Vì lực ma sát lăn rất nhỏ so với lực ma sát trượt nên để hạn chế tác hại của ma sát trượt, người ta tìm cách thay thế ma sát trượt bằng ma sát lăn nhờ các ổ bi, con lăn… Ma sát lăn giú[r]
Trang 1LỰC MA SÁT
1 LỰC MA SÁT TRƯỢT
a) Sự xuất hiện của lực ma sát trượt
- Lực ma sát trượt xuất hiện ở mặt tiếp xúc khi vật chuyển động trượt trên một bề mặt
- Lực ma sát trượt có hướng ngược hướng với vận tốc, cản trở chuyển động của vật
b) Cách xác định độ lớn của lực ma sát trượt
Móc lực kế vào vật rồi kéo theo phương ngang cho vật trượt gần như thẳng đều Khi đó, lực kế chỉ độ lớn của lực ma sát trượt tác dụng vào vật
Trang 2Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
- Phụ thuộc vào vật liệu và tình trạng của hai mặt tiếp xúc
d) Hệ số ma sát trượt
Hệ số tỉ lệ giữa độ lớn của lực ma sát trượt và độ lớn của áp lực được gọi là hệ số ma sát
trượt Kí hiệu là μt
mst
t
F
N
=
Hệ số ma sát trượt phụ thuộc vào vật liệu và tình trạng của hai mặt tiếp xúc
e) Công thức của lực ma sát trượt
f) Vai trò của lực ma sát trượt
* Có lợi
- Khi hãm phanh (thắng), bộ phận hãm (thắng) sẽ được áp sát vào bề mặt bánh xe đang
chuyển động Lực ma sát sinh ra giữa má phanh và bánh xe làm cho quay chậm lại, cản trở
bớt sự quay của bánh xe Khi đó xuất hiện sự trượt trên mặt đường, lực ma sát trượt do mặt
đường tác dụng sẽ làm xe đi chậm và dừng lại hẳn
- Ma sát trượt ứng dụng trong việc mài nhẵn các bề mặt cứng như kim loại hoặc gỗ Đá mài là một loại vật liệu khá cứng, được làm sần sùi làm tăng ma sát Khi đưa vào máy mài, nó chuyển
Trang 3- Ở vĩ cầm (đàn violon), khi cọ xát cần kéo trên dây đàn thì giữa chúng xuất hiện lực ma sát
trượt làm dây đàn dao động và phát ra âm thanh
* Có hại:
Ma sát trượt cản trở chuyển động, làm mòn các chi tiết máy Vì vậy trong các chi tiết máy bao
giờ cũng được tra dầu mỡ công nghiệp vào các bộ phận nhằm hạn chế ít nhất tác hại của ma
sát trượt khi các chi tiết máy vận hành
Trang 4Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
2 LỰC MA SÁT LĂN
- Lực ma sát lăn xuất hiện khi một vật lăn trên mặt một vật khác để cản trở chuyển động lăn
của vật
- Hệ số ma sát lăn nhỏ hơn rất nhiều lần hệ số ma sát trượt
- Vai trò của lực ma sát lăn:
Vì lực ma sát lăn rất nhỏ so với lực ma sát trượt nên để hạn chế tác hại của ma sát trượt,
người ta tìm cách thay thế ma sát trượt bằng ma sát lăn nhờ các ổ bi, con lăn… Ma sát lăn
giúp cho vật chuyển động dễ dàng hơn
Trang 5Chế tạo ổ bi, ổ trục giúp giảm thiểu sự mài mòn của trục bánh xe
3 LỰC MA SÁT NGHỈ
a) Sự xuất hiện của lực ma sát nghỉ
Lực ma sát nghỉ xuất hiện khi một vật nằm yên trên bề mặt vật khác
b) Những đặc điểm của lực ma sát nghỉ
- Lực ma sát nghỉ có:
+ Điểm đặt lên vật (sát bề mặt tiếp xúc)
+ Phương song song với mặt tiếp xúc
+ Chiều ngược chiều với lực (hợp lực) của ngoại lực (các ngoại lực và thành phần của ngoại
lực song song với bề mặt tiếp xúc) hoặc chiều chuyển động của vật
- Khi lực tác dụng song song với mặt tiếp xúc lớn hơn một giá trị nào đó thì vật sẽ trượt Như
vậy:
Fmsn max = Fmst
Lực ma sát nghỉ cực đại xấp xỉ bằng lực ma sát trượt và có thể dùng công thức tính lực ma sát trượt để tính lực ma sát nghỉ cực đại
c) Vai trò của lực ma sát nghỉ
Lực ma sát nghỉ đóng vai trò lực phát động giúp các vật chuyển động Khi bước đi, chân phía
sau sẽ tác dụng vào đất một lực F Ở chỗ đường tốt, mặt đường sẽ tác dụng lực Fmsn hướng
Trang 6Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Nhờ có ma sát nghỉ mà ta có thể sử dụng hệ thống bằng chuyền để đưa vật từ nơi này đến
nơi khác Bởi nếu không có ma sát nghỉ thì thành phần trọng lực nằm ngang sẽ kéo vật đi
xuống chân mặt phẳng nghiêng
Trang 7Để truyền chuyển động quay của động cơ ra ngoài làm quay các máy công cụ, người ta nối trục quay của động cơ với trục quay của máy bằng dây cua roa Nhờ lực ma sát nghỉ giữa dây cua roa và vô lăng mà dây cua roa không bị trượt và làm máy công cụ quay theo động cơ
Trang 8Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi
về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh
tiếng
xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí