Cảm nhận về tình trạng đất nước ta thời Vua Lê Chúa Trịnh qua Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh của Phạm Đình Hổ

Một chuyện cũ viết lại qua lời kể chuyện, miêu tả sinh động của Phạm Đình Hổ đã giúp ta hình dung tất cả sự thối nát tàn bạo của triều đình vua Lê - Chúa Trịnh và hiểu rõ nguyên nhân s[r]

BÀI VĂN MẪU LỚP 9 CẢM NHẬN VỀ TÌNH TRẠNG ĐẤT NƯỚC TA THỜI VUA LÊ CHÚA TRỊNH QUA CHUYỆN CŨ TRONG PHỦ CHÚA TRỊNH CỦA PHẠM ĐÌNH HỔ

A Sơ đồ gợi ý tóm tắt

B Dàn bài chi tiết

1 Mở bài

- Giới thiệu tác giả Phạm Đình Hổ

+ Phạm Đình Hổ (1768 – 1839) là một người tiểu biểu cho cốt cách kẻ sĩ Bắc Hà cưới thời Lê – Trịnh và thời kì đầu nhà Nguyễn

- Giới thiệu Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh là một trang tùy bút đặc sắc, trích trong Vũ

trung tùy bút của Phạm Đình Hổ

- Dẫn dắt vấn đề: Thông qua bài tùy bút Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh, ta có thể dễ dàng

nhận ra được cuôc sống xa hoa, xa xỉ và dự báo sự sụp đổ của Vua Lê – Chúa Trịnh

2 Thân bài

- Giới thiệu về thể tùy bút: tùy bút là viết tùy thích theo ý thích của mình, không có chủ đề gì

cả, thường miêu tả cảm xúc của tác giả về vấn đề gì đó

- Tóm lược nội dung Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh

+ Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh viết về cảnh ăn chơi xa hoa của chúa Trịnh Sâm, cảnh bán hàng của bọn nội thần, nội thị, cảnh tấu nhạc công cung đình tại chùa Trấn Quốc ở Hồ Tây

giữa thế kỉ XVIII, sự nhũng nhiễu của bọn hoạn quan khắp chốn dân gian

- Thời gian, khung cảnh câu chuyện được thuật lại

+ Bối cảnh trong nước: vô sự, việc an hưởng thái bình, du ngoạn cảnh đẹp

- Thói ăn chơi xa đoạn của vua Lê – chúa Trịnh

+ Bày đặc nghi lễ

+ Xây nhiều cung điện, dựng đình đài liên miên

+ Bày ra nhiều trò giải trí lố lăng, tốn kém:

 Những cuộc dạo chơi liên miên: mỗi tháng bốn lần, binh lính dàn hầu vòng quanh bốn mặt

hồ

 Các nội thần bịt khăn, giả đàn bà bày hàng bán bên hồ, thuyền ngự đến đâu các quan đại thần vào bơ mua bán -> Sự lố bịch của bọn nội thần

 Dàn nhạc bố trí khắp nơi để tấu nhạc làm vui

+ Thu tìm vật quý của dân: cổ mộc quái thạch, chậu hoa, cây cảnh,…

 Phản ánh cuộc sống xa hoa, hưởng lạc và dấu hiệu suy vong của vua Lê chúa Trịnh

- Những hành động của bọn quan lại, thái giám

+ Thủ đoạn: Mượn gió bẻ măng, vu khống

 “Có chậu hoa, chim tốt,… biên ngay chữ phụng thử”

 “Dùng thủ đoạn khép những nhà giàu có vào tội giấu vật cung phụng để doạ lấy tiền”

 Thủ đoạn xấu xa, bỉ ổi, vừa ăn cắp vừa la làng, vừa vơ vét lại vừa được tiếng là mẫn cán

 Bọn vua chúa: quyền lực, xa xỉ, ngang ngược, hống hách

- Thái độ của tác giả:

+ Tố cáo, khinh bỉ bọn quan lại

+ Bất bình và phê phán bọn quan lại trong phủ chúa Trịnh

3 Kết bài

- Nội dung:

+ Phản ánh đời sống xa hoa của vua chúa và sự nhũng nhiễu của bọn quan lại thời Lê - Trịnh

+ Hiện thực lịch sử và thái độ của kẻ thức giả trước những vấn đề của đời sống xã hội

- Nghệ thuật:

