Tiêu chí đánh giá và Nhân tố ảnh hưởng đến công tác phân tích tài chính Phân tích tài chính không chỉ đơn thuần là việc khái quát tình hình tài chính của doanh nghiệp cùng với việc tính
Trang 1TÓM TẮT
Trên lý thuyết cũng như thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, phân tích tài chính đóng vai trò hết sức cần thiết và quan trọng Mục đích của việc phân tích tài chính là giúp người sử dụng thông tin đánh giá được sức mạnh tài chính, khả năng sinh lời hay phát hiện ra những vấn đề còn bất ổn của doanh nghiệp để từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp Phân tích tài chính có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với các chủ doanh nghiệp và các nhà quản trị doanh nghiệp mà các thông tin từ việc phân tích tài chính mang lại còn hữu ích đối với các nhà đầu tư, nhà cung cấp, người cho vay, các cơ quan quản lý nhà nước hay đơn giản là người lao động của doanh nghiệp Quan trọng là vậy nhưng vì những lý do khác nhau, công tác phân tích tài chính tại các doanh nghiệp vẫn chưa thực sự trở thành công cụ hữu ích cho các đối tượng liên quan, do vậy chưa thực sự phát huy được vai trò, ý nghĩa tích cực của nó
Mục đích nghiên cứu của đề tài chính là trên cơ sở thực trạng công tác phân tích tài chính tại Công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông, tìm ra những điểm còn tồn tại và hạn chế, qua đó đưa ra những giải pháp và kiến nghị nhằm giải quyết những hạn chế và góp phần hoàn thiện công tác tài chính tại Công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông
Kết cấu luận văn gồm ba chương:
Chương 1: Tổng quan về công tác phân tích tài chính tại doanh nghiệp
Trong chương này, tác giả trình bày những định nghĩa cơ bản nhất, mục tiêu, vai trò, tầm quan trọng của phân tích tài chính doanh nghiệp Sau đó nêu quy trình đầy đủ của việc tiến hành công tác phân tích tài chính và các tiêu chí đánh giá, nhân tố ảnh hưởng tới công tác phân tích tài chính
1 Khái niệm và tầm quan trọng của công tác phân tích tài chính tại doanh nghiệp
Trước khi hoàn thiện được công tác phân tích tài chính của công ty thì cần phải nắm chắc được những khái niệm cơ bản về:
- Tài chính doanh nghiệp
- Quản trị tài chính doanh nghiệp
- Phân tích tài chính doanh nghiệp
Sau khi đã có cái nhìn tổng quan về phân tích tài chính doanh nghiệp thì điều cần làm rõ tiếp theo là mục tiêu của phân tích tài chính doanh nghiệp là gì Trong khuôn khổ
Trang 2bài luận văn này, tác giả có đề cập tới hai mục tiêu cơ bản nhất của phân tích tài chính đó là:
Thứ nhất: rút ra được kết luận về một thực trạng hay một tình hình tài chính Chẳng
hạn, mục tiêu của phân tích báo cáo tài chính là rút ra được kết luận rằng tình 2 hình tài chính của doanh nghiệp như thế nào (tốt hay không tốt), hoạt động của doanh nghiệp ra sao (hoạt động hiệu quả hay không hiệu quả)
Thứ hai: đưa ra thông tin phục vụ cho việc ra quyết định tài chính Chẳng hạn, phân
tích cơ cấu tài sản và cơ cấu vốn trong Bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp, xem xét tỉ trọng của từng loại tài sản trong tổng tài sản, nguồn tài trợ cho từng loại tài sản như vậy
