Nhận thức rõ về tầm quan trọng của đội ngũ giảng viên đến sự phát triển của Nhà trường, trong những năm qua, Nhà trường đã sử dụng các công cụ tạo động lực khác nhau nhằm tạo động lực ch
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
Nguồn lực con người luôn đóng vai trò cực kì quan trọng trong hoạt động của các doanh nghiệp hay các tổ chức Một tổ chức có thể đạt được năng suất lao động cao khi
có những nhân viên làm việc tích cực và sáng tạo Điều đó phụ thuộc vào cách thức và phương pháp mà những người quản lý sử dụng để tạo động lực thúc đẩy làm việc cho nhân viên Tuy nhiên, công tác quản lý nguồn lực con người muốn đạt được hiệu quả đòi hỏi người quản lý phải có sự hiểu biết về con người ở nhiều khía cạnh và lấy con người là yếu tố trung tâm cho sự phát triển Từ quan niệm đó, nhiều kỹ thuật quản lý nhân lực đã
ra đời nhằm mục đích giúp con người phát huy hết khả năng tiềm ẩn, giảm lãng phí nguồn lực, tăng hiệu quả hoạt động của tổ chức Muốn vậy, điều quan trọng nhất là các tổ chức phải tạo động lực cho người lao động làm việc với sự sáng tạo cao Kết quả tạo động lực lại phụ thuộc rất nhiều vào việc lựa chọn và sử dụng công cụ tạo động lực Chính vì vậy các công cụ tạo động lực được coi là yếu tố trung tâm của quá trình tạo động lực
Sau hơn hai năm nâng cấp lên Đại học, Trường Đại học Hải Dương đã có những bước chuyển mình đáng kể tuy nhiên Trường vẫn còn đứng trước rất nhiều khó khăn và thử thách Một trong những khó khăn đó là các giảng viên chưa thực sự nhiệt tình và tâm huyết trong công việc dẫn đến hiệu quả công việc không cao
Nhận thức rõ về tầm quan trọng của đội ngũ giảng viên đến sự phát triển của Nhà trường, trong những năm qua, Nhà trường đã sử dụng các công cụ tạo động lực khác nhau nhằm tạo động lực cho đội ngũ giảng viên, tuy nhiên các công cụ này còn còn bộc
lộ nhiều hạn chế và thiếu tính khoa học vì vậy nên kết quả mang lại chưa thực sự cao Xuất phát từ lí do trên, tác giả chọn đề tài “Hoàn thiện các công cụ tạo động lực cho đội
ngũ giảng viên Trường Đại học Hải Dương” làm đề tài luận văn thạc sỹ quản lý kinh tế,
hy vọng góp phần vào sự phát triển của Nhà trường trong thời gian tới Luận văn được kết cấu thành 3 chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lí luận và bài học kinh nghiệm về công cụ tạo động lực cho đội ngũ giảng viên tại các trường đại học
Chương 2: Phân tích thực trạng công cụ tạo động lực cho đội ngũ giảng viên
Trang 2Trườn Đại học Hải Dương
Chương 3: Một số định hướng và giải pháp hoàn thiện công cụ tạo động lực cho đội ngũ giảng viên Trường Đại học Hải Dương đến năm 2015
Trong chương 1, luận văn trình bày những vấn đề liên quan đến động lực, động lực làm việc, các công cụ tạo động lực cho giảng viên và rút ra bài học kinh nghiệm cho Trường Đại học Hải Dương trên cơ sở các kinh nghiệm sử dụng các công cụ tạo động lực làm việc cho giảng viên một số trường đại học trong và ngoài nước
“Nhà giáo giảng dạy tại các cơ sở giáo dục đại học hoặc cao đẳng nghề gọi là giảng viên”.[21, Đ70]
Đội ngũ giảng viên là tập hợp những giảng viên được tổ chức thành một lực lượng
có chung một nhiệm vụ là giảng dạy, thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đặt ra cho tập thể đó Tập hợp giảng viên của một trường đại học, cao đẳng nhất định thì được gọi là đội ngũ giảng viên của trường đó
Giảng viên là yếu tố đầu tiên có tính quyết định đến chất lượng đào tạo Do vậy giảng viên phải là người có phẩm chất chính trị tốt, có kiến thức chuyên môn sâu về nghề nghiệp, cập nhật kiến thức về kinh tế kết hợp tốt giữa giảng dạy lý thuyết với nâng cao kỹ năng thực hành, có phương pháp giảng dạy tốt, gắn giảng dạy lý thuyết và thực hành phù hợp với chuyên ngành đào tạo, có kiến thức tốt về tin học và ngoại ngữ, có khả năng nghiên cứu khoa học thông qua thực hiện các đề tài ứng dụng thiết thực trong thực tiễn
Động lực làm việc của giảng viên là những yếu tố kích thích giảng viên hoạt động một cách tích cực có chất lượng, hiệu quả, khả năng thích nghi cao, có sáng tạo cao nhất đối với tiềm năng của họ Do tính chất nghề nghiệp của giảng viên có những đặc thù so với các nghề khác do vậy khi đánh giá động lực của giảng viên cần phải dựa trên các tiêu chí cụ thể như: số lượng, chất lượng các hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học và mức độ gắn bó của giảng viên với nhà trường
Tạo động lực cho giảng viên là quá trình mà nhà quản lý tìm ra yếu tố có tính thúc đẩy giảng viên tại những thời điểm khác nhau; lựa chọn, sử dụng các chính sách phù hợp tác động vào những yếu tố thúc đẩy, kích thích giảng viên làm việc
Trang 3Bên cạnh các khái niệm có liên quan, tác giả đã trình bày các mô hình về động cơ, động lực như mô hình lý thuyết X và Y; mô hình nghiên cứu động cơ, động lực thông qua xác định các nhu cầu; mô hình động cơ thúc đẩy; mô hình học thuyết mong đợi và
mô hình xác định động cơ, động lực theo tính chất của động cơ động lực Trên cơ sở đó tác giả đã lựa chọn mô hình lý thuyết xác định động cơ, động lực theo tính chất của động
cơ, động lực là cơ sở lí luận của luận văn vì mô hình này cung cấp một cái nhìn toàn diện
và sâu sắc, lại tương đối cụ thể về hệ thống các công cụ tạo động lực và dễ áp dụng trong thực tế
Công cụ tạo động lực cho giảng viên là hệ thống các chính sách, biện pháp, thủ thuật quản lý tác động đến giảng viên nhằm làm cho giảng viên có động lực trong công việc Thông qua các công cụ tạo động lực giúp Nhà trường tạo được động lực tốt cho giảng viên từ thúc đẩy sự phát triển của nhà trường Các công cụ tạo động lực bao gồm: công cụ kinh tế; công cụ hành chính, tổ chức và công cụ tâm lý, giáo dục
Công cụ kinh tế bao gồm lương, thưởng và công cụ phúc lợi Công cụ hành chính,
tổ chức bao gồm các văn bản, điều lệ, quy chế của tổ chức và cơ cấu tổ chức Công cụ tâm lý, giáo dục bao gồm tạo cơ sở vật chất, điều kiện làm việc cho giảng viên, xây dựng bầu không khí cho tổ chức và thực hiện các chính sách đào tạo cho giảng viên
Các yếu tố ảnh hưởng đến công cụ tạo động lực bao gồm các yếu tố khác nhau: các yếu tố thuộc về bản thân người lao động, các yếu tố thuộc về công việc của giảng viên, các yếu tố thuộc về Nhà trường, các yếu tố thuộc về môi trường bên ngoài Các yếu
tố thuộc về giảng viên bao gồm: mục tiêu của giảng viên, nhu cầu, khả năng kinh nghiệm đặc điểm và tình trạng kinh tế của giảng viên Các yếu tố thuộc về công việc bao gồm tính chất công việc, vị trí khả năng phát triển nghề nghiệp và cơ hội thăng tiến của giảng viên Các yếu tố thuộc về tổ chức là mục tiêu của nhà trường và nguồn lực của nhà trường Các yếu tố bên ngoài bao gồm: các quy định của Nhà nước và các chính sách và công cụ tạo động lực mà các trường đại học đang áp dụng Tất cả những yếu tố này ảnh hưởng một cách trực tiếp và gián tiếp đến việc lựa chọn và sử dụng các công cụ tạo động lực trong Nhà trường Vì vậy, để các công cụ tạo động lực phát huy được tính hiệu quả của nó, các nhà quản lý cần phải xem xét kỹ càng tất cả các yếu tố nêu trên
Trang 4Trong phần chương 1, luận văn cũng đã nêu điển hình một số trường đại học trong việc sử dụng các công cụ tạo động lực như các trường đại học ở Mỹ, Úc và trường đại học ở Việt Nam (Đại học FPT và Đại học Đà Nẵng) từ đó rút ra bài học cho Trường Đại học Hải Dương Bài học được rút ra là:
Thứ nhất, Nhà trường nên coi việc sử dụng các công cụ tạo động lực
Thứ hai, phát huy tính dân chủ trong việc đánh giá hiệu quả của các công cụ tạo động lực
Thứ ba, cần sử dụng linh hoạt các công cụ tạo động lực
