCCC, cán bộ, chiến sỹ PCCC đang thực thi nhiệm vụ… áp dụng các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm an toàn PCCC Việc tiến hành XP VPHC trong lĩnh vực PCCC đòi hỏi phải đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính và pháp luật về phòng cháy, chữa cháy, đảm bảo đúng thẩm quyền của người xử phạt và mức độ vi phạm Kết quả XP VPHC trong lĩnh vực PCCC được thể hiện bằng quyết định XP VPHC có hiệu lực pháp luật [24]

+ XP VPHC trong lĩnh vực PCCC là hoạt động cưỡng chế mang tính quyền lực nhà nước do các chủ thể (chức danh) có thẩm quyền XP VPHC đối với các cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm về các quy định về PCCC Mức

độ, hình thức cưỡng chế này đều được quy định rõ trong các văn bản về xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC, đòi hỏi người có thẩm quyền phải tuân thủ đúng nguyên tắc xử phạt, đảm bảo đúng người, đúng đối tượng và tương xứng với những vi phạm về công tác PCCC mà chủ thể vi phạm đã gây ra [25]

+ XP VPHC trong lĩnh vực PCCC cấp tỉnh nhằm truy cứu trách nhiệm của chủ thể vi phạm hành chính, qua đó buộc chủ thể VPHC phải chịu các biện pháp cưỡng chế hành chính tương xứng với tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm

+ Đối tượng tác động của XP VPHC trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn cấp tỉnh là các cá nhân, tổ chức, hộ gia đình hoặc phương tiện giao thông cơ giới có hành vi vi phạm hành chính liên quan đến hoạt động PCCC Hình thức

xử phạt áp dụng dựa trên những vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC xảy

ra trên địa bàn tỉnh phụ trách, không phân biệt chủ thể vi phạm có phải là người sống trên địa bàn hay không

+ Xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC được tiến hành bằng hình thức cụ thể khác nhau tùy thuộc vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi VPHC đến quy định của PCCC Tùy hành vi vi phạm mà đối tượng sẽ chịu hình thức

xử phạt tương ứng theo quy định của pháp luật

-Phân biệt xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn cấp tỉnh khác gì so với cấp huyện:

Việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn cấp tỉnh so với xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn cấp huyện có những điểm giống và khác nhau như:

Xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn cấp tỉnh và cấp huyện được quy định rất rõ tại Điều 67, Chương 3, của Nghị định số 167 năm 2013 của Chính Phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình Trong đó quy định cụ thể thẩm quyền xử phạt

vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND các cấp, trong đó:

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có quyền:Phạt cảnh cáo;Phạt tiền đến 25.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy;Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề

có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn;Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá mức tiền phạt được quy định;Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền: Phạt cảnh cáo; Phạt tiền đến 50.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy;Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn;Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định

Như vậy, về cơ bản việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC ở cấp tỉnh và cấp huyện sẽ giống nhau ở trình tự xử lý, nội dung xử lý

vi phạm, khác biệt lớn nhất là ở thẩm quyền xử lý Đối với cấp tỉnh, thẩm quyền xử lý sẽ cao hơn cấp huyện, chịu trách nhiệm chính thanh, kiểm tra thường xuyên và đột xuất các cơ sở kinh doanh có nguy cơ cháy nổ cao, kinh doanh vật liệu dễ cháy với quy mô hoạt động lớn, tầm ảnh hưởng rộng Đối với UBND cấp huyện chịu trách nhiệm quản lý các cơ sở nhỏ lẻ hơn, có quy

mô kinh doanh vừa phải, nguy cơ cháy nổ ở mức độ thấp hơn các cơ sở cấp tỉnh quản lý và cao hơn UBND cấp xã quản lý Đi cùng với đó, mức độ xử phạt ở mức thấp hơn, thẩm quyền xử phạt cũng sẽ thấp hơn thẩm quyền của UBND cấp tỉnh và cao hơn thẩm quyền xử phạt hành chính trong lĩnh vực PCCC cấp xã, phường

