Hiện trạng và giải pháp phát triển bền vững du lịch tỉnh đồng nai

TÓM TẮTLuận văn “Hiện Trạng và Giải Pháp Phát Triển Bền Vững Ngành Du Lịch Tỉnh Đồng Nai” được thực hiện trên cơ sở phương pháp thu thập, phân tích và xử lý dữ liệu để thực hiện điều tra

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LÊ THỊ DIỄM HƯƠNG

HIỆN TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH

TỈNH ĐỒNG NAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN MÔI TRƯỜNG

THÀNH PH Ố HỒ CHÍ MINH - NĂM 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LÊ THỊ DIỄM HƯƠNG

HIỆN TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH

L ỜI CAM ĐOAN

Tác gi ả xin cam đoan: Luận văn “Hiện Trạng Và Giải Pháp Phát Triển Bền

Vững Ngành Du Lịch Tỉnh Đồng Nai” là đề tài nghiên cứu do tác giả thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Chế Đình Lý (Viện phó viện tài nguyên Môi trường) Các dữ liệu sử dụng trong luận văn này là trung thực

TÁC GI Ả LUẬN VĂN

Lê Thị Diễm Hương

L ỜI CẢM ƠN

Xin t ỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

PGS.TS Chế Đình Lý (Viện phó viện tài nguyên Môi trường)

Các thầy cô giảng dạy bậc Cao học chuyên ngành Quản lý tài nguyên môi trường của trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Tp Hồ Chí Minh đã giảng

dạy và cung cấp cho tác giả những kiến thức bổ ích trong quá trình học cũng như việc

thực hiện luận văn

Sở văn hóa thể thao và DL Đồng Nai, Trung tâm xúc tiến DL Đồng Nai, UBND

tỉnh, Sở văn hóa, Ban quản lý di tích, Ban quản lý các khu DL… đã nhiệt tình giúp đỡ trong quá trình thu thập dữ liệu về địa bàn

TÁC GI Ả LUẬN VĂN

Lê Thị Diễm Hương

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Phân loại các điểm du lịch theo địa hình 33

Bảng 2.2 Di tích lịch sử- văn hóa tỉnh Đồng Nai 38

Bảng 2.3 Số lượt khách 49

Bảng 2.4 Số ngày khách 50

Bảng 2.5 Độ dài ngày khách bình quân 51

Bảng 2.6 Số lao động trong ngành du lịch 54

Bảng 2.7 Số lượng dự án đầu tư vào du lịch 55

Bảng 3.1 Các yếu tố quyết định thành công 64

Bảng 3.2 Kết quả đánh giá các yếu tố quyết định thành công 64

Bảng 3.3 Các tiêu chí của nguyên tắc Quản lý bền vững 68

Bảng 3.4 Bảng điểm của các chuyên gia đối với từng tiêu chí cụ thể 71

Bảng 3.5 Giải thích ý nghĩa của từng tiêu chí 72

Bảng 3.6 Trọng số của nhóm tiêu chí Hổ trợ sản xuất, hạ tầng, công cộng 73

Bảng 3.7 Kết quả đánh giá Xây dựng và thực thi kế hoạch 74

Bảng 3.8 Kết quả đánh giá Tập huấn định kì cho CC, VC, cộng đồng 75

Bảng 3.9 Kết quả đánh giá Tuân thủ yêu cầu thiết kế và thi công hạ tầng 75

Bảng 3.10 Kết quả đánh giá Nâng cao sự hài lòng của du khách 76

Bảng 3.11Kết quả đánh giá Xây dựng hệ thống quản lý 76

Bảng 3.12 Kết quả đánh giá tổng hợp nguyên tắc Quản lý bền vững 77

Bảng 3.13 Kết quả đánh giá Hổ trợ sản xuất, hạ tầng, cộng đồng 78

Bảng 3.14 Kết quả đánh giá Sử dụng lao động địa phương 78

Bảng 3.15 Kết quả đánh giá Ủng hộ dịch vụ địa phương 79

Bảng 3.16 Kết quả đánh giá Tôn trọng ý kiến, tập tục của cộng đồng 79

Bảng 3.17 Kết quả đánh giá tổng hợp nguyên tắc Vì lợi ích cộng đồng 79

Bảng 3.18 Kết quả đánh giá Trùng tu di tích, bảo quản cổ vật 80

Bảng 3.19 Kết quả đánh giá Hổ trợ bảo tồn văn hóa phi vật thể 80

Bảng 3.20 Kết quả đánh giá Phát huy giá trị văn hóa bản địa 81

Bảng 3.21 Kết quả đánh giá Tác động đến thái độ, hành vi của du khách 81

Bảng 3.22 Kết quả đánh giá công tác quản lý, phát triển di sản văn hóa 81

Bảng 3.23 Kết quả đánh giá tổng hợp nguyên tắc Bảo tồn di sản văn hóa 82

Bảng 3.24 Kết quả đánh giá Giảm thiểu tiêu thụ TNTN 83

Bảng 3.25 Kết quả đánh giá Giảm thiếu tác động tiêu cực và xử lý ONMT 83

Bảng 3.26 Kết quả đánh giá Bảo tồn ĐDSH, HST, cảnh quan tự nhiên 84

Bảng 3.27 Kết quả đánh giá kết quả tổng hợp nguyên tắc Bảo vệ TNMT 84

Bảng 3.28 Kết quả đánh giá tổng thể các nguyên tắc du lịch bền vững 85

Bảng 4.1 Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của du lịch Đồng Nai 87

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Các yếu tố bền vững 16

Hình 1.2 Các tiêu chuẩn du lịch bền vững của Đồng Nai 21

Hình 2.1 Các loại hình du lịch ở Đồng Nai 30

Hình 2.2 Các dạng địa hình ở Đồng Nai 32

Hình 2.3 Các hình thức lễ hội 39

Hình 2.4 Các làng nghề truyền thống ở Đồng Nai 41

Hình 3.1 Các tiêu chuẩn du lịch bền vững của quốc tế 67

Hình 3.2 Điểm số đánh giá nguyên tắc bền vững ở Đồng Nai 86

Hình 5.1 Các nhóm giải pháp phát triển du lịch tỉnh Đồng Nai 93

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC CHỦ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH

TÓM TẮT 1

PHẦN MỞ ĐẦU 3

1. Lý do chọn đề tài 3

2 Tổng quan về đề tài nghiên cứu 4

2.1 Tình hình nghiên cứu trên Thế giới và Việt Nam 4

2.2 Tình hình nghiên cứu tại Đồng Nai 6

3 Mục tiêu của đề tài 6

4. Đối tượng nghiên cứu 7

5 Phạm vi nghiên cứu 7

6. Nội dung nghiên cứu 7

7 Phương pháp nghiên cứu 8

7.1 Tìm hiểu hiện trạng của du lịch hiện nay của tỉnh Đồng Nai 8

7.1.1 Thu thập dữ liệu 8

7.1.2 Xử lý dữ liệu 8

7.2. Phương pháp SWOT trong nghiên cứu những tiềm năng tỉnh Đồng Nai có thể phát triển du lịch 8

7.3. So sánh tiềm năng phát triển DL giữa Đồng Nai, Bình Dương và Tp HCM 9

7.4 Xây dựng bộ tiêu chí du lịch bền vững cho tỉnh Đồng Nai dựa trên hiện trạng và bộ tiêu chí của Hiệp hội du lịch thế giới 10

7.4.1 Thu thập dữ liệu 10

7.4.2 Xử lý dữ liệu 11

8. Ý nghĩa của luận văn 12

8.1 Về khoa học 12

8.2. Về thực tiễn 12

PHẦN KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 14

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 14

I Tổng quan về Cơ sở lý thuyết về phát triển bền vững ngành du lịch 14

1 Khái niệm về Du lịch 14

2 Khái niệm về Du lịch bền vững 15

3. Các nguyên tắc đảm bảo cho phát triển du lịch bền vững 18

4 Khái niệm sản phẩm du lịch 18

II Giới thiệu bộ tiêu chí du lịch bền vững của hiệp hội du lịch quốc tế 19

1 Quản lý hiệu quả và bền vững 21

2. Gia tăng lợi ích kinh tế xã hội và giảm thiểu tác động tiêu cực đến cộng đồng địa phương 22

3 Gia tăng lợi ích đối với các di sản văn hóa và giảm nhẹ các tác động tiêu cực 23

4. Gia tăng lợi ích môi trường và giảm nhẹ tác động tiêu cực 23

III Tổng quan về tỉnh Đồng Nai 24

1 Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên tỉnh Đồng Nai 24

1.1 Vị trí địa lý 24

1.2. Địa hình 25

1.3 Khí hậu 25

2 Điều kiện kinh tế - xã hội 26

2.1 Dân số, lao động 26

2.2 Sản xuất công nghiệp, dịch vụ 27

2.3. Sản xuất nông lâm nghiệp thủy sản 27

2.4 Lĩnh vực thương mại 27

2.5. Giáo dục đào tạo 28

2.6 Y tế, chăm sóc sức khỏe 28

2.7 Văn hóa thông tin - thể thao 28

CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CỦA DU LỊCH TỈNH ĐỒNG NAI 30