Thứ tư, kết hợp sử dụng các loại công cụ tạo động lực
Trong chương 2 luận văn đã giới thiệu tổng quan về Trường Đại học Hải Dương, thực trạng động lực làm việc của đội ngũ giảng viên thực trạng công cụ tạo động lực làm việc cho đội ngũ giảng viên Trường Đại học Hải Dương
Luận văn đã giới thiệu lịch sử hình thành; chức năng, nhiệm vụ; cơ sở vật chất; hoạt động đào tạo và cơ cấu tổ chức và hoạt động đào tạo của Trường Đại học Hải Dương
Phần thực trạng động lực làm việc của đội ngũ giảng viên Trường Đại học Hải Dương luận văn đã trình bày thực trạng thực hiện các hoạt động giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học của giảng viên và mức độ gắn bó của giảng viên với Nhà trường
Qua phân tích các số liệu và thực hiện khảo sát cho thấy động lực làm việc của giảng viên Trường Đại học Hải Dương chưa cao biểu hiện cụ thể thông qua sự nhiệt tình trong công tác giảng dạy và thông qua chất lượng giảng dạy 71% sinh viên cho rằng giảng viên nhiệt tình, 29% sinh viên cho rằng giảng viên không nhiệt tình Số liệu trên cho thấy động lực của giảng viên chưa thực sự tốt, vẫn còn một bộ phận không nhỏ các giảng viên chưa thực sự tâm huyết với nghề nghiệp Số giảng viên mà sinh viên đánh giá thấp còn chiếm đến 17% Hoạt động nghiên cứu khoa học còn mang tính chất đối phó Nghiên cứu khoa học mới đơn thuần là việc viết đề cương bài giảng môn học hoặc sáng kiến kinh nghiệm Bởi vì đa số giảng viên cho rằng họ không được hỗ trợ nhiều cho hoạt động này, đồng thời một nguyên nhân nữa là giảng viên không đủ thời gian cho hoạt động nghiên cứu vì họ phải đảm nhận khối lượng giảng dạy quá lớn
Trang 5Động lực của giảng viên còn thể hiện thông qua mức độ gắn bó với Nhà trường: Trong năm học 2012 - 2013, số giảng viên xin chuyển công tác là là 8 người chiếm tỉ lệ 2.8% Xét tổng quan thì tỉ lệ này là tương đối thấp chứng tỏ rằng công tác tạo động lực của Nhà trường là khá tốt Về tiêu chí nỗ lực vì sự phát triển của Nhà trường: đa số các giảng viên nói rằng họ đã nỗ lực hết mình vì sự phát triển của Nhà trường nhưng cũng còn một bộ phận không nhỏ 21.7% cho rằng họ chưa thực sự nỗ lực Tiêu chí đánh giá tốt
về Nhà trường có 60% đánh giá tốt, 27% đánh giá không tốt Nhìn chung, công tác tạo động lực cho giảng viên của Trường Đại học Hải Dương bước đầu đã đạt được những kết quả nhất định tuy nhiên hiệu quả của công tác này chưa cao Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do các công cụ tạo động lực còn chưa hợp lý, chưa tạo được động lực tốt cho đội ngũ giảng viên
Thông qua các số liệu cụ thể luận văn đã phân tích thực trạng các công cụ tạo động lực cho đội ngũ giảng viên Trường Đại học Hải Dương Nhà trường đã vận dụng và kết hợp các công cụ tạo động lực như công cụ kinh tế; công cụ hành chính, tổ chức và công cụ tâm lý, giáo dục tuy nhiên hiệu quả chưa thực sự cao Xuất phát từ thực trạng các công cụ tạo động lực cho đội ngũ giảng viên, luận văn phân tích điểm mạnh, điểm hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế nhằm tạo cơ sở để đưa ra các giải pháp hoàn thiện các công cụ tạo động lực
Thông qua các công cụ tạo động lực, Nhà trường đã phần nào khích lệ được tinh thần làm việc của giảng viên Cụ thể một số điểm mạnh của các công cụ như sau:
Một là, Nhà trường đã thực hiện tốt các chế độ phúc lợi Chế độ Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế được Nhà trường tuân thủ theo pháp luật
Hai là, tạo môi trường làm việc an toàn và thuận lợi cho giảng viên Tăng cường
sự hỗ trợ, đoàn kết giữa các giảng viên trong Nhà trường
Ba là, các chính sách khen thưởng đã phần nào đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng của giảng viên
