tuçn 26 bµi 25 gi¸o ¸n ng÷ v¨n 9 tuçn 26 bµi 25 v¨n b¶n m©y vµ sãng ta go tiõt 126 §äc hióu v¨n b¶n a môc tiªu cçn ®¹t gióp hs c¶m nhën ®­îc ý nghüa thiªng liªng cña t×nh méu tö thêy ®­îc ®æc s¾c ng

NiÒm tù hµo vÒ søc sèng bÒn D.[r]

Giáo án Ngữ văn 9

Tuần 26 - Bài 25

(Ta-go)

Tiết 126: Đọc - hiểu văn bản

A mục tiêu cần đạt.

Giúp HS:

- Cảm nhận đợc ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử

- Thấy đợc đặc sắc nghệ thuật trong việc tạo dựng những cuộc đối thoại tởng tợng và xây dựng các hình ảnh thiên nhiên

B Chuẩn bị.

- Giáo viên: Su tầm ảnh chân dung Ta-go, ảnh đất nớc ấn Độ, bài thơ bằng tiếng Anh, băng ghi bài hát về tình mẹ con, một số tranh ảnh thể hiện tình cảm mẹ con, máy chiếu

- Học sinh: Soạn bài

C các b ớc lên lớp.

1 ổ n định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ (3 phút)

- Giáo viên đa lên màn hình 4 câu hỏi trắc nghiệm và 1 câu tự luận

- Giáo viên gọi 1 học sinh lên bảng trả lời còn dới lớp làm vào phiếu học tập

* Bài tập:

Khoanh tròn vào chữ cái trớc câu trả lời đúng nhất:

Câu 1: Bài thơ "Nói với con" của tác giả Y Phơng đợc làm theo thể thơ

gì?

Câu 2: Bài thơ "Nói với con" có giọng điệu nh thế nào?

A Sôi nổi, mạnh mẽ C Tâm tình, tha thiết

B Ca ngợi, hùng hồn D Trầm tĩnh, răn dạy

Câu 3: Cách gọi "Ngời đồng mình" trong bài thơ dùng chỉ đối tợng nào?

A Những ngời ở cùng làng C Những ngời cùng nhà

B Những ngời cùng thôn xã D Những ngời sống cùng

miền đất, cùng quê hơng

Câu 4: Qua bài thơ "Nói với con", nhà thơ muốn gửi gắm điều gì?

A Tình yêu quê hơng sâu nặng C Triết lý về cội nguồn sinh

dỡng của mỗi ngời

B Niềm tự hào về sức sống bền D Gồm cả 3 ý trên

bỉ, mạnh mẽ của quê hơng

* Em cảm nhận nh thế nào về tình cảm của ngời cha đối với con trong

bài thơ "Nói với con" của tác giả Y Phơng?

H: Nhận xét phần trả lời của bạn?

- GV nhận xét, đánh giá, cho điểm

3 Bài mới.

* Giới thiệu bài (1 phút)

Bài thơ "Nói với con" của tác giả Y Phơng mà chúng ta vừa học là

một bài thơ viết về tình cảm gia đình Đây là đề tài vĩnh cửu trong văn học nghệ thuật, bởi từ xa đến nay đã có rất nhiều nhà văn, nhà thơ không chỉ ở Việt Nam mà cả trên thế giới viết về đề tài này, nh: Nguyên Hồng, E.A-mi-xi, Chế Lan Viên Song rất đáng chú ý là chất trong sáng, hồn nhiên và chân thực trong những dòng thơ của tác giả Ra-bin-đra-nat

Ta-go bởi nó đã mang đến cho bạn đọc những cảm xúc sâu sắc, mãnh liệt và thấm thía Hôm nay, cô và các em sẽ cùng tìm hiểu về một trong số rất

nhiều bài thơ hay đó của ông Đó là văn bản "Mây và Sóng".

* Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

* Hoạt động 1 (4 phút)

Hớng dẫn tìm hiểu chú

thích và đọc văn bản.

I Tìm hiểu chú thích và đọc văn bản.

H: Hãy nêu những

hiểu biết của em về tác

giả Ta-go và văn bản

"Mây và sóng"?