+ Giọng điệu, từ ngữ lột tả bản chất của bọn quan lại

+ Ngôi kể phù hợp, ngôn ngữ khách quan, sinh động

C Bài văn mẫu

Đề bài: Cảm nhận về bài Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh của Phạm Đình Hổ

Gợi ý làm bài:

Tác phẩm “Vũ trung tuỳ bút” (Tuỳ bút viết trong những ngày mưa) của danh sĩ Phạm Đình

Hổ là tập bút ký sinh động về xã hội Việt Nam thời Lê - Trịnh, vào những năm cuối thế kỷ XVIII Mặc dù được viết theo thể tuỳ bút khá tự do, nhưng những điều được ghi lại trong đó

đã chứa đựng một giá trị hiện thực rất sắc sảo đồng thời bộc lộ rõ cái nhìn phê phán của tác

giả với thói xa hoa vô độ của vua chúa phong kiến “Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh” là một trong những câu chuyện được kể lại trung thực giúp ta hiểu rõ về bộ mặt thật xấu xa của tập đoàn chúa Trịnh được che đậy trong lớp vỏ vàng son hào nhoáng

Phạm Đình Hổ (1768 - 1839) là người nổi tiếng với biệt danh Chiêu Hổ, là người am hiểu văn hoá nếp sống của Thăng Long - Kẻ Chợ Vốn dòng dõi quan lại đời Lê nên ông có điều kiện hiểu rõ những kẻ thuộc giới quý tộc Kinh kì Những điều nhà văn ghi lại tưởng như là

sự ghi nhận một thời vô sự - bốn phương yên hưởng thái bình Mỉa mai thay, thực trạng ấy lại là một bức tranh với sắc chói chang của mũ mão cân đai rõ ràng đối lập với thực tại tinh thần tối sầm những cảm giác bất an trong đời sống dân lành Thực trạng ấy từng được mô tả trong “Thượng kinh ký sự” của Hải Thượng Lãn Ông, “Tang thương ngẫu lục” của danh sĩ Nguyễn Án Nhưng câu chuyện của Chiêu Hổ vẫn có sức hấp dẫn riêng

Thời gian, khung cảnh câu chuyện được thuật lại rất tỉ mỉ Bối cảnh trong nước vô sự, việc

an hưởng thái bình, du ngoạn cảnh đẹp của một ông Chúa có lẽ chẳng có gì đáng nói Việc ăn chơi của Chúa đáng nói ở chỗ “đình đài được làm liên tục” Hãy so sánh với những gì trong phủ Chúa được Hải Thượng Lãn Ông mô tả: “nơi nào cũng lầu đài, đình các, rèm châu cửa ngọc, áng nước mây loà, suốt cõi toàn hoa, hoa cỏ kỳ lạ, gió thoảng hương trời, thú đẹp chim quý, nhảy nhót bay hót, giữa đất bằng nhô lên một ngọn núi cao, cây to bóng mát, nhịp cầu sơn vẽ bắc qua lạch nước quanh co, lại có lan can làm toàn bằng đá màu ” Ngoài cung cũng

là cả một sự cầu kỳ xa xỉ như vậy Chúa thưởng ngoạn cảnh đẹp kéo theo cả một đội quân tiền hô hậu ủng, với binh lính, nội thần, các quan hỗ tụng đại thần Quang cảnh phô bày qua

sự mô tả của tác giả khiến cho người đọc hình dung một sự sắp đặt nhằm làm đẹp lòng Chúa của đám nịnh thần mặt trắng, đồng thời hiện rõ tính chất phồn vinh giả tạo của cuộc sống kinh kỳ Thức ngon sẵn bày, đàn hay sáo ngọt Chỉ cần vài cảnh đã cho thấy sự xa hoa của tráng lệ xứng đáng với tiếng tăm của Trịnh Vương, quyền hành dưới trướng mà sự hưởng lạc còn trên cả Hoàng đế Đằng sau những vẻ phô trương hào nhoáng đó là sự lố bịch hiện hình: bọn nội thần mặc quần áo đàn bà đứng bán hàng, cảnh đi chợ của các quan như trò chơi trẻ con cho thấy sự phồn vinh giả tạo Nhằm thoả mãn nhu cầu ích kỷ của mình, bao nhiêu những “trân cầm dị thú, cổ mộc, quái thạch và chậu hoa cây cảnh ở chốn dân gian, Chúa đều sức thu lấy, không thiếu một thứ gì” Quyền lực, xa xỉ, ngang ngược, hống hách là những gì chúng ta có thể hình dung về ông Chúa nổi tiếng ăn chơi này Tác giả đã bình bằng một điềm báo : “Mỗi khi đêm thanh cảnh vắng, tiếng chim kêu vượn hót vang khắp bốn bề hoặc nửa đêm ồn ào trận mưa sa gió táp, vỡ tổ tan đàn, kẻ thức giả biết đó là triệu bất tường” Câu văn miêu tả vẽ ra viễn cảnh u ám, đầy âm khí như kết đọng nỗi oán hờn của dân gian, chứa đựng ý nghĩa cảnh báo sự sụp đổ không thể tránh khỏi của một vương triều quái thai mục ruỗng

