Câu 5 : Theo thuyết lượng tử ánh sáng, để phát ánh sáng huỳnh quang, mỗi nguyên tử hay phân tử của chất phát quang hấp thụ hoàn toàn một photon của ánh sáng kích thích có năng lượng ε [r]
Trang 1HIỆN TƯỢNG QUANG – PHÁT QUANG
I TÓM TẮT LÝ THUYẾT
1 Sự phát quang
+ Có một số chất khi hấp thụ năng lượng dưới một dạng nào đó, thì có khả năng phát ra các
bức xạ điện từ trong miền ánh sáng nhìn thấy Các hiện tượng đó gọi là sự phát quang
+ Mỗi chất phát quang có một quang phổ đặc trưng cho nó
+ Ví dụ về sự phát quang: Chiếu tia tử ngoại vào dung dịch fluorexein thì dung dịch này sẽ phát
ra ánh sáng màu lục Trong đó tia tử ngoại là ánh sáng kích thích còn ánh sáng màu lục là ánh sáng phát quang
+ Ngoài hiện tượng quang - phát quang ta còn đề cập đến một số hiện tượng quang khác như: hóa - phát quang (đom đóm); phát quang ca tốt (đèn hình ti vi); điện - Phát quang (đèn LED)…
2 Huỳnh quang và lân quang - So sánh hiện tượng huỳnh quang và lân quang
So sánh Hiện tượng huỳnh quang Hiện tượng lân quang Vật liệu phát quang Chất khí hoặc chất lỏng Chất rắn
Thời gian phát quang Rất ngắn, tắt rất nhanh sau khi tắt
as kích thích
Kéo dài một khoảng thời gian sau khi tắt as kích thích (vài phần ngàn giây đến vài giờ, tùy chất)
Đặc điểm - Ứng dụng
As huỳnh quang luôn có bước sóng dài hơn as kích thích (năng lượng nhỏ hơn- tần số ngắn hơn)
Biển báo giao thông, đèn ống
3 Định luật X-tốc về sự phát quang ( Đặc điểm của ánh sáng huỳnh quang )
Trang 2hfhq < hfkt => λhq > λkt
4 Ứng dụng của hiện tượng phát quang
- Sử dụng trong các đèn ống để thắp sáng, trong các màn hình của dao động kí điện tử, tivi,
máy tính
- Sử dụng sơn phát quang quét trên các biển báo giao thông
II VÍ DỤ MINH HỌA
Ví dụ 1: Trong các hiện tượng sau: hiện tượng nào là hiện tượng quang - phát quang?
A Than đang cháy hồng
B Đom đóm nhấp nháy
C Màn hình ti vi sáng
D Đèn ống sáng
Giải
- Than cháy hồng là nguồn sáng do phản ứng đốt cháy
- Đom đóm nhấp nháy là hiện tượng hóa phát quang
- Màn hình ti vi là hiện tượng phát quang ca tốt
- Đèn ống sang là hiện tượng quang phát quang
Ví dụ 2: Một chât phát quang có khả năng phát ra ánh sáng có bước sóng λp = 0,7 μm Hỏi nếu chiếu vào ánh sáng nào dưới đây thì sẽ không thể gây ra hiện tượng phát quang?
A 0,6 μm
B 0,55 μm
C 0,68 μm
D Hồng ngoại
Giải
• Theo định luật Stock về hiện tượng phát quang ta có λk ≤ λp = 0,7 μm
Trang 3⇒ Chỉ có tia Hồng ngoài có λhồngngoại > λp = 0,7 μm ⇒ Không có hiện tượng quang phát quang xảy
ra
Ví dụ 3: Kí hiệu các màu như sau: (1) Màu cam; (2) Màu lam; (3) Màu tím; (4) Màu lục Một chất
phát quang phát ra ánh sáng màu vàng Khi chiếu ánh sáng nào kể trên vào chất đó thì không thể xảy ra hiện tượng phát quang?
A (1)
B (2) và (3)
C (3) và (4)
D (1) và (2)
Giải
Dựa vào kiến thức cơ bản đã nêu ở mục I ta thấy hiện tượng phát quang chỉ xảy ra khi ánh
sáng kích thích có bước sóng ngắn hơn ánh sáng do chất phát quang phát ra Như vậy muốn
chất phát quang phát ra ánh sáng màu vàng thì phải chiếu vào nó ánh sáng màu lục, lam,
chàm, tím
Do đó Đáp án A
III BÀI TẬP VẬN DỤNG
Câu 1: Nhận xét nào sau đây về hiện tượng quang phát quang là đúng:
A Ánh sáng huỳnh quang là ánh sáng tồn tại trong thời gian dài hơn 10-8s sau khi ánh sáng
kích thích tắt;
B Ánh sáng huỳnh quang có bước sóng nhỏ hơn bước sóng ánh sáng kích thích;
C Ánh sáng lân quang hầu như tắt ngay sau khi tắt ánh sáng kích thích;
D Ánh sáng lân quang có bước sóng dài hơn bước sóng của ánh sáng kích thích;
Câu 2: Hãy chọn câu đúng Trong hiện tượng quang – phát quang, sự hấp thụ hoàn toàn một
phôtôn sẽ đưa đến
A sự giải phóng một electron tự do
Trang 4C sự giải phóng một cặp electron và lỗ trống
D sự phát ra một phôtôn khác
Câu 3: Hãy chọn câu đúng khi xét sự phát quang của một chất lỏng và một chất rắn
A Cả hai trường hợp phát quang đều là huỳnh quang
B Cả hai trường hợp phát quang đều là lân quang
C Sự phát quang của chất lỏng là huỳnh quang, của chất rắn là lân quang
D Sự phát quang của chất lỏng là lân quang, của chất rắn là huỳnh quang
Câu 4: Trường hợp nào sau đây không đúng với sự phát quang ?
A Sự phát sáng của bóng đèn dây tóc khi có dòng điện chạy qua
B Sự phát sáng của phôtpho bị ôxi hoá trong không khí
C Sự phát quang một số chất hơi khi được chiếu sáng bằng tia tử ngoại
D Sự phát sáng của đom đóm
Câu 5: Theo thuyết lượng tử ánh sáng, để phát ánh sáng huỳnh quang, mỗi nguyên tử hay
phân tử của chất phát quang hấp thụ hoàn toàn một photon của ánh sáng kích thích có năng
lượng ε để chuyển sang trạng thái kích thích, sau đó
A giải phóng một electron tự do có năng lượng nhỏ hơn ε do có mất mát năng lượng
B phát ra một photon khác có năng lượng lớn hơn ε do có bổ sung năng lượng
C giải phóng một electron tự do có năng lượng lớn hơn ε do có bổ sung năng lượng
D phát ra một photon khác có năng lượng nhỏ hơn ε do mất mát năng lượng
ĐÁP ÁN
Trang 5Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi
về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh
tiếng
xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thày Nguyễn Đức Tấn
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thày Lê Phúc Lữ, Thày Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí