Troø chôi vaän ñoäng khoâng ñôn thuaàn laø nhöõng troø chôi maø noù coøn coù taùc duïng giaùo duïc hoïc sinh caû veà theå chaát, tinh thaàn, tinh thaàn ñoàng ñoäi … Ñeå toå chöùc coù hie[r]
Trang 1MỤC LỤC
Trang
I – MỞ ĐẦU: 2
II – THỰC TRẠNG: 2
III – PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC, HƯỚNG DẪN TRÒ CHƠI
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC: 3
1 Chọn trò chơi và biên soạn thành giáo án giảng dạy
2 Chuẩn bị địa điểm, phương tiện để tổ chức cho học sinh chơi
3 Tổ chức đội hình cho học sinh chơi
4 Giới thiệu và giải thích trò chơi
5 Điều khiển trò chơi
6 Đánh giá kết quả cuộc chơi
IV – KẾT LUẬN: 7 TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
Trang 2Trường Tiểu Học Pró
GIẢI PHÁP HỮU ÍCH
TỔ CHỨC TRÒ CHƠI VẬN ĐỘNG
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
I MỞ ĐẦU:
Trong quá trình thực tế giảng dạy, cũng như trong khi tham gia các hoạt động ngoại khoá của học sinh tôi nhận thấy trò chơi vận động được sử dụng rất nhiều, nó góp phần kích thích tinh thần, khả năng, sự tự tin cho các em học sinh Trò chơi vận động không đơn thuần là những trò chơi mà nó còn có tác dụng giáo dục học sinh cả về thể chất, tinh thần, tinh thần đồng đội … Để tổ chức có hiệu quả cao các trò chơi vận động người giáo viên cần phải có sự chuẩn bị hết sức chu đáo cả về nội dung, hình thức, thể thức, các vật dụng, các tình huống… có thể xảy ra trong khi tổ chức cho các em vui chơi
Vì lẽ đó tôi đã nghiên cứu, tìm tòi và có một số giải pháp áp dụng trong khi tổ chức cho học sinh tiểu học chơi các trò chơi vận động
II THỰC TRẠNG
1 Địa điểm:
Trường Tiểu Học Pró là một trong những trường đặc biệt khó khăn Trường có 4 điểm trường nằm rãi rác trên địa bàn xa.õ Các điểm trường không có sân tập thể dục đảm bảo theo yêu cầu Đa số là phải thực hiện trên diện tích sân trường với một diện tích chật hẹp và cảnh quan đặc biệt khó khăn
Trang 32 Phương tiện: Được sự quan tâm của ngành nhà trường đã được cấp rất đầy đủ về dụng cụ, tranh ảnh Các đồ dùng để phục vụ cho việc giảng dạy bộ môn thể dục
3 Giáo viên: Nhà trường rất quân tâm và tạo mọi điều kiện tốt nhất để giáo viên thực hiện các hoạt động ngoại khoá, các tiết học thể dục trong chương trình chính khoá
- Giáo viên được đào tạo là giáo viên chuyên Toán – Thể Dục đã có nhiều năm chuyên trách bộ môn
4 Học sinh: Đa số học sinh của trường là học sinh con em đồng bào dân tộc ít người (chiếm 85 %)
- Các em học ở 4 điểm trường cách xa nhau nên việc giao tiếp sinh hoạt tập thể, vui chơi gặp nhiều khó khăn, điều này ảnh hưởng đến tâm lý, sự tự tin của các em trước đám động, rất nhiều học sinh khi được tập trung tổ chức các hoạt động, các trò chơi vận động mang tính tập thể thì các em chưa mạnh dạn, không tự tin và không phát huy được khả năng của mình
III PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC, HƯỚNG DẪN TRÒ CHƠI CHO HỌC SINH TIỂU HỌC.
Để tổ chức hướng dẫn trò chơi cho học sinh tiểu học có hiệu quả và an toàn giáo viên cần chú ý thực hiện tốt các khâu sau đây:
- Chọn trò chơi biên soạn thành giáo án giảng
- Chuẩn bị phương tiện và địa điểm tổ chức trò chơi
- Tổ chức đội hình cho học sinh chơi
- Giới thiệu và giải thích trò chơi
- Điều khiển trò chơi
- Đánh giá kết quả cuộc chơi
1 Chọn trò chơi và biên soạn thành giáo án giảng dạy.
+ Để giảng dạy cho học sinh một trò chơi Công việc đầu tiên của người giáo viên là chọn trò chơi ( Trừ những trò chơi đã quy định trong chương trình) Muốn chọn trò chơi đúng với yêu cầu cần xác định được mục đích, yêu cầu của trò chơi định chọn
Ví dụ:
Trang 4Trong một buổi ngoại khoá ở ngoài trời, giáo viên muốn có một hoạt động sôi nổi, hấp dẫn có thể lối cuốn được tất cả các học sinh vào hoạt động thi đua giữa tổ này với tổ khác Như vậy là giáo viên đã xác định được mục đích yêu cầu để chọn trò
chơi Trong trường hợp này giáo viên có thể chơi trò chơi: “Chạy tiếp sức”, hay
“Chuyển đồ vật”, hoặc “Lò cò tiếp sức”…
Khi chọn trò chơi giáo viên cần phải chú ý đến trình độ và sức khoẻ của học sinh
Ví dụ: Học sinh lớp 1 thì khả năng tiếp thu cũng như khả năng phối hợp vận động
và sức khỏe có hạn, do đó không thể chọn những trò chơi phức tạp hoặc đòi hỏi sức mạnh cao Ngoài ra giáo viên còn phải chú ý tới đặc điểm giới tính, địa điểm định tổ chức cho học sinh chơi rộng hay hẹp, có đảm bảo an toàn không, phương tiện tổ chức cho học sinh có đầy đủ để tổ chức được trò chơi hay không
Sau khi đã chọn được trò chơi giáo viên biên soạn thành giáo án giảng dạy từng bước cho học sinh, từ chỗ chưa biết, từ chỗ chỉ biết chơi cầm chừng, thụ động, đến biết tham gia chơi một cách hoàn toàn chủ động và có thể sáng tạo được
Vi dụ: Khi chọn trò chơi: “Mèo đuổi chuột” giáo án lúc đầu chỉ làm sao cho học
sinh biết cách chơi Chuột chạy đường nào thì Mèo chạy đường đó, giáo án sau nâng lên học sinh biết đọc các câu đồng giao trước và trong khi chơi nhưng không qui định Mèo cứ phải đuổi đúng đường Chuột chạy mà có thể đuổi đón đầu …
2 Chuẩn bị địa điểm, phương tiện để tổ chức cho học sinh;
Sau khi chọn được trò chơi, giáo viên nghiên cứu kỹ các qui tắc và luật lệ của trò chơi – Sau đó soạn thành giáo án ở những mức độ khác nhau để dần dần tổ chức cho các em chơi một cách thuần thục Công việc đầu tiên lúc này là chuẩn bị phương tiện và địa điểm tổ chức cho các em
Về phương tiện phải phân chia ra những phương tiện nào mà giáo viên cần chuẩn
bị và phương tiện nào học sinh chuẩn bị
Ví dụ: “Nhảy dây cá nhân” thì học sinh chuẩn bị dây.