I Tiềm năng du lịch 31

1. Tài nguyên du lịch tự nhiên 31

1.1 Địa hình 31

1.2. Khí hậu 32

1.3 Tài nguyên nước 33

1.4. Tài nguyên sinh vật 34

2 Tài nguyên du lịch nhân văn 37

2.1 Dân cư, dân tộc 37

2.2. Các di tích lịch sử - văn hóa 37

2.3 Lễ hội 39

2.4 Nghề, làng nghề truyền thống 40

2.5 Các công trình, giá trị văn hóa khác 42

3 Kết cấu hạ tầng phục vụ du lịch 44

3.1 Hệ thống cơ sở lưu trú 44

3.2 Cơ sở kinh doanh nhà hàng, dịch vụ ăn uống 45

4. Kết cấu hạ tầng 45

4.1 Giao thông vận tải 45

4.2 Bưu chính viễn thông 47

4.3 Xây dựng hệ thống nguồn và mạng chuyển tải điện 47

4.4 Cấp và thoát nước 48

II Hiện trạng du lịch Đồng Nai 48

1 Khách du lịch 48

2. Lượt khách 48

3 Ngày khách 49

4.Doanh thu 51

5 Tính thời vụ 51

6 Hiện trạng kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển du lịch 52

6.1. Cơ sở lưu trú 52

6.2 Hệ thống nhà hàng và dịch vụ ăn uống 52

7.Giao thông 53

8 Lao động trực tiếp và gián tiếp của ngành du lịch 53

9. Đầu tư vào du lịch 55

10 Công tác xúc tiến quảng bá du lịch 55

11 Thực trạng tổ chức cung ứng sản phẩm, dịch vụ du lịch và công tác khai thác các tuyến điểm du lịch 56

III Những hạn chế và các nguyên nhân 57

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ TÍNH BỀN VỮNG CỦA DU LỊCH ĐỒNG NAI 63

I Đánh giá vị thế du lịch tỉnh Đồng Nai với Bình Dương và Tp Hồ Chí Minh 63

1 Các yếu tố quyết định thành công 63

2. Kết quả và phân tích các yếu tố quyết định thành công 64

II Đánh giá tính bền vững của du lịch tỉnh Đồng Nai 66

1 Xây dựng bộ tiêu chí du lịch bền vững cho tỉnh Đồng Nai 66

2 Đánh giá tính bền vững của du lịch Đồng Nai dựa trên các tiêu chí đã xây dựng 71 3.1. Nguyên tắc “ Quản lý bền vững” 74

3.2 Tiêu chuẩn “ Lợi ích cộng đồng địa phương” 78

3.3 Tiêu chuẩn “Bảo tồn di sản văn hóa” 80

3.4. Tiêu chuẩn “Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên” 83

Chương 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TỈNH ĐỒNG NAI 87

I Xây dựng các giải pháp thông qua phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức 87

1 Xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của du lịch Đồng Nai 87

2 Xác định các định hướng phát triển trên cơ sở phân tích SWOT- điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức 90

2.1 Giải pháp phát huy điểm mạnh tận dụng thời cơ (S/O) 90

2.2 Giải pháp không để điểm yếu làm mất cơ hội (W/O) 91

2.3.Giải pháp phát huy điểm mạnh để vượt qua thử thách (S/T) 92

2.4 Giải pháp không để thử thách làm phát triển điểm yếu (W/T) 92

II Các nhóm giải pháp cụ thể 93

1 Nhóm giải pháp về chính sách 94

1.1. Cơ chế chính sách về thuế: 94

1.2 Cơ chế chính sách đầu tư: 94

1.3 Chính sách về vốn: 95

2. Giải pháp về tiếp thị và liên kết du lịch 96

2.1 Giải pháp về tiếp thị 96

2.2. Giải pháp liên kết 98

2.3 Đề xuất liên kết hình thành một số tour, tuyến DL 99

3. Giải pháp về quản lý 100

4 Giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch, mở rộng thị trường du lịch 101

5 Giải pháp về nguồn nhân lực và lao động 104

6. Giải pháp bảo vệ tài nguyên – Môi trường 106

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 110

KẾT LUẬN 110

KIẾN NGHỊ 112

TÀI LIỆU THAM KHẢO 113

TÓM TẮT

Luận văn “Hiện Trạng và Giải Pháp Phát Triển Bền Vững Ngành Du Lịch Tỉnh

Đồng Nai” được thực hiện trên cơ sở phương pháp thu thập, phân tích và xử lý dữ liệu

để thực hiện điều tra, khảo sát tài nguyên du lịch; áp dụng phương pháp CPM để so

sánh tiềm năng phát triển DL của Đồng Nai với Tp Hồ Chí Minh và Bình Dương;

Luận văn đã áp dụng bộ TC của Hiệp hội DL quốc tế để xây dựng bộ tiêu chí DLBV

cho tỉnh Đồng Nai; thực hiện đánh giá hoạt động DL theo các tiêu chí bền vững đã xây

dựng nhằm đưa ngành du lịch tỉnh Đồng Nai theo hướng bền vững; sử dụng phương

pháp SWOT để đưa ra các giải pháp định hướng

Các kết quả của luận văn bao gồm: đã tìm hiểu được thực trạng phát triển của

DL Đồng Nai, cũng như những tài nguyên mà Đồng Nai có tiềm năng để phát triển

DL; So sánh lợi thế cạnh tranh trong chương 3 cho thấy tiềm năng mà Đồng Nai có thể

khai khác vào hoạt động DL là rất lớn bao gồm: khí hậu, cảnh quan, địa hình tự nhiên,

hệ sinh thái đa dạng Bên cạnh đó, các yếu tố cơ sở vật chất, hạ tầng, hệ thống giao

thông, dịch vụ vui chơi, giải trí, tốc độ phát triển kinh tế hay chính sách phát triển kinh

tế cũng còn nhiều hạn chế; Dựa trên nguyên tắc DLBV toàn cầu, luận văn đã xây dựng

các nhóm tiêu chí gồm 4 nhóm chủ đề: Quản lý bền vững, Lợi ích cộng đồng, Bảo tồn

di sản văn hoá và Bảo vệ MT và tài nguyên thiên nhiên để đánh giá hoạt động DL tại

Đồng Nai Kết quả đánh giá đã xác định được mức độ bền vững của hoạt động DL tại

Đồng Nai đạt mức bền vững trung bình (2.42); Trên cơ sở phân tích điểm mạnh, điểm

yếu, cơ hội và thách thức của DL Đồng Nai, từ đó tác giả đã nêu ra một số giải pháp

nhằm phát huy những điểm mạnh, cơ hội và hạn chế những điểm yếu, thách thức

Ngoài ra, từ thực trạng phát triển và kết quả đánh giá các tiêu chí DLBV, tác giả có thể

tóm tắt những nhóm giải pháp chính như sau: Giải pháp về chính sách như: các chính

sách về vốn, đầu tư cơ sở hạ tầng, thuế, chính sách đãi ngộ trong du lịch…; Giải pháp

1

về tiếp thị và liên kết như: miễn, giảm, phát triển Wedsite DL Đồng Nai, quảng cáo

vào mạng xã hội; Giải pháp về quản lý như: quản lý giá để tránh hành vi chặt chém, xử

lý các trường hợp ăn xin, đòi tiền khách, bói toán tại các nơi lễ hội, đình, chùa…; Giải

pháp nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường như: bổ sung các dịch vụ

như internet, máy fax, máy in, led…; kết hợp nhiều loại hình DL trong cùng chuyến

DL, kết hợp với người dân bản địa tạo ra sản phẩm DL độc đáo; Giải pháp phát triển

nguồn nhân lực như: đào tạo và có chính sách đãi ngộ nhân lực ngành DL, tạo nguồn

nhân lực tại chổ, nâng cao trình độ nhân viên, đặc biệt là trình độ ngoại ngữ ; Giải pháp

bảo vệ MT như: sử dụng các nguồn năng lượng sạch và các chế phẩm sinh học thân

thiện với MT nhằm tránh gây ảnh hưởng tới TN và MT như năng lượng mặt trời, năng

lượng sinh học…

T ừ khóa tiếng việt: Đồng Nai, du lịch bền vững, tiêu chí bền vững, so sánh lợi thế

cạnh tranh

T ừ khóa tiếng anh: Dong Nai, Sustainable Tourism, Dong Nai tourism, Sustainability

criteria, comparative competitive advantage

2

1 Lý do chọn đề tài

Đồng Nai là một tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, là một trong

những địa phương có nền công nghiệp phát triển đứng đầu cả nước Bên cạnh lợi thế về

công nghiệp, Đồng Nai cũng được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu, cảnh quan, tài nguyên

