Tôi chỉ một con chim bé nhỏ Vứt trong lồng con giữa một lồng to Chuyển đời quay theo tiếng gọi tự do Tôi chỉ một giữa muôn người chiến đấu Vẫn đứng thẳng trên đường đầy lửa máu. Chân kiê[r]
Trang 1 Trang chủ
About
01/03/2008
Các tập thơ Tố Hữu – Từ ấy
Posted by tohuu under Tư liệu | Thẻ: từ ấy , thơ , Tư liệu |
[2] Comments
-TỪ
ẤY-Giới thiệu: Tập thơ Từ ấy (1937- 1946) là chặng đường đầu mười năm thơ của Tố Hữu Tập thơ
gồm ba phần: Máu lửa, Xiềng xích và Giải phóng tương ứng với ba chặng đường trong mười nămđầu hoạt động của người thanh niên cách mạng Tố Hữu Nội dung chủ yếu là thể hiện cái tôi trữ tình của nhà thơ, yêu thương những con người lao khổ, khơi dậy ở họ tinh thần đấu tranh và tin tưởng ở tương lai; thể hiện tinh thần đấu tranh bất khuất của người chiến sĩ cộng sản; là tiếng reo vui khi đất nước được giải phóng Dù còn những hạn chế nhưng vẫn thể hiện được giọng điệu thiết tha, sôi nổi, chân thành và tràn đầy chất lãng mạn
Đời lạt mùi và đau đớn bất công
Là để việc cho đời xuân sức khoẻKiêu hãnh chút, bạn đời ơi, tuổi trẻSay tương lai là tuổi của anh hùng!
Đứng lên đi, xây dựng cuộc đời chungNắm tay sắt quyết đồng tâm lật đổ
Cả chế độ hung tàn gây thống khổ
Và tị hiềm, và gian dối điêu vong!
Đứng lên đi, hởi tuổi trẻ xung phongSóng cách mạng đang gầm rung thế giới!
Trang 2Xuân bước nhẹ trên nhành non lá mớiBạn đời ơi, vui lắm, cả trời hồng!
(Xuân 1939)
ĐỜI THƠ
(Tặng Lung)Một đêm nữa, rồi thôi ra ngục tối
Mà lòng anh sao vẫn nặng trăm chiềuNgoài song giăng, trăng sáng biết bao nhiêu
Mà anh thấy trời đen như vực thẳm!Mừng lo đó, cuốn trăm vòng rối rắmHết tù nhưng đời vẫn lắm xiềng gông!
Ừ mai đây, chân lại sẽ thong dongThân rảnh nhẹ không vướng còng xích nữaAnh lại sẽ trở về đeo kiếp thợSống hôm nay chẳng biết có ngày maiHai bàn tay, ấy đó cả gia tài!
Anh lại sẽ lần hồi đi bán dạo
Bao tuỷ máu, mua ngày hai bữa gạoVới quanh năm, đôi bộ áo quần xanh.Thế rồi sao, còn vợ với con anh ?Trong mí mắt, cảnh gia đình hiện tớiAnh lại thấy ổ nhà tranh rách rướiNgoài ngoại ô, rác bẩn như chuồng heoNằm soi lưng lở lói dưới ao bèo.Đây là góc buồng xưa trong bóng tối
Có tiếng khóc nghe sao buồn nhức nhốiMột đứa con ghẻ mụn bám đen ruồiĐang chao mình tấp tểnh đẩy tao nôi
Cứ đeo theo mà chắp nối dòng ngàyChỉ trôi tới một vũng lầy biết trướcRồi sẽ chết, ôi vô duyên vô phướcNgựa khô hơi quỵ gối bên đường trường!Chừ sao đây! Về ấp lại tình thương
Để lưng vợ tạm nương ngày tháng lạnhCon đỡ đói tới khi vừa mạnh cánhKhỏi dầm sương dãi nắng kiếp lang thang ?Chừ sao đây! Kéo cờ trắng đầu hàngHay chuyển sức trăm cân đầu búa sắt
Trang 3Gạt phăng hết những tình duyên nhỏ nhặt
Để tay ghì riết chặt khối đời to ?