Các đặc điểm nêu trên về cơ bản đã phản ánh đầy đủ các nội dung của khái niệm xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC cấp tỉnh, đây chính là cơ sở quan trọng cho việc xác định hành vi vi phạm trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy trong các hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC

Vì vậy, các chủ thể xử phạt cần nắm vững các đặc điểm này để có quyết định chính xác trong việc xác định có hay không có vi phạm hành chính, từ đó có hình thức và mức xử phạt phù hợp với hành vi vi phạm hành chính do các chủ thể vi phạm gây ra

1.1.3 Vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn cấp tỉnh

-Xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC có vai trò quan trọng trong việc giữ vững trật tự kỷ luật trong QLNN về PCCC

Nhà nước xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn Việt Nam, trong lĩnh vực PCCC nhằm nâng cao hiệu quả công tác đảm bảo an toàn PCCC Kỷ luật Nhà nước là một trật tự do Nhà nước quy định, theo đó, các cơ quan, đơn vị, tổ chức, người có chức vụ và mọi công dân phải nghiêm chỉnh thực hiện theo các quy định Điều 5, Luật PCCC năm 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2013) về trách nhiệm PCCC là trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân Trong đó, lực lượng PCCC có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra hoạt động PCCC của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và làm nhiệm vụ chữa cháy [14, tr.11-13]

Việc tuân thủ pháp luật về PCCC là việc mỗi tổ chức, công dân đều phải thực hiện các quy định của Nhà nước về đảm bảo an toàn PCCC Những chủ thể làm trái với các quy định về trật tự QLNN trong lĩnh vực PCCC là đã vi phạm kỷ luật Nhà nước và sẽ bị cơ quan QLNN về PCCC xử lý bằng các biện pháp cưỡng chế cụ thể

Tính chất kỷ luật của Nhà nước trong công tác PCCC thể hiện ở việc trên thực tế, những quy định, quy tắc cụ thể của pháp luật, của cơ quan nhà nước

có thẩm quyền, của cán bộ nhà nước có thẩm quyền

Thực hiện xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC sẽ giúp việc giữ vững trật tự kỷ luật trong QLNN về PCCC được đảm bảo, làm tăng hiệu quả răn đe của pháp luật

-Xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC đảm bảo công tác QLNN về PCCC đúng mục đích, đúng nội dung

Mục đích hoạt động QLNN về PCCC là bảo vệ tính mạng, sức khỏe con người, bảo vệ tài sản của Nhà nước, tổ chức và cá nhân, bảo vệ môi trường, an ninh trật tự và an toàn xã hội Để xác định được mục đích trên cần

phải tích cực phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời những đám cháy xảy ra, tạo ra những điều kiện và môi trường an toàn về PCCC cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng như sự an toàn cho đời sống sinh hoạt của nhân dân

VPHC trong lĩnh vực PCCC xâm hại trực tiếp tới quyền và lợi ích hợp pháp của công dân và làm ảnh hưởng đến hoạt động quản lý của Nhà nước Những hành vi vi phạm quy định an toàn về PCCC đã tác động xấu vào mục đích, nội dung quản lý về PCCC của Nhà nước Vì vậy, việc xử phạt các hành

vi vi phạm phải kịp thời, buộc người có hành vi trái pháp luật phải thực hiện các chế tài của Nhà nước đã quy định trong các quy phạm pháp luật bằng sự cưỡng chế của Nhà nước [15, tr.25-26] Việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là một trong những biện pháp hữu hiệu đảm bảo cho mục đích QLNN về PCCC được đúng hướng, nội dung quản lý được thực hiện đầy đủ

-Việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC là phản ánh bản chất dân chủ của Nhà nước ta

