Tìm hiểu hiện trạng hành vi nói dối của trẻ ở tuổi tiểu học và biện pháp hỗ trợ trẻ khắc phục hành vi nói dối

Qua quá trình sinh viên tiến hành quan sát, thu thập thông tin về trẻ và trao đổi với các cô tại trung tâm nhận thấy ở trẻ vấn đề đáng quan tâm và cần hỗ trợ đó là nói dối..  Từ phân tí

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI

  

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP KHOA

ĐỀ TÀI:

“TÌM HIỂU HIỆN TRẠNG HÀNH VI NÓI DỐI CỦA TRẺ Ở TUỔI TIỂU HỌC

VÀ BIỆN PHÁP HỖ TRỢ TRẺ KHẮC PHỤC HÀNH VI NÓI DỐI "

Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Đỗ Hạnh Nga

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Nhàn (Lớp CTXH K06, Khóa 2012 – 2016)

TP.Hồ Chí Minh - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI

  

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP KHOA

ĐỀ TÀI:

“TÌM HIỂU HIỆN TRẠNG HÀNH VI NÓI DỐI CỦA TRẺ Ở TUỔI TIỂU HỌC

VÀ BIỆN PHÁP HỖ TRỢ TRẺ KHẮC PHỤC HÀNH VI NÓI DỐI "

Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Đỗ Hạnh Nga

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Nhàn (Lớp CTXH K06, Khóa 2012 – 2016)

TP.Hồ Chí Minh - 2016

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu tổng quan 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 2

3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

3.2 Khách thể nghiên cứu 3

3.3 Phạm vi nghiên cứu 3

3.3.1 Phạm vi thời gian 3

3.3.2 Phạm vi không gian 3

3.3.3 Phạm vi nội dung 3

3.3.4 Thời gian thực hiện 3

4 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn 3

4.1 Ý nghĩa lý luận 3

4.2 Ý nghĩa thực tiễn 3

5 Phương pháp nghiên cứu 4

5.1 Phương pháp luận 4

5.2 Các phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật điều tra 4

5.2.1 Phương pháp nghiên cứu định tính 4

5.2.3 Phương pháp quan sát có chủ đích 5

6 Cấu trúc bài nghiên cứu 5

PHẦN NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ HƯỚNG TIẾP CẬN LÝ THUYẾT 6

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 6

1.1.1 Nước ngoài 6

1.1.2 Trong nước 7

1.2 Thao tác hóa khái niệm 8

1.3 Các thuyết áp dụng 8

1.4 Bảng quan sát và mô tả về đặc điểm tâm lí của trẻ giai đoạn nhi đồng (học sinh cấp 1) 10

CHƯƠNG 2: TIẾN TRÌNH QUẢN LÍ CASE 15

1 Quá trình tiếp nhận thiết lập quan hệ, tìm hiểu hoàn cảnh 15

1.1 Quá trình tiếp nhận thiết lập mối quan hệ 15

1.2 Tìm hiểu hoàn cảnh 16

1.2.1 Gia đình ruột 16

1.2.2 Giai đoạn sinh ra và thời thơ ấu 17

1.2.3 Sắp xếp cuộc sống hiện tại 18

1.2.4 Giáo dục 18

1.2.5 Hành vi ứng xử/tâm lí xã hội 19

1.2.6 Tham gia hoạt động xã hội, giải trí 19

1.2.7 Các vấn đề khác liên quan tới thân chủ 21

2 Trình bày các vấn đề của thân chủ 21

2.1 Vấn đề hiện thời 21

2.2 Gia đình đã cố gắng giải quyết vấn đề của thân chủ ra sao 23

2.3 Điều gì gần đây nhất khiến trẻ tìm đến sự giúp đỡ 23

3 Phân tích đánh giá nhận xét 24

3.1 Điểm mạnh của thân chủ 24

3.2 Điểm yếu của thân chủ 24

3.3 Thách thức 25

3.4 Cơ hội 26

4 Tiến trình can thiệp 26

4.1 Mục đích can thiệp 26

4.2 Kết quả mong muốn/ nhu cầu 26

4.3 Công cụ kỹ thuật sử dụng 27

4.4 Mục tiêu cụ thể 28

4.5 Kế hoạch can thiệp 28

4.6 Một số dịch vụ cung cấp 34

4.7 Các phương pháp đo lường 36

4.8 Nguồn lực hỗ trợ 37

4.9 Thông tin về nguồn lực hỗ trợ thân chủ 37

5 Thực hiện kế hoạch can thiệp 40

5.1 Tiến trình thực hiện 40

5.2 Giám sát 53

5.3 Kết quả can thiệp 53

6 Lượng giá và kết thúc 56

6.1 Lượng giá 56

6.2 Kết quả đạt được 57

6.3 Kết thúc 58

7 Kết quả và hạn chế bài học kinh nghiệm 58

7.1 Kết quả 58

7.2 Hạn chế 58

7.3 Bài học kinh nghiệm 59

CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 60

1 Kế luận 60

2 Kiến nghị 60

PHỤ LỤC 61

1 Biên bản vấn đàm 61

2 Báo cáo vãng gia 82

3 Thực hiện kế hoạch 85

HÌNH ẢNH 88

TÀI LIỆU THAM KHẢO 89

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ông cha ta ngày xưa thường dạy rằng “ra đường hỏi già về nhà hỏi trẻ” Nhưng câu

dạy đó chỉ áp dụng với trẻ ngày xưa còn với trẻ thời nay thì lại khác Sự xô bồ của xã hội

đã làm cho mối quan tâm của ba mẹ dành cho con cái cũng ít đi vì vậy trẻ ở nhà ít nhận được sự quan tâm từ ba mẹ Bên cạnh đó, ở nhà các trẻ còn được chứng kiến những ứng

xử của ba mẹ theo kiểu nghĩ một đường nói một nẻo và được giải thích rằng đó là sự tế

nhị khéo léo để không làm mất lòng nhau

Ở trường nhiều khi trẻ còn được thầy cô dạy đi thì là phải làm sao giành phần thưởng cho trường có khi đoàn thanh tra xuống các em phải giơ tay như thế nào, trả lời như thế nào Các em tự nghĩ cách và bày cho nhau cách đối phó với những đòi hỏi, quy định của thầy cô cũng như những cách kiểm soát của ba mẹ Chính vì lẽ đó, mà trẻ nói dối ngày càng nhều và nghiêm trọng có ảnh hưởng rất lớn tới chính bản thân trẻ và mọi người xung quanh Nhiều phụ huynh thường than phiền là con của họ hay nói dối và không trung thực Dù sao đi nữa, nói dối là một mặt bình thường về sự phát triển của trẻ em Trẻ có thể nói dối cho hàng loạt lý do, nhưng đối với một số điều thì lại không thể chấp nhận được Tuy vậy, việc nói dối của trẻ vẫn làm cho phụ huynh lo lắng và quan tâm Nói dối có thể tạo nên khó khăn cho trẻ ở trường học, với bạn bè của chúng, cũng như gây trở ngại cho cuộc sống gia đình và tạo nền tảng cho mọi rắc rối về sau khi trẻ lớn lên Xét về góc độ tâm lí lứa tuổi, khi trẻ lên 7- 8 tuổi phần lớn chúng đã biết kể về sự khác nhau giữa sự tưởng tượng và sự thật nhưng thông thường là chúng nói sự thật Những lý do chung mà trẻ nói dối ở lứa tuổi này là tránh hình phạt từ cha mẹ, hoặc tránh phải làm những công việc không thích như đổ thùng rác, coi em… Trẻ có thể nắm được việc nói dối với thái độ lịch sự trong xã hội Chúng có thể giả bộ thích đôi vớ len mà bà ngoại đan cho trong ngày sinh nhật, hoặc làm bộ ăn hết khúc bánh mì kẻo bị mẹ la Lời nói dối nhân đạo để bảo vệ người khác khỏi bị nạn cũng được trẻ hấp thụ Nói dối ở lứa tuổi này có thể đồng thời là một tiếng gọi giúp đỡ Trẻ em thuộc dạng nhút nhát làm cha

mẹ thất vọng vì bài vở ở trường quá nhiều hoặc vì một vài mặt khác trong cuộc sống, trẻ

có thể nói dối để đối phó với những áp lực này

Trẻ em và thanh thiếu niên sống trong môi trường khi chúng chứng kiến người khác nói dối hoặc khi chúng nghĩ rằng chúng phải nói dối để bảo vệ cho chúng khỏi nguy hiểm thì thường có khả năng nói dối nhiều hơn trẻ khác Nói dối có thể chịu ảnh hưởng của cá tính nữa Nói dối thường không phải là vấn đề nghiêm trọng trừ khi điều này trở thành một thói quen hoặc một nỗi đam mê Cũng giống như mọi vấn đề khác, xử trí việc nói dối ngay từ đầu có thể là phương cách tốt nhất để tránh trở thành nỗi khó khăn lớn hơn về sau

Như vậy để thấy rằng, vấn đề nói dối của trẻ không phải từ khi sinh ra đã có mà trẻ học được từ người lớn và mọi người xung quanh Không những vậy, trẻ không nhận được sự quan tâm từ ba mẹ cũng có thể là nguồn gốc của trẻ nói dối Trong quá trình sinh viên thực tập tại Trung Tâm Nhân Đạo Trẻ Em quận 3, sinh viên gặp trẻ T.T.H.A Qua quá trình sinh viên tiến hành quan sát, thu thập thông tin về trẻ và trao đổi với các

cô tại trung tâm nhận thấy ở trẻ vấn đề đáng quan tâm và cần hỗ trợ đó là nói dối Bởi đây là vấn đề quan trọng ảnh hưởng rất lớn tới nhân cách phẩm chất của trẻ Vì vậy, với mong muốn có thể giúp trẻ hiểu và nhận ra tác hại của nói dối, sinh viên quyết định lựa

chọn vấn đề can thiệp đó là: “Tìm hiểu hiện trạng hành vi nói dối của trẻ ở tuổi tiểu học

và biện pháp hỗ trợ trẻ khắc phục hành vi nói dối”.

2 Mục tiêu nghiên cứu

 Trong vòng 2 tháng, thân chủ nhận biết được hậu quả của hành vi nói dối

3 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Hành vi nói dối của trẻ

- Về thời gian: Sinh viên nghiên cứu đề tài này trong thời thời gian thực tập môn

học Công tác xã hội cá nhân, từ tháng 9/2015 đến tháng 12/2015

- Về địa điểm: Đề tài được thực hiện tại Trung Tâm Nhân Đạo Trẻ Em Quận 3, Tp

Hồ Chí Minh

- Về nội dung: Tập trung vào hành vi nói dối ở trẻ em

4 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn

4.1 Ý nghĩa lý luận

Đề tài cung cấp lí luận về vấn đề nói dối, phân tích can thiệp và làm rõ vấn đề Bởi nói dối liên quan đến tâm lí, hành vi của một người do đó đề tài này góp phần làm phong phú thêm về mặt lí luận cho các đề tài có nghiên cứu liên quan về mặt tâm lí Đồng thời, còn nâng cao hiểu biết về hành vi, hành động nói dối của trẻ cũng như của tất cả mọi người để có những hành vi ứng xử phù hợp Trong đề tài này sinh viên sử dụng một số lí thuyết như thuyết hệ thống sinh thái, thuyết hành vi Đề tài nghiên cứu đã làm rõ được vấn đề nói dối của trẻ mà sinh viên chọn làm đối tượng nghiên cứu tại trung tâm Sử dụng những bước trong tiến trình công tác xã hội cá nhân đã chứng minh được rằng hành vi nói dối của trẻ thuộc về vấn đề tâm lí hành vi của một cá nhân vì thế đây là vấn

đề quan trọng và ngày càng được quan tâm

4.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đề tài nghiên cứu là nguồn tài nguyên tham khảo cho các nhà nghiên cứu tâm lí quan tâm tới vấn đề nói dối ở trẻ Kết quả nghiên cứu có thể cho ta thấy rõ hơn về hiệu quả của việc áp dụng tiến trình Công tác xã hội cá nhân trong việc hỗ trợ trẻ nhận biết được hậu quả của hành vi nói dối Việc hỗ trợ này sẽ giúp trẻ hiểu, biết được thế nào là nói dối

và hậu quả Và từ đó có thể nói và viết ra được hậu quả của hành vi nói dối Ngoài ra, đề

tài cũng đưa ra một số kiến nghị phù hợp trong việc áp dụng Công tác xã hội cá nhân để

hỗ trợ trẻ Tiến trình này có thể được được nhiều người biết, sử dụng và mở rộng hơn nữa

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài hướng đến mục đích đó là hỗ trợ trẻ nhận biết hậu quả của hành vi nói dối để

từ đó trẻ nói và viết được hậu quả của hành vi này Với mục đích này sinh viên đã sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính bằng công cụ phỏng vấn sâu thông qua công cụ vấn đàm để thu thập thông tin Phỏng vấn sâu với dung lượng mẫu tương đối nhỏ

5.1 Phương pháp luận

 Lí thuyết hệ thống sinh thái

 Lí thuyết hành vi

5.2 Các phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật điều tra

Đề tài này nghiên cứu về một cá nhân riêng lẻ vì thế phương pháp nghiên cứu được sinh viên sử dụng trong đề tài nghiên cứu là phương pháp công tác xã hội cá nhân bằng cách sử dụng 7 bước trong tiến trình công tác với cá nhân Bên cạnh đó, trong đề tài sinh viên còn kết hợp sử dụng thêm phương pháp định tính và phương pháp quan sát có chủ đích

5.2.1 Phương pháp nghiên cứu định tính

Đề tài này sinh viên sử dụng công cụ phỏng vấn sâu từng cá nhân để thu thập thông tin phục vụ cho quá trình nghiên cứu thông qua các buổi nói chuyện bằng công cụ vấn đàm Đối tượng sinh viên chọn để phỏng vấn thân chủ (H.A), mẹ, anh trai B.L, chị N.Y,

cô tại Trung Tâm Nhân Đạo Trẻ Em Quận 3, bạn bè tại trung tâm trẻ đang sinh hoạt

5.2.2 Phương pháp quan sát có chủ đích

Ngoài công cụ phỏng vấn sâu trong đề tài sinh viên còn sử dụng phương pháp quan sát chủ đích Với việc quan sát những hành vi, hành động, lời nói, cử chỉ…của thân chủ trong sinh hoạt hàng ngày và tương tác với mọi người xung quanh Từ đó, giúp sinh viên thu thập thêm những thông tin đầy đủ và chi tiết về thân chủ, đồng thời khám phá

thêm những vấn đề mà thân chủ chưa đề cập đến hoặc chưa nhận ra để đảm bảo tính toàn diện trong trợ giúp

6 Cấu trúc bài nghiên cứu

Bài nghiên cứu gồm:

PHẦN MỞ ĐẦU

PHẦN NỘI DUNG

- Chương I: Cơ sở lý luận và hướng tiếp cận lý thuyết

- Chương II: Kết quả nghiên cứu

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ HƯỚNG TIẾP CẬN LÝ THUYẾT 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1 Nước ngoài

Một kết quả nghiên cứu đăng trên chuyên san Human Communication Research năm

2010 tổng hợp từ 3 cục khảo sát nhỏ tần suất nói dối một người trung bình của một người là 1,65 lần/ngày

Theo một nghiên cứu của khoa tâm lí Đại học Potsmouth (Anh) trên 50 trẻ em và bố

mẹ chúng cho thấy trẻ bắt đầu "nói dối" ngay từ khi mới được 6 tháng tuổi Theo đó, trẻ

giả vờ khóc hoặc cười để thu hút sự chú ý của người lớn Đến khoảng tháng thứ 8, chúng bắt đầu hình thành những hành vi phức tạp hơn như giấu việc tham gia những hoạt động bị cấm hoặc cố làm cha mẹ xao nhãng Khi trẻ 2 tuổi, hành vi này phát triển phức hơn nữa để chống đối những hình phạt của cha mẹ

Cuộc khảo sát tiến hành bởi Susan Shapiro Barash, tác giả cuốn Little White Lies, Deep Dark Secrets cho thấy 80% thành viên tham gia thừa nhận phụ nữ nói dối thông minh hơn và trót lọt hơn đàn ông.Trong đó, 75% phụ nữ thừa nhận họ hay nói dối ở nơi làm việc để giữ vị trí, 75% cho biết họ thường nói dối bạn trai, chồng hoặc người thân trong gia đình khi đề cập tới chuyện tiền bạc

Nghiên cứu của Đại học Cornell (Mỹ) cho thấy con người có xu hướng nói dối nhiều hơn khi giao tiếp qua điện thoại, thay vì email hoặc gặp mặt trực tiếp 37% thành viên tham gia nói dối khi giao tiếp qua điện thoại Tỷ lệ này ở nhóm gửi tin nhắn là 21%, email là 14% và gặp mặt trực tiếp là 27% Theo các nhà khoa học, giao tiếp qua điện thoại vẫn thuộc loại giao tiếp ngôn từ, trong khi đó email hoặc tin nhắn là loại giao tiếp phi ngôn từ, bởi vậy 2 người nói chuyện không phải tiếp nhận trực tiếp cảm xúc của đối phương, đồng thời cũng rất ít khi bắt gặp câu hỏi phải trả lời ngay lập tức như khi nói chuyện điện thoại

Theo cuộc khảo sát tiến hành bởi hãng phim 20th Century Fox Home Entertainment khi ra mắt bộ phim Lie to me Season 1, trung bình một tuần, nam giới nói dối 42 lần với người yêu, vợ, sếp và đồng nghiệp Như vậy, tần suất nói dối của họ là 2.184 lần/năm

và khoảng 126.672 lần trong một đời người Ngược lại, phụ nữ nói dối nhiều nhất 3 lần/ngày, như vậy tần suất nói dối của họ là 1.092 lần/năm và 68.796 lần trong một đời người

Tất cả các nghiên cứu trên đã chứng minh được rằng con người bắt đầu nói dối từ lúc còn nhỏ Tần suất nói dối của họ ngày càng tăng khi họ trưởng thành Trong tất cả các nghiên cứu nói trên sinh viên chỉ thấy nghiên cứu của khoa tâm lí học Đại học Potsmouth (Anh) là nghiên cứu mà sinh viên có thể sử dụng trong đề tài của mình Trong nghiên cứu này đã nói đến đặc điểm tâm lí của trẻ Trẻ bắt đầu nói dối từ khi còn nhỏ, đây cũng được xem là nền tảng để cho trẻ nói dối khi lớn lên Những hành vi nói dối của trẻ thay đổi theo từng giai đoạn lứa tuổi khác nhau Bên cạnh, đó tất cả các nghiên cứu trên vẫn chưa nói được nguyên nhân vì sao con người càng lớn họ nói dối ngày một nhiều và phụ nữ nói dối nhiều hơn đàn ông

1.1.2 Trong nước

Tại hội thảo "Thực trạng văn hoá học đường và nhu cầu giáo dục kỹ năng sống cho

học sinh trung học" tổ chức ngày 24/9 vừa qua, GS-TSKH Trần Ngọc Thêm, Giám đốc

Trung tâm Văn hoá học lý luận và ứng dụng (Đại học Quốc gia TP.HCM) đã đưa ra một kết quả điều tra: Tỉ lệ nói dối cha mẹ ở học sinh cấp tiểu học là 22%, cấp THCS là 50%, cấp THPT là 64%, sinh viên là 80% Con số này không gây bất ngờ vì chuyện nói dối trong môi trường giảng đường không hề mới, nhưng nhìn vào "bước tiến" của nó giữa các bậc học thì thật đáng lo ngại Nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở bậc đại học, không rõ ở những bậc sau đại học tỷ lệ này có được làm tròn lên 100% không Ngay tại cấp I, lứa tuổi từ 6-10, đã có hơn 20% số trẻ nói dối cha mẹ Có lẽ con số này cũng không chính xác theo kiểu cứ 5 trẻ thì có một trẻ nói dối, vì thực chất, người nào cũng nói dối một lần trong đời Nhưng với trẻ con, việc nói dối có thể vô hại

Anh Nguyễn Văn Hưng (Định Công, Hà Nội) chia sẻ: "Việc con trẻ nói dối cũng vì nhiều lý do Ban đầu có thể trẻ cũng không ý thức được đó là nói dối, câu chuyện của trẻ có thể thêm thắt chỗ này chỗ khác, không ảnh hưởng gì đến ai Như có một lần đến trường đón con, trên đường về con bé kể chuyện nhìn một vụ cướp giật ở cổng trường,

mô tả y như thật Đến tối về cháu cũng kể cho cả nhà nghe, ai cũng tin và tỏ ra lo lắng

Ngày hôm sau tôi đến sớm ngồi ở quán nước, nói chuyện về vụ cướp nhưng những người ở xung quanh nói không có vụ cướp nào cả Khi về tôi hỏi lại cháu thì cháu lại bảo nghe bạn kể lại" Vị phụ huynh này cũng cho biết, từ đó anh chú ý hơn đến những lời nói và cử chỉ của con gái và thấy rằng cháu rất hay bịa ra những câu chuyện kiểu ly

kỳ để gây sự chú ý Hay những lúc mắc phải tội gì, cháu hay tìm những lý do để chối tội hoặc đổ cho người khác "Tôi nghĩ trẻ con đứa nào cũng sợ bị đòn nên thường nói dối, đó cũng là lẽ bình thường Việc này phải dạy bảo dần dần chứ không thể một sớm một chiều là ổn được"

Những số liệu đã được nêu lên trong hội thảo cho thấy tình trạng nói dối của học sinh tăng lên theo cấp bậc học theo lứa tuổi, càng học lên học sinh nói dối ngày càng nhiều Tại hội thảo ý kiến của phụ huynh về con em mình cũng được đề cập đến Sinh viên

nhận thấy một điểm của phụ huynh mà sinh viên áp dụng vào bài của mình đó là "Tôi

nghĩ trẻ con đứa nào cũng sợ bị đòn nên thường nói dối, đó cũng là lẽ bình thường Việc này phải dạy bảo dần dần chứ không thể một sớm một chiều là ổn được" Đây là

một đặc điểm tâm lí mà đứa trẻ nào cũng có từ khi sinh ra cho tới lớn lên Qua đây cho thấy rằng, ba mẹ phải là người hiểu về con của mình để có thể thay đổi hành vi của trẻ

1.2 Thao tác hóa khái niệm

 Nói dối: Nói dối là nói không đúng sự thật và mục đích của nó là nhằm lợi mình

hại người hay tạo sự hoang mang, nghi ngờ, đố kỵ, giận hờn, ghen tuông trong lòng người khác

Có rất nhiều khái niệm về trẻ em những trong bài sinh viên chỉ lấy 2 khái niệm

 Trẻ em theo định nghĩa sinh học: Trẻ em là con người ở giai đoạn phát triển, từ

khi còn trong trứng đến tuổi trưởng thành

 Dưới góc độ xã hội học: Trẻ em là giai đoạn con người đang sống học cách tiếp

cận những chuẩn mực của xã hội và đóng vai trò xã hội của mình, đây là giai đoạn

xã hội hóa mạnh nhất và giai đoạn đóng vai trò quyết định của việc hình thành nhân cách của mỗi con người

1.3 Các thuyết áp dụng

 Thuyết hệ thống sinh thái: thuyết này giúp nhân viên xã hội phân tích thấu đáo

sự tương tác trong các hệ thống xã hội và hình dung những tương tác này ảnh hưởng ra

sao đến hành vi con người Lý thuyết hệ thống chỉ ra sự tác động mà các tổ chức, cộng đồng và các nhóm ảnh hưởng lên cá nhân Cá nhân được xem như là bị lôi cuốn vào sự tương tác không dứt với nhiều hệ thống khác nhau trong môi trường Mục đích của công tác xã hội là cải thiện mối tương tác giữa thân chủ và hệ thống Có 3 cấp độ: cấp

vĩ mô đề cập đến một cá nhân và kết hợp các hệ thống sinh học, tâm lí và xã hội tác động lên cá nhân ấy Cấp trung mô, các nhóm nhỏ ảnh hưởng đến cá nhân như gia đình, nhóm làm việc và những nhóm xã hội khác Cấp vĩ mô, nhóm những hệ thống lớn hơn gia đình các tổ chức thiết chế cộng đồng và nền văn hóa

Sinh viên sử dụng thuyết hệ thống để xác định các mối quan hệ trong một hệ thống ảnh hưởng đến thân chủ Và cũng từ đây tìm ra nguồn lực hỗ trợ thân chủ trong việc giải quyết vấn đề Bên cạnh đó, với thuyết này sinh viên cũng muốn xem xét trong 3 hệ thống thì hệ thống nào sẽ hỗ trợ thân chủ tích cực trong giải quyết vấn đề

 Thuyết hành vi: hành vi là tổng thể chuỗi dài các phản ứng là đời sống thực của con

người Một số nguyên tắc căn bản và những giả định của thuyết hành vi: hành vi là tất cả những sinh hoạt và phản ứng của con người mà quan sát hay đo lường được mọi người học cách cư xử từ những phản ứng trực tiếp của môi trường từ việc quan sát người khác hành xử ra sao Hành vi có thể thay đổi được

Đánh giá: sau khi giúp thân chủ hiểu rõ nguyên tắc can thiệp hành vi nhân viên xã hội có thể thực hiện việc đánh giá qua quá trình phân tích chức năng hành vi

 Vấn đề của bạn là gì

 Vấn đề này bắt đầu từ bao giờ

 Vấn đề xảy ra bao lâu một lần

 Vấn đề kéo dài trong bao lâu

 Vấn đề này ảnh hưởng tới đời sống như thế nào…

Tiến trình can thiệp theo thuyết hành vi

 Xác định vấn đề của thân chủ theo thuyết hành vi

 Nhân viên xã hội và thân chủ thu thập thông tin vấn đề

 Xác định hành vi mục tiêu -> phân nhỏ hành vi mục tiêu -> xếp các hành vi mục tiêu phân nhỏ theo thứ tự

 Cụ thể hóa các bước cần thiết để giải quyết vấn đề

 Xác định các kết quả cụ thể có thể có được khi trị liệu

Xác định nguồn lực và tài nguyên con người của thân chủ có thể tạo ra sự thay đổi

Dự đoán các trở ngại có thể ngăn cản việc đạt được mục tiêu và lên kế hoạch giảm thiểu những trở ngại này Chọn lựa chiến lược can thiệp phù hợp với sự tham gia của thân chủ

và trọng tâm là tạo ra những kết quả tích cực cho các hành vi mới Thân chủ và nhân viên xã hội thường xuyên đánh giá tiến trình can thiệp so sánh tình trạng ban đầu với hành vi mới được thiết lập

  Sinh viên áp dụng lí thuyết hành vi vào việc thay đổi hành vi của thân chủ thông qua việc thay đổi suy nghĩ hành động trong giao tiếp với mọi người Thân chủ cần nhận ra

những tác hại hậu quả của hành vi nói dối cũng như những thái độ học tập và tư thế ngồi học của mình

1.4 Bảng quan sát và mô tả về đặc điểm tâm lí của trẻ giai đoạn nhi đồng (học sinh cấp 1)

Sức

khỏe-ăn uống

 Nhìn chung thân chủ có một sức khỏe tốt Có bị sâu răng, 2 chiếc răng sắp gãy bởi ở lứa tuổi này trẻ thường thay răng bên cạnh thân chủ còn nhỏ nên chưa biết cách bảo vệ răng

 Thân chủ còn nhỏ nên lượng thức ăn vào vừa đủ với tuổi và giai đoạn phát triển của trẻ Ngoài việc ăn ở nhà thân chủ tới trung tâm

còn được các cô tại trung tâm bổ sung thêm các chất cần thiết

 Tuy còn nhỏ nhưng thân chủ vẫn biết tên một số đồ ăn cũng như cách ăn

 Tại trung tâm hàng năm thân chủ sẽ được đưa đi khám bệnh xét nghiệm và chích ngừa

Nhận thức

ngôn ngữ

 Thân chủ học lớp 3 nên đã biết một số kiến thức về tên của các sự vật sự việc Có thể hiểu được các sự vật sự việc xảy ra xung quanh mình Thân chủ cũng tiếp thu tốt những yêu cầu mà cô giáo đưa ra

 Trong những trò chơi, hoạt động tập thể thân chủ hiểu được những nội quy mà những trò chơi hoạt động đưa ra Có thể nghe và tham gia một cách chủ động tích cực, nhiệt tình

 Khả năng đọc phát âm của thân chủ vẫn chưa được tốt còn một số lỗi sai

Học tập

trường lớp

 Thân chủ đã đọc trôi chảy được bảng cửu chương nhân và chia từ 2 đến 7 Tuy nhiên một số phép tính thân chủ làm còn sai, chưa biết cách tính toán, đọc giờ Bên cạnh đó, với bảng chữ cái thân chủ đã đọc thông viết thạo Như vậy để thấy rằng, trình độ học vấn này đã phù hợp với lứa tuổi của thân chủ

 Khả năng tập trung vào học tập còn kém thân chủ không thể tập trung vào học ở thời gian dài

 Về hiểu nội dung bài học còn thấp Đối với thân chủ khi đọc xong một bài tập đọc, quay lại trả lời câu hỏi thân chủ chỉ trả lời được những câu hỏi có nội dung trong sách còn những nội dung đòi hỏi suy nghĩ, tưởng tượng thân chủ vẫn chưa làm được

 Chữ viết còn cẩu thả Có hứng thân chủ sẽ viết chữ được còn không

có hứng thân chủ viết sơ sài, chữ liền nhau…

 Thân chủ tham gia làm bài tập đầy đủ nhưng còn cẩu thả

 Việc đến trường hay trung tâm thân chủ vẫn tham gia đầy đủ

Tinh thần  Thân chủ còn nhỏ nên việc giao tiếp ngôn ngữ không lời còn kém

 Là người biết quan tâm đến mọi người xung quanh như các cô tại

trung tâm, bà ngoại, anh hai, mẹ Thân chủ cũng hiểu được tâm trạng của người khác Thân chủ buồn khi mẹ đi làm về khuya, anh hai nhớ mẹ và khóc, buồn khi thấy cô tại trung tâm buồn hay các bạn không nghe lời các cô

 Cảm thấy lo lắng và tâm trạng buồn bởi mẹ đi bán hàng về khuya

 Tâm trạng của thân chủ thường xuyên thay đổi mới vui xong có thể chuyển sang buồn hoặc có thái độ không hợp tác với người khác

mà không biết lí do vì sao

Hành động  Đang học bài thân chủ có thể sẽ la lớn lên hoặc đập mạnh sách vở

xuống bàn cũng có thể là nằm ra giữa nhà hoặc đi chơi, đi uống nước…

 Khả năng tập trung không cao do đó thân chủ dễ bị chi phối bởi môi trường bên ngoài như thấy các bạn chơi thân chủ cũng muốn chơi, ngồi gần bạn nào đó có thể nói chuyện

 Do không thể tập trung được nên thân chủ thường chạy lung tung trong giờ học ít khi tập trung được một thời gian dài Ngoài ra, tư thế học tập cũng chưa đúng thân chủ có thể ngồi dựa lưng vào một vật nào đó hoặc nằm sấp xuống bàn

 Gần đây thân chủ xuất hiện tình trạng nói dối cô giáo, bạn bè trên lớp

 Với người lớn tuổi thân chủ luôn giữ đúng phép tắc

 Do còn nhỏ nên thân chủ vẫn chưa biết cách sử dụng các phương tiện đi lại như xe buýt… tuy nhiên thân chủ có thể sử dụng điện thoại bàn để liên lạc với gia đình

 Được vào trung tâm sinh hoạt một thời gian cũng khá dài nên thân

chủ chấp hành đúng nội quy sinh hoạt và hình thành được tính tập thể

Mức độ

nguy hiểm

 Đôi lúc thân chủ tới trung tâm vẫn thấy vết bầm ở tay theo lời thân chủ thì do không chịu làm bài nên cô giáo dùng thước đánh Nhưng tình trạng này rất ít

 Ngoài ra thân chủ cũng nói rằng ở nhà do nghịch nên bị ba dùng dây nịt đánh

 Bảng mô tả đặc điểm giai đoạn trẻ ở lứa tuổi nhi đồng

1

Đặc điểm cơ thể

 Thân chủ đang ở giai đoạn nhi đồng tức học sinh cấp

1 Do đó đã gia tăng thể trọng và chiều cao, thay đổi tỉ

lệ cơ thể và thay răng, tiếp thu những kĩ năng vận động mạnh,…tuy nhiên đây là giai đoạn cần có có cách bảo

vệ răng miệng do còn nhỏ thân chủ vẫn chưa biết cách

vệ sinh răng miệng nên bị sâu răng

2

Đặc điểm tinh thần

 Học lớp 3 thân chủ đã có thể hểu được tâm lí của người khác Nhận biết được các cô tại trung tâm buồn, hiểu được anh hai khóc vì mẹ đi làm về muộn

 Ngoài ra thân chủ còn cảm thấy vui, buồn, lo lắng Vui những lúc được cô giáo khen ngợi, buồn những lúc mẹ không quan tâm, cô giáo la mắng, bạn bè không chơi cùng Lo lắng về những hành động hành vi mình làm sai bị cô la mắng, bắt phạt

3  Nhận thức của thân chủ đang là nhận thức của một đứa

Đặc điểm nhận thức

Trong tham gia các hoạt động vui chơi cũng như học tập thân chủ đã tuân thủ tốt những nội quy trong tập thể

 Thân chủ ở giai đoạn này cũng đã phát triển năng lực thực hiện câu cú, năng lực phát biểu, năng lực đọc và viết

 Tuy đã phát triển nhưng với thân chủ năng lực đọc và viết còn hạn chế

4

Đặc điểm xã hội

 Thân chủ có tương quan khá tốt với mọi người xung quanh từ các cô, bạn bè tại trung tâm sinh hoạt cho tới bạn bè tại trường lớp

 Với sự nóng nảy của thân chủ nhiều lúc đùa nghịch vớicác bạn cũng có thể làm cho thân chủ tức giận hay làm cho những anh chị lớn trong trung tâm không yêu mến

CHƯƠNG 2: TIẾN TRÌNH QUẢN LÍ TRƯỜNG HỢP

1 Quá trình tiếp nhận thiết lập quan hệ, tìm hiểu hoàn cảnh

1.1 Quá trình tiếp nhận thiết lập mối quan hệ

Trong đợt thực tập môn học thực tập Công tác xã hội 3 sinh viên bốc thăm trúng cơ

sở thực tập Trung Tâm Nhân Đạo Trẻ Em Quận 3 Đây là trung tâm phi chính phủ của tổ chức Hàn Quốc với sự tài trợ của LLSC cùng với sự hợp tác của tổ chức KOICA Là một trung tâm chuyên về phúc lợi trẻ em Với mục tiêu, phát triển mọi mặt cho trẻ từ học tập sức khỏe ăn uống Ngoài ra, mục tiêu chính của các cô tại trung tâm là trẻ có hoàn cảnh khó khăn vẫn có ước mơ của mình do đó thầy cô tại trung tâm sẽ giúp trẻ thực hiện ước mơ đó của mình để trẻ có một chỗ đứng trong xã hội sau này Khi tới thực tập sinh viên có trình bày về nhiệm vụ và mục đích đợt thực tập này với các cô tại trung tâm Qua trao đổi giới thiệu của các cô sinh viên được các cô cho phép sinh hoạt, dạy kèm với các trẻ tại trung tâm Trong một thời gian cùng ăn, cùng ở và cùng sinh hoạt với trẻ sinh viên vui chơi, dạy kèm cho trẻ tên là H.A Thời gian sinh viên dạy kèm cho H.A học nhận thấy H.A là một đứa trẻ có học lực kém hơn các trẻ khác, tư thế ngồi học cũng như sự tập trung của trẻ không cao Qua quá trình kèm cho trẻ học sinh viên nhận ra trẻ sẽ là đối tượng mà sinh viên sẽ hỗ trợ trong quá trình thực tập này Trong một lần họp với kiểm huấn viên để báo cáo trẻ mình sẽ hỗ trợ sinh viên được kiểm huấn viên cho biết thêm một thông tin từ trẻ đó là thời gian gần đây trẻ xuất hiện tình trạng nói dối và yêu cầu sinh viên can thiệp vấn đề này và kèm theo trong đó là vấn đề học tập Từ đây, sinh viên xin phép kiểm huấn viên cho mình kèm riêng trẻ để thu thập thông tin cũng như hỗ trợ

Qua quá trình tiếp xúc, trò chuyện, trao đổi thông tin cũng như thực hiện một số công

cụ sinh viên nhận thấy vấn đề nằm trong khả năng của sinh viên Được sự đồng ý của kiểm huấn viên trung tâm sinh viên đã lên kế hoạch để hỗ trợ và giúp đỡ trường hợp này Đồng thời, chọn trường hợp thân chủ H.A làm đối tượng cho bài nghiên cứu của mình

Nơi ở hiện tại

Mỗi liên hệ với thân chủ

Hỗ trợ

nhiên thường la mắng thân chủ

4 P Anh trai Học sinh Quận 3 Thân thiết Tinh thần

5 T.N.B.L Anh trai Học sinh Quận 3 Thân thiết Tinh thần

Theo những thông tin từ thân chủ và anh trai B.L cung cấp, qua sự tìm hiểu của sinh viên Hiện tại, gia đình thân chủ đang sống cùng nhà với bà ngoại, anh chị họ, gia đình trẻ N.Y Bố mẹ thân chủ còn trẻ và có sức khỏe Bố không sống chung nhà với thân chủ Tuy không ở nhà chung nhưng bố vẫn thường qua chơi Diện tích gia đình thân chủ nhỏ, ở nhà thân chủ ngủ chung phòng với anh trai B.L sống chung nhà với gia đình của chị N.Y nhiều khi thân chủ phải ra ngủ ở ngoài nhà hoặc nằm ở trên võng Công việc của mẹ hiện tại là làm nghề bán đồ chơi trẻ em thường đi làm về lúc 11 giờ đêm Còn ba bán mắt kiếng ở Ngã Tư Thủ Đức Trong gia đình, bố thương thân chủ nhất Còn bà thân chủ gần gũi với thân chủ nhưng cũng thường la mắng bởi thân chủ hay nghịch ngợm, 2 anh trai cũng thương thân chủ Ngoài ra, trong gia đình thân chủ mâu thuẫn, xa cách với anh Đ anh thường xuyên mắng nạt thân chủ

 Sơ đồ phả hệ

Chú thích

Đã chết Nam Sống riêng

Nữ Đang sống chung cùng nhau

1.2.2 Giai đoạn sinh ra và thời thơ ấu

Nhà thân chủ ở Trần Văn Đang (ban đầu ở tại Bờ Kè) Ông ngoại mất lúc thân chủ còn nhỏ vì thế thân chủ chưa nhận thức được điều này Thân chủ phải trải qua sự chia li của ba và mẹ chỉ biết ba không ở chung nhà với mình Hiện tại, thân chủ chỉ ở chung

Bà ngoại

Anh  trai  

nhà với mẹ chứ không ở chung nhà với ba Những vấn đề xảy ra xung quanh, thân chủ vẫn chưa nhận thức được bởi thân chủ chỉ mới học lớp 3 còn quá nhỏ để nhận thức hết được những vấn đề này

1.2.3 Sắp xếp cuộc sống hiện tại

Hiện tại thân chủ đang ở với bà ngoại, mẹ, 2 anh trai, anh chị họ và gia đình N.Y (anh trai của mẹ) Thân chủ sống cùng nhà với nhiều người trong một căn nhà nhỏ Không có phòng và góc học tập riêng Thân chủ ngủ cùng với anh trai B.L nhiều khi không đủ chỗ ngủ thân chủ ra ngoài ngủ, có lúc phải ngủ trên võng Hằng ngày, ngoài việc đi học trên trường thì mỗi buổi chiều sau khi đi học về thân chủ tới sinh hoạt tại Trung tâm Nhân Đạo trẻ em Quận 3 từ 16g30’ đến 19g00’ Sinh hoạt tại trung tâm thân chủ được cung cấp toàn diện từ học tập tới sinh hoạt và vui chơi giải trí Sau khi sinh hoạt về thân chủ sẽ có mẹ hoặc anh Đ chở về Vào sáng thứ 7 hàng tuần, thân chủ sẽ tới trung tâm để học thêm có giáo viên dạy kèm riêng Thân chủ đi học có mẹ hoặc anh, chị chở đi

1.2.4 Giáo dục

Hiện thân chủ đang học lớp 3 tại trường Trần Văn Đang Từ những thông tin thu thập được từ các cô tại Trung tâm Nhân Đạo trẻ em Quận 3 cũng như từ quá trình kèm thân chủ học, quan sát thì thấy thân chủ ngồi học không tập trung, chữ viết xấu, học kém các môn toán và tiếng việt Tại lớp thân chủ không tập trung vào học mà lo ra chơi Giáo viên chủ nhiệm trên lớp cũng như các cô tại trung tâm phản ánh về việc học cũng như thái độ học của thân chủ khá nhiều

Về phía thân chủ, thân chủ lười học, không muốn học Ngồi học không tập trung Thường trình bày ra những lí do để không phải học Ở nhà thân chủ được anh chị chỉ cho học bài Thân chủ thường có những hành động như nằm ra giữa nhà mỗi khi vào giờ học

Nhận thấy việc học của thân chủ quan trọng, Trung tâm Nhân Đạo trẻ em Quận 3 đã cho một sinh viên tình nguyện kèm riêng cho thân chủ học bài để nâng cao năng lực học và có thể bắt kịp chương trình học trên lớp

Ngoài ra, ở gia đình thân chủ mẹ thường đi làm về muộn nên việc học của thân chủ

có anh chị sống cùng nhà hướng dẫn

1.2.5 Hành vi ứng xử/tâm lí xã hội

Thân chủ tới trung tâm sinh hoạt đôi lúc vẫn chưa chào hỏi thầy cô Khi trò chuyện cùng thân chủ, thân chủ cũng có hợp tác với sinh viên nhưng đôi lúc thân chủ không muốn trả lời câu hỏi của sinh viên mà chỉ trả lời qua loa Với các anh chị lớn trong trung tâm thân chủ xưng hô vẫn chưa đúng vai vế của mình Trong quá trình học tập, thân chủ không tập trung vào học mà ngồi nói chuyện nếu như không có cô giáo nhắc nhở, luôn bị chi phối bởi môi trường xung quanh, khả năng tập trung trong học tập rất kém Thân chủ ngồi học không đúng tư thế, thường nằm ra giữa nhà hay chạy lung tung trong giờ học tìm cớ đi uống nước, đi vệ sinh… để trốn học Không những vậy, thân chủ thường có những hành động như ngồi học đập tay vào bàn hay lấy sách vở đập mạnh xuống bàn, thường nói rất to hay la lớn Ngoài ra, thân chủ còn có hành vi nói dối bạn bè và thầy cô tại trung tâm cũng như trên lớp học

Thân chủ được xem như là người năng động, sống có tình cảm, yêu thương mọi người xung quanh, nắm bắt được tâm tư tình cảm của người khác.Thân chủ thường cảm thấy buồn, không được quan tâm bởi mẹ đi làm về muộn

1.2.6 Tham gia hoạt động xã hội, giải trí

Học tại trường, thân chủ có tham gia sinh hoạt, vui chơi với các bạn theo các buổi sinh hoạt mà trường tổ chức Ở nhà thân chủ thường chơi với anh và các chị trong nhà Tại trung tâm, những hoạt động do các cô tại trung tâm và sinh viên thực tập tổ chức thân chủ tham gia rất hăng hái và nhiệt tình, năng động Ngoài ra, thân chủ còn tham gia vào các hoạt động ngoại khóa tại trung tâm như cắm trại, đi tham quan du lịch…

