Hoàn thiện công tác quản lý quỹ bảo vệ môi trường tỉnh quảng ninh (tt)

87 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BVMT Bảo vệ môi trường HĐND Hội đồng nhân dân HĐQL Hội đồng quản lý HĐTD Hợp đồng tín dụng KCN Khu công nghiệp KT-XH K

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, HÌNH

TÓM TẮT LUẬN VĂN

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ QUỸ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỊA PHƯƠNG 8

1.1 Khái niệm, nguồn hình thành và mục đích sử dụng Quỹ Bảo vệ môi trường địa phương 8

1.1.1 Khái niệm Quỹ Bảo vệ môi trường địa phương 8

1.1.2 Nguồn hình thành Quỹ Bảo vệ Môi trường địa phương 8

1.1.3 Đặc điểm của Quỹ Bảo vệ Môi trường địa phương 8

1.1.4 Mục tiêu và các lĩnh vực được ưu tiên từ Quỹ Bảo vệ Môi trường địa phương 9

1.1.5 Đối tượng được nhận hỗ trợ từ Quỹ bảo vệ bảo vệ môi trường địa phương 10

1.2 Quy trình quản lý Quỹ bảo vệ môi trường địa phương 10

1.2.1 Quy trình quản lý công tác nhận và sử dụng tiền ký quỹ Quỹ bảo vệ môi trường địa phương 10

1.2.2 Quy trình quản lý công tác hỗ trợ tài chính Quỹ bảo vệ môi trường địa phương 13

1.3 Các tiêu chí đánh giá kết quả quản lý Quỹ bảo vệ môi trường địa phương 18 1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý Quỹ bảo vệ môi trường 19

1.4.1 Các nhân tố bên trong 19

1.4.2 Các nhân tố bên ngoài 22

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ QUỸ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TỈNH QUẢNG NINH GIAI ĐOẠN 2011-2017 27

2.1 Tổng quan về Quỹ bảo vệ môi trường Quảng Ninh 27

2.1.1 Địa vị pháp lý và lịch sử hình thành 27

2.1.3 Nguồn vốn của Quỹ bảo vệ môi trường Quảng Ninh 28

2.1.4 Cơ chế tổ chức Quỹ Bảo vệ Môi Trường tỉnh Quảng Ninh 30

2.1.5 Các hoạt động của Quỹ bảo vệ môi trường Quảng Ninh 31

2.2 Tình hình quản lý Quỹ Bảo vệ Môi Trường tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011 – 2017 32

2.2.1 Thực trạng quản lý hoạt động nhận và sử dụng tiền ký quỹ cải tạo,

phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản 32

2.2.2 Thực trạng quản lý hoạt động hỗ trợ tài chính Quỹ Bảo vệ Môi trường Quảng Ninh 38

2.3 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý quỹ Bảo vệ Môi trường tỉnh Quảng Ninh 46

2.3.1 Các nhân tố bên trong 46

2.3.2 Các nhân tố bên ngoài 48

2.4 Một số chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý Quỹ Bảo vệ Môi Trường tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011-2017 53

2.4.1 Tổng tiền ký quỹ thu được từ hoạt động khai thác khoáng sản trên số tiền ký quỹ phải thu 53

2.4.2 Tổng tiền hoàn trả tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trên số tiền phải hoàn trả 54

2.4.3 Vốn điều lệ do ngân sách tỉnh cấp 56

2.4.4 Vốn được tiếp nhận từ các tổ chức, cá nhân khác tài trợ 56

2.4.5 Vốn hoạt động bổ sung từ các nguồn khác 57

2.4.6 Đánh giá sử dụng nguồn vốn cho hỗ trợ tài chính các dự án bảo vệ môi trường của Quỹ Bảo vệ Môi Trường Quảng Ninh 57

2.4.7 Đánh giá sử dụng vốn vay lãi suất ưu đãi đúng mục đích, thu hồi gốc để đảm bảo hoàn trả vốn, thu hồi lãi để đảm bảo bù đắp chi phí 58

2.4.8 Đánh giá sử dụng vốn tài trợ, nhận tài trợ, hỗ trợ lãi suất vay đúng mục đích, mang lại hiệu quả kinh tế xã hội 60

2.5 Nhận xét chung về công tác quản lý Quỹ Bảo vệ Môi Trường tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2011- 2017 62

2.5.1 Những kết quả đạt được 62

2.5.2 Hạn chế và nguyên nhân 64

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ QUỸ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TỈNH QUẢNG NINH GIAI ĐOẠN 2017-2022 72

3.1 Phương hướng và mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2017- 2022 72

3.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý Quỹ Bảo vệ Môi trường tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2017-2022 73

3.2.1 Phương hướng phát triển chung 73

3.2.2 Phương hướng phát triển trong hoạt động nhận và sử dụng tiền ký quỹ 74

3.2.3 Phương hướng phát triển trong hoạt động hỗ trợ tài chính 75

3.3 Giải pháp hoàn thiện quản lý Quỹ Bảo vệ Môi trường tỉnh Quảng

Ninh giai đoạn 2017-2022 76

3.3.1 Giải pháp hoàn thiện cơ sở pháp lý 76

3.3.2 Giải pháp hoàn thiện tổ chức bộ máy 76

3.3.3 Giải pháp bổ sung nguồn vốn hoạt động và hoàn thiện hoạt động hỗ trợ tài chính 79

3.3.4 Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động nhận và sử dụng tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường và các giải pháp khác 83

3.4 Một số kiến nghị 85

KẾT LUẬN 87

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BVMT Bảo vệ môi trường HĐND Hội đồng nhân dân HĐQL Hội đồng quản lý HĐTD Hợp đồng tín dụng KCN Khu công nghiệp KT-XH Kinh tế - xã hội NHTM Ngân hàng thương mại QBVMT Quỹ Bảo vệ môi trường QBVMTĐP Quỹ Bảo vệ môi trường địa phương QBVMTQN Quỹ Bảo vệ môi trường Quảng Ninh QBVMTVN Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam TNMT Tài nguyên môi trường DANH MỤC BẢNG, HÌNH BẢNG Bảng 2.1: Các nhóm ký quỹ tại Quỹ Bảo vệ Môi trường Quảng Ninh 34

Bảng 2.2: Kỳ vay vốn lãi suất ưu đãi 41

Bảng 2.3: Đánh giá công tác nhận tiền ký quỹ Quỹ BVMT Quảng Ninh 54

Bảng 2.4: Đánh giá công tác hoàn trả tiền ký quỹ Quỹ BVMT Quảng Ninh 55

Bảng 2.5: Vốn điều lệ do ngân sách tỉnh cấp cho Quỹ BVMT Quảng Ninh 56

Bảng 2.6: Tổng hợp tình hình sử dụng nguồn vốn trong công tác hỗ trợ tài chính của Quỹ bảo vệ môi trường Quảng Ninh 58

Bảng 2.7: Đánh giá công tác cho vay lãi suất ưu đãi của Quỹ BVMT Quảng Ninh 59

Bảng 2.8: Đánh giá công tác tài trợ, nhận tài trợ, hỗ trợ lãi suất vay của Quỹ BVMT Quảng Ninh 61

HÌNH

Hình 1.1: Quy trình quản lý công tác nhận và sử dụng tiền ký quỹ Quỹ BVMT

địa phương 13

Hình 1.2: Quy trình quản lý công tác hỗ trợ tài chính Quỹ BVMT địa phương 17

Hình 1.3: Quy trình thẩm định và phê duyệt dự án hỗ trợ tài chính 18

Hình 2.1: Nguồn vốn của Quỹ Bảo vệ Môi trường Quảng Ninh 29

Hình 2.2: Cơ cấu tổ chức Quỹ BVMT Quảng Ninh 30

Hình 2.3: Ký quỹ CT,PHMT Quỹ BVMT Quảng Ninh theo năm 34

Hình 2.4: Mức ký quỹ của các dự án tại Quỹ Bảo vệ môi trường Quảng Ninh 35

Hình 2.5: Nguồn nhân lực Quỹ BVMT Quảng Ninh giai đoạn 2011-2017 46

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN -   -

VŨ THỊ PHƯƠNG QUỲNH

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ QUỸ

BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TỈNH QUẢNG NINH

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP

HÀ NỘI - 2017

i

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Quảng Ninh là tỉnh giàu tài nguyên khoáng sản Trong những năm gần