là hợp lý chưa và cần phải điều chỉnh như thế nào để đảm bảo sự phù hợp khi phân bổ nguồn cho các loại tài sản và tăng hiệu quả sử dụng của từng loại Hoặc, với những số liệu ở trong quá khứ về một chỉ tiêu, có thể dự báo được xu hướng biến động trong một
số kì tiếp theo của chỉ tiêu đó, giúp nhà quản trị có thêm cơ sở để đưa ra quyết định chính xác hơn
Tiếp theo sau đó, tác giả nêu tầm quan trọng của phân tích tài chính đối với từng đối tượng cụ thể, ví dụ như: nhà quản trị doanh nghiệp, nhà đầu tư, các chủ nợ, người lao động, các cơ quan Nhà nước liên quan…
2 Quy trình tiến hành công tác phân tích tài chính
Phân tích tài chính doanh nghiệp là công việc đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối Vì vậy
nó cần được thực hiện theo một tiến trình nghiêm ngặt từng bước một, không được bỏ qua hoặc đảo ngược quy trình đó Có như vậy những kết quả được đưa ra từ công tác phân tích tài chính mới có hiệu quả, mới đáp ứng được những yêu cầu từ những 6 người
sử dụng thông tin phân tích tài chính Các bước trong quá trình thực hiện công tác phân tích tài chính được tiến hành lần lượt qua các bước như sau: Lập kế hoạch phân tích, Thu thập thông tin, Xử lý thông tin và Thực hiện phân tích Trong từng công đoạn trên cần làm rõ được nội dung cốt lõi của từng bước, ví dụ như:
- Lập kế hoạch phân tích: Cần làm rõ được nội dung phân tích, phạm vi phân tích,
thời gian ấn định trong kế hoạch phân tích và nhiệm vụ của từng đối tượng
- Thu thập thông tin: Trên cơ sở kế hoạch đã được hoạch định sẵn ở bước trên, từ đó
xác định được những thông tin cần thu thập nhằm phục vụ cho các bước phía sau Sau khi
đã thu thập đủ thì cần tiến hành sàng lọc những thông tin không có giá trị
- Xử lý thông tin: Tại bước này, cần dùng các công cụ phân tích tài chính để xử lý
dữ liệu, ví dụ như: Phương pháp thay thế liên hoàn, phương pháp so sánh, phương pháp
Trang 3phân tích chỉ số, phương pháp dự đoán để xử lý dữ liệu đã thu thập và qua sàng lọc ở bước trên
- Thực hiện phân tích: Tại đây, tác giả tập trung nêu rõ những nội dung cần phần tích về tình hình tài chính chung và các nhóm chỉ tiêu tài chính
3 Tiêu chí đánh giá và Nhân tố ảnh hưởng đến công tác phân tích tài chính
Phân tích tài chính không chỉ đơn thuần là việc khái quát tình hình tài chính của doanh nghiệp cùng với việc tính toán đơn thuần một vài chỉ tiêu mang tính rập khuôn, máy móc, theo mẫu quy định sẵn mà đòi hỏi phải tìm tòi, nghiên cứu những chỉ tiêu, phương pháp, mô hình mới sau đó xem xét những chỉ tiêu, phương pháp, mô hình nào phù hợp có khả năng áp dụng với công ty của mình Các con số được tính toán mang tính định lượng cần phải kết hợp với việc phân tích khoa học, logic để đưa ra những quyết định tài chính phù hợp với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Một số tiêu chí phản ánh hiệu quả công tác phân tích tài chính có thể đưa ra như sau:
- Tần suất thực hiện đang như thế nào?
- Dữ liệu thu thập như thế nào là đủ, phù hợp với mục tiêu đặt ra?
- Các phương pháp dùng để xử lý dữ liệu đã phù hợp và đủ chưa?
- Các nội dung phân tích đã đầy đủ, bao quát được tình hình tài chính của doanh nghiệp chưa?
- Việc phân tích đã đưa ra được những thông tin, định hướng mà nhà quản trị cần hay không?
Khi đã trả lời được các câu hỏi trên, bổ sung, hoàn thiện thêm các nội dung, phương pháp, cách thức thực hiện để hoàn thiện các tiêu chí đó, thì công tác phân tích tài chính tại mỗi doanh nghiệp sẽ dần đạt được hiệu quả qua mỗi lần thực hiện
Đồng thời đó, cần chỉ ra những nhân tố có ảnh hưởng tới công tác phân tích tài chính của doanh nghiệp Có thể kể ra một số nhân tố như sau:
- Những nhân tố khách quan: Khuôn khổ pháp lý, cơ chế chính sách, Khoa học công nghệ, Hệ thống các chỉ tiêu trung bình ngành và đối thủ cạnh tranh trực tiếp
- Những nhân tố chủ quan: Nhận thức của doanh nghiệp về sự cần thiết, tầm quan trọng, đối tượng nghiên cứu, Tính đầy đủ và chính xác của thông tin sử dụng, Việc lựa chọn phương pháp phân tích, Độ chính xác của các chỉ tiêu
Chương 2: Thực trạng công tác phân tích tài chính tại Công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông
1 Khái quát về Công ty Cổ phần bóng đèn phích nước Rạng Đông
Trang 4Trong phần này, tác giả khái quát lịch sử hình thành và phát triển, tình hình hoạt động và cơ cấu bộ máy tổ chức của Công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông Công ty Bóng đèn Phích nước Rạng Ðông được thành lập năm 1961 theo quyết định số 003BCNN/TC ngày 24/02/1961 của Bộ trưởng Bộ Công nghiệp nhẹ, với tên gọi ban đầu là Nhà máy Bóng đèn Phích nước Rạng Ðông và đến tháng 6/1994 được đổi tên thành Công ty Bóng đèn Phích nước Rạng Ðông
- Thực hiện Nghị định số 388/HÐBT về việc thành lập lại các doanh nghiệp nhà nước, Công ty Bóng đèn Phích nước Rạng Ðông được thành lập lại theo quyết định số
222 CN/TCLÐ ngày 24/03/1993 của Bộ trưởng Bộ Công nghiệp nhẹ (nay là Bộ Công nghiệp)
- Theo quyết định số 21/2004/QĐ-BCN của Bộ trưởng Bộ Công nghiệp ngày 30/3/2004 công ty Bóng đèn phích nước Rạng Đông chính thức chuyển thành công ty cổ phần vào tháng 7/2004 và đổi tên là Công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông giấy CNĐKKD số 00103004893 đăng ký lần đầu ngày 15/07/2004 tại Sở Kế hoạch & Đầu tư - Thành phố Hà Nội và thay đổi lần thứ nhất ngày 23/09/2005 và thay đổi lần thứ
2 ngày 25/11/2005.với vốn điều lệ là 79.15.000.000 đồng
- Ngày 06 tháng 12 năm 2006, cổ phiếu của công ty chính thức được niêm yết trên Trung tâm GDCK TP Hồ Chí Minh
2 Thực trạng phân tích tài chính tại Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông
Nhìn chung, công tác phân tích tài chính của công ty Cổ phần bóng đèn phích nước Rạng Đông không có nhiều sự thay đổi qua các năm về tần suất, nội dung phân tích, con người bởi công ty chưa thực sự chú trọng tới vấn đề này Do vậy, chưa có nhiều thay đổi trong cách suy nghĩ và cách làm, chưa rút ra được các kinh nghiệm cũng như bài học
từ những lần thực hiện phân tích trước Trong năm 2014, công tác phân tích tài chính được tiến hành và thực hiện cụ thể như sau:
- Tần suất thực hiện công tác phân tích tài chính
Trong 1 năm, báo cáo tài chính được lập khi kết thúc mỗi quý, nghĩa là 1 năm báo cáo tài chính được lập 4 lần Tình hình tài chính doanh nghiệp qua mỗi quý lại thay đổi, không giống các quý trước Thế nhưng công tác phân tích tài chính doanh nghiệp chỉ được thực hiện vào cuối mỗi 6 tháng hoạt động, tức là mỗi năm 2 lần Điều này thực sự không tốt Bởi nếu như vậy nhà quản trị sẽ không có cái nhìn tổng quát về tình hình hoạt động của doanh nghiệp trong khoảng thời gian vừa qua, dẫn tới không có những biện
Trang 5pháp khắc phục kịp thời đối với những sự cố, tình huống xấu xảy ra Phân tích tài chính nhằm mục tiêu tìm ra sự mất cân đối, những nguy cơ, xu hướng phát triển của doanh nghiệp… để từ đó đưa ra giải pháp Thế nhưng những thông tin mà phân tích tài chính đưa ra không kịp thời, không chính xác thì sẽ ảnh hưởng rất lớn tới những quyết định trong tương lai
- Quy trình các bước phân tích của Công ty Cổ phần bóng đèn phích nước Rạng Đông
Thu thập thông tin: Hiện tại bộ phận phân tích tài chính của doanh nghiệp đang tiến
hành thu thập thông tin trên 02 mảng chính: Thông tin bên ngoài và Thông tin nội bộ Về thông tin bên ngoài, bộ phận phân tích tài chính thu thập các thông tin liên quan đến sự tăng trưởng hay suy thoái của kinh tế thế giới, tình hình chính trị thế giới; các thông tin
về các chính sách, luật trong nước cũng như trong khu vực Ngoài ra, công ty còn quan tâm đến sự phát triển của khoa học công nghệ, đối thủ cạnh tranh, giá cả đối với nguyên vật liệu đầu vào sản xuất và giá bán thành phẩm đầu ra của sản phẩm cùng loại trên thị trường… Về thông tin nội bộ chủ yếu là các báo cáo tài chính của công ty lập vào cuối mỗi năm gồm Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Thuyết minh báo cáo tài chính của kỳ kinh doanh hiện tại và kỳ liền trước đó, tức
là số liệu của 02 kỳ Trên các báo cáo tài chính này đã thể hiện một cách tổng quát toàn diện tình hình tài chính của công ty Qua đó có thể nhận biết và đánh giá khả năng, tiềm lực của doanh nghiệp, tình hình tài sản, nguồn vốn, công nợ, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, khả năng thanh toán trong một kì hạch toán…Đồng thời đó, với kì phân tích hiện tại, doanh nghiệp đang thu thập dữ liệu của kỳ phân tích và dữ liệu của kì liền trước
đó để so sánh xu hướng biến động và nhận xét
- Thực hiện phân tích
Hiện nay công tác thực hiện phân tích của doanh nghiệp thực hiện trên 2 mảng cốt
lõi, đó là: Phân tích khái quát tình hình tài chính thông qua hệ thống báo cáo tài chính và Phân tích các nhóm chỉ tiêu tài chính đặc trưng trong doanh nghiệp trong
giai đoạn 2013 - 2014 bằng việc sử dụng 2 phương pháp phân tích: So sánh và Chỉ số
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tài chính tại công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông
Thu thập thông tin
Xử lý thông tin
Thực hiện phân tích
Trang 6Trên cơ sở tổng quan về công tác phân tích tài chính tại doanh nghiệp ở chương 1, thực trạng công tác phân tích tài chính của bộ phận phân tích tài chính công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông trong năm 2014 tại chương 2, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác phân tích tài chính về cách thức thực hiện, nội dung phân tích và các phương pháp sử dụng để phân tích…
1 Giải pháp đối với Tần suất thực hiện công tác phân tích tài chính
