- Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến tay giữa hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 90 o chỉ chiều của lực điện từ... [r]
Trang 1CỦA LỰC ĐIỆN TỪ
I PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Học sinh cần nhớ và nắm được kiến thức về lực điện từ và quy tắc bàn tay trái
1 Lực điện từ
Dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường, không song song với đường sức từ thì
chịu tác dụng của lực điện từ
2 Quy tắc bàn tay trái
- Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến tay
giữa hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 90o chỉ chiều của lực điện từ
Trang 2II VÍ DỤ MINH HỌA
Ví dụ 1 : An đặt khung dây dẫn vào giữa hai cực Nam châm sao cho mặt phẳng khung vuông
góc với đường sức từ (hình vẽ) Sau đó An nối nối khung dây với nguồn điện và dòng điện
chạy qua khung dây dẫn có chiều như trên hình Ở vị trí này của khung dây, thì khung dây có
quay không? Tại sao?
Hướng dẫn giải:
Khung dây không quay
Các lực từ tác dụng lên khung dây được biểu diễn bằng mũi tên màu xanh như hình vẽ Cặp
lực này chỉ có tác dụng kéo dãn khung chứ không có tác dụng làm quay
Ví dụ 2 : Người ta dùng hai sợi chỉ mảnh để treo một đoạn dây dẫn vào giữa hai cực của nam
châm như trên hình vẽ Khi cho dòng điện I (có chiều như hình vẽ) đi qua dây dẫn thì dây dẫn
Trang 3Vì theo quy tắc bàn tay trái thì lực điện từ tác dụng lên dây dẫn có chiều như hình vẽ Dây dẫn
sẽ bị đẩy vào phía trong nam châm
Ví dụ 3 : Người ta dùng hai sợi chỉ mảnh để treo một đoạn dây dẫn vào giữa hai cực của nam
châm như trên hình vẽ Khi cho dòng điện I đi qua dây dẫn thì dây dẫn thì thấy dây dẫn bị đẩy
ra phía ngoài nam châm Chiều của dòng điện qua dây dẫn là chiều nào? Giải thích
Hướng dẫn giải:
Dòng điện có chiều từ trước ra sau
Theo quy tắc bàn tay trái Ta đặt lòng bàn tay hướng về cực Bắc của nam châm, ngón tay chái choãi ra phía ngoài, thì thấy chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa là chiều từ trước ra sau Đó là
chiều dòng điện qua dây dẫn
Trang 4III BÀI TẬP VẬN DỤNG
Câu 1: Chiều của lực điện từ tác dụng lên dây dẫn phụ thuộc vào:
A Chiều của dòng điện qua dây dẫn
B Chiều đường sức từ qua dây dẫn
C Chiều chuyển động của dây dẫn
D Chiều của dòng điện trong dây dẫn và chiều của đường sức từ
Câu 2: Qui tắc bàn tay trái dùng để xác định:
A Chiều của lực điện từ tác dụng lên một đoạn dây dẫn có dòng điện đặt trong từ trường
B Chiều dòng điện chạy trong ống dây
C Chiều đường sức từ của thanh nam châm
D Chiều đường sức từ của dòng điện trong dây dẫn thẳng
Câu 3: Một khung dây dẫn hình vuông có dòng điện chạy qua được đặt trong từ trường của
nam châm Lực từ sẽ làm cho khung dây quay khi:
A Mặt phẳng khung đặt vuông góc với các đường sức từ
B Mặt phẳng khung đặt không song song với các đường sức từ
C Mặt phẳng khung đặt không vuông góc với các đường sức từ
Trang 5A Từ phải sang trái
B Từ trái sang phải
C Từ trên xuống dưới
D Từ dưới lên trên
Câu 5: Hãy chọn câu phát biểu sai trong các câu sau:
A Đoạn dây dẫn có dòng điện đặt trong từ trường và cắt các đường sức từ thì có lực từ tác
dụng lên nó
B Qui tắc bàn tay trái dùng để xác định chiều của lực từ tác dụng lên đoạn dây dẫn có dòng
điện đặt trong từ trường
C Khung dây có dòng điện sẽ quay trong từ trường khi mặt phẳng khung đặt vuông góc với
các đường sức từ
D Khung dây có dòng điện sẽ quay trong từ trường khi mặt phẳng khung đặt không vuông góc với các đường sức từ
Câu 6 : Theo qui tắc bàn tay trái thì chiều từ cổ tay ngón tay giữa hướng theo:
A Chiều đường sức từ
B Chiều dòng điện
C Chiều của lực điện từ
D Chiều của cực Nam, Bắc địa lý
Câu 7 : Phương của lực điện từ và đường sức từ như thế nào? Hãy giải thích
Đáp án:
Lực điện từ và đường sức từ có phương vuông góc với nhau Vì theo quy tắc bàn tay trái thì
đường sức từ vuông góc với lòng bàn tay trái, như vậy đồng thời cũng vuông góc với ngón tay cái (chỉ lực từ) Nên lực điện từ và đường sức từ có phương vuông góc với nhau
Câu 8 : Dòng điện trong đoạn dây dẫn dưới đây có chiều như thế nào? Hãy nêu cách xác định chiều dòng điện trong dây dẫn
Trang 6Đáp án:
Dòng điện hướng từ sau đến trước
Đặt lòng bàn tay trái hứng các đường sức từ, ngón tay cái chỉ hướng xuống dưới thì chiều từ
cổ tay đến ngón tay giữa là chiều dòng điện Như vậy dòng điện hướng từ sau đến trước
Câu 9 : Một dây dẫn được đặt giữa hai cực của nam châm Chiều của lực điện từ tác dụng lên dây dẫn được mô tả như trên hình vẽ Cực A, B của nam châm là cực gì?
Đáp án:
A là cực Nam, B là cực Bắc
Đặt bàn tay trái sao cho cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều dòng điện, ngón tay cái
choãi ra theo hướng lực F Lúc ấy thấy lòng bàn tay úp xuống dưới, nên B là cực Bắc, A là cực
Trang 7Đáp án:
Đặt bàn tay trái sao cho cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều dòng điện (hướng từ sau
ra trước), ngón tay cái choãi ra theo hướng lực F Lúc ấy thấy lòng bàn tay úp xuống dưới, nên
X là cực Nam
Trang 8Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi
về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh
tiếng
xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí