Trong phÇn tæng kÕt bµi häc, GV cho HS tù rót ra ®îc bµi häc vÒ t¸c h¹i cña viÖc tµn ph¸ rõng bõa b·i, qua ®ã cã ý thøc tuyªn truyÒn vËn ®éng mäi ngêi hiÓu ®óng vÒ môc ®Ých cña viÖc khai[r]
Trang 1II Chơng trình tích hợp giáo dục môI trờng trong môn Công nghệ THCS:
Tên bài Địa chỉ (tích
hợp vào nội dung nào của bài)
Nội dung GDMT (kiến thức, kỹ năng có thể
tích hợp)
Ghi chú
Lớp 7: Nông nghiệp
Bài 1 Vai trò,
nhiệm vụ của
trồng trọt
I Vai trò của trồng trọt
Trồng trọt có vai trò rất lớn trong việc điều hoà không khí, cảI tạo môI trờng
III Để thực hiện nhiệm vụ của trồng trọt, cần sử dụng những biện pháp gì?
Đối với biện pháp khai hoang, lấn biển, GV lu ý cần phảI có một tầm nhìn chiến lợc để vừa phát triển trồng trọt, tăng sản lợng nông sản, vừa bảo
vệ tránh làm mất cân bằng sinh tháI môI trờng biển và vùng ven biển
Bài 2 KháI
niệm về đất
trồng và thành
phần của đất
trồng
2 Vai trò của đất trồng
Nếu môi trờng đất bị ô nhiễm (nhiều hoá chất
độc hại, nhiều kim loại nặng, nhiều vi sinh vật có hại ) sẽ ảnh hởng không tốt tới sự sinh trởng và phát triển của cây trồng, làm giảm năng suất, chất lợng nông sản, từ đó ảnh hởng gián tiếp tới vật nuôi và con ngời
Bài 3 một số
tính chất chính
II Độ chua, độ Độ pH đất có thể thay đổi, môI trờng đất tốt lên
hay xấu đI tuỳ thuộc vào việc sử dụng đất nh:
Trang 2của đất trồng kiềm của đất Việc bón vôI làm trung hoà độ chua của đất hoặc
bón nhiều, bón liên tục một số loại phân hoá học làm tăng nồng độ ion H+ trong đất và làmcho đất
bị chua
IV Độ phì nhiêu của đất
Hiện nay ở nớc ta việc chăm bón không hợp lý, chặt phá rừng bừa bãI gây ra sự rửa trôI, xói mòn làm cho đất bị giảm độ phì nhiêu một cách nghiêm trọng
Bài 6 Biện
pháp sử dụng,
cảI tạo và bảo
vệ đất
Đất không phảI là nguòn tài nguyên vô tận Cho HS phân tích các nguyên nhân làm cho đất xấu và nguy cơ diện tích đất xấu ngày càng tăng:
Sự gia tăng dân số; tập quán canh tác lạc hậu, không đúng kỹ thuật; đốt phá rừng tràn lan; lạm dụng phân hoá học và thuốc BVTV;……từ đó có các biện pháp sử dụng và cảI tạo phù hợp
Diện tích đất xói mòn trơ sỏi đá, đất xám bạc màu ngày càng tăng Đất mặn, đất phèn cũng là loại đất cần cảI tạo
Bài 7 Tác
dụng của phân
bón trong
trồng trọt
II Tác dụng của phân bón
Bón phân không đảm bảo yêu cầu kĩ thuật gây tác hại gì ? Bón phân hữu cơ tơi, cha phân huỷ cây trồng không hấp thu đợc, làm ô nhiễm môi trờng đất, nớc, không khí; bón quá nhiều phân
đạm vô cơ gây chua đất ; lạm dụng phân hoá học, hoặc bón không cân đối làm giảm chất lợng sinh học của nông sản, gián tiếp gây bệnh cho ngời và
động vật
VD : Thừa đạm làm giảm tỉ lệ đồng trong cỏ khô, gây bệnh vô sinh cho
bò sinh sản ; Thừa kali làm giảm Magiê trong cỏ, gia súc nhai lại dễ
Trang 3mắc bệnh co cơ.