đây hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản đã phát triển nhanh cả về quy

mô và sản lượng, tác động không nhỏ đến môi trường tỉnh Cùng với xu thế

phát triển kinh tế - xã hội, Quảng Ninh định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế

từ “nâu” sang “xanh”, vì thế mà công tác bảo vệ môi trường được các lãnh

đạo tỉnh quan tâm

tăng cường nguồn lực đặc biệt là nguồn lực tài chính Đây chính là lý do tạo

nên sự hình thành và phát triển Quỹ Bảo vệ môi trường Quảng Ninh Thành

lập và hoạt động theo Quyết định số 2061/QĐ-UBND ngày 08/7/2010 của Ủy

ban nhân dân Tỉnh Quảng Ninh, Quỹ Bảo vệ Môi trường Quảng Ninh (Quỹ)

là tổ chức tài chính hoạt động không vì mục đích lợi nhuận Chức năng và

nhiệm vụ của Quỹ là nhận ký quỹ phục hồi môi trường trong khai thác

khoáng sản và tiếp nhận các nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, các nguồn tài

trợ, đóng góp, ủy thác các tổ chức, cá nhân nhằm hỗ trợ tài chính cho các hoạt

động bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh."

trường Quảng Ninh đã gặt hái được những kết quả nhất định, đạt được một số nhiệm vụ, chính sách của nhà nước đề ra Tuy nhiên công tác quản lý quỹ còn bộc lộ một số bất cập như: (1) cơ chế chính sách chưa hoàn thiện; (2) nguồn vốn hoạt động của Quỹ còn hạn hẹp, chưa đáp ứng đủ nhu cầu hỗ trợ tài chính cho các hoạt động bảo vệ môi trường; (3) hoạt động hỗ trợ tài chính của Quỹ còn hạn chế."

Chính vì vậy, việc đưa ra các biện pháp hoàn thiện công tác quản lý Quỹ Bảo vệ môi trường Quảng Ninh là nhiệm vụ quan trong đối với sự phát triển của Quỹ trong giai đoạn 2017 - 2022, không những nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn góp phần tăng vị thế cho Quỹ

ii

Từ thực tiễn nêu trên tác giả mạnh dạn chọn đề tài “ Hoàn thiện công

tác quản lý Quỹ Bảo vệ Môi trường tỉnh Quảng Ninh”

quản lý Quỹ bảo vệ môi trường tại địa bàn cấp tỉnh; phân tích, đánh giá ưu nhược điểm của công tác quản lý Quỹ bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2011-2017; đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý Quỹ bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2017-2022."

Đối tượng nghiên cứu đề tài: Công tác quản lý Quỹ Bảo vệ Môi trường

địa phương

Phạm vi nghiên cứu đề tài: Về công tác quản lý tại Quỹ Bảo vệ Môi

trường tỉnh Quảng Ninh: Phân tích hiện trạng giai đoạn 2011 – 2017, đề xuất kiến nghị cho giai đoạn 2017 – 2022

định rõ Quỹ Bảo vệ môi trường là tổ chức tài chính được thành lập ở Trung ương, ngành, lĩnh vực, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương để hỗ trợ hoạt động bảo vệ môi trường Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập, tổ chức và hoạt động của Quỹ bảo vệ môi trường địa phương Tổ chức, cá nhân thành lập quỹ bảo vệ môi trường của mình và hoạt động theo điều lệ của quỹ."

được hình thành từ các nguồn sau: Ngân sách nhà nước hỗ trợ; phí bảo vệ môi trường; các khoản bồi thường cho Nhà nước về thiệt hại môi trường; các khoản hỗ trợ, đóng góp, ủy thác đầu tư của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước."

thu được từ hoạt động khai thác khoáng sản trên số tiền ký quỹ phải thu; tổng tiền hoàn trả tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trên số tiền phải hoàn

trả; vốn điều lệ do ngân sách tỉnh cấp; vốn được tiếp nhận từ các tổ chức, cá nhân khác tài trợ; vốn hoạt động bổ sung từ các nguồn khác; đánh giá sử dụng iii

nguồn vốn cho hỗ trợ tài chính các dự án bảo vệ môi trường; sử dụng vốn đúng mục đích, đúng đối tượng và có hiệu quả kinh tế trong bảo vệ môi

trường; đánh giá sử dụng vốn tài trợ, đồng tài trợ, hỗ trợ lãi suất vay đúng mục đích, mang lại hiệu quả kinh tế xã hội."

nhân tố bên trong (nguồn nhân lực, nguồn lực vật chất và tài chính) và các nhân tố bên ngoài (môi trường chính trị - pháp luật; môi trường kinh tế; môi trường văn hóa, xã hội; môi trường tự nhiên)."