Các công cụ tạo động lực đã góp phần giảm bớt được tình trạng giảng viên không nhiệt tình, chuyên tâm với công việc đồng thời cũng giúp họ gắn bó với Nhà trường, nâng cao chất lượng và góp phần củng cố, xây dựng Nhà trường ngày càng phát triển
Trang 6Bên cạnh những điểm mạnh các công cụ tạo động lực của Nhà trường còn những hạn chế sau:
Công cụ lương chưa tạo được động lực cho giảng viên do lương của giảng viên thấp so với mặt bằng chung thu nhập của các trường đại học trên cùng địa bàn Hơn nữa việc chi trả lương còn mang tính chất cào bằng, chưa đánh giá đúng mức độ đóng góp của giảng viên Các hình thức thưởng chưa phong phú, chế độ phúc lợi chưa đa dạng
Cơ cấu tổ chức còn bất cập, các văn bản ban hành chưa có sự thống nhất, các quy định còn chồng chéo
Nhà trường chưa chú trọng đến công tác phân công công việc, chưa lựa chọn được phương pháp đánh giá chính xác, công bằng Đồng thời, công tác tuyển chọn, sắp xếp bố trí giảng viên còn nhiều bất cập
Nguyên nhân của các hạn chế trên là do:
Về nguyên nhân khách quan, do quy định khá chặt chẽ về cơ chế chính sách quản
lí các khoản chi do nhà trường cấp trên ban hành, nên nhiều chính sách hỗ trợ vật chất và cải thiện điều kiện làm việc cho cán bộ, giảng viên được thực hiện chặt, chính sách tiền lương đối với cán bộ, giảng viên bắt buộc phải tuân thủ theo quy định và cơ chế chung của Nhà nước, việc điều chỉnh là vượt quá thẩm quyền của lãnh đạo Nhà trường Nhiều việc phụ thuộc vào chỉ đạo và quy định của nhà trường cấp trên như chỉ tiêu tuyển dụng, trang bị điều kiện làm việc
Về nguyên nhân chủ quan, xuất phát từ sự quan tâm của Lãnh đạo Nhà trường, nguồn lực của Nhà trường và từ bản thân mỗi giảng viên
Trong chương 3 bên cạnh việc nêu ra chiến lược cũng như định hướng hoàn thiện các công cụ tạo động lực, luận văn đã đưa ra một số giải pháp để hoàn thiện công cụ tạo động lực cho đội ngũ giảng viên Trường Đại học Hải Dương nhằm tạo động lực tốt cho giảng viên góp phần phát triển Nhà trường bao gồm:
Hoàn thiện công cụ kinh tế: Hoàn thiện cơ chế lương, thưởng, phúc lợi
Hoàn thiện công cụ hành chính, tổ chức: Một là Nhà trường từng bước rà soát, bổ sung và hoàn thiện các văn bản liên quan đến chính sách và chế độ của giảng viên Hai là kiện toàn lại cơ cấu tổ chức của các Khoa
Trang 7Hoàn thiện công cụ tâm lý, giáo dục: Hoàn thiện công tác đánh giá việc thực hiện công việc của giảng viên, Tuyển chọn, sắp xếp và bố trí giảng viên phù hợp với chuyên môn và yêu cầu của công việc, Duy trì và cải thiện môi trường và điều kiện làm việc thuận lợi
Công cụ tạo động lực có một vai trò quan trọng chi phối quá trình tạo động lực cho giảng viên Với mục đích làm rõ thực trạng các công cụ tạo động lực lao động từ đó hoàn thiện hơn nữa các công cụ tạo động lực của Trường Đại học Hải Dương, trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết, tiếp cận thực tế các công cụ tạo động lực tại Trường, phân tích số liệu một cách logic và hệ thống, luận văn đã đạt được các kết quả cơ bản sau:
Tóm tắt những công trình nghiên cứu cơ bản trong nước đã thực hiện có liên quan đến đề tài, chỉ ra được những ưu điểm và hạn chế cơ bản của công trình đó và những đóng góp cơ bản của luận văn
Hệ thống hóa được về mặt lý luận cơ bản về công cụ tạo động lực làm việc của giảng viên trong các trường đại học công lập Khẳng định được tầm quan trọng của công
cụ tạo động lực, đồng thời cho thấy tính tất yếu khách quan phải hoàn thiện các công cụ tạo động lực cho đội ngũ giảng viên tại Trường Đại học Hải Dương
Nghiên cứu, khảo sát và phân tích thực trạng các công cụ tạo động lực làm việc cho đội ngũ giảng viên tại Trường Đại học Hải Dương Trên cơ sở phân tích thực trạng các công cụ tạo động lực làm việc, luận văn đã đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện các công cụ tạo động lực cho đội ngũ giảng viên tại Trường Đại học Hải Dương