Bài 9 Cách sử
dụng và bảo
quản các loại
thông thờng
II Cách sử dụng III Bảo quản
Dựa trên cơ sở các đặc điểm của phân bón mà suy ra cách sử dụng, bảo quản hợp lí, bảo vệ, chống ô nhiễm môi trờng
Bài 12 Sâu,
bệnh hại cây
trồng
1 KháI niệm về côn trùng
Qua kiến thức về côn trùng, HS có ý thức bảo vệ côn trùng có ích, phòng trừ côn trùng có hại, bảo
vệ mùa màng, cân bằng sinh tháI môI trờng
Bài 13 Phòng
trừ sâu, bệnh
hại
II các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại
Trên cơ sở phân tích u nhợc điểm từng biện pháp, chỉ ra biện pháp cần u tiên trong phòng trừ sâu, bệnh Đối với biện pháp hoá học biết cách khắc phục những tác động có hại cho môI trờng, từ đó hình thành ý thức tự giác bảo vệ cây trồng, đồng thời bảo vệ môI trờng sống
Có thể nêu các VD
về những trờng hợp ngộ độc thực phẩm
do không tuân thủ các nguyên tắc an toàn trong sử dụng các loại thuốc hoá học, những trờng hợp kháng thuốc trừ sâu…
Bài 19 Các
biện pháp
chăm sóc cây
trồng
IV Bón phân thúc
Lu ý bón phân hữu cơ hoai mục để cây dễ hấp thu, không bón phân tơI, khi bón phảI vùi phân vào trong đất vừa đỡ mất chất dinh dỡng, vừa không làm ô nhiễm môI trờng
Trang 4Bài 20 Thu
hoạch, bảo
quản và chế
biến nông sản
I Thu hoạch
II Bảo quản III Chế biến
Giáo dục HS ý thức trách nhiệm đối với cộng
đồng qua việc thực hiện một cách tự giác thu hoạch nông sản phảI đảm bảo thời gian cách li sau khi sử dụng các loại thuốc hoá học
Tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm trong bảo quản và chế biến nông sản, chỉ sử dụng những chất bảo quản hoặc các chất phụ gia trong danh mục nhà nớc cho phép và sử dụng đúng yêu cầu kỹ thuật
Qua các VD cho
HS thấy đợc tác hại của việc trồng riêng một luống rau sạch để nhà ăn bên cạnh những luống rau không
đảm bảo an toàn để
đem bán, hoặc các
VD về sử dụng các hoá chất độc hại trong bảo quản và chế biến nông sản
Bài 22 Vai trò
của rừng và
nhiệm vụ của
trồng rừng
I Vai trò của rừng và trồng rừng
Cần nâng cao nhận thức cho HS về vai trò của rừng đến môI trờng sống: làm sạch không khí,
điều hoà tỉ lệ O2 và CO2, điều tiết dòng nớc chảy trên bề mặt và nguồn nớc ngầm trong đất, chống rửa trôI, xói mòn, giảm tốc độ gió, chống cát bay
…
Cho HS phân tích để thấy đợc nguyên nhân của các thảm hoạ thiên tai gần đây gây thiệt hại rất lớn về ngời và của, hàng nghìn ha đất bị bạc màu,
bị xói mòn trơ sỏi đá, nhiệt độ tráI đất tăng dần, môI trờng bị ô nhiễm là vì rừng bị suy thoáI nghiêm trọng do việc khai thác rừng bừa bãI gây
GV nên sử dụng các t liệu thực tế để minh hoạ, hoặc cho HS su tầm trớc các t liệu về sự tàn phá rừng, tác hại của rừng bị suy thoáI và tìm hiểu
về nhận thức của ngời dân về vai trò của rừng và ý thức bảo vệ rừng hiện
Trang 5Cần thấy đợc rừng bị suy thoáI không phảI chỉ gây ảnh hởng cục bộ một khu vực nào đó mà sẽ gây ảnh hởng toàn cầu
Qua đó giáo dục ý thức trách nhiệm cho mọi
ng-ời trong việc bảo vệ và phát triển rừng chính là bảo vệ môI trờng sống cho con ngời
nay nh thế nào
Bài 28 Khai
thác rừng
Qua các biện pháp khai thác và phục hồi rừng giáo dục HS có ý thức sử dụng hợp lí tài nguyên rừng hiện nay đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ rừng
Bài 29 Bảo vệ