Muốn vậy giáo viên phải nhắc nhở các em trong giờ học trước để các em chuẩn
bị, thậm chí ngày hôm sau đến giờ thể dục, thì hôm trước đó giáo viên nhắc lại một lần để các em nhớ và chuẩn bị
Loại thứ nhất: Là loại cần chuẩn bị trước khi đến giờ tổ chức cho học sinh chơi
ví dụ: Làm mô hình, cờ, mua bóng …
Loại thứ hai: Kẻ, vẽ sân chơi thì có thể tiến hành trước nếu kẻ bằng vôi nước,
sơn còn nếu kẻ bằng phấn thì đợi đến giờ mới kẻ, vẽ
Trang 5Về địa điểm, sau khi đã chọn địa điểm, giáo viên cho học sinh thu nhặt các vật gây nguy hiểm như đá, cây … và phải quét dọn cho đảm bảo môi trường sư phạm
3 Tổ chức đội hình cho học sinh chơi.
Tổ chức đội hình cho học sinh chơi được quy định trong một số nhiệm vụ sau:
- Tập hợp học sinh theo các đội hình khác nhau và ổn định tổ chức, phân chia đội, (nêư trò chơi phải chia đội)
- Chọn vị trí đứng của giáo viên để giải thích và điều khiển trò chơi
- Chọn đội trưởng cho từng đội hoặc những người tham gia dóng vai của trò chơi
- Giáo viên có thể tổ chức trò chơi theo nhiều đội hình khác nhau: đội hình hàng dọc, đội hình hàng ngang, đội hình 1 hay 2 vòng tròn… Ở mỗi đội hình như vậy, vị trí đứng để giải thích và điều khiển trò chơi của giáo viên được khác nhau
- Tuy nhiên có một nguyên tắc phải chú ý là làm sao học sinh nghe rõ được lời nói của giáo viên, nhìn rõ được giáo viên làm mẫu, giáo viên phải quan sát được toàn bộ học sinh và tiến trình cuộc chơi, nhưng không gây cản trở cuộc chơi của các em
4 Giới thiệu và giải thích trò chơi:
Giới thiệu và giải thích trò chơi có thể tiến hành theo nhiều cách khác nhau, phụ thuộc vào tình hình thực tiễn và sự hiểu biết của đối tượng Nếu các em chưa biết trò chơi dó , thì cần giới thiệu và giải thích một cách tỉ mỉ, nhưng các em đã biết và nắm vững trò chơi đó rồi thì cách giới thiệu và giải thích lại khác Tuy vậy, thông thường khi giới thiệu là giải thích trò chơi nên tiến hành theo mấy bước sau
- Gọi tên trò chơi và nêu luật lệ
- Giải thích cách chơi
- Yêu cầu về tổ chức kỹ thuật, đánh giá thắng bại là những yêu điểm cần chú ý nhất
Đối với học sinh tiểu học khi được tổ chức chơi các em thường muốn chơi ngay, nhất là những trò chơi mà các em được biết Sau khi giáo viên gọi tên trò chơi các em đã biểu lộ tính chất như: reo hò, hưởng ứng hoặc không đồng ý trò chơi đó……dù ở trong trường hợp nào các em cũng không thích giảng giải dài dòng Vì vậy, khi giải thích trò chơi, giáo viên nên nói ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, nhưng phải làm sao cho tất cả học sinh nghe và nắm được cách chơi
Đối với những trò chơi các em đã hiểu luật lệ chơi, giáo viên không cần giải thích trò chơi nữa mà nêu thêm một số yêu cầu Có thể đưa ra một số yêu cầu cao, chặt chẽ hơn giờ chơi trước, đòi hỏi học sinh phải cố gắng mới hoàn thành được Có
Trang 6như vậy các em mới thấy hào hứng, hăng hái, phát huy kết quả khả năng sức lực, trí tuệ và óc sáng tạo của mình
Giới thiệu và giải thích trò chơi hấp dẫn, lôi cuốn được sự chú ý và khích lệ được học sinh tham gia trò chơi một cách thật sự là nghệ thuật của người điều khiển Vì vậy, mỗi giáo viên cần tích luỹ kinh nghiệm và không nên coi thường khi giới thiệu và giải thích trò chơi
5 Điều khiển trò chơi:
Khi các em chính thức bước vào chơi là lúc người điều khiển phải đóng vai trò như một trọng tài trong một trận thi đấu Mọi tình huống như vi phạm luật, thống kê điểm thắng thua của từng đội để rồi phân loại thắng – thua giải quyết các vấn đề kiện cáo… đều do người điều khiển quyết định
Vì vậy, người điều khiển phải nắm vững tiến trình và theo dõi trò chơi thật chặt chẽ
Theo kinh nghiệm, khi cho học sinh chơi trò chơi mới thì thường cho các em chơi thử 1 -2 lần, sau mỗi lần chơi thử, giáo viên cần nhận xét và bổ sung thêm những điều về luật chơi để các em nắm vững luật sau đó mới tiến hành cho các em chơi chính thức có thi đua
Thông thường người điều khiển phải làm một số công việc sau:
- Cho học sinh làm một số động tác khởi động
- Cho các em bắt đầu cuộc chơi
- Theo dõi và nắm vững hoạt động của từng cá nhân hoặc tập thể học sinh tham gia chơi
- Điều chỉnh khối lượng vận động của trò chơi
- Đề phòng chấn thương ở những chỗ cần thiết
Khi điều khiển trò chơi, giáo viên có thể điều chỉnh khối lượng vận động cho các
em bằng những cách:
- Dùng tiếng vỗ tay, tiếng trống, tiếng reo hò để tăng nhịp điệu trò chơi
- Rút ngắn hoặc tăng thời gian cuộc chơi
- Thay đổi phạm vi hoạt động của trò chơi (Rút ngắn hoặc tăng cự li, giảm hoặc tăng trọng vật….)
- Thay đổi số lượng người chơi
- Thay đổi yêu cầu, mục đích hoặc luật lệ chơi
Trang 7- Nghĩ giải lao (nếu cần giảm khối lượng vận động)
Khi điều khiển trò chơi, giáo viên cần phải chú ý bảo hiểm cho học sinh và tìm các biện pháp phòng ngừa chấn thương có thể xảy ra Cần nhắc nhở và giáo dục ý thức tổ chức kỷ luật vì đây là một trong những biện pháp phòng ngừa chấn thương có hiệu quả nhất
6 Đánh giá kết quả cuộc chơi:
Sau mỗi lần hoặc một số lần cho học sinh chơi, giáo viên cần nhận xét – đánh giá kết quả cuộc chơi Để đánh giá đúng thực chất cuộc chơi, giáo viên phải thống kê được những ưu điểm, khuyết điểm của từng đội
Cụ thể:
- Về thời gian, đội nào hoàn thành trước, nhiều hay ít người vi phạm luật lệ, đội hình đội ngũ có trật tự không…
Dựa vào yêu cầu, nội quy chơi, kết quả chơi, giáo viên đánh giá cuộc chơi và phân loại thắng thua thật công bằng, rõ ràng
Giáo viên phải hết sức lưu ý vấn đề này, vì đôi khi có giáo viên nêu yêu cầu và luật lệ chơi rất khắt khe nhưng khi đánh giá kết quả cuộc chơi lại đại khái không công bằng, không chính xác, vì vậy đã làm cho học sinh mất phấn khởi, đôi khi các em biểu lộ sự phản đối với sự đánh giá đó và không chấp nhận kết luận của người điều khiển Đây là những điều đã xảy ra không ít, ngay đến các trò chơi của người lớn như: bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền……chúng ta cũng đã thấy nhiều hiện tượng như vậy Và như thế, tất nhiên kết quả cuộc chơi bị giảm đi nhiều, mất đi ý nghĩa giáo dục và đôi khi dẫn đến sự hiềm khích, hiểu lầm…
Có thể nói điều khiển tiến trình một cuộc chơi (nhất là với học sinh tiểu học, các
em hiếu động và mức độ hiểu biết còn có hạn, sao cho sôi nổi, sinh động hấp dẫn, lôi cuốn được học sinh tham gia chơi một cách lí thú đó là nghệ thuật của nhà sư phạm Có lẽ chỉ có lòng yêu trẻ, yêu nghề, sự ham học hỏi, nghiên cứu, sưu tầm tích luỹ kinh nghiệm thì nghệ thuật đó mới ngày càng phong phú và hoàn thiện
IV – KẾT LUẬN:
Trong chương trình giáo dục thể chất ở trường tiểu học, trò chơi vận động có một
vị trí rất quan trọng và được sử dụng làm một nội dung học tập Đồng thời là phương pháp, phương tiện rèn luyện sức khoẻ và giáo dục đạo đức cho học sinh đạt kết quả cao, được trẻ rất ưa thích
Trò chơi vận động rất phong phú, đa dạng, vì vậy cần chọn lọc trò chơi theo các ngyên tắc sau:
Trang 8- Trò chơi phải mang ý nghĩa giáo dục đạo đức, rèn luyện thể chất.