Chức năng của Nhà nước là thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng thành pháp luật và tổ chức hoạt động quản lý xã hội bằng pháp luật Nhà nước phải đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội, trong đó có lĩnh vực PCCC; đồng thời bằng sức mạnh quyền lực của mình, Nhà nước cũng kiên quyết trừng trị những đối tượng có hành vi vi phạm tới quyền làm chủ của nhân dân

Trong lĩnh vực PCCC, Nhà nước đảm bảo thực hiện quyền làm chủ của nhân dân Nhà nước xác định tổ chức, cá nhân cần được tiến hành tuyên truyền, phổ biến giáo dục về kiến thức PCCC Trong quá trình xử lý VPHC trong lĩnh vực PCCC, Nhà nước ta tuân theo tư tưởng chỉ đạo là lấy công tác tuyên truyền, giáo dục là chủ yếu, còn biện pháp cưỡng chế chỉ áp dụng khi cần thiết

- Xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC là một biện pháp cưỡng chế của

Nhà nước, được Nhà nước sử dụng là công cụ có hiệu quả để thể hiện sự công bằng trong xã hội

Khoản 1 Điều 16, Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mọi người đều bình

đẳng trước pháp luật” Khoản 1 Điều 63 Luật PCCC năm 2001 (được sửa

đổi, bổ sung năm 2013) quy định tùy theo tính chất, mức độ của người có hành vi vi phạm mà bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật Các biện pháp xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC luôn hướng đến việc giúp người vi phạm nhận thức rõ hành vi vi phạm của mình để có những thay đổi, sửa chữa kịp thời, tránh những thiệt hại về tài sản, tính mạng, sức khỏe con người trong công tác PCCC

Tóm lại, xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC có vai trò quan trọng và ý nghĩa sâu sắc trong hoạt động QLNN về PCCC ở cấp địa phương Nó là công

cụ để bảo vệ và tăng cường hiệu quả QLNN, giữ vững trật tự kỷ luật Nhà nước;

là biện pháp quan trọng để đảm bảo cho hoạt động QLNN đối với công tác PCCC đúng mục đích, đúng nội dung, là nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của một địa phương Xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân, tính công bằng trong xã hội, ngăn chặn, răn

đe kịp thời các hành vi vi phạm quy định của Nhà nước trong lĩnh vực PCCC,

từ đó giảm thiểu các vụ cháy xảy ra, đảm bảo nguyên tắc phòng cháy hơn chữa cháy, góp phần trong sự nghiệp phát triển chung của địa phương

1.2 Nội dung của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn cấp tỉnh

1.2.1 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy

1.2.1.1 Nguyên tắc xác định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính

Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của Nghị định này là thẩm quyền áp dụng đối với một hành vi vi phạm hành chính Trong trường hợp phạt tiền thì thẩm quyền xử phạt được xác định căn cứ vào mức tối đa của khung tiền phạt quy định đối với từng hành vi vi phạm cụ thể, trường hợp vi phạm hành chính thuộc thẩm quyền xử phạt của nhiều người thì việc xử phạt do người thụ lý đầu tiên thực hiện

Trong trường hợp xử phạt một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính thì thẩm quyền xử phạt được xác định theo nguyên tắc sau đây: Nếu hình thức, mức xử phạt được quy định đối với từng hành vi đều thuộc thẩm quyền của người xử phạt thì thẩm quyền xử phạt vẫn thuộc người đó Nếu hình thức, mức xử phạt được quy định đối với một trong các hành vi vượt quá thẩm quyền của người xử phạt thì người đó phải chuyển vụ vi phạm đến cấp có thẩm quyền xử phạt

Trong trường hợp người có thẩm quyền xử phạt thuộc Công an nhân dân đang xử lý đối với cá nhân, tổ chức có vi phạm về phòng cháy, chữa cháy theo Nghị định này mà phát hiện cá nhân, tổ chức đó còn có hành vi vi phạm hành chính được quy định trong các Nghị định khác của Chính phủ thì có quyền xử phạt hành chính về hành vi đó

1.2.1.2 Chủ thể có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy

So với Pháp lệnh xử lý VPHC, thẩm quyền xử phạt hành chính theo quy định của Luật Xử lý VPHC năm 2012 đã có nhiều điểm mới cơ bản như: tăng thẩm quyền xử phạt cho cấp cơ sở để bảo đảm hiệu quả của công tác XPVPHC; sửa đổi, bổ sung một số cơ quan, chức danh khác có thẩm quyền XPVPHC cho phù hợp với các quy định của pháp luật khác có liên quan như Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và cứu hộ, cứu nạn; Trưởng phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy cấp huyện thuộc Sở Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy;…

Căn cứ Điều 38,39 và Điều 52 Luật Xử lý VPHC năm 2012; Khoản 2 Điều 70 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP quy định thẩm quyền XP VPHC của các lực lượng Công an nhân dân thực hiện theo Điều 39 của Luật Xử lý VPHC và Điều 66 Nghị định này theo chức năng, nhiệm vụ thuộc lĩnh vực, địa bàn mình quản lý Theo đó, các chủ thể có thẩm quyền XP VPHC trong lĩnh vực PCCC là: Công an nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp

* Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Công an nhân dân

Công an nhân dân là một lực lượng vũ trang trọng yếu của Đảng và Nhà nước, làm nòng cốt, xung kích trong việc bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội Công an nhân dân có chức năng tham mưu cho Đảng, Nhà nước về bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; thực hiện thống nhất quản lí về bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn

xã hội; đấu tranh phòng, chống âm mưu, hoạt động của các thế lực thù địch, các loại tội phạm và các vi phạm pháp luật về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội Phòng cháy chữa cháy là một trong những hoạt động ảnh hưởng trực tiếp tới mức độ an toàn xã hội nếu có cháy nổ xảy ra Lực lượng Công an nhân dân được đào tạo chuyên ngành về PCCC hoàn toàn có đủ các tiêu chuẩn về năng lực, phẩm chất để được cấp thẩm quyền xử phạt các vi phạm hành chính Trong quá trình thực thi nhiệm vụ, đây cũng là lực lượng có những kiểm tra, phát hiện sớm, nhanh nhạy nhất các điều kiện tiêu chuẩn về PCCC để kịp thời đưa ra các phương án xử lý

Thẩm quyền XP VPHC của Công an nhân dân được quy định chi tiết tại Điều 66 Nghị định số 167/2013/NĐ-CP quy định thẩm quyền xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC, cụ thể như sau:

-Chiến sĩ Công an nhân dân đang thi hành công vụ có quyền:Phạt cảnh cáo; Phạt tiền đến đến 500.000 đồng

- Trạm trưởng, Đội trưởng của Chiến sĩ Công an nhân dân đang thi hành nhiệm vụ: Phạt cảnh cáo; Phạt tiền đến 1.500.000 đồng

- Trưởng Công an xã, phường, thị trấn:Phạt cảnh cáo;Phạt tiền đến 2.500.000 đồng Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu

- Trưởng Công an quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh, Trưởng phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Trưởng phòng Cảnh sát giao thông đường bộ - đường sắt, Trưởng phòng Cảnh sát đường thủy, Trưởng phòng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, Công an cấp tỉnh và Trưởng phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy cấp huyện thuộc Sở Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy: Phạt cảnh cáo; Phạt tiền đến 10.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy; Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định

- Giám đốc Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), Giám đốc Sở Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy: Phạt cảnh cáo; Phạt tiền đến 25.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy;Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn;Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính Giám đốc Công an cấp tỉnh quyết định áp dụng hình thức xử phạt trục xuất;Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định

* Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp Căn cứ điều 66 Nghị định số 167/2013/CĐ-CP quy định thẩm quyền xử phạt VPHC của các lực lượng Công an nhân dân thực hiện theo Điều 39 của

Luật XL VPHC, quy định trách nhiệm của UBND các cấp: “Chỉ đạo, kiểm tra

và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về PCCC ở địa phương; xử

lý các hành vi vi phạm về PCCC theo thẩm quyền”

UBND các cấp là cơ quan hành chính của Nhà nước của hệ thống chính trị Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ở các cấp Đây là cơ quan thực thi pháp luật tại các cấp tỉnh, huyện, xã Chủ tịch UBND các cấp tỉnh, huyện, xã

là những người đứng đầu về mặt quản lý nhà nước ở các cấp địa phương này

Do đó, chủ tịch UBND các cấp là đối tượng hoàn toàn có thẩm quyền xử phạt những vấn đề liên quan đến sai phạm về quản lý nhà nước trong các lĩnh vực mình quản lý như công tác PCCC Cụ thể, pháp luật quy định như sau:

-Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền:Phạt cảnh cáo;Phạt tiền đến

5.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy;Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có quyền:Phạt cảnh cáo;Phạt tiền

đến 25.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy;Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; Tịch thu tang vật, phương tiện vi

phạm hành chính;Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền:Phạt cảnh cáo;Phạt tiền

đến 50.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy;Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn;Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính;Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định

* Ủy quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính: Trạm trưởng, Đội trưởng của Chiến sĩ Công an nhân dân đang thi hành nhiệm vụ, Trưởng Công

an xã, phường, thị trấn, Trưởng Công an quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh, Trưởng phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Trưởng phòng Cảnh sát giao thông đường bộ - đường sắt, Trưởng phòng Cảnh sát đường thủy, Trưởng phòng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, Công an cấp tỉnh và Trưởng phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy cấp huyện thuộc Sở Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy, Giám đốc Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Giám đốc Sở Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy, Chủ tịch UBND các cấp tỉnh, huyện, xã có thể ủy quyền cho cấp phó thực hiện thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính Việc ủy quyền phải được thực hiện bằng văn bản Cấp phó được ủy quyền phải chịu trách nhiệm về quyết định xử phạt vi phạm hành chính của mình trước cấp trưởng và trước pháp luật

1.2.2 Trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy

Khi phát hiện vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, người có thẩm quyền xử phạt phải ra lệnh đình chỉ ngay hành vi vi phạm Trình tự thủ tục xử phạt vi phạm hành chính được thực hiện như sau: Đối với vi phạm hành chính mà hình thức xử phạt là cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 200.000 đồng thì người có thẩm quyền xử phạt ra quyết định xử phạt tại chỗ theo thủ tục đơn giản được quy định tại Điều 54 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2008;

Đối với vi phạm hành chính mà hình thức xử phạt là phạt tiền trên 200.000 đồng thì người có thẩm quyền xử phạt phải lập biên bản về vi phạm hành chính theo quy định tại Điều 55 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm

2002 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm

hành chính năm 2008 và ra quyết định xử phạt theo quy định tại Điều 56 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002; nếu vụ vi phạm vượt quá thẩm quyền

xử phạt của người lập biên bản thì người đó phải gửi biên bản đến người có thẩm quyền xử phạt để ra quyết định xử phạt theo đúng quy định

Biểu mẫu để xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy được áp dụng thống nhất theo biểu mẫu quy định trong lĩnh vực an ninh và trật tự, an toàn xã hội

Khi áp dụng hình thức phạt tiền, mức phạt cụ thể đối với một hành vi vi phạm hành chính là mức trung bình của khung tiền phạt đối với hành vi đó được quy định tại Nghị định này; trường hợp vi phạm có tình tiết giảm nhẹ thì mức phạt có thể giảm xuống, nhưng không được giảm quá mức tối thiểu của khung tiền phạt; trường hợp vi phạm có tình tiết tăng nặng thì mức tiền phạt

có thể tăng lên, nhưng không vượt quá mức tối đa của khung tiền phạt đã được quy định Khi phạt tiền, phải công bố cho người bị phạt biết khung hình phạt và mức phạt cụ thể

Người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi vi phạm hành chính nếu bị xử phạt vi phạm hành chính là phạt tiền thì mức tiền phạt không được quá một phần hai mức phạt đối với người thành niên; trong trường hợp

họ không có tiền nộp phạt thì cha, mẹ hoặc người giám hộ phải nộp thay

1.2.3 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy

1.2.3.1 Áp dụng các biện pháp ngăn chặn vi phạm vi phạm hành chính và bảo đảm việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy

Trong trường hợp cần ngăn chặn kịp thời hành vi vi phạm hành chính hoặc để bảo đảm việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy thì áp dụng các biện pháp tạm giữ người; tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; khám người; khám phương tiện vận tải, đồ vật;

khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính theo quy định của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2008

1.2.3.2 Thu nộp tiền phạt vi phạm hành chính

Cá nhân, tổ chức bị phạt tiền về vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy phải nộp tiền phạt đúng thời hạn tại Kho bạc Nhà nước được ghi trong quyết định xử phạt, trừ trường hợp đã nộp tiền phạt tại chỗ theo quy định tại Điều 54 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002

và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2008 và được nhận biên lai thu tiền phạt Việc thu nhận tiền phạt phải sử dụng biên lai do Bộ Tài chính phát hành theo đúng quy định

Tại những vùng xa xôi, hẻo lánh, trên sông, trên biển, những vùng mà việc đi lại gặp khó khăn hoặc ngoài giờ hành chính thì cá nhân, tổ chức bị xử phạt có thể nộp tiền cho người có thẩm quyền xử phạt Người có thẩm quyền

xử phạt có trách nhiệm thu tiền phạt tại chỗ và nộp vào Kho bạc Nhà nước theo quy định tại Khoản 3 Điều 58 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 Người bị phạt có quyền chưa nộp tiền phạt nếu không có biên lai thu tiền phạt do Bộ Tài chính phát hành theo đúng quy định

1.2.3.3 Chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính

Cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy phải chấp hành quyết định xử phạt trong thời hạn 10 ngày, kể

từ ngày được giao quyết định xử phạt Quá thời hạn trên mà cá nhân, tổ chức

bị xử phạt không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt thì bị cưỡng chế thi hành theo quy định của pháp luật

Cá nhân bị xử phạt từ 500.000 đồng trở lên có thể được hoãn chấp hành quyết định phạt tiền theo quy định tại Điều 65 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002

Khi xét thấy cần thiết, người có thẩm quyền xử phạt hoặc cơ quan tiến hành xử phạt đối với cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy có quyền thông báo công khai về hành vi vi phạm hành chính, quyết định xử phạt đến cơ quan, tổ chức hoặc chính quyền địa phương nơi cá nhân vi phạm công tác hoặc cư trú và đến cơ quan cấp trên trực tiếp quản lý hoặc chính quyền địa phương nơi tổ chức vi phạm đăng ký hoạt động

1.2.3.4 Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề

Việc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề chỉ được thực hiện đối với hành vi vi phạm quy định tại Nghị định này, các nghị định khác của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính có liên quan đến phòng cháy, chữa cháy và phải thực hiện theo đúng quy định của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2008

1.2.3.5 Chuyển hồ sơ vụ vi phạm có dấu hiệu tội phạm để truy cứu trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp xem xét vụ vi phạm để quyết định xử phạt, nếu xét thấy hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm hoặc đối với trường hợp đã ra quyết định xử phạt, nếu sau đó phát hiện hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm mà chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự thì phải chuyển hồ

sơ vụ vi phạm có dấu hiệu tội phạm đến cơ quan tiến hành tố tụng hình sự có thẩm quyền theo đúng quy định tại Điều 62 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002

1.3 Các điều kiện bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy

1.3.1 Về pháp lý

Luật pháp là điều kiện đầu tiên và quyết định tới việc đảm bảo việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC có thực hiện hiệu quả hay không! Trong đời sống xã hội, pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng Nó là phương tiện không thể thiếu bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường của xã hội nói chung

và của nền đạo đức nói riêng Pháp luật không chỉ là một công cụ quản lý Nhà nước hữu hiệu, mà còn tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ý thức đạo đức, làm lành mạnh hoá đời sống xã hội và góp phần bồi đắp nên những giá trị mới Pháp luật chính là thước đo sự chuẩn mực theo những quy định chung, luật pháp có hợp lý, hoàn thiện, đầy đủ, sát thực thì mới đảm bảo cho công tác xử phạt VPHC được diễn ra suôn sẻ, công bằng, bao trùm được các đối tượng và các trường hợp vi phạm

Trong lĩnh vực PCCC, về mặt pháp lý chính là cơ sở quan trọng để thực thi việc XP VPHC Bởi có những căn cứ pháp lý chính thống thì chủ thể có thẩm quyền xử phạt mới có thể tiến hành cưỡng chế, xử phạt buộc đối tượng vi phạm phải tuân thủ những hình thức xử phạt Có những quy chuẩn chung về pháp lý trong XP PCCC cũng là chuẩn mực để các cá nhân, tổ chức bám sát để thực hiện theo trong suốt quá trình sinh hoạt, kinh doanh buôn bán, đảm bảo các yếu tố phòng cháy chữa cháy như pháp luật đã quy định Tính pháp lý trong xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC thể hiện qua hệ thống văn bản đầy

đủ, hoàn thiện, không chồng chéo, cũng giúp người dân tuân thủ pháp luật với tinh thần thượng tôn pháp luật, chỉ làm những điều pháp luật cho phép

Việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC được thực hiện dựa trên cơ sở các quy định chung về xử phạt vi phạm hành chính và quy định pháp luật về

xử phạt VPHC trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy

Quy định chung của pháp luật về xử phạt VPHC hiện nay bao gồm: -Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012;

-Nghị định số 81/2013/NĐ-CP ngày 19/7/2013 của Chính Phủ quy định, chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính;

- Nghị định số 167/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình; -Các văn bản quy phạm pháp luật như: Luật Phòng cháy, chữa cháy năm

2001 (được sửa đổi, bổ sung năm 2013); Nghị định số 79/2014/NĐ-CP ngày 31/7/2014 của Chính Phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy;

-Nghị định số 46/2012/NĐ-CP ngày 22/5/2012 của Chính Phủ sửa đổi,

bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và Nghị định số 130/2006/NĐ-CP ngày 8/11/2006 quy định chế độ bảo hiểm cháy, bắt buộc

Nhìn chung hệ thống quy phạm pháp luật để xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC đã khá đầy đủ Tuy nhiên, việc rà soát, bổ sung, sửa đổi hoặc xây dựng mới các văn bản quy phạm pháp luật còn chậm, nhất là các văn bản, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật điều chỉnh đối với một số loại hình cơ sở mới xuất hiện như: chung cư mini, nhà ở chuyển đổi công năng, tính chất sử dụng thành nhà nghỉ, khách sạn, văn phòng cho thuê, quán karaoke…; nhà dân kết hợp để ở và sản xuất, kinh doanh, xen cài trong khu dân cư; nhà máy lọc hóa dầu; công trình nhiều tầng hầm, hầm đường bộ, hầm đường sắt, công trình siêu cao tầng (trên 75m) Một số dự án, công trình đặc thù phải áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật của nước ngoài nhưng nội dung chưa phù hợp với điều kiện, đặc điểm hạ tầng kỹ thuật của Việt Nam nên khó thực hiện.Hệ thống văn bản pháp luật quy định về đầu tư, xây dựng và PCCC còn nhiều điểm chưa thống nhất trong thực hiện thủ tục thẩm duyệt về PCCC, nghiệm thu về PCCC với thủ tục cấp phép đầu tư, cấp giấy phép xây dựng, nghiệm thu hoàn công Do