và khoanh
nuôI rừng
Qua nội dung của bài, giáo dục HS biết cách bảo
vệ, nuôi dỡng rừng đồng thời có ý thức bảo vệ và phát triển rừng, tuyên truyền, phát hiện và ngăn chặn những hiện tợng vi phạm luật bảo vệ rừng ở
địa phơng
Bài 37 Thức
ăn vật nuôi
I Nguồn gốc thức ăn vật nuôi
Vật nuôi sử dụng các phụ phẩm nông nghiệp, sản phẩm thuỷ sản làm thức ăn, là một mắt xích trong mô hình VAC hoặc RVAC
Bài 38 Vai trò
của thức ăn đối
với vật nuôi
II Vai trò của các chất dinh d-ỡng trong thức
ăn đối với vật
Các chất kích thích sinh trởng có trong thức ăn vật nuôi sẽ gián tiếp ảnh hởng tới con ngời nếu con ngời sử dụng các sản phẩm chăn nuôi cha đủ
Trang 6nuôi thời gian cách li
Chuồng nuôI
và vệ sinh
trong chăn
nuôi
Nâng cao nhận thức của HS về vai trò của chuồng nuôi và vệ sinh bảo vệ môI trờng trong chăn nuôi, vận dụng vào thực tiễn chăn nuôi gia
đình: giữ gìn vệ sinh cho vật nuôi và môi trờng sống của con ngời
Bài 46 Phòng,
trị bệnh thông
thờng cho vật
nuôi
II Nguyên nhân sinh ra bệnh
Qua việc tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh cho vật nuôi, nâng cao nhận thức về vai trò của vệ sinh môi trờng trong chăn nuôi, có ý thức bảo vệ vật nuôi, bảo vệ môI trờng Nâng cao ý thức tự giác phòng bệnh trong chăn nuôi gia đình cũng nh trong cộng đồng
Bài 49 Vai trò,
nhiệm vụ của
nuôI thuỷ sản
I Vai trò của nuôI thuỷ sản
Thấy đợc thuỷ sản là một mắt xích trong mô hình VAC, RVAC (sử dụng chất thảI của chăn nuôI, sản phẩm phụ của trồng trọt; cung cấp nguyên liệu cho chăn nuôI, nớc tới và bùn ao cho trồng trọt)
Hạn chế đợc sự nhiễm bẩn của môI trờng (ăn mùn hữu cơ, ấu trùng muỗi … ), là một mắt xích trong chu trình chuyển hoá vật chất và năng lợng hoàn chỉnh trong hệ sinh tháI ao hồ
Bài 54 Chăm
sóc, quản lý và
I Chăm sóc tôm, cá
Khi chăm sóc cá phải chú ý về thời gian và cách thức cho cá ăn để tránh làm ô nhiễm môI trờng,
Trang 7phòng trị bệnh
cho động vật
thuỷ sản (tôm,
cá)
dễ phát sinh bệnh cho cá
Bài 56 Bảo vệ
môI trờng và
nguồn lợi thuỷ
sản
Tìm hiểu các nguyên nhân ảnh hởng đến môI tr-ờng nuôI thuỷ sản:
Sinh hoạt của con ngời, các hoạt động công nghiệp, các hoạt động nông nghiệp làm môi tr-ờng nớc bị ô nhiễm nghiêm trọng;
Các hoạt động khai thác mang tính huỷ diệt với cờng độ cao (dùng điện, chất nổ…) làm cho các sinh vật bị tiêu diệt hết sạch không còn khả năng táI tạo;
Rừng đầu nguồn bị tàn phá gây ra các hiện tợng
ma lũ, hạn hán gây tổn thất nguồn lợi thuỷ sản;
Đắp đập ngăn sông, xây dựng hồ chứa đã làm thay đổi môI trờng sinh tháI, thay đổi bãI đẻ và các đờng đI cũ theo mùa cũng bị thay đổi dẫn tới
số lợng loài có thể bị thay đổi Thấy đợc ý nghĩa của việc bảo vệ môi trờng thuỷ sản là để ngành chăn nuôI thuỷ sản phát triển bền vững, cung cấp những sản phẩm sạch phục vụ đời sống con ngời và phát triển nền kinh tế, từ đó đa
ra các biện pháp bảo vệ môi trờng nớc, nâng cao
Trang 8ý thức bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản
Lớp 9: Trồng cây ăn quả
Bài 2 Một số
vấn đề chung
về cây ăn quả
I Giá trị của việc trồng cây ăn quả
Ngoài các giá trị về kinh tế, cây ăn quả còn có tác dụng lớn đến việc bảo vệ môI trờng sinh tháI nh: làm sạch không khí, giảm tiếng ồn, làm rừng phòng hộ, hàng rào chắn gió, làm đẹp cảnh quan, chống xói mòn, bảo vệ đất…
III Kĩ thuật trồng và chăm sóc cây ăn quả
IV Thu hoạch, bảo quản, chế
Bón phân đúng yêu cầu kĩ thuật, phân hữu cơ đã hoai mục, vùi trong đất tránh gây ô nhiễm môI trờng Bón thêm bùn khô, phù sa cung cấp chất dinh dỡng cho cây và góp phần cảI tạo đất
Phủ rơm rạ hoặc các vật liệu khác quanh gốc cây, trồng xen cây ngắn ngày để giữ ẩm và hạn chế cỏ dại, chống xói mòn đất
Phòng trừ sâu bệnh kịp thời bằng các biện pháp tổng hợp, sử dụng thuốc hoá học đúng kĩ thuật để giảm ô nhiễm môI trờng, tránh gây độc cho ngời
và động vật, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm
Sử dụng chất điều hoà sinh trởng trong danh mục nhà nớc cho phép, sử dụng đúng kĩ thuật
Thu hoạch đảm bảo thời gian cách li
Sử dụng chất bảo quản, chất phụ gia trong bảo
Trang 9biến quản và chế biến đúng quy định vệ sinh an toàn
thực phẩm
Các bài sau:
Bài 7 Kĩ thuật trồng cây ăn quả có múi
Bài 8 Kĩ thuật trồng cây nhãn
Bài 9 Kĩ thuật trồng cây vải
Bài 10 Kĩ thuật trồng cây xoài
Bài 11 Kĩ thuật trồng cây chôm chôm
đều tích hợp những nội dung giáo dục môI trờng nh Bài 2, đây là điều kiện để GV khắc sâu kiến thức, nâng
cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ môI trờng trong trồng trọt cho HS, giáo dục ý thức tự giác
thực hiện các biện pháp bảo vệ môI trờng trong sản xuất của gia đình cũng nh trong cộng đồng
III Phơng pháp tích hợp GDMT môn Công nghệ
IV Một số bài soạn tích hợp GDMT :
* Bài 28 Khai thâc rừng
A Mục tiêu :
- Hiểu đúng mục đích của việc khai thác rừng và vai trò của phục hồi rừng
- Phân biệt các loại khai thác rừng, biết đợc đặc diểm, u nhợc điểm của từng loại khai thác rừng
- Xác định đợc phơng pháp khai thác rừng phù họp trong từng điều kiện địa hình cụ thể Hiểu đợc điều kiện khai thác rừng ở nớc ta hiện nay
Trang 10- Giáo dục ý thức sử dụng hợp lí tài nguyên rừng hiện nay và nâng cao ý thức bảo vệ rừng, không khai thác rừng bừa bãi
B Chuẩn bị :
- Su tầm một số tranh ảnh về những khu rừng đang khai thác, rừng đã khai thác trắng, rừng đã đợc phục hồi hoặc hình ảnh về hậu quả của việc khai thác rừng bừa bãi : lũ lụt, đất xói mòn
- Có thể su tầm băng đĩa hình giới thiệu về các phơng pháp khai thác rừng
- GV cho HS tự tìm hiểu trớc ở nhà về tình hình khai thác rừng của nớc ta hiện nay, tìm hiểu về sự thiệt hại do thiên tai gây ra đối với nớc ta và trên thế giới trong những năm gần đây
C Hớng dẫn thực hiện :
- GV cho HS trình bày các vấn đề đã tìm hiểu trớc theo hai nội dung riêng biệt :
+ Tình hình khai thác rừng ở nớc ta hiện nay
+ Tình hình thiên tai và những thiệt hại mà nó gây ra cho loài ngời trong thời gian gần đây
- GV nêu vấn đề cho HS thảo luận : Hai nội dung này có mối liên quan gì với nhau hay không ? Nếu có thì mối liên quan này là gì ?
- HS thảo luận để thấy đợc việc khai thác rừng bừa bãi, nhất là việc tàn phá các khu rừng đầu nguồn, rừng phòng
hộ là một nguyên nhân quan trọng dẫn tới các thảm hoạ thiên tai liên tiếp xảy ra gần đây gây thiệt hại rất lớn về ngời và của (Trong quá trình thảo luận, GV có thể gợi ý, định hớng)
- GV tiếp tục nêu các vấn đề cho HS thảo luận:
+Thế nào là khai thác rừng bừa bãi ?