Chết con ta ? Nhưng sống vạn đời thơ
Ừ chúng cũng là con ta đó cả
Vợ ta chết ? Nhưng sống muôn em ảNhà ta tan ? Nhưng sống vạn gia đình.Không, phải hy sinh, phải nhất thiết hy sinhLòng vô sản phải mang tình nhân loạiChí đã quyết ra đi là tiến mãi!
Ngoài song giăng, đêm đã biến từ nào
Có con nhồng đâu đó hót trên caoMây ửng đỏ ở ven trời xa rộng…(Xà lim Quy Nhơn, tháng 10-1941)
ĐÊM GIAO THỪA
Đêm nay pháo nổ giao thừa
Mà người chiến sĩ không nhà còn điTruông dài, bãi rộng, đồng khuyaNgười đi như chẳng nhớ gì tết xuânNgười đi quên hết gian truân
Say mê như một dân quân trên đườngXóm làng phảng phất quê hươngNước non man mác tình thương mặn nồngSong trong mưa gió lạnh lùng
Tái tê chân cũng ngại ngù bước gieoNép lưng vào miếu tranh nghèoNao nao lòng lại mơ theo cờ hồng
(Xuân 1943)
ĐÔNG
Đêm nay gió biển đông về
Mùa thu chừng đã tái tê đất trờiNon quanh chừng đã lạnh rồi
Rừng sâu run rẩy, xa vời tiếng rung
Sân lao mấy cội vông đồng
Lá cành xao xác, buồn đông não nềMột mình nằm tựa đêm nghe
Lạnh lùng gió lọt vào khe cửa buồng
Mền không mà chiếu cũng khôngMột mình trơ trọi giữa phòng xà linhNằm nghe mình chuyện với mìnhMênh mông nhớ bạn, gởi tình trăm phương…
Trang 4(Lao Bảo, tháng 12-1940)
ĐÔNG KINH NHUỘM MÁU
(Tặng những người đàn bà Nhật chết trên đường sắt Đông Kinh)
Nhật hoàng! Nhật hoàng!
Trên ngai vàng chễm chệUất hận của Phù Tang
Đã vang cùng sóng bể!
Trong lầu son lộng lẫyPhe phẩy quạt ngà xinhNghe không ngươi huyết chảyTrên đường sắt Đông Kinh ?
Nghe không ngươi lời van
Từ đáy lòng tha thiết:
- Thôi bàn tay hung tànBắt chồng con ta chết
Biết bao nhiêu quả phụNhăn trán nhìn va-gôngBao nhiêu nàng ủ rũRun rẩy đứng trông chồng!
Bỗng lay động ngàn binhCòi tàu vang tiếng thét
Và đoàn xe rùng mìnhSắp lăn vào cõi chết
Và khối người kinh hãiXúc động bởi tình thươngNhư một đoàn hổ dạiCùng tuôn đổ ra đường
Tung cao mulôn bàn tayNhững bàn tay rối loan:
- Hỡi thiên tử cao dày
Trang 5Thiên hoàng trong cung điệnLạnh ngắt, nghe gì đâu ?
Đi, bạn ơi, đi! Sống đủ đầySống trào sinh lực, bốc men saySống tung sóng gió thanh cao mớiSống mạnh, dù trong một phút giây
Đi, bạn ơi, đi! Cả cuộc đời
Của ta nào chỉ của ta thôi!
Đã vay dòng máu thơm thiên cổPhải trả ta cho mạch giống nòi!
Trả hết, không quyền tiếc mảy mayTrả ngay không hề khất rày maiNước non rên xiết trong xiềng xích
Đã giục ta ra giữa chiến đài!
Và vạn anh hùng trên gió mây
Và nghìn thế hệ tới sau đâyĐương nhìn ta đó! Đi đi bạnCất nhẹ thân lên giữa phút này
Nỗ lực bình sinh diệt địch cừuChúng ta nào phải lũ phiêu lưuTùng bừa sinh ạng lên đùa bỡnVới gió mây như đứa thả diều
Ta đã đi, là ta quyết đi!
Đạp bằng trở lực, vượt gian nguyNgực còn thoi thóp, tim còn đậpCòn nghiến răng giương thẳng nghĩa kỳ!
Trang 6ĐI ĐI EM
Rứa là hết! Chiều ni em đi mãiCòn mong chi ngày trở lại Phước ơi!Quên làm sao, em hỡi, lúc chia phôiBởi khác cảnh, hai đứa mình nghẹn nói
Em len lét, cúi đầu, tay xách gói
Áo quần dơ, cắp chiếc nón le teVẫn chưa thôi, lời day dứt nặng nềHàng dây tiếng rủa nguyền trên miệng chủ!
Biết không em, nỗi lòng anh khi đó ?
Nó tơi bời đau đớn lắm em ơi!Bàn chân em còn luyến tiếc không rờiNơi em đã cùng anh vui phút chốc
Những đêm tối, anh viết bài em họcCho em quên bớt nỗi nhọc ban ngàyNơi bao nhiêu âu yếm tuổi thơ ngâyAnh đã trút cho lòng em tất cả!
Em ngoái cổ nhìn anh ta chỉ trảThầm cho nhau đôi mắt ướt ly sầu!Biết làm sao, em hỡi, nói cùng nhau ?Tiếng chưởi mắng vẫn phun hoài, nhục nhã!
Thì em hỡi! Đi đi, đừng tiếc nữa!Ngại ngùng chi ? Nấn ná chỉ thêm phiền!
Đi đi em, can đảm bước chân lên
Ừ đói khổ đâu phải là tội lỗi!
Anh mới hiểu: càng ngậm ngùi khổ tủiCàng dày thêm uất hận của lòng taNuôi đi em, cho đến lớn, đến giàMầm hận ấy trong lồng xương ống máu
Để thêm nóng mai kia hồn chiến đấu
Mà hôm nay anh đã nhóm trong lòng!
(Huế, 2-1938)
BA TIẾNG
Nghĩa đời trong ba tiếng:
Máy điện giục gầm gù
Chuông đạo hát vô tư
Trang 7Kiểng tù khua gắt gỏng
Mỗi tiếng riêng một giọngMỗi giọng riêng một lời
Máy bảo: “Đổ mồ hôi
Hay dầu sôi nước mắt
Rã rời tay cũng mặc
Mi phải suốt đời mi
Làm nữa, phải làm đi
Không một giây ngừng nghỉ”.Chuông khuyên, lời uỷ mị:
“Con, nhận khổ đời con
Để nhẹ thoát linh hồn
Thiên đàng trong nhẫn nhụcOán thù là địa ngục
Cười vui theo gió quên”
Và kiểng doạ: “Nằm yênPhải cúi đầu khuất phục
Đây thành lao cửa ngục
Đây xiềng xích, gông cùmĐây mũi sũng, làn gươmChết, nếu mi đòi sống”
Kiểng tù khua gắt gỏng
Máy điện giục gầm gừ
Chuông đạo hát vô tư:
Nghĩa đời trong ba tiếng.(Xà lim Quy Nhơn, tháng 8-1941)
BÀ MÁ HẬU GIANG
Trời Hậu Giang, tù và dậy rúcPhèng la kêu, trống giục vang đồngĐường quê đỏ rực cờ hồngGiáo lê sáng đất, tầm vông nhọn trờiQuyết một trận, quét đời nô lệQuăng máu xương, phá bẻ xiềng gông!
Hỡi ôi! Việc chửa thành côngHôm nay máu chảy đỏ đồng Hậu GiangGiặc lùng, giặc đốt xóm làngXác xơ cây cỏ, tan hoang cửa nhàMột vùng trắng bãi tha maLặng im, không một tiếng gà gáy trưa
Có ai biết, ai ngờ trong đóCòn chơ vơ một ổ lều conĐạn bom qua, hãy sống cònNúp sau lưng rộng một hòn đá to
Có ai biết trong tro còn lửa
Trang 8Một má già lần lữa không đi
Ở đây sóng gió bất kỳ
Má ơi, má ở làm chi một mình ?Rừng một dải U Minh tối sớm
Má lom khom đi lượm củi khôNgày đêm củi chất bên lò
Ai hay má cất củi khô làm gì?Hay má lẫn quên vì tuổi tácHay má liều một thác cho yên ?
Bỗng đâu một buổi mai lênTrên đường quê ấy qua miền nghĩa quân
Một tán quỷ rần rần rộ rộ
Mắt mèo hoang, mũi chó, râu dêSúng trường nhọn hoắt lưỡi lêKhét nồng khí chết, tanh dề máu oan!Chúng rảo bước Lính quan nện gótMắt nhìn quanh lục mót dạng ngườiĐồng không, lạnh vắng, im hơiChỉ đôi bóng quạ ngang trời loáng quaÁch là! Thằng quan ba dừng bướcRút ống dòm, và ngước mắt nheo
Xa xa, sau lớp nhà xiêu
Một tia khói nhỏ ngoằn ngoèo bay lên…
Hắn khoái trá cười điên sằng sặcNhe hàm răng sáng quắc như gươmVẫy tay lũ tớ gườm gườm
Như bầy chó đói chực chồm miếng ăn.Rồi lặng lặng bước chân hùm sóiTiến dần lên tia khói, vây quanh…
Má già trong túp lều tranhNgồi bên bếp lửa, đun cành củi khôMột mình má, một nồi to
Cơm vừa chín tới, vùi tro, má cười…
Chết! Có tiếng gì rơi sột soạt ?
Má già run, trán toát mồ hôiChạy đâu ? Thôi chết, chết rồi!Gót giày đâu đã đạp rơi liếp mành.Một thằng cướp, mắt xanh mũi lõĐốc gươm dài tuốt vỏ cầm tayRung rinh bậc cửa tre gầyNghênh ngang một ống chân đầy lối đi!
Hắn rướn cổ, giương mi, trơn mắtNhư hổ mang chợt bắt được mồiTrừng trừng trông ngược trông xuôiTrông vào bếp lửa: Một nồi cơm to.Hắn rống hét: “Con bò cái chết!Một mình mày ăn hết này sao ?
Trang 9Đừng hòng che được mắt tao
Khai mau, du kích ra vào nơi đâu ?Khai mau, tao chém mất đầu!”
Má già lẩy bẩy như tàu chuối khô
Má ngã xuống bên lò bếp đỏ
Thằng giặc kia đứng ngõ trừng trừng
Má già nhắm mắt, rưng rưng
“Các con ơi! ở trong rừng U Minh
Má có chết, một mình má chếtCho các con trừ hết quân Tây!”Thằng kia bỗng giậm gót giày
Đạp lên đầu má: “Mẹ mày, nói không?”Lưỡi gươm lạnh toát kề hông
“Các con ơi! Má quyết không khai nào!”Sức đâu như ngọn sóng trào
Má già đứng dậy, ngó vào thằng Tây
Má ơi, con đã nghe lời má kêu!Nước non muôn quỷ ngàn yêuCòn in bóng má sớm chiều Hậu Giang
(Đầu năm 1941)
CHIỀU
Lão ngồi bên cửa sổ
Trong nắng nhạt chiều thu
Còng lưng đan chiếc rổ
Mai bán lấy vài xu
Bàn tay khô lẩy bẩy
Kéo mũi lạt tre vàng
Theo điệu buồn run rẩy
Trên làn môi khô khan
Cho tới khi chiều tắt
Đôi ngọn lá vàng rơi
Vô tình qua trước mắt
Lão buông lạt trông trời
Từ lâu như thế mãi
Vẫn không nói không cười
Trang 10Lão ngồi đan chậm rãi
Hy vọng của ngày mai…(Huế tháng 10-1938)
CON CÁ CHỘT NƯA
Năm sáu ngày mệt xỉuThuốc làm khuây mấy điếuVài ba hớp nước trongSuy nghĩ chuyện bao đồngVẫn không ngoài chuyện đói.Đầu sân, canh bốc khóiChén cá nức mùi thơmLên họa với mùi cơmSao mà như cám dỗ!Muốn ngủ mà không ngủCái bụng cứ nằn nì:
“Ăn đi thôi, ăn đi”Chết làm chi cho khổ!”Nghe hắn thầm quyến rũTôi đỏ mặt bừng tai:
“Im đi cái giọng màyTao thà cam chịu chết!”Hắn nằm im đỡ mệtRồi tha thiết van lơn:
“Đời mới hai mươi xuânChết làm chi cho khổ!”Hắn nói to nói nhỏ
Kể lể chuyện đê hènTôi vẫn cứ nằm yênHắn liền thay chiến thuật:
“Thôi thì thôi: cứ vậtNhưng phải ráng cầm hơiTheo với bạn với đờiCho đến ngày kết qủa
Ăn đi vài con cáNăm bảy cái chột nưa
Có ai biết ai ngờ?Thế vẫn tròn danh dựKhông can chi mà sợ
Có hôi miệng hôi mồmCòn có nước khi hômUống vô là sạch hết!”Lần này tôi thú thiệt:Lời hắn cũng hay hay
Lý sự cũng đủ đầyNghe ra chừng phải quá!
Ăn đi vài con cáNăm bảy cái chột nưa
Có ai biết, ai ngờThế vẫn tròn danh dự
Trang 11Nhưng mà tôi lưỡng lựSuy nghĩ rồi lắc đầu
Đành không ai biết đâuVẫn không làm thế được!
Từ khi chân dấn bướcTrên con đường đấu tranhTôi sẵn có trong mìnhĐôi mắt thần: chủ nghĩa
Đã đứng trong đoàn thểBềnh vực lợi quyền chungSống chết có nhau cùngKhông được xa hàng ngũKhông thể gì quyến rũMua bán được lương tâmDanh dự của riêng thân
Là của chung đồng chíPhải giữ gìn tỉ mỉ
Như tròng mắt con ngươiĐến cạn máu tàn hơi
Không xa rời kỉ luật
Phải trải lòng chân thậtKhông một nét quanh coKhông một bóng lờ mờKhông một nhăn ám muội!Bụng nghe chừng biết tội
Từ đó hết nằn nì
Không dám thở than chi
Và tôi cười đắc thắng
CON CHIM CỦA TÔI
Nó chết rồi, con chim của tôiCon chim sẻ sẻ mới ra đờiHôm qua nó hãy còn bay nhảyChỉ một ngày giam, đã chết rồi!
Tôi muốn cô đơn dịu bớt sầuNên tôi yêu nó có gì đâu!Tình thương vô ý gây nên tộiTôi đã tù, sao bắt nó tù ?
Sao nỡ dù trong giây phút thôiBắt con chim nhỏ hận câm lờiSao không trả nó về mây gióCho nó say sưa uống ánh trời ?
Tôi dẫu dành cơm mớm nó ăn
Đủ làm sao được: thiếu không gian!Sao tôi không hiểu, sao không hiểu ?
Để tội tình chưa, nó chết oan!
Trang 12(Xà lim số 1, lao Thừa Thiên | tháng 5-1939 )
DẬY MÀ ĐI
Dậy mà đi! Dậy mà đi!
Đừng tiếc nữa, can chi mà tiếc mãi ?
Ai chiến thắng mà không hề chiến bại
Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần ?Huống đường đi còn lắm bước gian truânĐây chưa phải trận sau cùng chiến đấu!Thì đứng dậy, xoa tay và tự bảo:Chỉ còn đây sức lực hãy còn đây!Lòng không nghèo tin tưởng ở tương laiChân có ngã thì đứng lên, lại bước.Thua ván này, ta đem bầy ván khác,
Có can chi, miễn được cuộc sau cùngDậy mà đi, hy vọng sẽ thành côngRút kinh nghiệm ở bao lần thất bại:Một lần ngã là một lần bớt dại
Để thêm khôn một chút nữa trong người.Dậy mà đi, hỡi bạn dân nghèo ơi!
(Tháng 5-1941)
DỬNG DƯNG
Du khách bảo đây vườn kín đáoVới hương dìu dịu, ý ngàn xưaThời mây xanh nhạt màu hư ảoĐây xứ mơ màng, đay xứ thơ…
Cô gái thẫn thờ vê áo mỏng,
Nghiêng nghiêng vành nón dáng chờ aiVen bờ sông phẳng con đò mộng
Lả lướt đì về trong gió mai…
Thành quách trăm năm sầm mặt lạnhNgọn cờ uể oải vật vờ lay
Lâu đài đường bệ màu kiêu hãnh
Áo gấm hài nhung cánh phượng bay
Ta nện gót trên đường phố HuếDửng dưng không một cảm tình chiKhông gian sặc sụa mùi ô uế
Mà nước dòng Hương mãi cuốn đi…
Ý chết đã phơi vàng héo úa
Mùa thu lá sắp rụng trên đường
Mơ chi ảo mộng ngàn xưa nữa ?Cây hết thời xanh đến tiết vàng!
Trang 13Ai tưởng ngàn năm nương đất ấyMầm non thêm nhựa, lá thêm tươi
Ôi mỉa mai hồn ta chỉ thấyRêu hèn sống gửi nhánh khô thôi
Ai tưởng thiên đường sao nhấp nhánhTài hoa tinh kết, ngọc long lanh
Ta chỉ thấy nơi đây mồ lạnhChôn linh hồn đắm đuối hư danh.(Huế, tháng 5-1938)
GIỜ QUYẾT ĐỊNH
Không thể nữa, lưng chừng hay tính toánTrọn đời ta rút gọn ở giờ này.Bão đã rốc thổi già trên biển loạnSống là đây mà chết cũng là đây
Không thể nữa, lơi chèo hay quay láiĐằng sau kia còn bãi cát nào đâu ?Chỉ ghê gớm núi chồm trên sóng dạiChực quăng ta vào mỏm đá nhô đầu
Không thể nữa cầu xin êm gió nước:Gió vô tri và nước cũng điên cuồngPhật vẫn lặng như ngàn năm thủa trước
Và Trời hay Thiên chúa chỉ hư không
Không thể nữa, không bao giờ được nữa!Đoàn ghe ta chỉ sống ở trăm tayBão cố xé cho đoàn ta tan rãThì mau lên, riết chặt mối ngàn dây!
Xích sát lại, cập kề nhau vững chắcDầu sóng tung hay gió quật thâm người
Da rét, mặc! Tả tơi quần áo, mặcPhải gắng lên: mỗi đứa chúng mình ơi!
Tay bình tĩnh cứ ghìm ôm vững láiCòn bao nhiêu cứ cắm cổ bơi chèoKhông một tiếng thở dài buông rã rợiKhông một lời để chán nản thầm gieo!
Dầu phải chết một phần ta, cứ chết!Không kêu ca, không tiếc hối, than phiền.Quyết không để cả đoàn tan nát hết.Bạn thuyền ơi! Nỗ lực bơi chèo lên!
Trang 14Này đây anh một bức tranh gần gũi:
Nó thô sơ? Có lẽ Nhưng trung thành
Nó tầm thường? Nhưng chính bởi hồn anhChê chán kẻ bị đời vui hắt hủi
Hai đứa bé cùng chung nhà một tuổiCùng ngây thơ, khờ dại, như chim conBụi đời dơ chưa vẩn đục hồn nonCùng trinh tiết như hai tờ giấy mới
Ồ lạ chửa! Đứa xinh tròn mũm mĩmCười trong chăn và nũng nịu nhìn me.Đứa ngoài sân, trong cát bẩn bò lêGhèn nhầy nhụa, ruồi bu trên môi tím!
Đứa chồm chập vồ ôm li sữa trắngRồi cau mày: “Nhạt lắm! Em không ăn!”.Đứa ôm đầu, trước cổng đứng treo chânChờ mẹ nó mua về cho củ sắn!
Đứa ngây ngất trong phòng xanh mát rượiĐây ngựa nga, đây lính thổi kèn Tây.Đứa kia thèm, giương mắt đứng nhìn ngâyKhông dám tới, e đòn roi, tiếng chưởi!
Vẫn chưa hết những cảnh đời đau khổNhưng kể làm chi nữa, bạn lòng ơi!Hai đứa kia như sống dưới hai trờiChỉ khác bởi không cùng chung một tổ:
Đứa vui sướng là đứa con nhà chủ
Và đứa buồn, con mụ ở làm thuê.(Huế, tháng 10-1937)
HỒ CHÍ MINH
Hồ Chí MinhNgười lính già
Đã quyết chiến hy sinh
Trang 15Cho Việt Nam độc lậpCho thế giới hoà bình!
Người đã sống nǎm mươi nǎm vũ bão
Vì nhân loạiNgười quyết dâng xương máu
Vì giang sơnNgười quyết dứt gia đình!
Hồ Chí MinhNgười đã quyếtMặc phong ba giá tuyếtMặc gươm súng xiềng gông
Làm tên quân cảm tử đi tiên phong
Đánh trăm trận, thề trăm phen quyết thắng!Bao thất bại dẫu xát lòng cay đắng
Hồn vẫn tươi vui, thơm ngát tình đời
Bước trường chinh dầu mỏi gối khan hơiTim gang thép vẫn bừng bừng lửa chiến
Cờ đã phất, phải gương cao quyết tiến! Người xông lên
Và cả đoàn quân, thừa huyết khí thanh niênRập bước tiến bên người Cha anh dũng
Tiếng Người thétMau lên gươm lắp súng!
Và cả đoàn quân
Đã bao nhiêu nǎm tháng trải phong trầnMắt sáng quắc tay xanh loè mã tấu
Vụt ào lên quyết hy sinh chiến đấu
Diệt cường quyền!
Ôi sức mạnh vô biên!
Hồ Chí MinhHỡi ngọn đuốc thiêng liêng
Trên đầu ta, ngọn cờ dân tộc
Trǎm thế kỷ trong tên Người: Ái Quốc
Bạn muôn đời của thế giới đau thương!
Chúng tôi đâyLớp con cháu trên đường
Gươm tuốt vỏ, súng cầm tay, xốc tới
Ngọn cờ đỏ sao vàng bay phấp phới
Nước non Hồng vang dội Tiến quân ca
Hồ Chí MinhNgười trẻ mãi không già!
(26-8-1945)
HI VỌNG
Liên Xô nở trước đời tôi ba tuổi
Hai mươi xuân gội nhựa ướt đầu xanh
Có bao nhiêu đem khởi cuộc hành trình
Trang 16Tôi chất cả vào rương còn lưng lẻo
Ồ vui quá! Rộn ràng trên vạn nẻoBốn phương trời và sau dấu muôn chânCũng như tôi, tất cả tuổi đương xuânChen bước nhẹ trong gió đầy ánh sángTay hái sắc giầu như trăm móng rángĐường thơm tho như mật bộng trưa hèKhông gian hồng như giấc mộng đê mêTim bồng bột hát những lời âu yếm…
Anh, bước lại cùng tôi, ta sẽ nếmBên đường đây, đôi ba trái ngọt hiềnVui ăn đi! Có lẽ một bà tiên
Đã để đó cho những hồn thanh khiếtKhoan khoái chút như trong ba bữa tếtRồi đứng lên, ta lại bước vang đườngToả đầy nơi hơi mát của muôn sương
Và của gió nhịp tưng bừng linh hoạt!