để phát triển du lịch (Khu dự trữ sinh quyển Thế giới Đồng Nai, di tích quốc gia đặc

biệt Vườn quốc gia Cát Tiên, KDL Bửu Long, danh thắng quốc gia núi Chứa Chan,

nhiều di tích lịch sử được xếp hạng cấp quốc gia và cấp tỉnh…) Trong những năm qua,

du lịch Đồng Nai đã có những bước phát triển đáng kể, đã góp phần tạo công ăn việc

làm, xóa đói giảm nghèo và từng bước nâng cao thu nhập cho người lao động

Tuy nhiên, theo báo cáo của Sở thương mại du lịch tỉnh Đồng Nai thì sự phát

triển của du lịch Đồng Nai còn chưa tương xứng với vị trí và tiềm năng du lịch địa

phương Bên cạnh có nhiều thuận lợi song cũng phải đối mặt với nhiều thách thức,

tiềm ẩn những yếu tố gây nên sự phát triển thiếu bền vững, biểu hiện là số ngày lưu trú

trung bình; chỉ tiêu trung bình của khách trên địa bàn còn hạn chế và do vậy hiệu quả

kinh doanh du lịch chưa được như mong muốn Mặc khác, việc đánh giá và xác định

tính bền vững của các hoạt động kinh doanh du lịch vẫn chưa có tiêu chí nào cụ thể Vì

thế khi đánh giá chỉ mang tính chủ quan, khuôn mẫu có trước

Trong bối cảnh phát triển như hiện nay, việc nghiên cứu một cách có hệ thống

những vấn đề thực tế đặt ra đối với phát triển du lịch bền vững ở Đồng Nai trong quá

trình hội nhập của du lịch Việt Nam với khu vực quốc tế là rất cần thiết và phù hợp với

nguyên tắc phát triển du lịch Việt Nam đã được xác định tại điều 5, Luật Du lịch “ Phát

triển du lịch bền vững, theo quy hoạch, kế hoạch, đảm bảo sự hài hòa giữa kinh tế, xã

hội và môi trường; phát triển có trọng tâm, trọng điểm theo hướng du lịch văn hóa, du

PHẦN MỞ ĐẦU

3

lịch sinh thái; bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị của tài nguyên du lịch” Nay tác giả

xin đề xuất và thực hiện đề tài: “Hiện Trạng và Giải Pháp Phát Triển Bền Vững

Ngành Du Lịch Tỉnh Đồng Nai”

Để giải quyết hai vấn đề đặt ra, học viên dự kiến tìm kiếm tài liệu để giải đáp các

câu hỏi nghiên cứu sau đây:

• Hiện nay ngành du lịch tỉnh Đồng Nai phát triển như thế nào?

• Tiềm năng du lịch tỉnh Đồng Nai có gì khác so với tỉnh lân cận (Bình Dương và

Tp Hồ Chí Minh)

• Những tiềm năng nào có thể đưa vào phục vụ du lịch?

• Để đánh giá được mức độ bền vững của du lịch tỉnh Đồng Nai cần phải dựa theo

những tiêu chí nào?

• Giải pháp nào sẽ giúp du lịch vừa phát triển mà vẫn đảm bảo mục tiêu phát triển

bền vững?

2 Tổng quan về đề tài nghiên cứu

2.1 Tình hình nghi ên cứu trên Thế giới và Việt Nam

Du lịch ở Việt Nam đã xuất hiện từ rất lâu và gần đây phát triển mạnh mẽ ở một số

quốc gia, đặc biệt là các quốc gia sớm có định hướng xác định du lịch là ngành mũi

nhọn [1] Các nghiên cứu về du lịch bền vững được tiến hành theo hai hướng:

- Nghiên cứu một cách tổng thể những vấn đề đặt ra liên quan đến phát triển du

lịch bền vững trên quy mô quốc gia rồi sau đó tiến tới xây dựng các mô hình

điểm về du lịch bền vững Ví dụ, ở Úc việc nghiên cứu bắt đầu bằng cách xây

dựng các chính sách về du lịch bền vững, chiến lược du lịch sinh thái quốc

gia… rồi sau đó tiến tới xây dựng mô hình điểm về phát triển du lịch bền vững ở

Great Barrier Reef [2] ; Ở Mỹ là khu bảo tồn san hô ngầm Florida; Ở Malaysia

là mô hình ở Langkawi…[3], các nghiên cứu này cho thấy địa phương đã thực

4

hiện nghiên cứu trên tổng thể, sau đó dựa trên cơ sở đó xây dựng các mô hình

phù hợp với từng vị trí cụ thể

- Dựa trên việc xây dựng các mô hình điểm về phát triển du lịch bền vững để rút

kinh nghiệm xây dựng các chính sách triển khai trên toàn quốc Ví dụ như ở

Nepal, việc nghiên cứu phát triển du lịch bền vững được bắt đầu nghiên cứu mô

hình phát triển du lịch ở khu bảo tồn Annapurna rồi đến xây dựng chính sách

phát triển du lịch sinh thái quốc gia ; ở Ecuado được bắt đầu từ xây dựng mô

hình phát triển du lịch tại quần đảo Galapagos rồi đến xây dựng chính sách cho

cả nước Ecuado; ở Senegal là mô hình tại Casamance rồi đến Chính sách phát

triển du lịch bản địa… [4], đây là loại nghiên cứu mang tính thực tiễn cao, có

thể rút kinh nghiệm cho các mô hình sau và là tiền đề vững chắc cho công tác

quy hoạch và thực hiện chính sách

Tại Việt Nam, do điều kiện khách quan và chủ quan mà các nghiên cứu về phát

triển du lịch bền vững chỉ hạn chế ở một số công trình có liên quan như: nghiên cứu cơ

sở cho phát triển du lịch sinh thái, đánh giá hoạt động của du lịch sinh thái đến môi

trường… [5], [6] Công trình nghiên cứu được xem là có tính hệ thống và có giá trị

nhất từ trước đến nay là đề tài nghiên cứu khoa học độc lập cấp nhà nước “Cơ sở khoa

học cho phát triển bền vững ở Việt Nam” (2000-2002) do Viện nghiên cứu và Phát

triển Du lịch chủ trì [7] Đề tài đã đưa ra đầy đủ cơ sở khoa học cho sự phát triển bền

vững ở Việt Nam thể hiện qua nhiều mặt Tuy nhiên, công trình này chưa nghiên cứu

những ảnh hưởng của quá trình hội nhập du lịch Việt Nam với quốc tế và khu vực

Trong khi đó, nước ta lại chịu sự ảnh hưởng rất lớn của quá trình hội nhập, nhất là giai

đoạn Việt Nam đã gia nhập WTO.[8]

Gần đây, Tổng cục du lịch đã phối hợp với Tổ chức bảo tồn Thiên nhiên Thế giới

(IUCN), Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) triển khai nghiên cứu du lịch bền vững dưới

gốc độ du lịch cộng đồng tại Sapa (Lào Cai), ở Điện Biên, ở A Lưới (Thừa Thiên

Huế)…[8], [9], [5],

5

Ở quy mô cấp tỉnh, du lịch bền vững cũng được quan tâm dưới tên gọi Du lịch sinh

thái [10], du lịch cộng đồng, nhưng các báo cáo được thực hiện chủ yếu nêu lên các

điều kiện tự nhiên và nhân văn để Đồng Nai có thể phát triển du lịch, đánh giá khả

năng ảnh hưởng của du lịch đối với cộng đồng và môi trường mà nghiên cứu đánh giá

du lịch bền vững và định hướng phát triển du lịch bền vững trên địa bàn cấp Tỉnh thì ít

có đề tài quan tâm Vì vậy trong luận văn này học viên đặt ra vấn đề: “Hiện trang

ngành du lịch tỉnh Đồng Nai” như thế nào? Và làm thế nào để phát triển bền vững

ngành du lịch tỉnh Đồng Nai.[11],[12],[13],[14],[15]

2.2 Tình hình nghiên cứu tại Đồng Nai

Các nghiên cứu tại Đồng Nai về du lịch chưa nhiều, chủ yếu là các đề tài đi vào tìm

hiểu các du lịch hay đánh giá tìm năng du lịch tại Đồng Nai: Quy hoạch phát triển du

lịch Đồng Nai năm 2010 và định hướng đến năm 2020 của Sở du lịch Đồng Nai Đề tài

tập trung vào đánh giá du lịch tại Đồng Nai và nêu ra giải pháp giúp du lịch Đồng Nai

phát triển hơn trong thời gian tới nhưng chưa đi vào phân tích thế mạnh, tiềm năng mà

DL Đồng Nai có được Các đề tài khác như: Du lịch Đồng Nai qua gốc nhìn kinh tế

hay Giá trị của du lịch Đồng Nai… vẫn chưa có những đánh giá nào cụ thể đưa DL

Đồng Nai phát triển theo hướng bền vững

3 M ục tiêu của đề tài

Mục tiêu tổng thể của luận văn là đánh giá hiện trạng du lịch và đề xuất giải

pháp phát huy các tiềm năng để phát triển du lịch bền vững tại tỉnh Đồng Nai

Mục tiêu cụ thể của luận văn là:

- Tìm hiểu hiện trạng của du lịch hiện nay của tỉnh Đồng Nai

- Nghiên cứu những tiềm năng tỉnh Đồng Nai có thể phát triển du lịch

- So sánh tiềm năng phát triển du lịch giữa Đồng Nai, Bình Dương và Tp Hồ Chí

Minh

6

- Xây dựng bộ tiêu chí du lịch bền vững cho tỉnh Đồng Nai dựa trên hiện trạng và

bộ tiêu chí của Hiệp hội du lịch thế giới

- Đưa ra các giải pháp cho du lịch nhằm khai thác du lịch có hiệu quả nhất mà vẫn

đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững

4 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu về tài nguyên tự nhiên, tài nguyên nhân văn, du lịch

và du khách trên địa bàn tỉnh Đồng Nai Bên cạnh đó, tìm hiểu cơ bản về du lịch ở tỉnh

Bình Dương và thành phố Hồ Chí Minh

5 P hạm vi nghiên cứu

Về không gian: Trên phạm vi địa bàn tỉnh Đồng Nai (tập trung chủ yếu ở các

điểm du lịch phát triển)

Về thời gian: tư liệu sử dụng trong khoảng 5 năm trở lại đây

6 N ội dung nghiên cứu

• Khái quát về Đồng Nai: vị trí địa lí, địa hình cảnh quan, khí hậu, điều kiện kinh tế -

xã hội (tình hình phát triển dân số, lao động, hoạt động sản suất nông nghiệp, công

nghiệp và dịch vụ)

• Phân tích thực trạng phát triển ngành du lịch tỉnh Đồng Nai bao gồm cơ sở hạ tầng,

hệ thống lưu trú, các hoạt động quảng cáo và tuyên truyền du lịch, các dự án đầu tư,

hiện trạng du lịch trên địa bàn của tỉnh Đồng Nai

• Phân tích các tài nguyên du lịch của Đồng Nai bao gồm tài nguyên tự nhiên và tài

nguyên nhân văn có thể phát triển du lịch

• Phân tích các lợi thế so sánh và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành

du lịch tỉnh Đồng Nai bằng cách so sánh lợi thế của ngành du lịch tỉnh Đồng Nai

với các tỉnh lân cận thông qua các yếu tố bên trong và bên ngòai

• Thực hiện đánh giá tính bền vững du lịch tỉnh Đồng Nai thông qua 4 tiêu chuẩn dựa

trên tiêu chuẩn của Hiệp hội du lịch quốc tế:

1 Tiêu chuẩn “Quản lí bền vững”;

7

2 Tiêu chuẩn “Lợi ích cộng đồng địa phương”;

3 Tiêu chuẩn “Bảo tồn di sản văn hóa”;

4 Tiêu chuẩn “Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên”

- Đề xuất các chiến lược phát triển bền vững ngành du lịch tỉnh Đồng Nai

7 P hương pháp nghiên cứu

Để giải đáp các vấn đề nghiên cứu, các phương pháp sử dụng cho từng mục tiêu

như sau:

7.1 Tìm hi ểu hiện trạng của du lịch hiện nay của tỉnh Đồng Nai

7.1.1 Thu th ập dữ liệu

Dữ liệu thứ cấp liên quan đến tài nguyên du lịch được thu thập thông qua việc tham

khảo từ các nghiên cứu trước đây về địa bàn và liên hệ các cơ quan quản lý: Trung tâm

xúc tiến du lịch, Cục Thống kê, Ban quản lý di tích – thắng cảnh, sở Tài nguyên và môi

trường Các dữ liệu được thu thập gồm: dữ liệu mô tả về các địa danh, dữ liệu thống

kê về động, thực vật và dữ liệu bản đồ nền [11]

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua việc sử dụng phương pháp khảo sát thực tế

và sử dụng nhật ký ghi chép để ghi nhận các dữ liệu quan sát được trong quá trình

ngoại nghiệp

7.1.2 X ử lý dữ liệu

S ử dụng phương pháp tổng hợp dữ liệu để tập hợp các dữ liệu rời rạc đã thu thập

từ nhiều nguồn với mức độ cập nhật khác nhau lại để tạo tính đồng bộ dữ liệu, hoàn

chỉnh nội dung đặc điểm hiện trạng hệ thống tài nguyên DLST

7.2 Phương pháp SWOT trong nghiên cứu những tiềm năng tỉnh Đồng Nai

có thể phát triển du lịch

Phương pháp ma trận SWOT được sử dụng trong đề tài nhằm phân tích khả năng

phát triển DL [19] Với những tiềm năng về tài nguyên tự nhiên cũng như những đe

dọa do hoạt động DL mang lại, xây dựng ma trận SWOT với đầy đủ các yếu tố đặc

8

trưng: điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức Từ đó, ma trận SWOT được sử dụng

để làm cơ sở cho các định hướng của mình bằng cách tiếp cận những cơ hội, loại trừ

các thách thức để xây dựng các đinh hướng phát triển DL cho tỉnh Đồng Nai

Áp dụng phương pháp phân tích SWOT để xác định điểm mạnh (S: Strengths),

điểm yếu (W: Weaknesses), cơ hội (O: Opportunities), thách thức (T: Threats) và xác

định các chiến lược phù hợp khi phát triển DL bền vững

Sau khi phân tích SWOT, thực hiện việc vạch ra 4 chiến lược:

- Chiến lược S/O: phát huy điểm mạnh để tận dụng thời cơ

- Chiến lược W/O: không để điểm yếu làm mất cơ hội

- Chiến lược S/T: phát huy điểm mạnh để khắc phục vượt qua thử thách

- Chiến lược W/T: không để thử thách làm phát triển điểm yếu

Sử dụng phương pháp CPM (Competitive Profile Matrix) để so sánh sự phát

triển của ngành du lịch tỉnh Đồng Nai so với những tỉnh khác như: Bình Dương, Tp

Hồ Chí Minh Để thực hiện được sự so sánh này dựa trên các yếu tố quyết định thành

công.[20]

Phương pháp thực hiện:

- Tìm hiểu các yếu tố chủ đạo quyết định thành công trong phát triển du lịch

- Xác định trọng số: tùy vào tầm quan trọng của yếu tố đối với sự thành công về

du lịch, ta xác định trọng số cho mỗi yếu tố bằng phương pháp thứ tự (thực hiện

bằng cách tham khảo ý kiến chuyên gia- yếu tố quan trọng được cho điểm từ

quan trọng nhất đến kém quan trọng hơn)

9

- Trọng số sẽ được chuẩn hóa phân bố từ 0 đến 1 Tổng điểm trọng số bằng 1

- Đánh giá điểm đáp ứng của từng Tỉnh đối với từng yếu tố Thang điểm cho từ 1

đến 4

Điểm số Gi ải trình khả năng đáp ứng của địa phương so sánh

1 Địa phương đáp ứng kém đối với yếu tố

2 Địa phương có đáp ứng bình thường đối với yếu tố

3 Địa phương có đáp ứng khá đối với yếu tố

4 Địa phương có đáp ứng tốt đối với yếu tố

- Nhân điểm đáp ứng với trọng số để có điểm kết luận Tính tổng điểm kết luận

- Trung bình của tổng điểm kết luận là 2.5 Nếu một địa phương nào có tổng điểm

kết luận nhỏ hơn 2.5 thì xem là yếu trong cạnh tranh

Điểm trọng

số

Điểm đáp ứng

Điểm trọng

số

Điểm đáp ứng

Điểm trọng

số

Tổng điểm 1 Tổng điểm Tổng điểm Tổng điểm

7.4 Xây dựng bộ tiêu chí du lịch bền vững cho tỉnh Đồng Nai dựa trên hiện

trạng và bộ tiêu chí của Hiệp hội du lịch thế giới

7.4.1 Thu th ập dữ liệu

Nguồn dữ liệu phục vụ cho việc đánh giá tính bền vững của du lịch được thu thập

thông qua việc liên hệ các cơ quan quản lý liên quan và qua khảo sát thực tế các điểm

du lịch Các dữ liệu được thu thập chủ yếu bao gồm các báo cáo về các hoạt động đã

được thực hiện tại Đồng Nai

10

7.4.2 X ử lý dữ liệu

Trên cơ sở các nguyên tắc DLBV toàn cầu được thống nhất đưa ra bởi Liên minh

Rừng nhiệt đới (RA), Chương trình MT Liên hiệp quốc (UNEP) và Tổ chức DL Thế

giới (UNWTO) tại Hội nghị Bảo tồn Thế giới của IUCN (2008), sử dụng phương pháp

chuyên gia (Expert Systems), cây vấn đề (Problem Tree) để xác định bô tiêu chí này

gồm 4 chủ đề và trong một chủ đề có 15 - 25 tiêu chí bằng các bước [17]

Bước 1: Đưa ra bộ chỉ thị sơ bộ phục vụ đánh giá bền vững du lịch

Thông thường ta trình bày 3 phần trong bước 1:

- Các bộ chỉ thị du lịch bền vững theo kinh nghiệm quốc tế

- Các bộ chỉ thị theo kinh nghiệm trong nước

- Gom các chỉ thị thành một danh sách bộ chỉ thị do tác giả đề xuất sơ bộ

Bước 2: Sàng lọc bộ chỉ thị sơ bộ bằng phương pháp SAW: (Mục đích sàng lọc là ra

danh sách chỉ thị chính thức, có giá trị đánh giá)

Sử dụng phương pháp phân tích thứ bậc- AHP (Analytic Hierarchy Process)

[19] để tính 20 bộ trọng số cho các nguyên tắc, các nhóm tiêu chí và các tiêu chí đánh

giá tính bền vững của hoạt động DL tại địa bàn, bao gồm:

- Cấp nguyên tắc: sử dụng 1 bộ trọng số;

- Cấp nhóm tiêu chí: sử dụng 4 bộ trọng số ứng với 4 nguyên tắc bền vững;

- Cấp tiêu chí: sử dụng 15 bộ trọng số tương ứng với 15 nhóm tiêu chí Việc tính

trọng số theo phương pháp phân tích thứ bậc có thể khái quát:

Bước 1 Xây dựng ma trận

Bước 2 So sánh các nhân tố thông qua so sánh cặp

Sử dụng phương pháp GAS để cho điểm đánh giá các tiêu chí [19]

Bước 3 Tổng hợp số liệu để có trị số chung của mức độ ưu tiên

(1) Tính trung bình tích cho m ỗi tiêu chí

(2) Tính tr ọng số bằng cách chuẩn hóa trung bình tích

11

Để đánh giá bằng cách tính điểm, cần xác định số bậc đánh giá Số bậc quyết

định đến mức độ tổng quát hay chi tiết của kết quả Trong nghiên cứu này, tác giả sử

dụng thang điểm 5 trong việc định lượng tính điểm và được quy đổi để xác định mức

Dựa trên cơ sở các phương pháp cụ thể, luận văn đã phân tích về hiện trạng,

đánh giá du lịch theo các tiêu chí DLBV vì vậy có cơ sở vững chắc và hạn chế được

tính chủ quan Đặc biệt, dựa trên cơ sở các nguyên tắc DLBV toàn cầu, luận văn đã

tiến hành xây dựng các nhóm nguyên tắc và tiêu chí đánh giá cụ thể về phát triển bền

vững đối với du lịch, áp dụng phương pháp đa tiêu chí để đánh giá tính bền vững của

du lịch tại Đồng Nai

8.2 Về thực tiễn

Luận văn thực hiện việc nghiên cứu hiện trạng phát triển du lịch tỉnh Đồng Nai

với các nội dung: nghiên cứu hiện trạng tài nguyên du lịch, đánh giá tiềm năng Đồng

Nai có thể phát triển du lịch, bên cạnh đó so sánh tiềm năng du lịch của Đồng Nai với

Tp Hồ Chí Minh và Bình Dương, xây dựng tiêu chí, và thực hiện đánh giá du lịch tại

địa bàn theo các tiêu chí bền vững Trên cơ sở các nội dung trên, nghiên cứu đưa ra đề

xuất phát triển bền vững DL tại Đồng Nai Do đó, kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan

12

trọng trong việc hỗ trợ, giúp các nhà quản lý DL tại địa bàn có thể đưa ra các quyết

định trong vấn đề sử dụng nguồn tài nguyên tại địa bàn phục vụ phát triển du lịch một

cách hài hòa với các mục tiêu khác

13

PHẦN KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

C HƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG

Để cung cấp thêm thông tin, làm cơ sở cho việc xây dựng bộ tiêu chí du lịch bền

vững và là cơ sở để đưa ra giải pháp phát triển theo hướng bền vững thì chương I sẽ

trình bày các thông tin cơ bản về tổng quan về cơ sở lý thuyết và tổng quan về tỉnh

Đồng Nai như sau:

I T ổng quan về Cơ sở lý thuyết về phát triển bền vững ngành du lịch

1 Khái niệm về Du lịch

Theo Tổ chức du lịch thế giới (World Tourism Organization): Du lịch bao gồm tất

cả mọi hoạt động của những người du hành tạm trú với mục đích tham quan, khám phá

và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc với mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn cũng như mục

đích hành nghề và những mục đích khác nữa trong thời gian liên tục nhưng không quá

một năm ở bên ngoài môi trường sống định cư nhưng loại trừ các du hành mà có mục

đích chính là kiếm tiền

Theo I I Pirogionic (1985): Du lịch là một dạng hoạt động của dân cư trong thời

gian rỗi liên quan với sự di chuyển và lưu lại tạm thời bên ngoài nơi cư trú thường

xuyên nhằm nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ

nhận thức văn hóa hoặc thể thao kèm theo việc tiêu thụ những giá trị về tự nhiên, kinh

tế và văn hóa

Theo Điều 4, Chương I, Luật du lịch Việt Nam năm 2005, ban hành ngày

14/6/2005: Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài

nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí,

nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định

Nhìn từ góc độ thay đổi về không gian của du khách: Du lịch là một trong những

hình thức di chuyển tạm thời từ một vùng này sang một vùng khác, từ một nước này

sang một nước khác mà không thay đổi nơi cư trú hay nơi làm việc

14

Nhìn từ góc độ kinh tế: Du lịch là một ngành kinh tế, dịch vụ có nhiệm vụ phục vụ

cho nhu cầu tham quan giải trí nghỉ ngơi, có hoặc không kết hợp với các hoạt động

chữa bệnh, thể thao, nghiên cứu khoa học và các nhu cầu khác

Như vậy, chúng ta thấy được du lịch là một hoạt động có nhiều đặc thù, bao gồm

nhiều thành phần tham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp Nó vừa mang đặc

điểm của ngành kinh tế vừa có đặc điểm của ngành văn hóa – xã hội

2 Khái niệm về Du lịch bền vững

Có nhiều khái niệm về du lịch bền vững được các tổ chức đưa ra, nhưng được

sử dụng rộng rãi nhất là theo định nghĩa của Tổ chức Du lịch Thế giới (WTO) đưa ra

tại Hội nghị về môi trường và Phát triển của Liên hiệp quốc tại Rio de Janeiro năm

1992 “Du lịch bền vững là việc phát triển các du lịch nhằm đáp ứng các nhu cầu hiện

tại của khách du lịch và người dân bản địa trong khi vẫn quan tâm đến việc bảo tồn và

tôn tạo các nguồn tài nguyên cho việc phát triển du lịch trong tương lai Du lịch bền

vững sẽ có kế hoạch quản lý các nguồn tài nguyên nhằm thõa mãn các nhu cầu về kinh

tế, xã hội, thẩm mỹ của con người trong khi đó vẫn duy trì được sự tòan vẹn về văn

hóa, đa dạng sinh học, sự phát triển của hệ sinh thái và các hệ thống hổ trợ cho cuộc

sống của con người.”[7]

Hay theo Mạng Lưới tổ chức Du lịch Thế giới của Liên Hợp Quốc (United

Nation World Tourism Organization Network - UNWTO) “Du lịch bền vững là du lịch

giảm thiểu các chi phí và nâng cao tối đa các lợi ích của du lịch cho môi trường thiên

nhiên và cộng đồng địa phương, và có thể được thực hiện lâu dài nhưng không ảnh

hưởng xấu đến nguồn sinh thái mà du lịch phụ thuộc vào” Quan niệm này cũng chỉ ra

rằng du lịch bền vững cần phải bền vững về môi trường, về xã hội, văn hóa và về kinh

tế.[16]

Bền vững về kinh tế: đòi hỏi phải đảm bảo kết hợp hài hòa giữa mục tiêu tăng

trưởng kinh tế với phát triển văn hóa - xã hội, cân đối tốc độ tăng trưởng kinh tế với

15

việc sử dụng các nguồn lực, tài nguyên thiên nhiên, khoa học, công nghệ, đặc biệt chú

trọng công nghệ sạch

Bền vững về xã hội theo đó phải xây dựng một xã hội trong đó có nền kinh tế tăng

trưởng nhanh và ổn định đi đôi với dân chủ, công bằng và tiến bộ xã hội; giáo dục, đào

tạo, y tế, phúc lợi xã hội phải được chăm lo đầy đủ và toàn diện cho mọi đối tượng XH

Hình 1.1: Các yếu tố bền vững

Bền vững về tài nguyên và môi trường: theo đó các dạng tài nguyên thiên nhiên tái

tạo được sử dụng trong phạm vi chịu tải của chúng nhằm khôi phục được cả số lượng

và chất lượng; các dạng tài nguyên không tái tạo được phải sử dụng tiết kiệm và hợp lý

nhất Môi trường tự nhiên (không khí, đất, nước, cảnh quan ) và môi trường xã hội

16

(dân số, chất lượng dân số, sức khỏe, môi trường sống, lao động và học tập của con

người v.v.) nhìn chung không bị các hoạt động của con người tác động gây ô nhiễm,

suy thoái và tổn hại Các nguồn phế thải từ công nghiệp và sinh hoạt được xử lý, tái

chế; vệ sinh môi trường được đảm bảo, con người được sống trong môi trường trong

sạch

Ở Việt Nam, Du lịch bền vững là một khái niệm còn mới, tuy nhiên thông qua

các bài học, kinh nghiệm thực tế về phát triển du lịch tại một số quốc gia trong khu vực

và trên thế giới về phương thức phát triển du lịch có trách nhiệm với môi trường, có

tác dụng giáo dục, nâng cao hiểu biết cho cộng đồng đã xuất hiện tại Việt Nam dưới

hình thức du lịch tham quan, tìm hiểu, nghiên cứu với tên gọi là “ Du lịch sinh thái”,

“ Du lịch tự nhiên”…[17],[7]

