Theo nhà nghiên cứu lịch sử Nguyễn Hữu Thông : “Các tộc danh Cơ tu gắn liền với những người sống ở đầu nguồn, Tà Ôi những người sống ở núi cao hiểm trở, Pakoh những người sống phía núi[r]
Trang 1Đồng băo dđn tộc Pakoh mong muốn có tín trong danh mục câc dđn
tộc VN
Một cuộc hội thảo mang tính cấp thiết xuất phât từ nhu cầu thiết
thực của đời sống, tđm tư nguyện vọng chính đâng của đồng băo
dđn tộc Pakoh đê được tổ chức tại UBND huyện A Lưới trong một
ngăy thâng năm lịch sử Hội thảo năy do Ban Dđn tộc tỉnh chủ trì
nhằm thu thập thím ý kiến đóng góp để xđy dựng đề ân bổ sung
dđn tộc Pakoh văo danh mục câc dđn tộc Việt Nam lăm cơ sở trình
chính phủ công nhận với tư câch lă một dđn tộc riíng
Trong danh mục câc dđn tộc Việt Nam do tổng cục thống kí công bố
thì chỉ có dđn tộc Tă Ôi xếp theo thứ tự thứ 28/54 dđn tộc anh em
Còn Pakoh thuộc nhóm dđn tộc địa phương Câc văn bản nhă nước
thường gộp dđn tộc Pakoh văo tộc danh Tă Ôi - Pakoh
Tuy nhiín, trín thực tế, câc dđn tộc thiểu số ở vùng miền núi của tỉnh TT Huế, Quảng Trị số người tự nhận lă dđn tộc Pakoh, biểu hiện trín giấy tờ khai sinh, hộ khẩu, Chứng minh nhđn dđn chiếm tỉ lệ đông hơn nhiều so với câc tộc người cận cư, đồng thời trong văn bản của chính quyền địa phương (cấp xê, huyện, tỉnh) thường biểu hiện người Pakoh lă một dđn tộc riíng biệt Dđn tộc năy chiếm gần 50% thănh phần dđn tộc ở địa băn tỉnh Tt Huế với 18.061 người (theo số liệu thống kí thâng 12/2008) 4 thănh phần dđn tộc còn lại lă Cơ Tu (trín 14.000 người, chiếm 32,77%) Tă
ôi (9954 người, chiếm 22,58%), Pahy (676 người, 2,14%) vă câc thănh phần dđn tộc thiểu số khâc chiếm 1,53%)
Xâc định thănh phần của một tộc người ở nước ta, câc nhă khoa học, giới chuyín môn níu ra câc tiíu chí cơ bản : Ý thức tự giâc tộc người, ngôn ngữ tộc người, văn hoâ tộc người Căn cứ theo những tiíu chí năy câc tâc giả đề ân cho rằng tộc người Pakoh với quâ trình hình thănh vă phât triển của nó xứng đâng được đưa văo danh mục câc dđn tộc Việt Nam với tư câch lă một dđn tộc độc lập, bín cạnh tộc danh Tă ôi Lý do lă sự khâc biệt giữa tộc người Pakoh vă Tă ôi thể hiện tương đối rõ nĩt ở nguồn gốc
cư trú Theo nhă nghiín cứu lịch sử Nguyễn Hữu Thông : “Câc tộc danh
Cơ tu gắn liền với những người sống ở đầu nguồn, Tă Ôi những người sống ở núi cao hiểm trở, Pakoh những người sống phía núi, Vđn Kiều những người ở núi, Bru lă người ở rừng Chính sự khâc biệt về lịch sử vă địa băn cư trú đê tạo nín một chuỗi khâch biệt về văn hoâ vật thể vă phi vật thể giữa hai dđn tộc Pakoh vă TăÔi mă trước đđy vă cho đến thời điểm hiện tại, câc cư dđn Pakô - Tẵi vẫn chỉ một dđn tộc TăÔi trong số 54 dđn tộc của Việt Nam
Trang 2Hầu hết những người dân ở Pakô đều không biết và không nhớ tên gọi Pakô xuất hiện từ năm nào Chỉ biết rằng, khi họ sinh ra đã biết tên gọi của dân tộc mình là Pakô và những người dân tộc khách sống trong khu vực cũng gọi họ với các tên như thế Tên gọi Pakô được nhắc đến muộn hơn
so với tên gọi Tà ôi Vào những năm 60 của thế kỷ 20, người Pakô được nhắc đến nhiều trên báo chí, gắn liền với truyền thống và thành tích kháng chiến chống Mỹ của đồng bào; với con đường 559 xẻ dọc Trường Sơn, với tên tuôi các anh hùng dân tộc như Hồ Vai, Kan Lịch, Hồ Dục, A Nun Năm 1965, anh hùng Hồ Vai đã có vinh dự được gặp Bác Hồ Khi được Bác hỏi “Cháu dân tộc gì? Anh hùng Hồ Vai trả lời: Cháu là dân tộc Pakô Cái tên Pakô đã thấm vào tâm thức của người dân
Về mặt ngôn ngữ cũng vậy: tiếng pakoh và Tà ôi là tương đối giống nhâu những có sự khác biệt về từ vựng trên 35%, không đồng nhất về ngữ âm Bên cạnh những nét tương đồng thì văn hoá vật thể và phi vật thể giữa 2 dân tộc này cũng có những khác biệt cơ bản : như khác biệt trong cách thức tổ chức làng bản, sinh hoạt cộng đồng Người Tà ôi có nhà Rông làm nơi sinh hoạt chung nhưng Pakoh không có dạng nhà này; cấu trúc làng Tà ôi lấy nhà Rông làm trung tâm, bao quanh các nhà trong bản còn Pakoh phân bố các nhà trong bản theo dạng vành khuyên, móng ngựa, theo hàng, dãy không tập trung Ngoài ra còn có những khác biệt tương đối rõ về phong tục, tập quán như cưới hỏi, ma chay và hình thức tổ chức các lễ hội chính , đơn cữ là ở lễ cải táng người Pakoh sử dụng nhạc lễ vui nhộn, múa thành nhiều hàng, nhịp múa nhanh còn Tà ôi thì ngược lại Về trang phục, trang sức, ẩm thực, hoạt động sản xuất giữa 2 dân tộc này cũng có sự khác biệt tương đối rõ
Đáp ứng được những tiêu chí xác định thành phần tộc người là một trong những điều cơ bản để các tác giả đề án thuộc Ban dan tộc tỉnh Tt Huế đề nghị Chính phủ xét duyệt bổ sung dân tộc Pakoh vào danh mục các dân tộc Việt Nam
Mong muốn dân tộc mình được nhìn nhận như một dân tộc riêng, độc lập bên cạnh dân tộc Tà ôi và có tên trong danh mục các dân tộc Việt Nam là điều hoàn toàn chính đáng của người Pakoh Hi vọng rằng, việc xây dựng
đề án “bổ sung dân tộc Pakoh vào danh mục các dân tộc Việt Nam “ sớm được hoàn thành làm cơ sở trình chính phủ xem xét công nhận Pakoh là một dân tộc độc lập, trở thành dân tộc thứ 55 có tên trong danh mục các dân tộc Việt Nam trong thời gian sớm nhất