- HS trả lời:

+Ra-bin-đra-nátTa-go (1861

- 1941) là nhà thơ hiện đại lớn nhất của ấn Độ, sinh ở Can-cút-ta, bang Ben- Gan, trong một gia đình quý tộc

+ Ông đã từng đến Việt Nam (1916)

- Để lại gia tài văn hoá nghệ thuật đồ sộ phong phú đủ cả

văn, thơ, nhạc, họa, kịch

+ Là nhà thơ đầu tiên của Châu á nhận giải thởng Nô-ben văn học với tập thơ Dâng (1913)

1 Tìm hiểu chú thích.

a- Tác giả.

+ Thơ Ta-go thể hiện tinh thần dân tộc và dân chủ sâu sắc, tinh thần nhân văn cao cả

và chất trữ tình thắm thiết -triết lí thâm trầm

- Bài thơ viết bằng tiếng b- Văn bản.

- GV bổ sung:

+ Về tác giả: Ta-go là

nhà thơ đã gặp nhiều

điều không may trong

cuốc sống gia đình

Trong 6 năm (từ năm

1902 đến năm 1907)

ông đã mất đi 5 ngời

thân Chính vì vậy, sau

này, gia đình đã trở

thành một đề tài quan

trọng trong thơ Ta-go

- Giáo viên chiếu ảnh

chân dung Ta- go, ảnh

đất nớc ấn Độ

- GV chiếu tập thơ và

bài thơ bằng Tiếng Anh

Bengan in trong tập Si-su (Trẻ thơ), xuất bản năm 1909, sau này đợc chính Ta-go dịch ra Tiếng Anh, in trong tập Trăng non, xuất bản năm 1915

- HS nghe

- HS quan sát

- HS quan sát + Về tác phẩm: Văn

bản mà chúng ta học là

bản dịch của Nguyễn

Khắc Phi có tham khảo

bản dịch của Đào Xuân

Quý

(GV chiếu văn bản

dịch)

- HS quan sát

H: Văn bản trên đợc

viết theo thể thơ nào?

Giới thiệu đôi nét về thể

thơ đó?

- Thơ tự do (thơ văn xuôi) các câu thơ dài ngắn khác nhau, rất ít thậm chí không có vần nhng vẫn có âm điệu nhịp nhàng

- GV hớng dẫn cách

đọc: Chú ý đọc với nhịp

điệu nhịp nhàng mạch

lạc, say sa, có cảm xúc

- HS nghe 2 Đọc văn bản

- GV đọc mẫu 1 đoạn - HS nghe

H: Đọc tiếp văn bản:

H: Nhận xét cách đọc

của bạn?

- HS đọc

- HS nhận xét

- GV đánh giá - HS nghe

(27 phút): Hớng dẫn

tìm hiểu văn bản.

bản.

H: Văn bản trên sử

dụng các phơng thức

biểu đạt nào?

- Biểu cảm xen lẫn yếu tố tự sự

H: Nhân vật trữ tình

trong bài thơ là ai? Xác

định đối tợng biểu cảm

của nhân vật trữ tình

đó?

- Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ngời con, còn đối tợng biểu cảm chính là ngời mẹ

(căn cứ vào từ "Mẹ ơi").

- GV chiếu đoạn thơ

thứ nhất

- HS quan sát

1 Câu chuyện với mẹ về những ngời trên mây.

H: Cách trình bày của

đoạn thơ có gì đặc biệt?

- Lời thơ trình bày dới hình thức lời đối thoại

H: Trong cuộc thoại

này, những ngời trên

mây đã nói gì với em

bé?

- Họ gọi và kể về công việc,

về thế giới của họ

H: Thế giới của những

ngời trên mây đợc vẽ ra

qua những hình ảnh

nào? Cảm nhận của em

về những hình ảnh thơ

đó?

- Hình ảnh: Bình minh vàng, vầng trăng bạc  thế giới vô

cùng hấp dẫn với những hình

ảnh rực rỡ sắc màu; đối tợng chơi thật lạ và không có trên mặt đất

H: Những ngời trên

mây vẽ ra, khoe ra với

em bé thế giới đó nhằm

mục đích gì?

- Hàm ý rủ rê, mời gọi em

bé đi chơi cùng

H: Nếu là em, trớc lời

mời gọi ấy, em sẽ làm

gì?

H: Vậy ngời con trong

bài thơ đã có thái độ nh

thế nào? Hãy tìm và

phân tích những câu thơ

thể hiện thái độ đó?

- HS tự bộc lộ

- Em bé hỏi: "Nhng làm thế

nào mình lên đó đợc" chứng

tỏ em đã bị hấp dẫn trớc lời mời quyến rũ, em rất muốn, rất khao khát đợc đi chơi, đợc khám phá những miền đất mới

- Nhng khi đợc những ngời sống trên mây bày cách lên chơi thì em bé lại suy nghĩ:

"Mẹ mình đang đợi ở nhà" và

"làm sao có thể rời mẹ mà

đến đợc" Câu hỏi tu từ đợc sử

dụng ở đây đã khẳng định:

Em bé không thể rời xa mẹ để

đi vui chơi với những ngời ở trên mây

- GV bình, chuyển:

Tình thơng yêu mẹ của

em bé đã thắng lời mời

gọi của những ngời

sống trên mây Nhng

trong tâm lý của em bé

lúc này có một sự mâu

thuẫn: Bé vừa muốn đi

chơi lại vừa không

muốn rời xa mẹ Và em

bé đã làm gì?

- Em bé đã nghĩ ra một trò

chơi "Con là mây và mẹ sẽ là

trăng "

H: Hãy phân tích các

hình ảnh thơ trong trò

chơi của em bé?

H: Theo em bé nhận

định thì trò chơi này thú

vị hơn nhiều so với trò

chơi của mây ý kiến

của em thế nào?

- Hình ảnh: Mây, trăng, bầu trời xanh thẳm là những hình

ảnh thiên nhiên rất đẹp và chân thực nhng lại giàu ý nghĩa biểu tợng

- Trò chơi của em bé thú vị hơn vì ở trò chơi này vừa có mây, vừa có trăng, vừa có bé song lại có cả mẹ Với việc sử dụng các hình ảnh thiên nhiên mang ý nghĩa tợng trng gợi cho ta cảm nhận đợc sự hoà quyện giữa con ngời với thiên nhiên và đặc việt là trí tởng t-ợng vô cùng phong phú của

em bé hay nói đúng hơn là của nhà thơ Ta-go

- Hoà hợp tình yêu thiên nhiên và tình mẫu tử

- GV bình: Em bé đợc

tận hởng niềm say mê

vũ trụ khoáng đạt, bao

la trong chính tình mẫu

tử quấn quýt, thân

th-ơng

- GV đọc một số câu

thơ nói về tình mẫu tử

- HS nghe

- GV chuyển: Hiểu

đ-ợc tình cảm của bé dành

cho mẹ nên những ngời

sống trên mây đã thông

cảm, mỉm cời và bay đi

Nhng khi mây đi rồi,

sóng lại tiếp tục đến với

em Vậy câu chuyện

giữa em bé với sóng ra

sao?

- GV chiếu đoạn thơ

thứ 2

H: Đọc diễn cảm đoạn

- HS quan sát

- HS đọc

2 Câu chuyện với mẹ về những ngời trong sóng.

H: Hãy so sánh cấu

trúc của lời thoại trong

đoạn thơ này với đoạn

thơ trớc?

H: Cấu trúc lời thoại

của 2 đoạn là giống

nhau, song hình ảnh

thơ, ý thơ, lời thơ lại

không hề trùng lặp Hãy

tìm và phân tích sự

không trùng lặp đó?

- Cấu trúc giống nhau:

+ Thuật lại lời rủ rê

+ Lý do từ chối

+ Nghĩ ra trò chơi mới

- Lời mời gọi: "Ngao du nơi

này nơi nọ mà không biết từng đến nơi nao"

 quyến rũ, hấp dẫn hơn

- Cách thực hiện: "Đến rìa

biển cả, nhắm nghiền mắt lại "

 dễ dàng hơn

- Lí do từ chối "Mẹ luôn

muốn mình ở nhà"

 ít bức thiết hơn

H: Tại sao em bé vẫn

từ chối lời mời gọi của

sóng?

- HS tự bộc lộ: Vì em bé rất yêu mẹ, không muốn rời xa mẹ

- GV bình: Thử thách

sau cam go hơn, khó vợt

qua hơn nhng cuối cùng

em bé cũng đã vợt qua

Tình mẫu tử đã chiến

thắng tất cả mọi cám

dỗ, mọi ham muốn nhất

thời

- HS nghe

H: Phân tích cái hay,

cái đẹp của câu thơ:

"Con là sóng và mẹ sẽ

là bến bờ kì lạ,

Con lăn, lăn, lăn mãi

rồi sẽ cời vang vỡ tan

vào lòng mẹ"

- HS tự lộc lộ

- Hình ảnh thiên nhiên giàu

ý nghĩa biểu tợng, các sử dụng động từ, điệp từ

 Cảm xúc của em bé đã

trào dâng, vui sớng và hạnh phúc đến tột độ

- GV bình câu thơ

cuối: "Và không ai trên

thế gian này biết mẹ

con ta ở chốn nào".

Tình mẫu tử thiêng

liêng, bất diệt ở khắp

mọi nơi và không ai có

thể tách rời, phân biệt

và chia cách đợc

- HS nghe - Tình mẫu tử

thiêng liêng, bất diệt

H: Hình ảnh ngời mẹ

không đợc xuất hiện tiếp mà chỉ xuất hiện gián- Không đợc miêu tả trực

trực tiếp mà chỉ xuất

hiện gián tiếp qua lời

của ngời con, vậy dụng

ý của nhà thơ là gì?

tiếp qua lời ngời con  Ông muốn thể hiện tình mẫu tử từ nhân vật trữ tình là ngời con -một tâm hồn thơ ngây, trong sáng và giàu tình cảm

* Hoạt động3

(3phút): Hớng dẫn

học ghi nhớ.

III Ghi nhớ.

H: Những nét đặc sắc

nào về nghệ thuật đã tạo

nên sức hấp dẫn cho bài

thơ?

H: Qua nghệ thuật đó,

nhà thơ Ta-go muốn gửi

tới bạn đọc điều gì?

- Nghệ thuật: Đối thoại, xây dựng hình ảnh thiên nhiên giàu ý nghĩa tợng trng

- Nội dung: Ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt

(H: Ngoài ý nghĩa ca

ngợi tình mẹ con, bài

thơ còn gợi cho ta suy

ngẫm về điều gì?)

- Hạnh phúc của con ngời là

do chính con ngời tạo dựng

- Sự cám dỗ là vô số song tình mẫu tử sẽ là chỗ dựa vững chắc giúp ta vợt qua

- GV chốt: Tình cảm

thiêng liêng ấy sẽ mãi

trờng tồn với thời gian,

sẽ giúp cho con ngời vợt

qua mọi gian nan, thử

thách Bởi vậy, hãy biết

nâng niu, giữ gìn và trân

trọng nó

- HS nghe

H: Đọc phần ghi

nhớ? - HS đọc

Hoạt động 4 (5 phút):

Hớng dẫn luyện tập IV Luyện tập. H: Cảm nhận của em

sau khi học xong văn

bản "Mây và Sóng"?

H: Quan sát tranh và

cho biết: Có bức tranh

nào diễn tả đợc hết nội

dung của văn bản cũng

nh diễn tả đợc hết tình

mẫu tử thiêng liêng?

- HS tự bộc lộ

- HS quan sát tranh và trả

lời

Bài tập 1

Bài tập 2

- GV đánh giá.

H: Tập dịch sang tiếng

Việt nghĩa của 2 câu thơ

sau: "I Shall roll on and

on and on, and break

upon your lap with

laughter

And no one in the

world will know where

we both are"

- GV bật băng bài hát:

"Mẹ yêu con" của nhạc

sĩ Nguyễn Văn Tí

- HS nghe

- HS tập dịch nghĩa

- HS quan sát, nghe

Bài tập 3

4 H ớng dẫn học về nhà ( 2 phút)

- Học bài cũ

- Vẽ tranh minh hoạ cho văn bản

- Soạn bài: Bến quê