+ Để hạn chề tác hại của việc khai thác ràng bừa bãi nên khai thác rừng nh thế nào ?
+ Có những loại khai thác rừng nào ? u nhợc điểm của từng loại ?
Trang 11+ Các loại khai thác đó thờng đợc áp dụng cho các loại địa hình nào ?
+ Những nợi có độ dốc lớn hơn 15oC, nơi rừng phòng hộ có thực hiện khai thác trắng đợc không ? Tại sao ?
+ Vơi điều kiện địa hình rừng Việt Nam hiện nay nên áp dụng phơng pháp khai thác nao ?
- Sau khi thảo luận những vấn đề trên, HS sẽ rút ra đợc những kiến thức cần thiết về khai thác rừng và vận dụng
đ-ợc vào khai thác rừng ở Việt Nam
- GV tiếp tục cho HS thảo luận : Nếu cứ khai thác rừng liên tục, trong thời gian ngắn hoặc khai thác trắng mà không trồng rừng ngay có tác hại gì ?
- Từ đó dẫn dắt cho HS tìm hiểu về vai trò và các biện pháp phục hồi rừng sau khai thác
D Trong phần tổng kết bài học, GV cho HS tự rút ra đợc bài học về tác hại của việc tàn phá rừng bừa bãi, qua đó
có ý thức tuyên truyền vận động mọi ngời hiểu đúng về mục đích của việc khai thác rừng và tích cực tham gia trồng, bảo vệ và phát triển rừng nhất là rừng đầu nguồn
V Gợi ý kiểm tra có tích hợp kiến thức về MT
Trong các đề kiểm tra của các bài có tích hợp nội dung GDMT nên đa thêm các câu hỏi kiểm tra về môi trờng dới các dạng khác nhau, có thể là câu hỏi tự luận hoặc có thể dạng câu hỏi trắc nghiệm Tỉ lệ các câu hỏi về môi tr-ờng phụ thuộc vào lợng kiến thức môi trtr-ờng tích hợp trong bài giảng
Ví dụ:
Câu 1: Trong những biện pháp sau đây, biện pháp nào thờng đợc áp dụng để cải tạo và bảo vệ đất? Hãy xác định câu đúng, câu sai bằng cách điền chữ Đ vào ô vuông trớc câu đúng và điền chữ S vào ô vuông trớc câu sai
a Bón nhiều phân hữu cơ, cày sâu dần
b Xây dựng hệ thống thuỷ lợi
c Bón nhiều phân vô cơ
d Trồng rừng chắn gió, cố định cát
Trang 12e Thực hiện luân canh cây trồng.
f Đào mơng rửa mặn, rút phèn
g Đốt rừng làm nơng rẫy
h Thờng xuyên sử dụng các loại thuốc diệt cỏ, thuốc bảo vệ thực vật
i Thực hiện chế độ độc canh
k áp dụng chế độ canh tác tiên tiến
Câu 2: Câu nào sau đây là không đúng? Hãy khoanh tròn trớc câu không đúng đó.
A Bón phân hợp lí cây trồng sẽ cho năng suất cao, phẩm chất tốt
B Phân bón cung cấp chất dinh dỡng cho cây trồng vì vậy bón phân càng nhiều thì năng suất càng cao và để
có chất lợng sản phẩm tốt cần bón nhiều phân đạm hoá học
C Bón phân hợp lí là: bón đúng liều lợng, đúng thời kì, đúng chủng loại, đúng tỉ lệ, phù hợp với đất và cây
D Bên cạnh tác dụng tích cực, phân bón còn có mặt tiêu cực là có thể gây ô nhiễm môi tr ờng nớc, môi trờng không khí và thực phẩm
Câu 3: Hãy ghép nội dung của 2 cột A và B sao cho phù hợp với từng vai trò của rừng.
1 Bảo vệ môI trờng
2 Phát triển kinh tế
3 Đáp ứng nhu cầu văn
hoá, xã hội
a) Cung cấp nguyên liệu lâm sản phục vụ đời sống Xuất khẩu
b) Phục vụ công tác nghiên cứu khoa học Phục vụ du lịch, giảI trí, an dỡng c) Làm sạch không khí, điều hoà tỉ lệ O2 và CO2 Điều tiết dòng nớc chảy, chống rửa trôI, xói mòn