Hiện tại, trong 1 năm, báo cáo tài chính được lập khi kết thúc mỗi quý, nghĩa là 1 năm báo cáo tài chính được lập 4 lần Thế nhưng công tác phân tích tài chính doanh nghiệp chỉ được thực hiện vào cuối mỗi 6 tháng, tức là mỗi năm 2 lần Điều này là không phù hợp Phân tích tài chính doanh nghiệp là công việc cần phải được thực hiện thường xuyên, tốt nhất là thực hiện sau khi đã có các báo cáo tài chính kết thúc mỗi quý Bởi không chỉ nhà quản trị mà các nhà đầu tư trên thị trường luôn muốn biết tình hình hoạt động sản xuất của doanh nghiệp trong khoảng thời gian vừa rồi là như thế nào (hiệu quả đến đâu, có đạt mục tiêu đề ra hay không, thực hiện ra sao, khó khăn vướng mắc chỗ nào) nhằm đánh giá tác động cũng như tiềm năng của doanh nghiệp trong thời gian tới để từ
đó đưa ra những quyết định đầu tư đúng đắn Vì vậy, doanh nghiệp cần tổ chức công tác phân tích tài chính ngay sau khi công khai những báo cáo tài chính và các tài liệu khác liên quan Có như vậy công tác phân tích tài chính mới thực sự phát huy được những hiệu quả của nó
2 Giải pháp hoàn thiện quy trình thực hiện phân tích
Để phân tích tài chính trong doanh nghiệp thực sự phát huy tác dụng trong quá trình
ra quyết định thì công đoạn lập kế hoạch phân tích tài chính cần phải được tổ chức khoa học, hợp lý, phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh, cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý kinh tế tài chính của doanh nghiệp và phù hợp với mục tiêu quan tâm của từng đối tượng Mỗi đối tượng quan tâm tới những mục đích khác nhau nên việc phân tích đối với mỗi đối tượng cũng có những nét riêng, khó xác định khuôn mẫu trong việc tổ chức phân tích cho tất cả các đối tượng, tất cả doanh nghiệp… Trong công đoạn này, bộ phận phân tích tài chính của doanh nghiệp cần bắt đầu tiến hành xác định mục tiêu, xây dựng chương trình phân tích để từ đó phát hiện vấn đề và hạn định một cách chính xác để đi sâu vào vấn đề chính Công đoạn lập kế hoạch phân tích bao gồm nội dung phân tích, phạm vi phân tích, nguồn nhân lực cho phân tích, thời gian tiến hành, những thông tin cần thiết phải thu thập và tìm hiểu Giai đoạn chuẩn bị phân tích là một khâu vô cùng quan trọng thế nhưng bộ phận phân tích tài chính doanh nghiệp lại bỏ qua công đoạn tưởng chừng
Trang 7như đơn giản này Vì vậy ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng, thời gian, chi phí, công sức và những kết quả mà hoạt động phân tích tài chính đưa ra Lập kế hoạch phân tích là tiền đề để thực hiện tốt cho các bước tiếp theo sau Vậy để công tác phân tích tài chính doanh nghiệp tại doanh nghiệp được hoàn thiện, những kết quả đưa ra được chính xác, tiết kiệm chi phí hơn nữa, doanh nghiệp cần nhận thức đúng vai trò của công đoạn Lập kế hoạch phân tích, bổ sung công đoạn này vào các bước thực hiện phân tích
3 Giải pháp hoàn thiện công tác thu thập thông tin phục vụ công tác phân tích tài chính
Công tác phân tích tài chính tại Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông đang được thực hiện theo thói quen và không có nhiều sự thay đổi qua các năm Chủ yếu
dữ liệu thu thập dùng để phân tích chỉ là dữ liệu của kì phân tích và kì liền trước phân tích, tức là chỉ thu thập số liệu của 2 năm để tiện so sánh sự biến động của các chỉ tiêu Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào dữ liệu của 2 năm rồi đánh giá xu hướng biến động của năm tiếp theo cũng theo xu hướng như vậy thì thực sự chưa hợp lý Do vậy, dữ liệu dùng để phân tích cần được thu thập từ 3 kỳ trở lên Khi có dữ liệu của 3 kỳ trở lên thì sự biến động của các chỉ tiêu qua các năm là rõ ràng hơn, từ đó có cái nhìn khách quan và có chiều sâu hơn