 Sơ đồ sinh thái:

Chú thích:

Thân thiết, gần gũi tương tác hai chiều

Gần gũi tương tác hai chiều

Bình thường tương tác hai chiều

Bình thường

Mâu thuẫn

 Anh Đ: Hiện tại thân chủ đang có mâu thuẫn với anh Đ anh họ sống cùng nhà với thân chủ bởi thân chủ thường bị anh la mắng Do đó, trong hệ thống hỗ trợ này anh

Đ sẽ không thể là nguồn lực hỗ trợ thân chủ giải quyết vấn đề của mình

 Ba: Ba tuy không ở chung nhà với thân chủ, nhiều lúc còn đánh thân chủ nhưng ba vẫn thường qua thăm thân chủ Không sống chung nhà với thân chủ nhưng vẫn là người thương yêu thân chủ nhất, có quan hệ gần gũi, thân thiết khăng khít với thân chủ Ba là nguồn hỗ trợ tích cực trong việc giải quyết vấn đề của thân chủ cả về vật

THÂN CHỦ

Trung tâm NĐTEQ.3

Trường học

(Bạn bè, thầy

cô)

Bạn bè tại TTNĐTEQ.3

chất lẫn tinh thần Đây cũng là nguồn lực mà sinh viên sử dụng trong suốt tiến trình can thiệp

 Mẹ, bà ngoại và anh trai thân chủ: Mặc dù ở nhà thân chủ có bị mẹ và bà la mắng thường nghịch với các anh nhưng vẫn là người gần gũi với thân chủ Trong gia đình mọi thành viên luôn thương yêu thân chủ Mẹ là người hiểu rõ, yêu thương cưng chiều thân chủ nhất, cũng là sống chung với thân chủ Là một nguồn lực hỗ trợ cho sinh viên và thân chủ một cách tích cực về vật chất và tinh thần

 Trung tâm Nhân Đạo Trẻ Em Quận 3: Là nơi hỗ trợ thân chủ về mặt vật chất và tinh thần đây được xem như gia đình thứ 2 của thân chủ Sinh hoạt tại trung tâm do đó mọi hoạt động, quá trình hỗ trợ thân chủ đều được thông qua Các cô tại trung tâm sẽ

là những người hỗ trợ thân chủ trong việc thay đổi hành vi của mình

 Trường học, bạn bè và gia đình N.Y: Có mối quan hệ bình thường với thân chủ Trường học trong đó có giáo viên chủ nhiệm là nơi hỗ trợ thân chủ trong học tập cũng như quan sát, giám sát thân chủ trên lớp học Bạn bè là nơi hỗ trợ thân chủ trong học tập cũng như về tinh thần gồm bạn bè trong lớp học cũng như bạn bè trong trung tâm Gia đình N.Y là nơi hỗ trợ thân chủ về tinh thần bởi thân chủ sống chung nhà với N.Y

 Từ phân tích hệ thống sinh thái xung quanh thân chủ, sinh viên có thể xác định được những nguồn lực hỗ trợ giải quyết vấn đề giúp thân chủ thay đổi hành vi của mình đó là: ba, mẹ, bà ngoại và Trung Tâm Nhân Đạo Trẻ Em Quận 3, đây

là những nguồn hỗ trợ chính

1.2.7 Các vấn đề khác liên quan tới thân chủ

 Sở thích: qua quá trình tiếp xúc sinh viên thực tập nhận thấy thân chủ có sở thích

vẽ, thích tranh doremon, thích xem phim hoạt hình và thích đan những sợi dây thành những chiếc vòng…việc xác định những sở thích này của thân chủ một phần hỗ trợ sinh viên hiểu hơn về trẻ mình hỗ trợ, một phần làm động lực cho trẻ trong quá trình can thiệp đó là thưởng và phạt

 Ước mơ: thân chủ có ước mơ lớn lên được làm ca sĩ

2 Trình bày các vấn đề của thân chủ

2.1 Vấn đề hiện thời

H.A kết quả học tập còn yếu, ham chơi, có tính lo ra do đó đôi lúc bị cô giáo trên lớp đánh bởi không chịu làm bài, làm bài sai Hiện thân chủ đang học lớp 3 nhưng vẫn còn ham chơi, đang còn nhỏ nên chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc học Mỗi lần vào học bài là thân chủ lại ngồi lên bàn, nằm ra giữa nhà, ngồi học không tập trung bị phân tán với mọi người xung quanh Trong thời gian học thân chủ ít khi tập trung được một khoảng thời gian dài mà thường lấy lí do đi uống nước hay đi vệ sinh để trốn học Sống chung nhà tập thể với nhiều người, thân chủ có anh trai P và B.L học trên thân chủ

2 lớp có chị họ N.Y Ngoài thời gian học trên lớp về nhà thân chủ không học bài bởi các anh chị không học nên thân chủ cũng nhìn vào đó mà học theo Hơn nữa, ở nhà mẹ đi làm thường đi sớm về muộn vì thế không có thời gian quan tâm, thêm vào đó trình độ học vấn của mẹ còn hạn chế không thể chỉ bài cho thân chủ được Thời gian thân chủ với mẹ ở bên nhau rất ít, hầu như ở nhà người chăm sóc cho thân chủ vẫn là bà ngoại Trong thời gian gần đây cô giáo phản ánh thân chủ xuất hiện hành vi nói dối cô thầy, bạn bè trên lớp, các cô tại trung tâm thân chủ sinh hoạt Từ đây, sinh viên nhận thấy vấn

đề hiện tại cần giải quyết trước mắt cho thân chủ là hành vi nói dối trong thời gian gần đây Bởi nhân cách con người là quan trọng nếu hành vi nói dối của thân chủ không được can thiệp kịp thời sẽ ảnh hưởng tới nhân cách sau này Và hành vi này sẽ trở thành một thói quen xấu ảnh hưởng tới nhân cách, đạo đức của thân chủ Bên cạnh hành vi nói dối, sinh viên cũng nhận thấy việc tạo hứng thú học tập cho thân chủ cũng quan trọng do đó trong quá trình sinh viên hỗ trợ thân chủ thay đổi hành vi nói dối sẽ hỗ trợ thêm về vấn đề tập trung trong học tập Tâm lí của thân chủ cũng rất quan trọng bởi nếu thân chủ luôn cảm thấy buồn chán những lúc mẹ đi làm về muộn và không được quan tâm như vậy sẽ dẫn tới trầm cảm và nghiêm trọng hơn là có những hành vi lệch chuẩn Sinh viên nhận thấy thân chủ có rất nhiều vấn đề trong khi thời gian và năng lực của sinh viên có hạn do đó sinh viên sẽ can thiệp ở 3 vấn đề sau:

 Vấn đề 1: Thân chủ thường cảm thấy buồn không được quan tâm bởi mẹ đi làm về

muộn

 Vấn đề 2: Thân chủ không có hứng thú trong học tập, không thể tập trung ngồi học

bài luôn tìm lí do để trốn tránh việc học

 Vấn đề 3: Thân chủ xuất hiện tình trạng nói dối

2.2 Gia đình đã cố gắng giải quyết vấn đề của thân chủ ra sao

Hiện tại thân chủ đang có 3 vấn đề cần quan tâm đó là thân chủ thường buồn mỗi khi

mẹ đi làm về muộn, chưa tập trung trong học tập và nói dối Qua cuộc trò chuyện giữa sinh viên và mẹ thân chủ tại gia đình thì những vấn đề này vẫn chưa được gia đình chú tâm tới để giải quyết Mặc dù ở nhà bà thỉnh thoảng có nhắc nhở thân chủ học bài nhưng với tần suất rất ít Do đó, có thể thấy rằng vấn đề của thân chủ vẫn chưa được gia đình giải quyết bởi một phần mẹ không ở nhà thường xuyên để nhắc nhở, một phần thân chủ sống chung với nhiều người trong đó anh chị không học nên thân chủ cũng không có động lực học Những vấn đề của thân chủ vẫn chưa được người lớn chú ý tới

do đó thân chủ khó thay đổi

2.3 Điều gì gần đây nhất khiến trẻ tìm đến sự giúp đỡ

Thân chủ mới học lớp 3 vì thế vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của những hành động, hành vi của mình Trong thời gian thực tập, sinh viên được cô tại trung tâm cho biết một số thông tin về thân chủ đang gặp phải đó là về học tập và nói dối Ngoài

ra, trong thời gian vãng gia tới gia đình với mong muốn của mẹ thân chủ là cải thiện năng lực học tập cho trẻ Từ những lí do này, sinh viên đã quyết định lựa chọn những vấn đề thân chủ đang gặp phải và có ảnh hưởng tới thân chủ nhất đó là về tâm lí (thân chủ thường buồn mỗi khi mẹ đi làm về muộn), tập trung trong học tập và nói dối Trong những vấn đề thân chủ gặp phải sinh viên nhận thấy nói dối là vấn đề cần thiết phải can thiệp cho thân chủ bởi nói dối ảnh hưởng rất lớn tới nhân cách phẩm chất hiện tại cũng như tương lai Thân chủ còn nhỏ vì thế cần phải rèn luyện nhân cách đạo đức phẩm chất

từ nhỏ

3 Phân tích đánh giá nhận xét

3.1 Điểm mạnh của thân chủ

 Nắm bắt được tâm tư, tình cảm của người khác: thân chủ tuy còn nhỏ nhưng đã hiểu được tâm lí của người khác, điều này là một điểm mạnh rất đáng được phát huy và duy trì Bởi ở nhà mẹ thân chủ đi làm về muộn, anh B.L thường khóc trong những lúc nhớ mẹ và thân chủ đã nhận ra được điều này Hay cô trong trung tâm buồn thân chủ cũng hiểu ra được vấn đề và điều chỉnh hành vi của mình phù hợp với tâm trạng của cô và mọi người xung quanh

 Sống có tình cảm, yêu thương mọi người xung quanh: Thân chủ luôn biết quan tâm tới mọi người xung quanh Hòa đồng và yêu thương bạn bè tại trung tâm cũng như tại trường học

 Có trí nhớ tốt: trí nhớ tốt là một điểm mạnh của thân chủ, thân chủ có thể sẽ dễ dàng trong việc nhớ các công thức toán hay bảng cửu chương giúp thân chủ rất nhiều trong học tập

 Thích vẽ: đây được xem là sở thích cũng như điểm mạnh Có sở thích như vậy sẽ giúp thân chủ ngoài thời gian học bài ra còn có thể vẽ Như vậy, giúp nâng cao

sở trường của mình và nâng cao trí tượng tưởng, tính nhẫn nại

 Có ước mơ: có ước mơ sẽ là một điều quan trọng quyết định sự cố gắng thực hiện mục tiêu của thân chủ

3.2 Điểm yếu của thân chủ

 Ngang bướng: sinh ra ai cũng có cho mình một tích cách khác nhau Với thân chủ ngoài biết quan tâm người khác thì thân chủ còn ngang bướng Đây là một điểm yếu của thân chủ bởi tính cách ngang bướng không chịu nghe lời sẽ làm cho thân chủ không có nhiều bạn bè và làm cho thầy cô tại trung tâm cũng như trên lớp học không yêu thương Không những vậy, một khi thân chủ ngang bướng không nghe lời ba mẹ thì sẽ bị ba mẹ đánh và không được sự quan tâm từ

mẹ Thân chủ còn nhỏ đã hình thành tính cách này sẽ ảnh hưởng rất lớn tới tính cách thân chủ sau này

 Học lực yếu: học lớp 3 nhưng những bài toán của thân chủ làm còn kém Theo

sổ theo dõi của cô giáo dạy kèm tại trung tâm thì toán là môn thân chủ học yếu

Tại lớp do học lực yếu cộng với tính lo ra thì thân chủ bị cô giáo đánh do làm sai bài tập Trong thời gian sinh viên kèm cho thân chủ học bài thì thấy thân chủ học yếu về môn toán đồng thời một số bảng cửu chương thân chủ vẫn chưa nhớ

 Không có hứng thú trong học tập: học tập là một vấn đề quan trọng của thân chủ

ở hiện tại cũng như tương lai Nhưng thân chủ lại không thích học Bởi ở nhà thân chủ anh chị lớn tuổi hơn không học, đồng thời vẫn chưa nhận được sự quan tâm từ mẹ về học tập vì thế đây cũng là nguyên nhân để thân chủ không muốn học Không có hứng thú trong học tập cũng có thể dẫn tới vấn đề thân chủ có học lực yếu

 Ngồi học chưa đúng tư thế: tư thế ngồi học rất quan trọng, đặc biệt thân chủ còn nhỏ vì thế nếu ngồi học không đúng tư thế sẽ ảnh hưởng tới mắt, xương sống Thân chủ trong giai đoạn xương đang phát triển Ngồi học chưa đúng tư thế cũng

là nguyên nhân dẫn tới không có hứng thú trong học tập

 Chữ viết còn cẩu thả: người ta thường nói nét chữ nét người Mỗi người đều được rèn luyện tính cách cũng như chữ viết từ nhỏ Thân chủ viết chữ còn cẩu thả chữ viết chưa đều do vậy mà kết quả của những bài chính tả bị điểm thấp và

bị cô giáo nhắc nhở Thân chủ học lớp 3 do đó vẫn có thể rèn luyện chữ viết cho thân chủ được Từ đó có thể nâng cao điểm môn chính tả của thân chủ lên

 Thường nằm ra giữa nhà: đây cũng là một điểm yếu của thân chủ Nằm ra giữa nhà một phần cũng từ việc thân chủ không có hứng thú trong học tập, do không muốn học bài nên mới nằm ra giữa nhà Vì thế cần phải tạo cho thân chủ có hứng thú, động lực học như vậy thân chủ mới không nằm ra giữa nhà nữa

3.3 Thách thức

 Mẹ đi làm về muộn: mẹ đi làm về muộn đây cũng được xem là thách thức đối với thân chủ Ở giai đoạn của trẻ sự quan tâm từ ba mẹ là rất quan trọng giúp hình thành nên tính cách của trẻ Mẹ đi làm về muộn không có thời gian quan tâm tới thân chủ vì thế đây cũng có thể là nguyên nhân tạo điều kiện cho trẻ hình thành nên những hành vi lệch chuẩn, ngoài ra cũng có thể khiến cho thân chủ trầm cảm

 Ba và mẹ không sống chung với nhau: môi trường gia đình là môi trường giúp cho thân chủ phát triển về mặt nhận thức, hành vi Tình thương từ ba mẹ sẽ khiến cho thân chủ hình thành nhân cách

 Anh Đ thường la mắng: trẻ nhỏ luôn thích được khen, được quan tâm và ghét những lời la mắng chính những lời la mắng của người khác, người thân trong gia đình sẽ làm cho trẻ cảm thấy tủi thân và tự dãn nhãn cho mình là người như thế này thế nọ Vì thế những lời la mắng của anh nếu thường xuyên và liên tục sẽ

làm cho trẻ có những hành vi lệch chuẩn và “giận cá chém thớt” lên người khác

 Sống chung nhà với nhiều người: tâm lí, hành vi nhận thức của một người chịu ảnh hưởng từ môi trường xung quanh mình sống, tiếp xúc Vì vậy, những hành

vi của trẻ sẽ được học hỏi và chứng kiến từ những người xung quanh trong gia đình mình

3.4 Cơ hội

 Thầy cô bạn bè tại trường học cũng như tại trung tâm yêu thương: ngoài gia đình những tình yêu từ bạn bè, thầy cô luôn tạo động lực cho trẻ trong học tập và thay đổi nhận thức hành vi của mình

 Có được tình yêu thương từ anh B.L, ba, mẹ và bà ngoại: đây cũng sẽ là nguồn động lực bổ sung vào tâm lí buồn chán của thân chủ khi không nhận được sự quan tâm từ mẹ

4 Tiến trình can thiệp

4.1 Mục đích can thiệp

Trong thời gian 2 tháng, mẹ hiểu được tầm quan trọng của việc gần gũi với con và giúp con giải tỏa những khó khăn trong cuộc sống Đồng thời, nâng cao được khả năng tập trung chú ý trong học tập nhằm cải thiện thành tích học tập Và giúp thân chủ nhận biết được hậu quả của hành vi nói dối

4.2 Kết quả mong muốn/ nhu cầu

Trong quá trình sinh viên thực hiện công cụ con ong lo lắng với thân chủ sinh viên nhận thấy ở nhà mẹ thân chủ thường đi làm về muộn, không quan tâm tới thân chủ Chính vì thế, thân chủ thường buồn và cảm thấy mình không được quan tâm Tình trạng này kéo dài có thể sẽ ảnh hưởng rất lớn tới thân chủ Bởi thân chủ đang còn nhỏ và nhu

cầu nhận được sự quan tâm, yêu thương từ mẹ là rất lớn Cũng trong quá trình sinh hoạt, dạy kèm, chia sẻ của các cô tại trung tâm thân chủ sinh hoạt sinh viên thực tập nhận thấy việc tạo điều kiện học tập cho thân chủ là cần thiết Nhưng bên cạnh đó, một vấn đề nảy sinh của thân chủ trong thời gian gần đây là nói dối Việc nói dối sẽ ảnh hưởng rất lớn đến nhân cách cũng như phẩm chất đạo đức của thân chủ ở thời điểm hiện tại và trong tương lai Mặc dù thân chủ còn nhỏ chưa nhận thức được vấn đề này Trò chuyện với thân chủ sinh viên thực tập hỏi thân chủ có biết tác hại của việc nói dối không thân chủ đã trả lời không Do thân chủ còn nhỏ nên chưa nhận biết được tác hại, hậu quả của nói dối Dựa vào những yếu tố này của thân chủ sinh viên thực tập đưa ra

kế hoạch hỗ trợ với mong muốn sẽ giúp mẹ hiểu được tầm quan trọng gần gũi với con

và giúp con giải tỏa những khó khăn trong cuộc sống Đồng thời, nâng cao được khả năng tập trung chú ý trong học tập của thân chủ nhằm cải thiện kết quả học tập và giúp thân chủ nhận biết được hậu quả của hành vi nói dối

 Kĩ năng giao tiếp

 Kĩ năng lập mối quan hệ

 Kĩ năng thu thập phân tích và đánh giá vấn đề

 Tìm hiểu qua kĩ thuật sản phẩm của cá nhân

4.4 Mục tiêu cụ thể

 Mục tiêu cụ thể 1: Trong thời gian 2 tháng, mẹ thân chủ hiểu được tầm quan

trọng của việc gần gũi với con và giúp con giải tỏa những khó khăn trong cuộc sống

 Mục tiêu cụ thể 2: Trong thời gian 2 tháng, thân chủ nâng cao được khả năng tập

trung chú ý trong học tập nhằm cải thiện thành tích học tập

 Mục tiêu cụ thể 3: Trong vòng 2 tháng, thân chủ nhận biết được hậu quả của

hành vi nói dối

4.5 Kế hoạch can thiệp

Kế hoạch can thiệp diễn ra trong vòng 2 tháng với 3 mục tiêu và nhiều hoạt động Tuy nhiên chỉ tập trung vào giải quyết vấn đề nói dối của thân chủ Bởi đây là vấn đề theo đánh giá, phân tích của sinh viên nằm trong khả năng kiến thức của sinh viên, phù hợp với thời gian sinh viên thực tập Đồng thời là vấn đề quan trọng cần giải quyết đối với thân chủ Sinh viên không chỉ tập trung vào thực hiện mục tiêu 3 mà không thực hiện 2 mục tiêu còn lại Đối với mục tiêu 1 và 2, sinh viên vẫn hỗ trợ thân chủ nhưng chỉ lồng ghép vào để hỗ trợ thân chủ trong quá trình giải quyết mục tiêu 3

 Trong vòng 2 tháng, thân chủ nhận biết được hậu quả của hành vi nói dối

Đi kèm với kế hoạch can thiệp đó là bảng thống kê các nguồn lực giải quyết vấn đề thống kê các hoạt động can thiệp tương ứng với từng mục tiêu cụ thể, thời gian thực hiện, kế hoạch kết quả mong muốn và cuối cùng là thống kê các phương pháp đo lường, lượng giá, nguồn hỗ trợ

 Ma trận nguồn lực giải quyết vấn đề

Vấn đề cần

giải quyết

Nguồn lực Gia

đình

Sinh viên thực tập

Sinh viên tình nguyện

Nội lực bên trong

Trung tâm

thân chủ

Nâng cao khả năng tập trung học bài

Thân chủ nhận biết được hậu quả của hành vi nói dối

Hướng dẫn thân chủ học

bài

X X

Trao đổi thông tin với tình

nguyện viên, giáo viên

quản lí thân chủ và các cô

tại trung tâm

X X

Cho thân chủ đọc truyện

tranh, xem video, phân

tích tranh

Gặp giáo viên dạy trẻ để

hỏi xem tình trạng nói dối

của thân chủ

Trao đổi với các cô tại

trung tâm về tình trạng nói

dối của trẻ

Gặp và gọi điện thoại cho

giáo viên chủ nhiệm để

biết tình hình của thân chủ

 Cây vấn đề

Không được mẹ

quan tâm

Không có hứng thú trong học tập, ngồi học chưa tập trung

Kết quả học tập kém

Ở lại lớp, nghỉ học sớm

Tương lai không

ổn định

Bạn

bè cô lập

Nhân cách phẩm chất đạo đức kém

Trở thành thói quen xấu

31   

 Kế hoạch can thiệp

của việc gần gũi

với con và giúp

con giải tỏa

 Ghi chép lại quá trình mẹ thân chủ quan tâm thân chủ

 Thực hiện bài test

 Các cô tại trung tâm Nhân Đạo trẻ

em quận 3

 Sinh viên thực tập

 Gia đình thân chủ

 Thân chủ

Từ ngày 3 tháng 11 năm 2015 đến ngày 28 tháng 12 năm 2015

 Gia đình thân chủ cung cấp thông tin do thân chủ còn nhỏ

 Thân chủ cùng gia đình hợp tác với sinh viên thực tập

 Thân chủ nhận được sự quan tâm từ mẹ

 Mẹ hiểu được tầm quan trọng gần gũi với con

và giúp con giải tỏa những khó khăn trong cuộc sống

 Bài test tâm lí

 Kết quả ghi chép

 Biên bản vấn đàm

 Nhật kí quan sát thân chủ

 Nhật kí thực tập

 Báo cáo vãng gia

32   

 Sinh viên cùng ngồi học tập trung với thân chủ để làm gương cho trẻ

 Vui chơi với thân chủ

 Trao đổi thông tin với tình nguyện viên, giáo viên quản lí thân chủ

và các cô tại trung tâm

 Sinh viên thực tập

 Thân chủ

 Tình nguyện viên

 Các cô tại trung tâm Nhân Đạo trẻ

em quận 3

 Gia đình thân chủ

Từ ngày 3 tháng 11 năm 2015 đến ngày 3 tháng 12 năm 2015

 Gia đình thân chủ cung cấp thông tin do thân chủ còn nhỏ

 Thân chủ hợp tác với sinh viên thực tập

 Nâng cao khả năng tập trung chú ý học bài của thân chủ ở mỗi buổi học

 Kết quả học tập của thân chủ được cải thiện

 Nhật kí quan sát thân chủ

 Thông tin

từ tình nguyện viên và các cô tại trung tâm

 Biên bản vấn đàm

 Báo cáo vãng gia

33   

 Trò chơi bốc thăm trả lời câu hỏi trúng thưởng

 Thi đua viết hậu quả nói dối

 Trò chơi ghép tranh

 Thân chủ

 Gia đình thân chủ

 Sinh viên thực tập

 Bạn bè tại trung tâm

Từ ngày 3 tháng 11 năm 2015 đến ngày 28 tháng 12 năm 2015

 Gia đình thân chủ cung cấp câp thông tin

do thân chủ còn nhỏ và cam kết sẽ hợp tác với sinh viên thực tập

 Thân chủ hợp tác với sinh viên thực tập

 Thân chủ biết được hậu quả, tác hại của hành vi nói dối

 Thân chủ nói

và viết ra được những hậu quả tác hại của hành vi nói dối

 Nhật kí quan sát thân chủ

 Kết quả

từ những bài phân tích tranh

 Phiếu trả lời câu hỏi của thân chủ

4.6 Một số dịch vụ cung cấp

Theo phân tích, đánh giá đặc điểm phát triển của thân chủ Thân chủ đang ở lứa tuổi học sinh cấp một Sinh viên thực tập nhận thấy có thể cung cấp một số dịch vụ cho thân chủ Hiện thân chủ đang sinh hoạt tại Trung tâm Nhân Đạo Trẻ Em Quận 3 tại đây thân chủ đã được nhận những dịch vụ toàn diện từ học tập, vui chơi giải trí cho tới sức khỏe và tâm lí Bởi trung tâm đã cung cấp những dịch vụ này cho thân chủ vì thế sinh viên sẽ không đưa dịch vụ này vào kế hoạch hỗ trợ của mình Một số dịch vụ thân chủ được hỗ trợ từ trung tâm Nhân Đạo Trẻ Em Quận 3 như:

 Khám sức khỏe

 Dịch vụ trợ cấp học bổng

 Dịch vụ dạy kèm

 Dịch vụ tư vấn/tham vấn

 Liên kết tình nguyện viên

Để đáp ứng mục tiêu và hỗ trợ giải quyết các vấn đề của thân chủ sinh viên thực tập

sẽ cung cấp cho thân chủ một số dịch vụ để đáp ứng mục tiêu:

 Tham vấn

 Dịch vụ điều trị giáo dục gia đình và trẻ: dịch vụ này vừa hỗ trợ gia đình ngăn ngừa và giải quyết các vấn đề vừa tạo ra các tương quan hòa hợp giữa cha mẹ và con cái

 Dạy kèm

 Vui chơi ( dịch vụ này sinh viên sẽ cung cấp cho trẻ trong thời gian trẻ học bài để giúp trẻ thư giãn và đáp ứng cho việc học)

Những dịch vụ này sẽ được cung cấp song song với nhau Cả 3 dịch vụ sinh viên đưa

ra sẽ được áp dụng vào cho 3 mục tiêu mà sinh viên sẽ hỗ trợ cho thân chủ