Trong đó cơ quan điều hành nghiệp vụ Quỹ là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Tài nguyên và môi trường và chịu sự quản lý nhà nước về tài chính của Sở tài chính Quỹ Bảo vệ Môi trường Quảng Ninh có tư cách pháp nhân,

có vốn điều lệ, có bảng cân đối kế toán riêng, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và các ngân hàng thương mại trong nước Nhiệm

vụ của QBVMTQN: (1) Tiếp nhận, quản lý và sử dụng các nguồn vốn để tạo nguồn vốn hoạt động của Quỹ nhằm hỗ trợ tài chính cho các hoạt động bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh; (2) Cho vay vốn với lãi suất ưu đãi đối với các dự án bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh; (3) Hỗ trợ lãi suất vay vốn cho các dự án bảo vệ môi trường vay vốn từ các tổ chức tín dụng theo quy định của pháp luật; (4) Tài trợ, đồng tài trợ cho các hoạt động bảo vệ môi trường; (5) Tiếp nhận kinh phí

ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản của các tổ chức, cá nhân được phép khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh."

nước cấp Căn cứ điều 12 Quyết định 1784/QĐ-UBND ngày 24/6/2015 của UBND tỉnh về việc ban hành điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Ninh, vốn điều lệ của Quỹ do ngân sách nhà nước cấp là 50

iv

tỷ

đồng đến năm 2020 và việc tăng vốn Điều lệ của Quỹ do chủ tịch ủy ban

nhân dân tỉnh Quảng Ninh quyết định theo đề nghị của Hội đồng quản lý Quỹ."

bảo vệ môi trường (đối với nước thải công nghiệp); các khoản bồi thường cho

Nhà nước về thiệt hại môi trường; các khoản hỗ trợ, đóng góp, ủy thác đầu tư của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước."

Từ việc đánh giá thực tế hoạt động, với thực trạng quản lý của Quỹ

một số năm qua, kết hợp phân tích một số chỉ tiêu đánh giá công tác quản

lý QBVMTQN giai đoạn 2011- 2017, rút ra được nhận xét chung Bên cạnh những kết quả đã đạt được còn những mặt hạn chế như:

bảo vệ môi trường chưa đầy đủ, gặp khó khăn trong việc xây dựng điều lệ tổ chức và hoạt động, quy chế quản lý tài chính và quy chế hoạt động nghiệp vụ

hỗ trợ tài chính Chưa có mô hình quản lý chung đặc trưng cho Quỹ

BVMT."

- Về tổ chức bộ máy: Các thành viên trong Hội đồng Quản lý Quỹ thời

gian tham gia điều hành bị chi phối, dẫn đến làm hạn chế năng lực điều hành của Hội đồng Quản lý Quỹ Cơ quan điều hành nghiệp vụ Quỹ chuyên trách nhưng lực lượng còn mỏng (6 viên chức) trong khi nghiệp vụ chuyên môn của Quỹ trải rộng nhiều lĩnh vực, điều này gây khó khăn cho Quỹ

- Về nguồn vốn hoạt động: Quỹ chưa có kế hoạch sử dụng nguồn vốn

trong dài hạn, chỉ có kế hoạch trong 01 năm Vì thế mục tiêu sử dụng vốn xác định chung chung, chưa đưa ra được định hướng rõ ràng cho các biện pháp và các hoạt động hỗ trợ ưu tiên Nguồn vốn hoạt động của Quỹ khiêm tốn, chưa đáp ứng được nhu cầu hỗ trợ Nguồn vốn bổ sung hàng năm từ ngân sách nhà nước cho Quỹ còn nhiều vướng mắc, bất cập

- Về hoạt động hỗ trợ tài chính: Một số dự án có chất lượng hồ sơ xin

vay vốn thấp, không đáp ứng yêu cầu Một số doanh nghiệp nhỏ khó có tài

v

sản thế chấp Nhiều doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn bảo vệ môi trường với tổng mức đầu tư lớn tuy nhiên do nguồn vốn của Quỹ còn hạn chế và tuân thủ quy định bảo toàn vốn dẫn tới không đáp ứng được nhu cầu vay vốn của đơn

vị đã ảnh hưởng trực tiếp đến công tác cho vay của Quỹ "Việc áp dụng chung một mức lãi suất đối với tất cả các đối tượng vay vốn đầu tư bảo vệ môi trường

là không hợp lý Công tác huy động tài chính đầu tư bảo vệ môi trường (xã

hội hoá trong đầu tư bảo vệ môi trường) tuy cố gắng, nhưng việc huy động sự

tham gia của cộng đồng vào các hoạt động của Quỹ để chung tay bảo vệ môi trường chưa nhiều, chưa tiếp cận được nguồn vốn đối ứng để thực hiện

chương trình, dự án hợp tác quốc tế huy động vốn đầu tư bảo vệ môi trường."

- Về hoạt động ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường: Việc chấp hành quy

định pháp luật về ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trong một số doanh nghiệp

chưa cao Việc áp dụng các chế tài thanh tra, xử phạt các đơn vị không thực hiện ký quỹ đúng quy định của các cơ quan quản lý chưa đủ mạnh, dẫn đến sự chấp hành pháp luật chưa nghiêm

- Một số vướng mắc, bất cập khác: Chưa có quy định cụ thể về việc phân cấp đối với các đối tượng vay vốn giữa Quỹ Việt Nam và Quỹ địa phương Quỹ BVMT địa phương và Quỹ BVMT Việt Nam chưa có kênh thông tin trao đổi về các tổ chức, cá nhân có nhu cầu vay vốn cũng như thông tin của từng

dự án đầu tư

Đồng thời qua phân tích phương hướng, mục tiêu phát triển kinh tế -

xã hội của tỉnh Quảng Ninh nói chung và của Quỹ BVMTQN nói riêng, tác giả mạnh dạn đưa ra các giải pháp, kiến nghị khắc phục hạn chế, nguyên nhân trên

- Giải pháp hoàn thiện cơ sở pháp lý: Quỹ nghiên cứu hình thức tổ chức tín dụng phi ngân hàng như một số Quỹ BVMT hiện nay hoạt động hiệu quả cao, từ đó ban hành sửa đổi lại Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ, quy chế quản lý tài chính, quy chế chi tiêu nội bộ, quy chế hỗ trợ tài chính của Quỹ

vi

cho phù hợp với hiện tại

- Giải pháp hoàn thiện tổ chức bộ máy: Bổ sung nguồn nhân lực; hoàn

thiện cơ cấu tổ chức bộ máy và kiện toàn đội ngũ cán bộ; đổi mới tư duy, lề lối, tác phong làm việc

Sở tài chính đảm bảo nguồn vốn điều lệ của Quỹ cấp đủ vốn 50 tỷ đồng vào năm 2020; cấp vốn hoạt động bổ sung hàng năm từ phí bảo vệ môi trường (đối với nước thải công nghiệp) và các khoản bồi thường cho Nhà nước về thiệt hại môi trường Nghiên cứu, xây dựng các kế hoạch huy động vốn từ các

tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp để tài trợ cho các hoạt động bảo vệ môi

trường và biến đổi khí hậu."

- Giải pháp hoàn thiện hoạt động hỗ trợ tài chính: Giải pháp hoàn thiện

chính sách hỗ trợ tài chính (hạn mức cho vay, lãi suất cho vay, thời gian cho vay; phân cấp thẩm quyền quyết định cho vay, bảo đảm tiền vay); giải pháp hoàn thiện quy trình cho vay; giải pháp hoàn thiện nghiệp vụ cho vay

- Giải pháp hoàn thiện hoạt động nhận và sử dụng tiền ký quỹ cải tạo,

phục hồi môi trường

- Giải pháp khác như: Tăng cường liên kết hoạt động với các

QBVMTĐP và QBVMTVN; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến

thông tin về QBVMTQN

- Một số kiến nghị: Kiến nghị với Bộ Tài nguyên môi trường; kiến nghị với Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh; kiến nghị với Sở Tài nguyên và Môi trường Quảng Ninh