tuần1 tiết 1 tuần1 tiết 1 ngày soạn 2582008 ngày dạy 2882008 dạy lớp 9a6 9a7 ch­¬ng i c¸c thý nghiöm cña men®en bµi1 men ®en vµ di truyòn häc i môc tiªu bµi häc 1 kiến thức hs tr×nh bµy ®­îc môc ®

- Tr×nh bµy ®îc tÇm quan träng vµ t¸c dông cña viÖc sö dông hîp lÝ c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn.. B.?[r]

Các thí nghiệm của menđen

Bài1 Men đen và di truyền học

I Mục tiêu bài học:

1 kiến thức: - HS trình bày đợc mục đích, nhiệm vụ và nghĩa của di truyền học

- Hiểu đợc công lao và trình bày đợc phơng pháp phân tích các thế hệlai của Menđen

- Hiểu và ghi nhớ số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyền học

điểm nào giống bố và mẹ ?

- GV yêu cầu HS trình bày GV

- HS suy nghĩ và đứng lên phát biểu

* Tiểu kết:

- Di truyền là hiện tợng truyền đạt các tínhtrạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ concháu

- Biến dị là hiện tợng con sinh ra khác bố

mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết

Hoạt động 2: II Men den – ngời đạt nền móng cho di truyền học

- GV giới thiệu tiểu sử của Menđen.

- GV yêu cầu HS quan sát hình 1.2 nêu

nhận xét về đặc điểm của từng cặp tính

trạng đem lại

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

Nêu phơng pháp nghiên cứu của

Menđen?

- GV nhận xét bổ sung

- Một HS đọc tiểu sử tr 7 cả lớp theo dõi

- HS quan sát và phân tích hình 1.2 Nêu đợc sự tơng phản của từng cặp tính trạng

- HS đọc kĩ thông tin SGK tr6 , phát biểu câu hỏi

* Kết Luận: SGK tr 6

hoạt động 3:

III Một số thuật ngữ và ký hiệu cơ bản của di truyền học

Mục tiêu : Hiểu đợc các thuật ngữ và ký hiệu của Men đen.

- GV hớng dẫn HS nghiên cứu 1 số thật

ngữ

- GV yêu cầu HS lấy một số ví dụ

- HS tự thu thập thông tin ghi nhớ kiến thức

- HS lấy ví dụ cụ thể

4 Kiểm tra, đánh giá

1.Trình bày nội dung phơng pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen ?

2.Tại sao Menđen lại chọn các cặp tính trạng tơng phản để thực hiện phép lai ?

- HS trình bày và phân tích đợc thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen

- Hiểu và ghi nhớ khái niệm kiểu hình, kiểu gen, thể đồng hợp, thể dị hợp

- Hiểu và trình bày đợc nội dung quy luật phân li

2

- Giải thích kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Menđen.

- GV yêu cầu HS tổng hợp lại

- GV yêu cầu HS nghiên cứu bảng 2

- GVyêu cầu HS tổng hợp kiến thức,

phát biểu nội dung của quy luật phân li

* Tiểu kết :

- Lai hai giống đậu Hà Lan thuần chủng khác nhau về một cặp tính trạng tơng phản F1 đồng tính, F2 có sự phân li tính trạng theo tỉ lệ 3 trội 1lặn

VD:

P Hoa đỏ X Hoa Trắng

F1: Hoa đỏ

F2 : Hoa đỏ : 1 Hoa trắng( Kiểu hình có tỷ lệ 3 trội : 1 lặn )

c Nôi dung quy luật phân li.

- Đại diện nhóm rtút ra nhận xét, các nhóm khác bổ sung

- HS dựa vào hình 2.2 Trình bày thí nghiệm Lớp nhận xét bổ sung

* Tiểu kết:

Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng thì F2 phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội : 1lặn Hoạt động2: II Menđen giải thích kết quả thí nghiệm

- GV giải thích quan niệm thời của

Menđen về di truyền hoà hợp

- GV yêu cầu HS làm bài tập mục

- Đại diện nhóm phát biểu, các nhóm khác

bổ sung

* Tiểu kết: Theo Menđen.

+ Mỗi tính trạng do cặp nhân tố di truyền quy định

+Trong quá trình phát sinh giao tử có sự phân li của cặp nhân tố di truyền

+ Các nhân tố di truyền đợc tổ hợp lại trong thụ tinh

4 Kiểm tra, đánh giá:

- Trình bày thí nghiệm lai một cặp tính trạng và giải thích kết quả thí nghiệm theo Menđen

- Phân biệt tính trạng trội, tính trạng lặnvà cho ví dụ minh họa

Bài 3 Lai một cặp tính trạng.

I Mục tiêu:

- HS hiểu và trình bày đợc nôi dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích

- Giải thích đợc vì sao quy luật phân li chỉ nghiệm đúng trong những điều kiện nhất định

- Nêu đợc ý nghĩa của quy luật phân li dối với lĩnh vực sản xuất

- Hiểu và phân biệt đợc sự di truyền trội không hoàn toàn với di truyền trội hoàn toàn

- Trình bày t duy lí luận nh phân tích, so sánh

- Luyện viết sơ đồ lai

Hoạt động1: III Lai phân tích

- GV yêu cầu HS nêu tỉ lệ các loại hợp

tử ở F2 trong thí nghiệm của Menđen

- Ghi nhớ các khái niệm

- Các nhóm thảo luận, viết sơ đồ lai

- Đại diện nhóm lên viết sơ đồ lai Nhóm khác nhận xét bổ sung

4

-

GV hỏi: Làm thế nào để xác định kiểu

gen của cá thể mang tính trạng trội ?

- GV chốt lại kiến thức

- GV gọi 1 HS nhắc lại khái niệm lai

phân tích

* Tiểu kết:

- Kiểu gen: Là tổ hợp toàn bộ các gen

trong tế bào của cơ thể

- Thể đồng hợp: Kiểu gen chứa cặp gen

+ Nếu kết quả phép lai đồng tính thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen đòng hợp

+ Nếu kết quả phép lai phân tích theo tỉ lệ

1 : 1 thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen dị hợp

HOạt động 2: IV ý nghĩa của tơng quan trội – lặn

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

+ Việc xác định độ thuần chủng của

giống có ý nghĩa gì trong sản xuất ?

+ Muốn xác định giống có thuần chủng

hay không cần phải thực hiện phép lai nào?

- Gv yêu cầu HS phát biểu GV

nhận xét bổ sung

- HS tự thu nhận thông tin và sử lý thông tin

- Thảo luận nhóm, thống nhất đáp án

- Đại diện nhóm phát biểu ý kiến

* Tiểu kết:

- Trong tự nhiên mối tơng quan trôi – lặn

là phổ biến

- Tính trạng trội thờng là tính trạng tốt Cần xác định tính trạng trội và tập trung nhiều gen trội quý vào một kiểu gentạo giống có ý nghĩa kinh tế

Hoạt động 3: V Trội không hoàn toàn

Mục tiêu: Phân biệt đợc hiện tợng di truyền trội không hoàn toàn với trội hoàn toàn.

- GV yêu cầu HS quan sát HS quan sát

hình 3, nghiên cứu thông tin SGK tr12

Nêu sự khác nhau về kiểu hình ở F1, F2

giữa trội không hoàn với thí nghiệm của

Menđen ?

- HS tự thu nhận thông, kết hợp quan sát hình, thảo luận thống nhất câu trả lời

- GV yêu cầu HS phát biểu Gv nhận

xét bổ sung

- GV yêu cầu HS làm bài tập điền từ

- GV yêu cầu HS tổng hợp kiến thức

- Đại diện HS phát biểu nhóm khác nhận xét, bổ sung

- HS điền đợc các cụm từ vào bài tập

* Tiểu kết:

- Trội không hoàn toàn là hiện tợng di truyền trong đó kiểu hình của F1 biểu hiệncủa tính trạng trung gian giữa bố và mẹ, còn F2 có tỉ lệ kiểu hình là 1 : 2 :1

4 Kiểm tra, đánh giá:

Sử dụng câu 4 SGK tr13 Đáp án câu b

Bài tập:Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu cho trả lời là đúng

ậ đậu hà lan,gen A lớn quy định thân cao,gen a quy định thân thấp cho cây thân cao lai với cây thân thấp F1 thu đợc 51% cây thân cao,49% cây thân thấp.Kiểu gen của phép lai trên là:

Kiến thức:- HS mô tả đợc thí nghiệm Lai hai cặp tính trạng của Menđen

- Biết phân tích kết quả thí nghiệm lai hai cặp tính trạng của Menđen

- Giải thích đợc khái niệm biến dị tổ hợp

Kỹ năng: - Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình, rèn luyện phân tích kết quả thí nghiệm

Thái độ: - Giáo dục ý thức yêu thích môn học

II Đồ dùng dạy học:

- Tranh phóng to hình 4 tr 14

- Bảng phụ ghi nội dung bảng 4

III Hoạt động dạy học:

1.ổn định lớp.

2.Kiểm tra bài cũ: Muốn xác định đợc kiểu gen của cá thể mang tính trạng trội cần phải

làm gì ?

3.Bài mới:

Hoạt động1: I Thí nghiệm của Menđen.

- GV yêu cầu HS quan sát hình 4,

nghiên cứu thông tin SGK tr14 Trình

bày thí nghiệm của Menđen

- Từ kết quả thí nghiệm GV yêu cầu HS

- 1 HS trình bày thí nghiệm

6

thí nghiệm.

- GV yêu cầu HS tổng hợp kiến thức

-

* Tiểu kết:

- Lai hai bố mẹ thuần chủng khác nhau về

2 cặp tính trạng tong phản:

P : Vàng, trơn x Xanh, nhăn

F1 Vàng, Trơn Cho F1 tự thụ phấn

F2:

9 vàng trơn

3 vàng trơn

3 xanh trơn

3 xanh nhăn

Kiểu hình F 2 Số

hạt Tỷ lệ kiểu hình F 2

Tỷ lệ cặp tính trạngở F 2

Vàng, trơn

Vàng,nhăn

Xanh,trơn

Xanh,nhăn

315 101 108 32

9 3 3 1

Vàng 315 + 101 416 3

Xanh 108 +32 140 1

Trơn 315 + 108 423 3

Nhăn 101 + 32 133 1

- GV cho HS làm bài tập điền chỗ trống

- Căn cứ vào đâu Menđen cho rằng các

tính trạng màu sắc và hình dạng hạt đậu

di truyền độc lập với nhau ?

- GV nhận xét bổ sung

b Quy luật phân li độc lập.

- Căn cứ vào tỷ lệ kiểu hình ở F2bằng tích

tỷ lệ của các tính trạng hợp thành nó

1- 2 HS nhắc lại nội dung quy luật

*Khi lai cặp bố mẹ khác nhau về hai cặp tính trạng thuần chủng tơng phản,di truyền độc lập với nhau,thì F2có tỉ lệ mỗi kiểu hình bằng tích tỉ lệ của các tính trạng hợp thành nó

Hoạt động 2: II Biến dị tổ hợp

GV yêu cầu HS nghiên cứu lại thi

nghiệm ở F2  Trả lời câu hỏi:

+ Kiểu hình nào ở F2 khác bố mẹ ?

(KH vàng nhăn, xanh trơn)

+ Thế nào là biến dị tổ ?

+ Nguyên nhân biến dị tổ hợp là gì ?

- GV yêu cầu HS phát biểu

- HS nghiên cứu suy nghĩ trả lời câu hỏi

- Đại diện HS phát biểu, HS khác theo dõi nhận xét bổ sung

* Tiểu kết:

- Biến dị tổ hợp là sự tổ hợp lại của các tính trạng của bố mẹ

- Nguyên nhân: Có sự phân li độc lập và

tổ hợp lại các cặp tính trạng làm xuất hiện các kiểu hình khác P

4 Kiểm tra, đánh giá:

Sử dụng câu hỏi 3 SGK

Câu1:Căn cứ vào tỉ lệ kiểu hình ở F2 bằng tích các tỉ lệ của các tính trạng hợp thành

nó ,Men đen đã xác định tính trạng màu sắc và hình dạng hạt di truyền độc lâp với nhau Câu3: b và d

5 Dặn Dò:

- Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 SGK tr16

- Kẻ sẵn bảng 5 vào vở bài tập

Tuần3: tiết5 Ngày soạn: 8/9/2008

- HS hiểu và giải thích đợc kết quả lai hai cặp tính trạng theo quan niệm của Menđen

- Phân tích đợc ý nghĩa của quy luật phân li độc lập đối với chọn giống và tiến hóa

- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình, rèn kĩ năng hoạt động nhóm

II Đồ dùng dạy học:

- Tranh phóng to hình 5 SGK tr17

- Bảng phụ ghi nội dung bảng 5

III Hoạt động dạy học:

1.ổn định lớp.

2.Kiểm tra bài cũ: Muốn xác định đợc kiểu gen của cá thể mang tính trạng trội cần phải

làm gì ?

3 Bài mới:

I Menđen giải thích kết quả thí nghiệm

1 Mục tiêu: HS hiểu và giải thích đ ợc kết quả thí nghiệm theo quan niệm của Menđen

- GV yêu cầu HS nhắc lại tỉ lệ phân ly

từng cặp tính trạng ở F1 ?

- Từ kết quả trên cho ta kết luận gì ?

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

giải thích kết quả thí nghiệp theo quan

niệm của Menđen ?

- HS nhắc lại kết quả tỉ lệ phân li từng cặp tính trạng

- Tại sao ở F2 lại có 16 tổ hợp giao tử ?

- Điền nội dung phù hợp vào bảng ?

- GV yêu cầu HS trình bày

- Menđen cho rằng mỗi cặp tính trạng do một cặp nhân tố di truyền quy định

Do sựkết hợp ngẫu nhiên của 4 loại giao

tử đực và 4 loại giaotử cái F2 có 16tổ hợp giao tử

- HS suy nghĩ trình bày, HS khcá nhận xét bổ sung

II ý nghĩa quy luật phân li độc lập.

1 Mục tiêu: Hiểu đợc ý nghĩa quy luật phân li độc lập đối với chọn giống và tiến

hóa

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

 thảo luận các câu hỏi:

+ Tại sao ở các loài sinh sản hữu tính,

biến dị lại phong phú ?

+ Nêu ý nghĩa của quy luật phân li độc

lập ?

- GV yêu cầu HS phát biểu

- GV yêu cầu HS tổng hợp kiến thức

- HS sử dụng t liệu trong bài để trả lời

- Biến dị tổ hợp có ý nghĩa quan trọng đốivới chọn giống và tiến hóa

4 Kiểm tra, đánh giá:

- Menđen đã giải thích kết quả thí nghiệm nh thế nào ?

- Kết quả một phép lai có tỉ lệ kiểu hình là 3:3:3:1 Hãy xác định kiểu gen của phép lai trên ?

5 Dặn Dò:

- Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK tr19

- Làm bài tập 4

Bảng phụ ghi thống kê kết quả của các nhóm.

III hoạt động dạy học:

a Gieo một đồng kim loại

- Lấy một đòng kim loại, cầm đứng

cạnh và thải rơi tự do từ độ cao xác

định

- Thống kê kết quả mỗi lần rơi vào bảng

6.1

b Gieo hai đồng kim loại

- Lấy hai đồng kim loại, cầm đứng cạnh

và thải rơi tự do từ độ cao xác định

- Thống kê kết quả vào bảng 6.2

- HS ghi nhớ quy trình thực hành

- Các nhóm tiến hành gieo đồng kim loại

* Gieo một đồng kim laọi + Lu ý quy định trớc mặt sấp và ngửa

+ Mỗi nhóm gieo 25 lần, thống kê mỗi lầnrơi vào bảng 6.1

* Gieo hai đồng kim loại: Có thể xảy ra một trong ba trờng hợp:

II Thống kê kết quả của các nhóm

- Tùy theo lớp GV có thể chia lớp thành

Cộng

Cộng lợng

Tỉ lệ %

- Kết quả của bảng trên, GV yêu cầu

HS liên hệ:

+ Kết quả của bảng 6.1 với tỉ lệ các giao

tử sinh ra từ con lai F1 Aa

+ Kết quả bảng 6.2 với tỉ lệ kiểu gen ở

F2 trong lai một cặp tính trạng

- HS căn cứ vào kết quả thống kê nêu

đợc:

+ Cơ thể lai F1 có kiểu gen Aa khi giảm phân cho 2 loại giao tử mang A và a với xác suất ngang nhau

+ kết quả gieo 2 đồng kim loại có tỉ lệ:

1 SS : 2 SN : 1NN Tỉ lệ kiểu gen ở F2

là: 1 AA : 2 Aa : 1 aa

4 Kiểm tra, đánh giá:

- GV nhận xét tinh thần thái độ và kết quả của mỗi nhóm

- Cho các nhóm viết thu hoạch theo mẫu bảng 6.1 và 6.2

5 Dặn Dò:

Làm các bài tập ( tr 22, 23 )

Tuần 4:Tiết 7

Ngày soạn:15/9/2008

Ngày giảng: 17/9/2008

Dạy lớp: 9A5,9a6, 9a7

Bài luyện tập

I- Mục tiêu:

- Củng cố khắc sâu và mở rộng nhận thức về các quy luật di truyền

- Biết vận dụng lí thuyết để giải các bài tập

- Rèn kĩ năng giải bài tập trắc nghiệm khách quan và giải bài tập di truyền

II- Đồ dùng dạy học:

III -Hoạt động dạy học:

1.ổn định lớp.

2.Kiểm tra bài cũ:

3.Bài mới:

Hoạt động 1: Hớng dẫn cách giải bài tập.

1 Lai một cặp tính trạng.

* Dạng 1 : Biết kiểu hình của P Xác định tỉ lệ kiểu hình, kiểu gen ở F1 và F2

Cách giải:

Biết rằng tính trạng chiều cao do 1 gen quy định.

* Dạng 2: Biết số lợng hoặc tỉ lệ kiểu hình ở đời con Xác định kiểu gen, kiểu hình ở P

Cách giải:

Căn cứ vào tỉ lệ kiểu hình ở đời con:

F: ( 3:1 ) P :Aa x Aa

F: ( 1: 1 ) P: Aa x aa

F: ( 1 : 2 : 1 ) P: Aa x Aa ( Trội không hoàn toàn )

Ví dụ : ở cá kiếm, tính trạng mắt đen ( Quy định bởi gen A ) là trội hoàn toàn so với tính

trạng mắt đỏ ( Quy định bởi gen a )

P: Cá mắt đen x Cá mắt đỏ F1 : 51% mắt đen : 49% cá mắt đỏ Kiểu gen của P trong phép lai trên sẽ nh thế nào ?

2.Lai hai cặp tính trạng:

Giải bài tập trắc nghiệm khách quan

* Dạng 1: Biết kiểu gen, kiểu hình của P Xác định tỉ lệ kiểu hình ở F1 (F2 )

Cách gải: Căn cứ vào tỉ lệ từng cặp tính trạng ( Theo các quy luật di truyền ) tích tỉ lệ

của các tính trạng ở F1 và F2

( 3 : 1 ) ( 3 : 1) = 9 : 3 : 3 : 1

(3 : 1 ) ( 1 : 1) = 3 : 3 : 1 : 1

(3 : 1 ) ( 1 : 2 : 1) = 6 : 3 : 3 : 2: 1

Ví dụ: Gen A quy định hoa kép, gen a – hoa đơn: BB - hoa đỏ; Bb – hoa hồng: bb –

hoa trắng Các gen quy định hình dạng và màu hoa di truyền độc lập

P thuần chủng: Hoa kép trắng x hoa đơn đỏ thì F2 có tỉ lệ kiểu hình nh thế nào ?

*Dạng 2: Biết số lợng hay tỉ lệ kiểu hình ở đời con Xác định kiểu gen của P

Cách giải: Căn cứ vào tỉ lệ kiểu hình ở đời con Kiểu gen của P

F2: ( 9 : 3 : 3 : 1 ) = ( 3 : 1 ) ( 3 : 1) F2 dị hợp về hai cặp gen P thuần chủng về 2 cặp gen

F2 :: ( 3 : 3 : 1 : 1 ) = (3 : 1 ) ( 1 : 1) P: AaBb x Aabb

F1: 1 : 1 : 1 : 1 = (1 : 1 ) ( 1 : 1) P: AaBb x aabb hoặc Aabb x aaBb

Hoạt động 2 : Bài tập vận dụng.

- GV yêu cầu HS đọc kết quả và giải thích ý lựa chọn

- GV chốt đáp án đúng

Bài 1: P: Lông ngắn thuần chủng x lông dài.

F1 toàn lông ngắn

Vì F1 đồng tính mang tính trạng trội Đáp án: a

Bài 2: Từ kết quả F1 : 75% đỏ thắm : 25% xanh lục F1: 3 đỏ thắm : 1 xanh lục

Theo quy luật phân li P: Aa x Aa Đáp án: d

Bài 3: F1: 25,1% hoa đỏ : 49,9% hoa hồng : 25 % hoa trắng

F1 : 1 hoa đỏ : 2 hoa hồng : 1 hoa trắng

Tỉ lệ kiểu hình của trội không hoàn toàn Đáp án b , d.

Bài 4: Để sinh ra ngời con mắt xanh ( aa ) Bố cho một giao tử a và mẹ cho một giao tử

Bài 5: F2 có 901 cây quả đỏ, tròn: 299 cây quả đỏ, bầu dục:

301 cây quả vàng, tròn : 103 cây quả vàng, bầu dục tỉ lệ kiểu hình ở F2 là: 9 đỏ,tròn : 3

đỏ, bầu dục : 3 vàng, trơn : 1 vàng bầu dục = ( 3 đỏ : 1 vàng )( 3 tròn : 1 bầu dục ) P thuần chủng về hai cặp gen

P quả đỏ, bầu dục x quả vàng, tròn

Kiểu gen của P là AAbb x aaBB

I- Mục tiêu bài học:

Kiến thức:- HS nêu đợc đặc tính đặc trng của bộ nhiễm sắc thể ở mỗi loài

- Mô tả đợc cấu trúc hiển vi điển hình của nhiễm sắc thể ở kì giữa của nguyên phân

- Hiểu đợc chức năng của nhiễm sắc thể đối với sự di truyền các tính trạng

3-Bài mới:

HOạt động 1 : Tính đặc trng của nhiễm sắC thể

- GV giới thiệu cho HS quan sát hình 8.1

- GV yêu cầu HS quan sát hình 8.2

+ Ruồi giấm có mấy bộ nhiễm sắc thể ?

- Đại diện HS trả lời, HS khác nhận xét

bổ sung Yêu cầu nêu đợc :

- Cặp nhiễm sắc thể tơng đồng gồm 2 NST giống nhau về hình dạng , kích thớc -Bộ NST lỡng bội : 2n

-Bộ NSTđơn bội : n

- HS quan sát kĩ hình, nghiên cứu trả lời câu hỏi

- Có 8 NST gồm: 1đôi hình hạt và 2đôi hình chữ V

- Con cái có: 1 đôi hình que

- Con đực có 1 chiếc hình que và 1 chiếc hình móc

- Ơ mỗi loài bộ NST giống nhau về: Số ợng và hình dạng các cặp NST

l Đại diện HS đứng lên phát biểu, HS

- Bộ nhiễm sắc thể đơn bội (n) là bộ NST chứa một NST của một cặp tơng đồng

-Tế bào của mỗi loài sinh vật có 1 bộ NST đặc trng về hình dạng và số lợng

Hoạt động 2 : Cấu trúc của nhiễm sắc thể

+ Hoàn thành bài tập mục ( tr 25 )

- GV yêu cầu HS phát biểu

- GV yêu cầu HS tổng hợp kiến thức

- HS quan sát hình 8.(3 – 5 )

- HS nêu đợc hình dạng , kích thớc của NST

-Nhận biết đợc 2 crômatít , vị trí tâm

động

- Số1: 2Crômatit

- Số2: Tâm động.- Một số HS phát biểu, lớp bổ sung

+ Cấu trúc: ở kì giữa nhiễm sắc thể gồm 2 crômatit gắn với nhau ở tâm động

+ Mỗi crômatit gồm 1 phân tử ADN và prôtêin loại histôn

Các tính trạng di truyền đợc sao chép qua các thế hệ tế bào và cơ thể

4 Kiểm tra, đánh giá:

- Nêu vai trò của nhiễm sắc thể đối với sự di truyền các tính trạng ?

- Hãy ghép chữ cái a,b c ở cột B cho phù hợp với các số 1, 2, 3 ở cột A

1- Cặp NST tơng đồng

2- Bộ NST Lỡng bội

a- Là bộ NST chứa các cặp NST tơng đồng

b- Là bộ NST chứa một NST của mỗi cặp tơng

2-

1-14

HS trình bày đợc sự biến đổi hình thái nhiễm sắc thể trong chu kỳ tế bào.

- Trình bày đợc những diễn biến cơ bản của nhiễm sắc thể qua các kỳ của nguyên phân

- Phân tích đợc ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trởng của cơ thể

- Bảng phụ ghi nội dung bảng 9.2

III Hoạt động dạy học:

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ:Cấu trúc điển hình của nhiễm sắc thể đợc biểu hiện rõ nhất ở kỳ nào

của quá trình phân chia tế bào ? Mô tả cấu trúc đó

+ Chu kỳ tế bào gồm những giai đoạn nào?

- GV yêu cầu HS trình bày, GV nhận xét bổ

sung GV lu ý HS về thời gian và sự nhân đôi

- Đại diện HS trình bày, HS khác nhận xét

bổ sung

- Các nhóm quan sát kĩ hình thảo luận, thống nhất ý kiến Ghi mức độ đóng duỗi xoắn vào bảng 9.1

+ dạng đóng xoắn và dạng chuỗi xoắn

- Đại diện nhóm lên làm bài tập, các nhóm khác bổ sung

Hình thái NST Kì trung gian Kì đầu Kì giữa Kì sau Kì cuối

* Tiểu kết:

- Chu kì tế bào gồm:

+ Kì trung gian: Tế bào lớn lên và có nhân đôi nhiễm sắc thể

+Nguyên nhân: Có sự phân chia nhiễm sắc thể và chất tế bào tạo ra hai tế bào mới

Hoạt động 2 : tìm hiểu Những diễn biến cơ bản của nhiễm sắc thể

trong quá trình nguyên phân

- GV yêu cầu HS quan sát hình 9.2 và 9.3 Trả

lời câu hỏi :

+Hình thái nhiễm sắc thể ở kì trung gian ?

+ Cuối kì trung gian nhiễm sắc thể có đặc

điểm gì ?

- GV yêu cầu HS phát biểu, GV nhận xét bổ

sung

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin tr 28,

quan sát hình ở bảng 9.2 Thảo luận điền

- Đại diện HS phát biểu, HS khác nhận xét bổ sung

- HS nghiên cứu thảo luận thống nhấttrong nhóm, ghi diễn biến cơ bản củanhiễm sắc thể ở các kì

Các kì Những diễn biến cơ bản của nhiễm sắc thể

Kì đầu - Nhiễm sắc thể bắt đầu đóng xoắn và co ngắn nên có hình thái rõ rệt.- Các nhiễm sắt thể kép dính vào các sợi tơ của thoi phân bào tâm động.Kì giữa - Các nhiễm sắc thể đóng xoắn cực đại.- Các nhiễm sắt thể kép xếp thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo của

thoi phân bào

Kì sau - Từng nhiễm sắc thể kép chẻ dọc ở tâm động thành hai nhiễm sắc thể đơn phân li về hai cực của tế bào.

Kì cuối - Các nhiễm sắc thể đơn dãn xoắn dài ra, ở dạng sợi mảnh

GV nhấn mạnh :

- ở kì sau có sự phân chia tế bào chất và các

16

bào quan.

- Kì cuối có sự hình thành màng khác nhau

giữa tế bào động vật và tế bào thực vật

- GV yêu cầu HS tổng hợp kết quả của quá

trình phân bào ?

-HS trả lời câu hỏi

*Tiểu kết 1.kỳ trung gian: - NST dài, mảnh duỗi xoắn.- NST nhân đôi thành nhiễn sắc thể kép - Trung tử nhân đôi thành hai trung tử

2.Nguyên phân: Kết quả:Từ 1 tế bào ban đầu tạo ra 2 tế bào con có bộ nhiễm sắc thể giốngnhau và giống tế bào mẹ

Hoạt động 3 : tìm hiểu ý nghĩa của nguyên phân.

- GV cho HS thảo luận:

+ Do đâu mà số lợng nhiễm sắc thể của

nhiễm sắc thể của tế bào con giống tế

bào mẹ ?

+ Trong nguyên phân số lợng tế bào tăng

mà bộ nhiễm sắc thể không đổi, điều đó

có ý nghĩa gì ?

- GV yêu cầu HS trình bày, GV nhận xét

kết quả

- GV yêu cầu HS tổng hợp kết quả

- HS thảo luận thống nhất câu trả lời

- Đại diện HS đứng lên trình bày, HS khác nhận xét bổ sung

* Tiểu kết:

- Nguyên phân là hình thức sinh sản của tế bào và sự lớn lên của cơ thể

- Nguyên phân duy trì sự ổn định bộ nhiễm sắc thể đặc trng của loài qua các thế hệ tế bào.( Nh giâm, chiết ghép cành,nuôi cấy mô)

4 Kiểm tra, đánh giá:

Khoanh tròn vào chữ cái ở đầu câu trả lời đúng

Sự tự nhân đôi của nhiễm sắc thể diễn ra ở kì nào của chu kì tế bào:

Kiến thức

- HS trình bày đợc những diễn biến cơ bản của nhiễm sắc thể qua các kì của giảm phân

- Nêu đợc những điểm khác nhau ở từng kì của giảm phân I và giảm phân II

- Phân tích đợc những sự kiện quan trọng có liên quan tới các cặp nhiễm sắc thể tơng đồng

Kĩ năng - Rèn kĩ năng quan sát vá khai thác kênh hình, phát triển t duy lí luận

Thái độ: giáo dục học sinh lòng yêu thích môn học

-II Đồ dùng dạy học:

- Tranh phóng to hình 10 SGK tr31

- Bảng phụ ghi nội dung bảng 10

III Hoạt động dạy học:

- GV yêu cầu HS quan sát kì trung gian ở

hình 10 Trả lời câu hỏi:

+Giảm phân gồm mấy lần phân bào Mỗi

trung gian trớc lần phân bào I

- GV yêu cầu HS quan sát hình 10, đọc

thông tin SGK tr32 Hoàn thành bài

*-Kết luận -Nhiễm sắc thể ở dạng sợi

- Thảo luận nhóm, thống nhất ý kiến

- Đại diện nhóm lên hoàn thành bảng, cácnhóm khác nhận xét, bổ sung

Các kì Lần phân bào INhững diễn biến cơ bản của nhiễm sắc thể ở các kìLần phân bào II

Kì đầu

- Các nhiễm sắc thể xoắn co ngắn

- Các nhiễm sắc thể kép trong cặp

tơng đồng tiếp hợp và có thể bắt

chéo, sau đó tách rời nhau

- Nhiễm sắc thể co lại cho thấy số ợng nhiễm sắc thể kép trong bộ đơn bội

l-Kì giữa

- Các cặp nhiễm sắc thể tơng đồng

tập trung và xếp song song thành 2

hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi

phân bào

- Nhiễm sắc thể kép xếp thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào

Kì sau - Các nhiễm sắc thể kép trong cặp NST tơng đồng phân li độc lập với

nhau về hai cực của tế bào

- Từng nhiễm sắc thể kép chẻ dọc ở tâm động thành 2 nhiễm sắc thể đơn phân li về hai cực của tế bào