“Thượng bất chính, hạ tắc loạn” (Trên khồng nghiêm, dưới sinh loạn)! Quả thật những gì Phạm Đình Hổ diễn tả tiếp nối về hành động của bọn tay chân nhà Chúa đục nước béo cò,

“nhờ gió bẻ măng, ra ngoài doạ dẫm” Nhà dột từ nóc, bởi thế người đọc không nghi ngờ gì

về bản chất thối nát của vương triều Lê - Trịnh Tất yếu, những hành vi của chúng gây tác

von mà Phạm Đình Hổ còn kể lại câu chuyện sinh động: “Hòn đá hoặc cây cối gì to lớn quá thì thậm chí phải phá nhà huỷ tường để khiêng ra” Người giàu có của bỗng trở thành miếng mồi ngon cho bầy diều quạ hung dữ mượn danh Chúa đục khoét, hành hạ Không những thế, người kể chuyện còn đưa ra bằng chứng ngay trong nhà mình như xác minh tính chân thực của câu chuyện kể : “Nhà ta ở phường Hà Khẩu, huyện Thọ Xương, trước nhà tiền đường có trồng một cây lê, cao vài mươi trượng, lúc nở hoa trắng xoá thơm lừng; trước nhà trung đường, cũng trồng hai cây lựu trắng, lựu đỏ, lúc ra quả trông rất đẹp, bà cung nhân ta đều sai chặt đi cũng vì cớ ấy” Bản thân gia đình tác giả thuộc hàng quý tộc chốn cung đình, vậy

mà còn trở thành nạn nhân của Chúa Trịnh Ta chứng kiến cái đẹp bị huỷ hoại, bởi lẽ không cái đẹp nào được phát triển tự nhiên dưới ách bạo quyền Câu chuyện kết thúc ở đó, nhưng giá trị tố cáo đã thật đầy đủ, không cần nói thêm, viết thêm

Một chuyện cũ viết lại qua lời kể chuyện, miêu tả sinh động của Phạm Đình Hổ đã giúp ta hình dung tất cả sự thối nát tàn bạo của triều đình vua Lê - Chúa Trịnh và hiểu rõ nguyên nhân sụp đổ của nó Khi những kẻ cầm quyền chỉ biết vun vén bản thân, bỏ mặc nhân dân, chắc chắn sẽ mất lòng lòng dân, lời ca thán của dân chúng sẽ biến thành sức mạnh khởi nghĩa lật nhào chế độ Có lẽ, đó còn là lời nhắc nhở, cảnh tỉnh của Chiêu Hổ cho triều đại nhà Nguyễn đương thời, ông đã vạch đúng bản chất chung của giai cấp phong kiến, qua những trang tuỳ bút đặc sắc

“Vũ trung tuỳ bút” là tập ký hoạ về thời đại qua tài hoa của cây bút Phạm Đình Hổ Dù thời

ấy đã qua, nhưng những câu chuyện trong đó vẫn còn giá trị tư liệu , giá trị lịch sử và văn chương Người đọc có thể nhận thấy sức mạnh huỷ diệt của thế lực đồng tiền khi song hành với quyền lực và bả phù hoa huỷ hoại nhân tính con người đến mức nào!

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các

trường chuyên danh tiếng

I Luyện Thi Online

- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II Khoá Học Nâng Cao và HSG

- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt

ở các kỳ thi HSG

- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho

học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần

Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt

thành tích cao HSG Quốc Gia

III Kênh học tập miễn phí

- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các

môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn

phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí