Phân tích Hoàng Lê nhất thống chí của Ngô Gia văn phái

Rất có thể sau khi bại trận, quân số của Tôn Sĩ Nghị (trước đó là hai mươi vạn) vẫn còn đông hơn quân của vua Quang Trung nhưng trước sức tấn công như vũ bão của quân Tây Sơn, dướ[r]

BÀI VĂN MẪU LỚP 9 PHÂN TÍCH HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ CỦA NGÔ GIA VĂN PHÁI

A Sơ đồ gợi ý tóm tắt

B Dàn bài chi tiết

1 Mở bài

- Giới thiệu tác giả: Ngô Gia văn phái, thuộc dòng họ Ngô Thì, trong đó có hai tác giả chính là Ngô Thì Chí (1753 – 1788) và Ngô Thì Du (1772 – 1840)

- Giới thiệu Hoàng Lê nhất thống chí:

+ Được viết bằng chữ Hán, theo lối chương hồi

+ Đoạn trích này phần lớn nằm ở hồi thứ 14

2 Thân bài

- Hình ảnh người anh hùng dân tộc Quang Trung – Nguyễn Huệ

+ Con người: hành động mạnh mẽ, quyết đoán, xông xáo, nhanh gọn, có chủ đích và rất quản quyết

 Chỉ trong vòng 1 tháng từ khi quân Thanh vào Thăng Long, Nguyễn Huệ đã nhanh chóng chuẩn bị mọi mặt để tiến quân ra Bắc

 Tế cáo lên ngôi Hoàng đế

 Xuất binh ra Bắc

 Tuyển mộ quân lính

 Mở cuộc tập duyệt binh ở Nghệ An

 Kêu gọi tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc

+ Là người có trí tuệ sáng suốt, nhạy bén, có tài lãnh đạo, có tầm nhìn xa trông rộng

 Nhận định tình hình và đưa ra quyết định quan trọng đúng lúc

 Sáng suốt, nhạy bén, biết dùng người tài

+ Ý chí quyết thắng và tài dụng binh như thần

 Trước khi xuất binh đã tính kĩ mọi chiến lược và tin chắc vào thắng lợi chỉ trong vòng 10

ngày xuất binh

+ Là người lẫm liệt

 Có nhiều chiến lược và mưu kế trong trận đánh

 Có tài lãnh đạo tài tình

 Quang Trung là người anh hùng quả cảm, trí tuệ, sáng suốt, có tài dụng binh và mưu lược

- Hình ảnh bọn cướp nước và bán nước

+ Tôn Sĩ Nghị

 Kiêu căng, chủ quan, tự mạn

 Kinh địch, không có tài dụng quân

 Chỉ lo vui chơi

 Hèn nhát

+ Lê Chiêu Thống và triều đình bán nước

 Chịu chung số phận với bọn xâm lược

 Nhục nhã, ê chề

 Lê Chiêu Thống cùng Thái hậu chạy bán sống bán chết, cướp cả thuyền dân để qua sông, mấy ngày không được ăn

 Được người thổ hào chỉ đường cho chạy trốn, gặp được Tôn Sĩ Nghị - vua tôi chỉ biết: “nhìn nhau than thơ, oán giận chảy nước mắt”

 Sự khốn cùng của vua Lê Chiêu Thống

- Nghệ thuật:

+ Miêu tả chân thực, khách quan

+ Lối kể chuyện xen lẫn miêu tả: tạo sự sinh động, cụ thể, gây ấn tượng mạnh

3 Kết bài

- Nội dung:

+ Cuộc đại phá quân Thanh là một mốc son chói lọi trong lịch sử nước ta

+ Quang Trung – Nguyễn Huệ là vị anh hùng có tài thao lược, tấm lòng luôn vì dân, vì nước

- Nghệ thuật:

+ Cách lập luận đặc sắc

+ Miêu tả sinh động, chân thực

C Bài văn mẫu

Đề bài: Phân tích Hoàng Lê nhất thống chí của Ngô Gia Văn Phái

Gợi ý làm bài:

Một nhân tố quan trọng cần phải xem xét trước hết trong văn bản này là tác giả Khi sáng tạo tác phẩm, tác giả không chỉ tái hiện hiện thực khách quan mà còn thể hiện những tư tưởng, tình cảm, quan điểm chính trị, xã hội, của mình Tác giả của Hoàng Lê nhất thống chí, Ngô Gia văn phái – một nhóm tác giả rất trung thành với nhà Lê Nếu xét theo quan điểm phong kiến thì trong con mắt của Ngô gia, vua Quang Trung là kẻ nghịch tặc Thế nhưng trong tác phẩm, hình ảnh Quang Trung – Nguyễn Huệ lại được miêu tả khá sắc nét với tài

cầm quân “bách chiến bách thắng”, tính quyết đoán cùng nhiều phẩm chất tốt đẹp khác Điều đó một phần bởi triều đại nhà Lê khi đó đã quá suy yếu mục nát, dù có là bề tôi trung thành đến mấy thì các tác giả trong Ngô Gia văn phái cũng khó có thể phủ nhận Mặt khác, có thể chính tài năng và đức độ của vua Quang Trung đã khiến cho các tác giả này thay đổi quan điểm của mình, từ đó đã tái hiện lại các sự kiện, nhân vật,… một cách chân thực

Các chi tiết, sự kiện trong phần đầu đoạn trích này cho thấy vua Quang Trung là người rất mạnh mẽ, quyết đoán nhưng không hề độc đoán, chuyên quyền Ông sẵn sàng lắng nghe và làm theo ý kiến của thuộc hạ, lên ngôi vua để giữ lòng người rồi mới xuất quân ra Bắc Ngay khi đến Nghệ An, ông lại cho vời một người cống sĩ đến để hỏi việc đánh quân Thanh như thế nào Chi tiết này cho thấy Quang Trung luôn quan tâm đến ý dân, lòng dân Khi vị cống sĩ nói “Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan”, ông

“mừng lắm”, không chỉ vì người cống sĩ nói đúng ý mình mà chủ yếu là vì chủ trương của ông, quyết tâm của ông đã được nhân dân đồng tình ủng hộ Bằng chứng là ngay sau đó ông cho tuyển quân “chưa mấy lúc đã được hơn một vạn quân tinh nhuệ”

Cách ăn nói của vua Quang Trung cũng rất có sức thuyết phục, vừa khéo léo mềm mỏng vừa kiên quyết, hợp tình hợp lí Khi nói với binh sĩ, ông đã cho họ ngồi (một cử chỉ biểu lộ sự gần gũi mặc dù ông đã xưng vương), từng lời nói đều giản dị, dễ hiểu Sau khi lấy lịch sử từ các triều đại trước ra để cho binh sĩ thấy nỗi khổ của nhân dân dưới ách thống trị ngoại bang, ông không quên tuyên bố sẽ trừng phạt những kẻ phản bội, ăn ở hai lòng Điều đó khiến cho binh sĩ thêm đồng lòng, quyết tâm chống giặc

Đó cũng là cách ứng xử của ông đối với các tướng lĩnh Khi quân đến Tam Điệp, hai tướng Sở

và Lân mang gươm trên lưng đến xin chịu tội, ông thẳng thắn chỉ ra tội của họ nhưng lại cho mọi người hiểu họ cũng là người có công lớn trong việc bảo toàn được lực lượng, chờ đợi thời cơ – điều đó không những khiến cho quân ta tránh được những thương vong vô ích mà còn làm cho giặc trở nên kiêu ngạo, chủ quan, tạo điều kiện thuận lợi để ta đánh chúng sau này

Những lời nói, việc làm của vua Quang Trung thật hợp tình, hợp lí trên hết là hợp với lòng người Vừa mềm dẻo vừa kiên quyết, xét đúng công, đúng tội, đặt lợi ích của quốc gia và của dân chúng lên trên hết, ông đã khiến cho binh sĩ thêm cảm phục, càng quyết tâm chống giặc

Đó là một yếu tố rất quan trọng tạo nên những chiến thắng liên tiếp của quân Tây Sơn dưới

sự thống lĩnh của vua Quang Trung

Ở phần tiếp theo của đoạn trích, để diễn tả không khí chiến trận rất khẩn trương, quyết liệt, các tác giả đã chú trọng nhiều hơn đến các sự kiện nhưng không vì thế mà làm mờ nhạt hình ảnh tài năng của vị thống lĩnh Lời hứa chắc chắn trước lúc xuất quân của ông đã được đảm bảo bằng tài thao lược, xử trí hết sức nhạy bén, mưu trí trong những tình huống cụ thể: đảm bảo bí mật hành quân, nghi binh tấn công làng Hà Hồi, dùng ván phủ rơm ướt để tấn công đồn Ngọc Hồi,… Tài dùng binh khôn khéo đó khiến cho quân Thanh hoàn toàn bị bất ngờ, khi chúng biết được tin tức thì đã không thể chống cự lại được nữa, chỉ còn cách giẫm đạp

lên nhau mà chạy

Phần cuối của đoạn trích nhà văn chủ yếu diễn tả cuộc tháo chạy hỗn loạn, nhốn nháo của đám quan quân nhà Thanh Ta đi “binh hùng tướng mạnh”, vậy mà chưa đánh được trận nào

đã phải tan tác về nước Rất có thể sau khi bại trận, quân số của Tôn Sĩ Nghị (trước đó là hai mươi vạn) vẫn còn đông hơn quân của vua Quang Trung nhưng trước sức tấn công như vũ bão của quân Tây Sơn, dưới sự chỉ huy của một vị tướng tài ba và quyết đoán, chúng đã không còn hồn vía nào để nghĩ đến chuyện chống trả

Trong đoạn này giọng điệu của các tác giả vô cùng hả hê, vui sướng Khi miêu tả tài “xuất quỷ nhập thần” của quân Tây Sơn, các tác giả viết: “Thật là: Tướng ở trên trời xuống, quân chui dưới đất lên”… Ngược lại, khi viết về Tôn Sĩ Nghị thì “Tôn Sĩ Nghị sợ mất mạt, ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc áo giáp…” Đó không còn là giọng của một người ghi chép lại các sự kiện một cách khách quan mà hơn hết là giọng điệu sảng khoái của nhân dân, của dân tộc sau khi đã khiến cho bọn xâm lược ngoại bang, vốn trước ngạo nghễ là thế, giờ đây phải rút chạy nhục nhã

Đoạn nói về vua tôi nhà Lê càng khẳng định thái độ của các tác giả khi viết tác phẩm này Mặc dù luôn đề cao tư tưởng trung nghĩa nhưng trước sự nhu nhược, hèn hạ của đám vua tôi nhà Lê, các tác giả vẫn thể hiện ít nhiều thái độ mỉa mai, châm biếm Số phận những kẻ phản dân, hại nước cũng thảm hại chẳng kém gì những kẻ cậy đông, đem quân đi xâm lược nước khác Đó là số phận chung mà lịch sử dành cho lũ bán nước và lũ cướp nước

Cuộc đại phá quân Thanh xâm lược là một mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh bảo vệ

Tổ quốc của dân tộc ta Người làm nên kì tích ấy là Quang Trung – Nguyễn Huệ, vị anh hùng

“áo vải cờ đào” vừa có tài thao lược vừa luôn hết lòng vì dân, vì nước

Trang sử hào hùng ấy đã được ghi lại bởi Ngô Gia văn phái – nhóm tác giả đã vượt qua

những tư tưởng phong kiến cố hữu để tái hiện lại lịch sử một cách chân thực

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh

nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các

trường chuyên danh tiếng

I Luyện Thi Online

- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II Khoá Học Nâng Cao và HSG

- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt

ở các kỳ thi HSG

- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho

học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần

Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt

thành tích cao HSG Quốc Gia

III Kênh học tập miễn phí

- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các

môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn

phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí