Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả phẫu thuật nội soi nạo sàn hàm cắt polyp trong điều trị bệnh viêm mũi xoang mạn tính có polyp ở người lớn tại khoa TMH bệnh viện ĐKKV tỉnh An Giang từ 04/2013 đến 05/2018.
Trang 1ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ VIÊM MŨI XOANG MÃN TÍNH CÓ POLYPE BẰNG PHẪU THUẬT NỘI SOI SÀN HÀM, CẮT POLYPE TẠI KHOA TMH - BV
ĐKKV TỈNH AN GIANG TỪ 04/2013 ĐẾN 05/2018
BS.CKI.Lê Thiện Hiệp – BS.CKI.Phạm Dân Nguyên BS.Lâm Trọng Nhân - ĐD.Trần Thị Trúc Mai
TÓM TẮT:
Mục tiêu : Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả phẫu thuật nội
soi nạo sàn hàm cắt polyp trong điều trị bệnh viêm mũi xoang mạn tính có polyp ở người lớn tại khoa TMH bệnh viện ĐKKV tỉnh An Giang từ 04/2013 đến 05/2018
Phương pháp : Mô tả tiền cứu Gồm 32 bệnh nhân, độ tuổi trên 18 tuổi, có viêm mũi xoang
kéo dài trên 12 tuần hoặc 4 đợt viêm nhiễm trong 1 năm, có polyp mũi xoang.Các triệu chứng
cơ năng : nhức đầu, nghẹt mũi, chảy mũi nước, giảm hoặc mất khứu giác.Nội soi thấy có polyp trong hốc mũi, CT scan thấy có polyp trong mũi, xoang Đã được phẫu thuật tại khoa Tai Mũi Họng bệnh viện ĐKKV tỉnh An Giang trong thời gian từ tháng 04/2013 đến tháng 05/2018
Kết quả : Ghi nhận 32 trường hợp, tuổi trung bình là 38,84 ± 15,71, cao nhất là 60 tuổi
Giới tính không có sự chênh lệch, thành thị nhiều hơn nông thôn Thời gian mắc bệnh nhiều nhất là 1-5 năm, sau đó là 6-10 năm, dài nhất trên 10 năm Sau mổ mức độ viêm xoang và polyp mũi giảm nhiều, các triệu chứng cơ năng và thực thể cải thiện tốt Kết quả phẫu thuật : khá 04 case (12,5 %), tốt 28 case (87,5%), không có tai biến xảy ra trong và sau mổ
Kết luận : 32 case phẫu thuật nội soi nạo sàn hàm cắt polyp mũi xoang trong điều trị bệnh
viêm mũi xoang mạn tính có polyp ở người lớn trong 4 năm ở khoa Tai Mũi Họng bệnh viện ĐKKV tỉnh An Giang đạt kết quả khá tốt, không có tai biến xảy ra trong và sau mổ
1.ĐẶT VẤN ĐỀ
Viêm mũi xoang mạn tính là bệnh thường gặp nhất, tỷ lệ mắc của Việt Nam và thế giới tương đương nhau 10% Viêm mũi xoang mạn tính có polyp ở cộng đồng tại Mỹ là 0,3%, ở Châu Âu là 1 -2 %, ở Việt Nam tỷ lệ polyp tái phát sau điều trị khá cao từ 7-20% [3], [7], [8] Khoa TMH bệnh viện ĐKKV tỉnh An Giang đã thực hiện khoa Tai Mũi Họng bệnh viện ĐKKV tỉnh An Giang đã phẫu thuật nội soi nạo sàn hàm kết hợp cắt polyp từ năm 2013 Để tìm hiểu sâu hơn về bệnh viêm mũi xoang mạn tính có polyp, chúng tôi tiến hành nghiên cứu
đề tài “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị viêm mũi xoang mạn tính có polyp ở người lớn bằng phẫu thuật nội soi nạo sàn hàm” nhằm 2 mục tiêu:
Mục tiêu tổng quát: nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh viêm mũi xoang mạn tính có polyp ở người lớn
Mục tiêu chuyên biệt: đánh giá hiệu quả phương pháp phẫu thuật nội soi nạo sàn hàm hàm kết hợp cắt polyp mũi
2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
2.1.Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu: gồm 32 bệnh nhân trên 18 tuổi, có viêm mũi xoang kéo dài trên
12 tuần hoặc 4 đợt viêm nhiễm trong 1 năm, có polyp mũi xoang Triệu chứng cơ năng: nhức đầu, nghẹt mũi, chảy mũi nước, giảm hoặc mất khứu giác Nội soi thấy có polyp trong hốc mũi,
Trang 2Vực tỉnh An Giang 04/2013 đến 05/2018
Tiêu chuẩn chọn mẫu:
+Trên 18 tuổi
+ Được khám nội soi tai mũi họng, chụp CT scan chẩn đoán viêm mũi xoang có polyp + Được phẩu thuật nội soi nạo sàn hàm
+ Được theo dõi sau phẩu thuật
Tiêu chuẩn loại trừ :
+ Viêm mũi xoang cấp
+ Không có polyp
+ Không được theo dõi sau phẩu thuật
2.2.Phương pháp nghiên cứu: hồi cứu mô tả cắt ngang
2.2.1.Phương pháp :
- Thu thập và xử lý số liệu theo mẫu thống nhất
- Xử lý thống kê : dùng phần mêm SPSS 18 để xử lý thống kê
2.2.2.Phương pháp tiến hành :
Thu thập thông tin từ những phiếu thu thập số liệu ghi nhận từ bệnh án mượn lại từ kho lưu trữ hồ sơ bệnh viện
Các biến số được ghi nhận theo mẫu định sẵn bao gồm :
- Các biến độc lập : tuổi, giới tính, địa lý, thời gian mắc bệnh, triệu chứng cơ năng trước phẫu thuật, triệu chứng thực thể trước phẫu thuật, các triệu chứng cận lâm sàng, vị trí polyp
- Biến kết cục : kết quả sau phẫu thuật 3 tháng
3.KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU :
- Ghi nhận 32 trường hợp, tuổi trung bình là 38,84 ± 15,71 ,tuổi cao nhất 60 Tỷ lệ nam/nữ không có sự khác biệt về mặt thống kê
3.1.Đặc điểm lâm sàng :
Bảng 3.1:
Tuổi
Địa lý
Trang 3Thời gian mắc bệnh
Triệu chứng cơ năng
Ngứa mũi-hắc hơi 13 40,6
Polyp mũi
CT scan
Nhận xét :
Các triệu chứng viêm xoang có polyp , nhức đầu nghẹt mũi gặp 100%, sau đó là các triệu chứng khác Polyp độ II, III chiếm đa số, các xoang hàm, sàn có số lượng viêm cao
3.2.Kết quả điều trị :
Bảng 3.2.1: mô tả sau phẫu thuật
Vị trí Polyp
Xoang có polyp
Trang 4Không có polyp 9 30
Bảng 3.2.2: kết quả sau phẫu thuật 3 tháng
Triệu chứng cơ năng
Triệu chứng thực thể
Nhận xét: tái khám sau mổ trên 3 tháng, các triệu chứng cơ năng , thực thể của bệnh nhân cải thiện rõ rệt
IV.BÀN LUẬN :
1 Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh viêm mũi xoang có polyp ở người lớn: 1.1.Đặc điểm lâm sàng:
1.1.1.Về các đặc điểm chung:
Tuổi trung bình vào điều trị là 38,84 ± 15,71, cao nhất là 60 tuổi Giới tính không
có sự chênh lệch Thành thị nhiều hơn nông thôn Thời gian mắc bệnh nhiều nhất là 1-5 năm, sau đó là 6-10 năm, dài nhất trên 20 năm [1],[3],[8] phù hợp với các tác giả trên
1.1.2.Triệu chứng cơ năng:
Trong bệnh lý viêm xoang có polyp , nhức đầu , nghẹt mũi chiếm 100 % và sau đó các triệu chứng khác, chất dịch có thể chảy ra mũi trước hoặc mũi sau gây ra những biến chứng Lý do đến khám của bệnh nhân chủ yếu do những triệu chứng cơ năng gây khó chịu 1.1.3.Triệu chứng thực thể:
Polyp độ II, III chiếm nhiều nhất là 90,6% gây nghẹt mũi, nhức dầu kéo dài, có trường hợp làm giảm hay mất khứu giác
1.2.Về cận lâm sàng:
1.2.1.Nội soi:
Nội soi mũi với ống cứng để đánh giá tình trạng hốc mũi, mũi trước, sau, các khe mũi xác định có polyp, đánh giá mức độ viêm mũi xoang
1.2.2.CT scan:
Chụp CT scan bằng 2 tư thế Axial, Coronal cho biết thông tin những xoang nào bị tổn thương, mức độ, các tắc nghẽn phức hợp lổ ngách, bệnh lý cuốn giữa nhất là có khí hoá cuốn giữa Trong nghiên cứu này, các xoang bị tổn thương gặp nhiều nhất là xoang hàm, sàn, các xoang trán, bướm ít gặp hơn Kết quả này cũng tương tự kết quả của các tác giả [3], [7], [8], [9]
Trang 52 Đánh giá kết quả phẫu thuật bệnh viêm mũi xoang mạn tính có polyp ở người lớn: Qua 32 trường hợp viêm xoang mạn tính có polyp đã được phẫu thuật với các tiêu chuẩn
được đặt ra, tuy số liệu còn ít nhưng đạt kết quả tốt (bảng 3.2.2), không có tai biến xảy ra trong
và sau mổ
Bệnh nhân tái khám được đánh giá theo mẫu thống nhất: các chỉ tiêu nghiên cứu qua khám lâm sàng, nội soi, nếu còn nghi ngờ thì tiến hành chụp CT scan
Các triệu chứng cơ năng , thực thể đều tốt, tái khám sau mổ 3 tháng đạt kết quả: tốt 28 ca
(87.5%), khá 4 ca (12,5 %) So với các tác giả khác [7], [9] có kết quả tương đương
V KẾT LUẬN
Qua nghiên cứu và theo dõi 32 bệnh nhân được mổ sàn hàm cắt polyp mũi xoang trong 3 tháng sau mổ, chúng tôi rút ra những kết luận sau:
- Bệnh lý viêm mũi xoang mạn tính có polyp ở người lớn có tuổi trung bình là 38,84 ±
15,71, bệnh nhân thành thị nhiều hơn nông thôn, thời gian mắc bệnh nhiều nhất là 1-5 năm Viêm xoang hàm, sàn chiếm tỷ lệ cao , các triệu chứng cơ năng và thực thể của viêm mũi xoang
có polyp đều có trong đó nhức đầu , nghẹt mũi chiếm 100%
- Đánh giá kết quả phẫu thuật bệnh viêm mũi xoang mạn tính có polyp ở người lớn: mức
độ viêm xoang và polyp giảm nhiều, các triệu chứng cơ năng và thực thể cải thiện tốt, kết quả
phẫu thuật : khá 04 ca (12,5%), tốt 28 ca (67,5), không có tai biến xảy ra trong và sau mổ
Tài liệu tham khảo:
1 Bộ môn TMH (2004), giáo trình đào tạo sau đại học chuyên khoa TMH – chứng chỉ mũi xoang, trường Đại học Y Dược Huế, tr.1-6
2 Bộ môn TMH (2005), giáo trình phẫu thuật, trường Đại học Y Dược Huế, tr.80-82
3 Huỳnh Khắc Cường (2000), “Điều trị nội khoa tối đa bệnh polyp mũi trong viêm mũi xoang mạn tính, xu hướng mới trong điều trị polyp mũi”, Hội TMH tp HCM, tháng 8/2000, tr.1-18
4 Nguyễn Thị Ngọc Dinh (1998), “Bệnh lý của viêm mũi xoang dị ứng”, Dị ứng trong TMH, NXB Y học, tr.42-65
5 Nguyễn Thị Ngọc Dinh (2004), Lâm sàng TMH , NXB Y học tr.333.335
6 Nguyễn Văn Đức (1979), Một số bệnh thông thường về mũi xoang, NXB Y học Hà Nội, tr.42-44
7 Phan Văn Dưng (2006), “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị bệnh lý viêm mũi xoang mạn tính được phẫu thuật tại Huế”, Luận án chuyên khoa cấp II, trường Đại học Y Dược Huế
8 Lê Hành (2000), bệnh polyp mũi xoang, bệnh sinh và cách chữa trị, CLB viêm mũi xoang, số 1, tháng 11/2000,
tr.13-30
9 Vũ Hải Long, Nguyễn Hữu Khôi (2005), Đánh giá kết quả điều trị viêm mũi xoang mạn tính bằng phẫu thuật nội soi mũi xoang”, Tạp chí Y học tp HCM, tập 9, tr.133-136