Cứ như thế, cho tối ngày giải thoát
Cả loài ta Và khi đó Tự nhiên
Sẽ trố nhìn, ngơ ngác, lớp thanh niênXây thế giới cao quá trời xa thẳm
(1-8-1938)
HUẾ THÁNG TÁM
Huế trầm mặc hôm nay sao khác khácNhững mắt huyền ngơ ngác hỏi thầm nhauChân nôn nao như khách đợi mong tàuBước dò bước, không biết sau hay trước?Tim hồi hộp, vì sao? Ai hen ước;
Ai đang về? Dáng đó thấp hay cao?Mắt sáng ngời, như lửa hay như sao?Người hay mộng? Ngoài vào hay trong tới?Giáng từ trên hay là vươn từ dưới?Huế xôn xao lo lắng, những đêm mơKhát khao hoài, như cô gái mong chờSau cửa hé, người yêu chưa biết mặt…Trên hương giang mênh mang đò lạnh ngắtTiếng đàn im Ca kỹ nép phương nào?Trăng thì thầm chi với sóng lao xao…Đức Kim Thượng đêm nay trong ngọc điệnNgự lên lầu, trông lên cao xao xuyếnMuôn vì sao… Lạnh lẽo thấm hoàng bàoNgười rùng mình, tưởng đứng đỉnh cù laoNổi cô độc giữa gió triều biến động,Đôi gốc đại nghiêng nghiêng tàn lay bóngSầu thâm cung vờ vật dưới chân chầuNgười đứng đây Trăm họ đang về đâu?Đình thần đó, rầu rầu thân lá trắngQuá khứ nặng đè xuống đầu cúi lặng…
Trang 17Một gai vàng không thể thắng cả giang sơn!Lòng muôn dân rần rật lửa căm hờnMáu giải phóng đã sôi dòng nhân loại!Người phải xuống, đến nay, đêm chiến bại
Để toàn dân chiến thắng giữ ngôi son!Người phải lui, cho Dân tiến, Nước cònDân là chủ, không làm nô lệ nữa!
Hãy mở mắt: Quanh hoàng cung biển lửa
Đã dâng lên, ngập Huế đỏ cờ sao
Mở mắt trông: Trời đất bốn phương chàoMột dân tộc đã ào ào đúng dậy!
Chừ đây Huế, Huế ơi! Xiềng gông xưa đã gãyHãy bay lên! Sông núi của ta rồi!
Nước mắt ta trào, búp mí, tràn môi
Cổ ta ré trăm trận cười, trận khóc!
Ta ôm nhau, hôn nhau từng mái tóc
Hả hê chưa, ai bịt được mồm ta?
Ta hét huyên thiên, ta chạy khắp nhà
Ai dám cấm ta say, say thần thánh?Ngực lép bốn nghìn năm, trưa nay cơn gió mạnhThổi phồng lên Tim bỗng hóa mặt trời
Có con chim nào trong tóc nhảy nhót hót chơiHa! Nó hót cái gì vui vui nghe thiệt ngộGió gió ơi! hãy làm giông làm tố
Cuốn tung lên cờ đỏ máu thơm tơiVàng vàng bay, đẹp quá, sao sao ơi
Ta ngã vật trong dòng người vuộn thác
Ôi thiên đường! Tai miên man lắng nhạc
Từ muôn phương theo gót nện rầm rầmViệt Nam! Việt Nam! Việt Nam muôn năm!
(1945)
KHI CON TU HÚ
Khi con tu hú gọi bầy,
Lúa chiêm đang chín trái cây ngọt dần,Vườn ươm dậy tiếng ve ngân,
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào,Trời xanh càng rộng càng cao,
Đôi con tu hú lộn nhào từng không…
Ta nghe hè dậy bên lòng,
Mà chân muốn đạp tan phòng hè ôi.Ngột làm sao, chết uất thôi,
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu
LAO BẢO