Ngoài những tài liệu đã được sử dụng trong công tác phân tích tài chính doanh nghiệp, bộ phận phân tích cần sử dụng thêm báo cáo kế toán quản trị Báo cáo kế toán quản trị đưa ra tất cả các thông tin kinh tế đã được đo lường, xử lý và cung cấp thông tin cho nhà quản trị doanh nghiệp để điều hành hoạt động sản xuất xinh doanh Kế toán quản trị còn được hiểu theo khía cạnh khác là việc thu thập, xử lý thông tin về các nguồn lực hiện có của doanh nghiệp nhằm cung cấp cơ sở cần thiết để nhà quản trị đưa ra các quyết định điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong tương lai
Ngày nay trong kinh doanh, các doanh nghiệp chỉ mới hiểu được các khách hàng của mình thôi là chưa đủ để thành công Họ còn phải am hiểu về các đối thủ cạnh tranh của mình nữa, để có thể hoạch định các chiến lược marketing cạnh tranh có hiệu quả Do vậy, việc tìm hiểu, thu thập, so sánh những dữ liệu thu thập được từ những đối thủ cạnh tranh trực tiếp là vô cùng cần thiết Trên thị trường hiện tại, có một số đối thủ lớn, cạnh tranh với Rạng Đông như: Công ty cổ phần bóng đèn Điện Quang, Công ty cổ phần Đầu
Tư & Phát Triển Sacom, Công ty Philips Việt Nam… Trong các công ty trên, công ty Bóng đèn Điện Quang là đối thủ cạnh tranh trực tiếp, có ảnh hưởng to lớn tới công ty Bóng đèn phích nước Rạng Đông Do vậy, việc thu thập các thông tin tài chính cũng như
Trang 8phi tài chính là hoàn toàn cần thiết để có thể so sánh, đánh giá các yếu tố để có thể đưa ra chiến lược kinh doanh phù hợp từng thời kỳ
4 Hoàn thiện các phương pháp và nội dung phân tích tài chính
- Phương pháp sử dụng: Phân tích tài chính doanh nghiệp không chỉ đơn thuần là
việc đưa ra các chỉ tiêu phân tích tài chính, rồi sau đó đưa ra những nhận xét, đánh giá về tình hình tài chính của doanh nghiệp, mà yêu cầu đặt ra là phải chỉ ra rõ nguyên nhân nào gây ra tình hình tài chính đó hay dự đoán các kết quả có thể xảy đến trong tương lai Trên
cơ sở đó, tư vấn cho ban lãnh đạo đề ra mục tiêu, kế hoạch và phương hướng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Hiện nay, Công ty Cổ phần bóng đèn phích nước Rạng Đông cũng như các chủ thể kinh tế khác đang hoạt động kinh doanh tại Việt Nam, đa số mới chỉ áp dụng 2 phương pháp phân tích là Phương pháp phân tích chỉ số (Tính toán các chỉ tiêu tài chính), Phương pháp so sánh (Phân tích bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh) Do vậy, không thể đáp ứng được những yêu cầu đặt ra Để tháo gỡ những vướng mắc trên doanh nghiệp nên nhanh chóng bổ sung thêm một số phương pháp sau vào bộ các phương pháp phân tích tài chính hiện tại: Phương pháp thay thế liên hoàn
và Phương pháp dự đoán
- Nội dung phân tích: Các nội dung phân tích mà tác giả đề nghị bổ sung vào là:
Phân tích diễn biến nguồn vốn và sử dụng vốn trong doanh nghiệp, Phân tích chiến lược quản lý vốn, Phân tích dòng tiền thông qua Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
Bên cạnh đó vẫn còn một số giải pháp khác mà tác giả đề cập nhằm hoàn thiện công tác phân tích tài chính tại doanh nghiệp