Như vậy, có thể xem du lịch bền vững là một nhánh của Phát triển bền vững đã

được Hội nghị của Ủy ban Thế giới về Phát triển và môi trường (hay Ủy ban Brudtlant)

xác định năm 1987 Hoạt động PTBV là hoạt động phát triển ở một khu vực cụ thể sao

cho nội dung, hình thức, quy mô là thích hợp và bền vững theo thời gian, không làm

suy thoái môi trường, không làm ảnh hưởng đến khả năng hổ trợ các hoạt động phát

triển khác Ngược lại, tính bền vững của hoạt động phát triển du lịch được xây dựng

trên nền tảng sự thành công trong phát triển của các ngành khác, sự phát triển bền vững

chung của khu vực

Du lịch bền vững đang đứng trước một thử thách là cần phát triển các sản phẩm

du lịch có chất lượng, có khả năng thu hút khách cao song không gây hại đến môi

trường tự nhiên, văn hóa bản địa, thậm chí còn phải có trách nhiệm bảo tồn và phát

triển chúng

Trọng tâm của phát triển DLBV là đấu tranh cho sự cân bằng giữa mục tiêu về

kinh tế xã hội, bảo tồn tài nguyên môi trường và văn hóa cộng đồng trong khi phải tăng

cường sự thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của du khách

17

Khái niệm phát triển DLBV không chỉ tập trung vào việc bảo vệ môi trường mà

còn tập trung vào việc duy trì những văn hóa của địa phương và đảm bảo việc phát

triển kinh tế, mang lại lợi ích công bằng cho các nhóm đối tượng tham gia.[16]

3 Các nguyên tắc đảm bảo cho phát triển du lịch bền vững

Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, có định hướng tài nguyên rõ rệt và có nội

dung văn hóa sâu sắc, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao Chính vì vậy sự

phát triển du lịch bền vững đòi hỏi có sự nổ lực chung và đồng bộ của toàn xã hội, với

3 nguyên tắc chính: Bền vững về tài nguyên và môi trường; Bền vững về xã hội; Bền

vững về kinh tế

Vậy làm thế nào để biết được đã bền vững hay chưa khi các yếu tố trên cũng chỉ

mang tính chung chung, trừu tượng? Để trả lời được câu hỏi đó, Hiệp hội du lịch toàn

cầu đã đưa ra các nguyên tắc cụ thể sau nhằm nói rõ hơn:[18],[7]

- Khai thác, sử dụng tài nguyên một cách hợp lý

- Hạn chế việc sử dụng quá mức tài nguyên và giảm thiểu chất thải

- Phát triển gắn liền với việc bảo tồn tính đa dạng

- Phát triển phải phù hợp với quy hoạch tổng thể kinh tế- xã hội

- Chia sẽ lợi ích cộng đồng địa phương

- Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương

- Thường xuyên trao đổi, tham khảo ý kiến với cộng đồng địa phương và các đối

tượng có liên quan

- Chú trọng việc đào tạo nâng cao nhận thức về tài nguyên môi trường

- Tăng cường quảng cáo, tiếp thị một cách có trách nhiệm

- Thường xuyên tiến hành công tác nghiên cứu…

4 Khái niệm sản phẩm du lịch

Có nhiều khái niệm về sản phẩm du lịch, một trong những khái niệm đó là: “Sản

phẩm du lịch là sự kết hợp những dịch vụ và phương tiện vật chất trên cơ sở khai thác

18

các tiềm năng du lịch nhằm cung cấp cho du khách một khoảng thời gian thú vị, một

kinh nghiệm du lịch trọn vẹn và sự hài lòng (Từ điển du lịch – Tiếng Đức NXB Berlin

1984)

Sản phẩm du lịch bao gồm các dịch vụ du lịch, các hàng hóa và tiện nghi cung ứng

cho du khách, nó được tạo nên bởi sự kết hợp các yếu tố tự nhiên, cơ sở vật chất kỹ

thuật và lao động du lịch tại một vùng hay một địa phương nào đó

Như vậy sản phẩm du lịch bao gồm những yếu tố hữu hình (hàng hóa) và vô hình

(dịch vụ) để cung cấp cho khách hay nó bao gồm hàng hóa, các dịch vụ và tiện nghi

phục vụ khách du lịch

Sản phẩm du lịch = Tài nguyên du lịch + Các dịch vụ và hàng hóa du lịch

Các đặc tính của sản phẩm du lịch là:

– Tính vô hình: Sản phẩm DL thường là một kinh nghiệm nên rất dễ dàng bị sao chép,

bắt chước và việc làm khác biệt hóa sản phẩm manh tính cạnh tranh khó khăn hơn kinh

doanh hàng hoá

– Tính đồng thời giữa sản xuất và tiêu dùng: Vì sản phẩm du lịch nằm ở xa nơi cư trú

của khách du lịch, nên khách thường mua sản phẩm trước khi thấy sản phẩm

– Tính không đồng nhất: Khách hàng khó có thể kiểm tra chất lượng sản phẩm trước

khi mua, gây khó khăn cho việc chọn sản phẩm

Sản phẩm du lịch do sự tổng hợp các ngành kinh doanh khác nhau Khách mua sản

phẩm du lịch ít trung thành với công ty bán sản phẩm Việc tiêu dùng sản phẩm du lịch

mang tính thời vụ

II Giới thiệu bộ tiêu chí du lịch bền vững của hiệp hội du lịch quốc tế

Bắt đầu từ năm 2007, Hiệp hội Tiêu chuẩn toàn cầu về du lịch bền vững – một

liên minh với 27 tổ chức thành viên, đã nhóm họp các nhà lãnh đạo để cùng nhau phát

triển bộ tiêu chuẩn du lịch bền vững Trong vòng 15 tháng, Hiệp hội này đã trao đổi,

19

thảo luận với các chuyên gia về tính bền vững của ngành du lịch và phân tích 4.500

tiêu chí của hơn 60 chứng chỉ hiện hành với sự tham gia của hơn 80.000 người bao

gồm: những nhà bảo tồn, các nhà lãnh đạo ngành, các cơ quan chức năng của chính

phủ và Liên hợp quốc

Tháng 10/2008, nhà sáng lập đồng thời là chủ tịch Quỹ tài trợ Liên hợp quốc

(United Nations Foundation), ông Ted Turner, đã tập hợp Liên minh Rừng nhiệt đới,

Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) và Tổ chức Du lịch Thế giới Liên

hợp quốc (UNWTO) nhằm công bố tiêu chí du lịch bền vững toàn cầu lần đầu tiên tại

Hội nghị Bảo tồn Thế giới của IUCN

Bộ tiêu chí này được xây dựng dựa trên cơ sở hàng nghìn các tiêu chí đã được

áp dụng thực tiễn hiệu quả trên khắp thế giới Các tiêu chuẩn này được phát triển để

cung cấp một khung hướng dẫn du lịch bền vững, giúp các doanh nhân, người tiêu

dùng, chính phủ, các tổ chức phi chính phủ và các cơ sở giáo dục bảo đảm rằng du lịch

là nhằm giúp đỡ chứ không làm hại cộng đồng và môi trường địa phương

Khi ngành du lịch xây dựng bộ tiêu chí riêng sẽ có sự đánh giá cụ thể, giúp phát

triển một cách toàn diện mà không bỏ sót khía cạnh nào Bộ tiêu chí đã định hướng bền

vững hóa các hình thức kinh doanh ở mọi cấp độ và hướng các nhà kinh doanh chọn

lựa chương trình DLBV để đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu; Hướng dẫn các đại lý du lịch

chọn lựa nhà cung cấp dịch vụ DLBV; Giúp đỡ khách hàng nhận biết các hoạt động và

chương trình DLBV; Cung cấp phương tiện thông tin nhận định về các nhà cung cấp

dịch vụ DLBV; Đảm bảo rằng tiêu chuẩn của chứng chỉ và các chương trình tình

nguyện đáp ứng được những tiêu chí đã được công nhận rộng rãi và chỉ ra điểm khởi

đầu để phát triển DLBV cho các chương trình của chính phủ, tổ chức phi chính phủ và

tư nhân Là cơ sở định hướng cho chương trình giáo dục và đào tạo về du lịch

Bộ Tiêu chí DLBV được xây dựng riêng cho từng loại như: Tiêu chí du lịch bền

vững toàn cầu cho khách sạn và lữ hành; Tiêu chí du lịch bền vững toàn cầu cho điểm

20

đến; 21 tiêu chuẩn chính bền vững du lịch chứng nhận Các tiêu chí này được hình

thành dựa trên các chủ đề sau:

Hình 1.2: Các tiêu chuẩn DLBV quốc tế

1 Quản lý hiệu quả và bền vững

Các công ty du lịch cần thực thi một hệ thống quản lý bền vững, phù hợp với

quy mô và thực lực của mình để bao quát các vấn đề về môi trường, văn hóa xã hội,

chất lượng, sức khỏe và an toàn

Tuân thủ các điều luật và quy định có liên quan trong khu vực và quốc tế

Tất cả nhân viên được đào tạo định kỳ về vai trò của họ trong quản lý môi trường, văn

hóa xã hội, sức khỏe và các thói quen an toàn

Cần đánh giá sự hài lòng của khách hàng để có các biện pháp điều chỉnh phù

hợp

Quảng cáo đúng sự thật và không hứa hẹn những điều không có trong chương

trình kinh doanh

Thiết kế và thi công cơ sở hạ tầng: Chấp hành những quy định về bảo tồn di sản

tại địa phương; Tôn trọng những di sản thiên nhiên và văn hóa địa phương trong công

tác thiết kế, đánh giá tác động, quyền sở hữu đất đai và lợi nhuận thu được; Áp dụng

Gia tăng lợi ích đối với các di sản văn hóa và giảm nhẹ các tác động tiêu cực

Gia tăng lợi ích môi trường và giảm nhẹ tác động tiêu cực

CÁC TIÊU CHÍ DU LỊCH

BỀN VỮNG

21

các phương pháp xây dựng bền vững thích hợp tại địa phương; Đáp ứng yêu cầu của

các cá nhân có nhu cầu đặc biệt

Cung cấp thông tin cho khách hàng về môi trường xung quanh, văn hóa địa

phương và di sản văn hóa, đồng thời giải thích cho khách hàng về những hành vi thích

hợp khi tham quan các khu vực tự nhiên, các nền văn hóa và các địa điểm di sản văn

hóa

2 Gia tăng lợi ích kinh tế xã hội và giảm thiểu tác động tiêu cực đến cộng

đồng địa phương

Công ty du lịch tích cực ủng hộ các sáng kiến phát triển cơ sở hạ tầng xã hội và

phát triển cộng đồng như xây dựng công trình giáo dục, y tế và hệ thống thoát nước

Sử dụng lao động địa phương, có thể tổ chức đào tạo nếu cần thiết, kể cả đối với

vị trí quản lý

Các dịch vụ và hàng hóa địa phương nên được doanh nghiệp bày bán rộng rãi ở

bất kỳ nơi nào có thể

Công ty du lịch cung cấp phương tiện cho các doanh nghiệp nhỏ tại địa phương

để phát triển và kinh doanh các sản phẩm bền vững đựa trên đặc thù về thiên nhiên,

lịch sử và văn hóa địa phương (bao gồm thức ăn, nước uống, sản phẩm thủ công, nghệ

thuật biểu diễn và các mặt hàng nông sản) Thiết lập một hệ thống quy định cho các

hoạt động tại cộng đồng bản địa hay địa phương, với sự đồng ý và hợp tác của cộng

đồng

Công ty phải thi hành chính sách chống bóc lột thương mại, đặc biệt đối với trẻ

em và thanh thiếu niên, bao gồm cả hành vi bóc lột tình dục

Đối xử công bằng trong việc tiếp nhận các lao động phụ nữ và người dân tộc

thiểu số, kể cả ở vị trí quản lý, đồng thời hạn chế lao động trẻ em

Tuân thủ luật pháp quốc tế và quốc gia về bảo vệ nhân công và chi trả lương đầy

đủ

22

Các hoạt động của công ty không được gây nguy hiểm cho nguồn dự trữ cơ bản

như nước, năng lượng hay hệ thống thoát nước của cộng đồng lân cận

3 Gia tăng lợi ích đối với các di sản văn hóa và giảm nhẹ các tác động tiêu

cực

Tuân thủ các hướng dẫn và quy định về hành vi ứng xử khi tham quan các điểm

văn hóa hay lịch sử, nhằm giảm nhẹ các tác động từ du khách

Có trách nhiệm đóng góp cho công tác bảo tồn di tích lịch sử, văn hóa, khảo cổ

và các tài sản có ý nghĩa quan trọng về tinh thần, tuyệt đối không cản trở việc tiếp xúc

của cư dân địa phương

Tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của cộng đồng địa phương khi sử dụng nghệ

thuật, kiến trúc hay các di sản văn hóa của địa phương trong hoạt động kinh doanh,

thiết kế, trang trí, ẩm thực

4 Gia tăng lợi ích môi trường và giảm nhẹ tác động tiêu cực

Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên: Ưu tiên buôn bán những sản phẩm thân thiện môi

trường như vật liệu xây dựng, thức ăn và hàng tiêu dùng; Cân nhắc khi buôn bán các

sản phẩm tiêu dùng khó phân hủy và cần tìm cách hạn chế sử dụng các sản phẩm này;

Tính toán mức tiêu thụ năng lượng cũng như các tài nguyên khác, cần cân nhắc giảm

thiểu mức tiêu dùng cũng như khuyến khích sử dụng năng lượng tái sinh; Kiểm soát

mức tiêu dùng nước sạch, nguồn nước và có biện pháp hạn chế lượng nước sử dụng

Giảm ô nhiễm: Kiểm soát lượng khí thải nhà kính và thay mới các dây chuyền

sản xuất nhằm hạn chế hiệu ứng nhà kính, hướng đến cân bằng khí hậu; Nước thải, bao

gồm nước thải sinh hoạt phải được xử lý triệt để và tái sử dụng; Thực thi kế hoạch xử

lý chất thải rắn với mục tiêu hạn chế chất thải không thể tái sử dụng hay tái chế; Hạn

chế sử dụng các hóa chất độc hại như thuốc trừ sâu, sơn, thuốc tẩy, thay thế bằng các

sản phẩm không độc hại, quản lý chặt chẽ các hóa chất được sử dụng; Áp dụng các

quy định giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn, ánh sáng, nước thải, chất gây xói mòn, hợp chất

gây suy giảm tầng ozon và chất làm ô nhiễm không khí, đất

23

Bảo tồn đa dạng sinh học, hệ sinh thái và cảnh quan tự nhiên: Các loài sinh vật

hoang dã khai thác từ tự nhiên được tiêu dùng, trưng bày hay mua bán phải tuân theo

quy định nhằm đảm bảo việc sử dụng là bền vững; Không được bắt giữ các loài sinh

vật hoang dã, trừ khi đó là hoạt động điều hòa sinh thái Tất cả những sinh vật sống chỉ

được bắt giữ bởi những tổ chức có đủ thẩm quyền và điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc

chúng; Việc kinh doanh có sử dụng các loài sinh vật bản địa cho trang trí và tôn tạo

cảnh quan cần áp dụng các biện pháp ngăn ngừa các loài sinh vật ngoại lai xâm lấn;

Đóng góp ủng hộ cho hoạt động bảo tồn đa dạng sinh học, bao gồm việc hỗ trợ cho các

khu bảo tồn thiên nhiên và các khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao; Các hoạt động

tương tác với môi trường không được có bất kỳ tác hại nào đối với khả năng tồn tại của

quần xã sinh vật, cần hạn chế, phục hồi mọi tác động tiêu cực lên hệ sinh thái cũng như

có một khoản phí đóng góp cho hoạt động bảo tồn

Các tiêu chí là một phần phản ứng của cộng đồng du lịch với những thách thức toàn cầu của

Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc Xóa đói giảm nghèo và phát triển bền

vững môi trường - bao gồm cả biến đổi khí hậu - là những vấn đề liên ngành chính được giải

quyết thông qua các tiêu chí

III Tổng quan về tỉnh Đồng Nai

1 Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên tỉnh Đồng Nai

1.1 Vị trí địa lý

Đồng Nai có vị trí địa lý từ 100 22’ 30’’ đến 110 36’ vĩ Bắc và 1060 4’ 15” đến

1070 10’ kinh Đông, giao thoa giữa cao nguyên Trung bộ và đồng bằng Bắc bộ; phía

Đông giáp tỉnh Bình Thuận, Bắc giáp Lâm Đồng, Tây Bắc giáp Bình Dương, Bình

Phước; Tây giáp Thành phố Hồ Chí Minh, Nam giáp Bà Rịa – Vũng Tàu Đồng Nai có

1 thành phố (Biên Hòa- đô thị loại II), 1 thị xã (Long Khánh) và 9 huyện (Vĩnh Cửu,

Long Thành, Nhơn Trạch, Thống Nhất, Trảng Bom, Xuân Lộc, Cẩm Mỹ, Định Quán,

Tân Phú); có quốc lộ trực tiếp đến các đô thị trong khu vực, có sân bay Biên Hòa,

đường sắt xuyên Việt qua địa bàn Đồng Nai dài 85 km, gần sân bay quốc tế Tân Sơn

24

Nhất (Tp.HCM) và Tỉnh có định hướng đầu tư xây dựng sân bay quốc tế Long Thành

nối liền các trung tâm thương mại cả nước, khu vực và quốc tế qua đường hàng không;

bến cảng Thị Vải, đủ để giao thương với tàu từ 15-20 ngàn tấn Với vị trí này, Đồng

Nai như là nút giao thông, giao lưu kinh tế - văn hóa trong Vùng kinh tế trọng điểm

phía Nam.[11]

1.2 Địa hình

Địa hình Đồng Nai thuộc dạng địa hình trung du chuyển tiếp từ vùng cao

nguyên (cao nguyên Nam Trung bộ) đến đồng bằng (đồng bằng Nam bộ), khá bằng

phẳng, độ dốc không cao, chỉ 8% đất có độ dốc lớn hơn 150 đến 82,09% đất có độ dốc

nhỏ hơn 80 Độ cao trung bình không quá 100m so với mặt biển, giảm dần từ Đông Bắc

sang Tây Nam

Nhìn chung, có thể phân thành địa hình Đồng Nai thành các dạng tiêu biểu: địa

hình đồng bằng với độ cao trung bình 5 – 10 mét so mặt biển (đồng bằng thấp và đồng

bằng cao), địa hình bậc thềm độ cao trung bình 10 – 45 mét, địa hình đồi 45 – 200 mét,

địa hình đồi núi thấp với độ cao trung bình trên 300 mét; trong đó địa hình đồi được

xem là đặc trưng của Tỉnh

Sự phong phú và đa dạng về địa hình làm cho Đồng Nai có những điều kiện

thuận lợi về tự nhiên để phát triển du lịch Nó thể hiện qua việc phân bố một số lượng

lớn núi, đồi, thác, đảo, cù lao trên địa bàn tỉnh mà trong đó nhiều điểm có giá trị lớn về

mặt kinh tế du lịch Ở góc độ này, có thể nói Đồng Nai rất được thiên nhiên ưu đãi

1.3 Khí hậu

Khí hậu ở Đồng Nai thuộc khu vực Châu Á nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chịu

sự ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam, ngoài ra còn chịu sự chi

phối của khối khí chí tuyến Thái Bình Dương từ tháng 4 đến tháng 10, rõ rệt hai mùa

mưa nắng Mùa khô kéo dài từ 5 đến 6 tháng (từ tháng 12 đến tháng 3 hoặc tháng 4

25

năm sau), mùa khô 6 hoặc 7 tháng (từ tháng 4 hoặc tháng 5 đến tháng 11) Nhiệt độ

trung bình tháng từ 24,1 – 28,70

C

Số giờ nắng trung bình 5,58 – 6,81 giờ/ngày; giờ nắng cao nhất trong mùa khô

không vượt quá 8,4 giờ/ngày Tổng số ngày mưa trong năm từ 84 – 103 ngày (tiêu

chuẩn vùng nhiệt đới 150 – 160 ngày) với tổng lượng mưa trong năm 1.984mm –

2.554mm Phân bố lượng mưa ở Đồng Nai giảm dần từ Bắc xuống Nam Lượng mưa

lớn nhất trên 2.500mm/năm Độ ẩm trung bình năm 81 – 85%, trong mùa khô thấp hơn

trong mùa mưa khoảng 10 – 12%; giữa vùng này với vùng kia có khác nhau nhưng

chênh lệch không lớn

Khí hậu Đồng Nai với chế độ nắng, gió, mưa, nhiệt, ẩm ở tỷ lệ cao, ổn định và

phân bổ khá đồng đều giữa các vùng là điều kiện tốt cho sản xuất nông nghiệp, phát

triển công nghiệp và sinh hoạt văn hóa, du lịch

2 Điều kiện kinh tế - xã hội

2.1 Dân số, lao động

Theo niên giám thống kê 2015 của Cục Thống kê Đồng Nai, dân số toàn tỉnh có

2.218.900 người, mật độ 376,42 người/km2

Trong đó, thành thị là 626.424 người, chiếm 30,72% so dân số cả tỉnh Tỉ lệ gia tăng tự nhiên là 1,1% Sự phân bố dân số

không đều giữa thành thị và nông thôn Tại các huyện, thị xã Long Khánh, dân số

thành thị thấp hơn nông thôn trên 2,6 lần Riêng thành phố Biên Hòa, dân số thành thị

cao hơn ở nông thôn gấp 15,7 lần Vì Biên Hòa là đô thị trung tâm của Đồng Nai, là

khu vực phát triển cao hơn rất nhiều so với các địa phương khác của tỉnh

Ngoài dân số địa phương, hằng năm Đồng Nai đã đón một số lượng lớn dân

nhập cư từ các tỉnh đổ về, chủ yếu là ở các khu công nghiệp lớn như: Nhơn Trạch,

Trảng Bom Tổng lao động tăng trung bình là 14%/năm Lao động có việc làm mới

năm 2015 là 127.367 lao động, tỷ lệ lao động đã qua đào tạo là 60%, và 46% lao động

đã qua đào tạo nghề

26

2.2 Sản xuất công nghiệp, dịch vụ

Công nghiệp, dịch vụ là ngành kinh tế chủ lực trong cơ cấu kinh tế của tỉnh

Đồng Nai, góp phần đáng kể vào mức tăng trưởng kinh tế hàng năm Chủ yếu là doanh

nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, phân bố tập trung tại Biên Hòa, Nhơn Trạch, Trảng

Bom… giúp giải quyết một số lượng lớn lao động tại chổ và lao động nhập cư Ước

thực hiện giá trị sản xuất công nghiệp năm 2015 là 760.274 tỷ đồng, tăng 14,1% so với

năm 2014

Ngành dịch vụ tiếp tục phát triển, đáp ứng ngày càng tốt nhu cầu sản xuất, kinh

doanh Ước thực hiện giá trị tăng thêm ngành dịch vụ năm 2015 là 24.465,4 tỷ đồng,

tăng 14,1 % so với năm 2014

2.3 Sản xuất nông lâm nghiệp thủy sản

Với điều kiện quỹ đất rộng, có nhiều hàm lượng phù sa cao, khí hậu điều hòa,

đủ nước tưới quanh năm và chính sách áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất đã

làm ngành chăn nuôi và trồng trọt tăng trưởng ở mức cao Tổng số lượng đàn gia cầm,

gia súc năm 2015 tăng 36,2% so với năm 2014 Ước thực hiện giá trị sản xuất nông,

lâm, thủy sản năm 2015 là 8.874tỷ đồng

Diện tích gieo trồng năm 2015 là 314.327 ha Diện tích cây lương thực tăng

1,01 lần, diện tích cây công nghiệp ngắn ngày (rau, đậu các lọai) giảm bình quân

khoảng 1500 ha Ngoài ra các loại cây lâu năm như điều, cà phê, cây ăn trái đang từng

bước sử dụng giống mới, cho năng suất cao hơn

2.4 Lĩnh vực thương mại

Hoạt động xuất khẩu trong tỉnh phát triển mạnh Thời kỳ 2013 -2015, kim ngạch

xuất khẩu trên địa bàn tăng bình quân 12%/năm Kim ngạch xuất khẩu từ 1,48 tỷ USD

năm 2013 tăng lên 2,45 tỷ USD vào năm 2015; trong đó, khu vực có vốn đầu tư nước

ngoài chiếm tỷ lệ trên 90% kim nghạch xuất khẩu

27

Kim ngạch nhập khẩu năm 2015 là 16.200.4 triệu USD, tăng 9,4% so với năm

2014, chủ yếu do nhập khẩu nguyên vật liệu và thiết bị phục vụ sản xuất

Thu ngân sách khu vực dịch vụ năm 2015 là 132.216 tỷ đồng, tăng 6% so với

năm 2012, tạo điều kiện tăng chi hàng năm cho đầu tư phát triển

2.5 Giáo dục đào tạo

Có trường đại học Đồng Nai đào tạo đội ngũ giáo viên tại chổ cho tỉnh Bên

cạnh đó, các trường đại học khác như : Đại học Lạc Hồng, Cao đẳng nghề số 8, cao

đẳng nghề Lilama… đào tạo đầy đủ các ngành, nghề (trung bình khoảng 10.000

người/năm) phục vụ cho nhu cầu về mặt nhân lực Số sinh viên Đại học, Cao đẳng là

260/ 1 vạn dân Đáp án đủ nhân lực có trình độ cho địa phương

2.6 Y tế, chăm sóc sức khỏe

Mạng lưới y tế cơ sở đến năm 2015 toàn tỉnh có 15 bệnh viện (trong đó có 6

bệnh viện huyện), 163 trạm y tế xã phường, 10 phòng y học dân tộc và 13 cơ sở khám

chữa bệnh khác Tỷ lệ xã, phường, thị trấn có bác sĩ đạt 83,43% năm 2014 và 95,7%

năm 2015 Riêng các huyện Tân Phú, Xuân lộc, Nhơn Trạch, tỷ lệ này là 100% Số

giường bệnh là 23,5 giường/ 1 vạn dân, 6,5 bác sĩ/ 1 vạn dân Số cán bộ y tế nhà nước

từ 3.735 người năm 2010 đã lên đến 3.836 người trong năm 2013, tăng 27%, trong đó

tỷ lệ bác sĩ bình quân tăng 22,4%/năm

Ngành y tế đáp ứng tốt yêu cầu khám chữa bệnh cho người dân, tỷ lệ chết giảm

từ 0,32% xuống còn 0,16% năm 2015.

2.7 Văn hóa thông tin - thể thao

Nhiều công trình văn hóa đã được đầu tư, tôn tạo và xây dựng mới như Lăng mộ

Trịnh Hoài Đức, Đài kỷ niệm Biên Hòa, đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh, đền thờ Nguyễn

Tri Phương, di tích Trung ương cục miền Nam, tượng đài Chiến thắng sân bay Biên

Hòa, tượng đài đặc công rừng Sác, đền thờ liệt sĩ Nhơn Trạch, tượng đài đặc công

28