- Phải chọn những trò chơi sao có thể tổ chức được nhiều học sinh tham gia cùng một lúc để có được một lượng vận động nhất định là điều kiện để bảo vệ và cải thiện sức khoẻ
- Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi học sinh, với khả năng người hướng dẫn và cơ sở vật chất hiện tại của trường
- Chú ý khai thác những trò chơi dân gian trong đó có cả vần điệu, những câu đồng giao để cầm nhịp cuộc chơi
- Chọn lọc một số trò chơi trên một diện tích hẹp để những khi trời mưa, nắng, rét vẫn có thể tổ chức cho học sinh chơi được ở lớp
- Không chọn những trò chơi mất vệ sinh hoặc nguy hiểm để bảo đảm an toàn cho học sinh
Kết quả:
Qua quá trình thực hiện nội dung giải pháp trên tôi đã thu được những kết quả rất khả quan đó là:
- Đa số học sinh các lớp khi tham gia vào các hoạt động trò chơi vận động đã thể hiện rõ được sự ham thích của bản thân Các em mạnh dạn hơn, nhanh nhẹn hơn và đặc biệt rất chủ động khi tham gia vào các hoạt động trò chơi
- Các em thể hiện việc di chuyển đội hình, ứng phó với các tình huống xảy ra khi tham gia các trò chơi một cách rất chủ động, nhanh nhẹn và có sự sáng tạo rõ rệt
- Các em đã phát huy một cách có hiệu quả tính chú ý tinh thần tập thể và tính đồng đội rất cao
- Thông qua các lần chơi các em đã hòa mình vào tập thể một cách rất tự nhiên, phát huy được hết khả năng, năng khiếu cũng như sự tự tin của mình trước bạn bè, trước tập thể
- Đầu năm: Trung bình một lớp có 8 – 10 em có biểu hiện nhút nhát chưa tự tin, chưa phát huy được tính độc lập, tự chủ của bản thân
- Cuối kỳ I:
+ Ở các khối lớp 1,2,3 mổi lớp chỉ còn 2-3 em chưa thật tự tin khi tham gia vào các trò chơi vận động
+ Ở khối lớp 4-5 có lớp chỉ còn 1-2 em, có lớp 100% các em đã rất chủ động và tự tin khi tham gia vào các trò chơi vận động
Trang 9Mong muốn thì nhiều nhưng những gì bản thân tôi viết ra đây thật là bé nhỏ và còn nhiều hạn chế Vì vậy, rất mong có được sự góp ý của các đồng nghiệp, thầy cô để giải pháp của tôi ngày càng hoàn thiện hơn, góp phần vào việc rèn luyện và giáo dục thế hệ tương lai một cách hiệu quả
Xét duyệt của nhà trường Pró, ngày 4 tháng 1 năm 2007
Người viết
Phạm Văn Đạt
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 – Sách giáo viên thể dục lớp 1, 2, 3, 4, 5.
2 – Thể dục và phương pháp dạy học tập 1, 2, 3
(Vũ Đào Hùng – chủ biên).
3 – Sách 101 trò chơi dành cho học sinh.