18

Kì cuối - Các nhiễm sắc thể kép nằm gọn trong hai nhân mới đựơc tạo thành

với số lợng là đơn bội ( kép )

- Các nhiễm sắc thể đơn nằm gọn trong nhân mới đợc tạo thành với số lợng là đơn bội n

*Kết luận:Từ 1 tế bào mẹ ( 2n nhiễm sắc thể ) qua 2 lần phân bào liên tiếp tạo ra 4 tế

bào con mang bộ nhiễm sắc thể đơn bội ( n nhiễm sắc thể )

Hoạt động 2: ý nghĩa của giảm phân

Giáo viên cho học sinh thảo luận

Vì sao trong giảm phân các TB con lại

có bộ NST giảm đi một nửa

trung gian trứoc lần phân bào I

Học sinh tự ghi nhớ thông tin

H/s sử dụng kết quả bảng 10 so sánh từng kì

*Kết luận:Tạo ra các tế bào con có bộ NST đơn bội khác nhau về nguồn gốc NST

4.Kiểm tra, đánh giá:

Trong tế bào của một loài giao phối, 2 cặp nhiễm sắc thể tơng đồng kí hiệu là Aa và Bb khi giảm phân sẽ cho các tổ hợp nhiễm sắc thể nào ở tế bào con ( giao tử ) ?

Đáp án: Khi giảm phân cho ra bốn loại giao tử: AB,Ab, aB,ab.

Bài-11: Phát sinh giao tử và thụ tinh

I Mục tiêu bài học:

Kiến thức

- HS trình bày đợc các quá trình phát sinh giao tử ở động vật

- Xác định thực chất của quá trình thụ tinh

- Phân tích đợc ý nghĩa của các quá trình giảm phân và thụ tinh về mặt di truyền và biến dị

- GV yêu cầu HS quan sát hình 11,

nghiên cứu thông tin SGK tr 34 trả

lời câu hỏi:

+ Trình bày quá trình phát sinh giao tử

đực và cái ?

- GV yêu cầu HS thảo luận:

+ Nêu những điểm giống nhau và khác

nhau cơ bản của hai quá trình phát sinh

giao tử đực và giao tử cái ?

GV chốt lại kiến thức

- HS quan sát hình, tự thu nhận thông tin

- 1 HS lên trình bày trên tranh quá trìnhphát sinh giao tử đực: TB mầm nguyênphân- Tinh nguyên bào- phát triển tinhbào bậc 1- giảm phân 1 tạo 2 tinh bào bậc2- lần phân bào 2- 2 tinh bào bậc 2- tạo ra

4 tinh trùng

- 1 HS lên trình bày trên tranh quá trìnhphát sinh giao tử cái: Tb mầm nguyênphân- noãn nguyên bào- - noãn bào bậc 1-giảm phân I- 1thể cực và 1 noãn bào bậc2- lần phân bào II- noãn bào bậc 2- 1 thểcực và 1 trứng

- Lớp nhận xét bổ sung

- HS dựa vào kênh chữ và kênh hìnhTrả lời câu hỏi

- Đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác

Phát sinh giao tử cái Phát sinh giao tử đực

- Noãn bào bậc 1 qua giảm phân I cho

thể cực thứ nhất và noãn bào bậc 2

- Noãn bào bậc 2 qua giảm phân II cho

- Mỗi tinh bào bậc 2 qua giảm phân II cho

2 tinh tử, các tinh tử phát sinh thành tinhtrùng

- Từ tinh bào bậc 1 qua giảm phân cho 4tinh tử phát sinh thành tinh trùng

Hoạt động 2 : Tìm hiểu thụ tinh.

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

SGK tr35 Trả lời câu hỏi

+ Nêu khái niệm thụ tinh ?

+ Bản chất của quá trình thụ tinh ?

+Tại sao sự kết hợp ngẫu nhiên giữa các

giao tử đực và giao tử cái lại tạo ra các

- HS sử dụng t liệu SGK tr 35 để trả lời

- 1vài HS trình bày , lớp bổ sung

* 4 tinh trùng chứa 4 bộ NST khác nhau

về nguồn gốc - tạo ra hợp tử khac nhau về

20

- Thụ tinh là sự kết hợp ngẫu nhiên giữa một giao tử đực và một giao tử cái.

- Bản chất là sự kết hợp của hai bộ nhân đơn bội tạo ra bộ nhân lỡng bội ở hợp tử

Hoạt động 3: Tìm hiểu ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh.

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK tr35,

trả lời câu hỏi:

+ Nêu ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh

về các mặt di truyền, biến dị và thực tiễn ?

- GV yêu cầu HS chốt lại kiến thức

- HS sử dụng tài liệu SGKtr 35, thốngnhất câu trả lời

- 1 vài HS trình bày , HS khác nhận xét bổsung

+ Về mặt di truyền:-Giảm phân: Tạo bộNST đơn bội -Thụ tinh khôi phục bộ NST lỡng bội

Về mặt biến dị:Tạo ra các hợp tử mangnhững tổ hợp NST khác nhau (biến dị tổhợp)

ý nghĩa: Tạo nguồn nguyên liệu cho tiếnhóa và chọn giống

* Tiểu kết:

- Sự kết hợp của 3 quá trình nguyên phân , giảm phân và thụ tinh là cơ chế duy trì sự ổn

định bộ nhiễm sắc thể đặc trng của loài qua các thế hệ cơ thể

- Tạo nguồn biến dị tổ hợp cho chọn giống và tiến hóa

4 Kiểm tra, đánh giá:

Trong tế bào của một loài giao phối, 2 cặp nhiễm sắc thể tơng đồng Aa và Bb khi giảm phân và thụ tinh sẽ cho ra số tổ hợp nhiễm sắc thể trong hợp tử là :

*Kiến thức:

- HS mô tả đợc một số nhiễm sắc thể giới tính

- Trình bày đợc cơ chế xác định giới tính ở ngời

- Nêu đợc ảnh hởng của các yếu tố môi trờng trong và môi trờng ngoài đến sự phân hóa giới tính

Hoạt động 1: Tìm hiểu Nhiễm sắc thể giới tính.

- GV yêu cầu HS quan sát hình 12.1

cặp nhiễm sắc thể nào là nhiễm sắc thể

- NST giới tính mang gen quy định giới tính.( đực ,cái)

Hoạt động 2: Tìm hiểu Cơ chế nhiễm sắc thể xác định giới tính

- GV giới thiệu cơ chế xác định giới tính

ở ngời

- Yêu cầu quan sát hình 12.2 thảo luận

+ Có mấy loại trứng và tinh trùng đợc tạo

ra qua quá trình gỉảm phân ?

+ Sự thụ tinh giữa trứng và tinh trùng

mang NST giới tính nào để tạo ra hợp tử

phát triển thành con trai hay con gái ?

+ Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh

~ 1:1? tỉ lệ này đúng trong điều kiện

nào ?

- Gv yêu cầu HS trình bày, GV nhận xét

- HS quan sát kĩ hình, thảo luận thốngnhất ý kiến

+Có một loại trứng 22 A + X có 2 loạitinh trùng 22A + X và 22A + Y

+ Nếu trứng gặp TT X  hợp tử XX(gái)+Nếu trứng gặp TT Y  hợp tử XY(trai)+ Vì nữ chỉ tạo ra 1 loại trứng còn namtạo ra 2 loại TT tỉ lệ ngang nhau.Tỷ lệ này

đúng điều kiện đủ lớn

22

bổ sung.

- Yêu cầu HS tự rút ra kết luận

- Việc sinh con trai hay con gái do ngời

mẹ quyết định đúng hay sai ?

- Đại diện HS trình bày, nhóm khác nhậnxét bổ sung

+ Đó là những quan niệm sai lầm trongnhân dân

F1: 44A + XX ( gái ) : 44A + XY ( trai )

- Sự phân li của cặp NST giới tính trong quá trình phát sinh giao tử và tổ hợp lại trong thụ tinh là cơ chế xác định giới tính

Hoạt động 3: tìm hiểu Các yếu tố ảnh hởng đến sự phân hóa giới tính.

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

SGK tr40 và trả lời câu hỏi:

+ Nêu những yếu tố ảnh hởng đến sự

phân hóa giới tính ?

+ Sự hiểu biết về cơ chế xác định giới tính

có ý nghĩa nh thế nào trong sản xuất ?

- GV yêu cầu HS phát biểu

- HS nghiên cứu SGK tr 40, nghiên cứutrả lời câu hỏi

- ảnh hởng của môi trờng ngoài nhiệt độ,nồng độ co2, ánh sáng

- ý nghĩa: Chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực, cái phù hợp với mục đích sản xuất

Kết luận chung ( đọc SGK)

4 Kiểm tra, đánh giá:

- Trình bày cơ chế sinh con trai , con gái ở ngời?

- Hoàn thành bảng sau:

Sự khác nhau giữa NST thờng và NST giới tính

Nhiễm sắc thể giới tính Nhiễm sắc thể thờng

1-Tồn tại một cặp trong tế bào lỡng bội

- Học bài theo nội dung SGK

- Làm câu hỏi 1-5 vào vở bài tập

Tuần7: Tiết 13

Ngày soạn:6/10/2008

Ngày dạy:8/10/2008

Bài 13: Di truyền liên kết

I Mục tiêu bài học:

Kiến thức:

- HS hiểu đợc những yêu thế của ruồi giấm đối với nghiên cứu di truyền

- Mô tả và giải thích thí nghiệm của Môcgan

- Nêu đợc ý nghĩa của di truyền liên kết, đặc biệt trong lĩnh vực chọn giống

Hoạt động 1: tìm hiểu Thí nghiệm của Mooc gan.

- Vì sao Moogan lại chọn đối tợng nghiên

cứu là ruồi giấm ?

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

Trình bày thí nghiệm của Moocgan ?

- GV yêu cầu HS quan sát hình 13

Thảo luận

+ Tại sao phép lai giữa ruồi đực F1 với

ruồi cái thân đen, cánh cụt đợc gọi là

- Hiện tợng di truyền liên kết là gì?

- HS nêu dợc : Ruồi giấm dễ nuôi, đẻnhiều , vòng đời ngắn, ít nhiễm sắc thể,nhiều biến dị dễ quan sát

- HS tự thu nhận và xử lí thông tin

- 1 HS trình bày thí nghiệm, HS khácnhận xét bổ sung

- HS quan sát hình 13 và thảo luận thốngnhất ý kiến

+Vì đây là phép lai giữa cá thể mang kiểuhình trội với cá thể mang kiểu hình lặn.+ Nhằm xác định kiểu gen của ruồi đực

F1

+Kết quả lai phân tích có 2 tổ hợp, màruồi thân đen cánh cụt ch một loại giao tửbv.Đực F1 cho 2 loại giao tử

các gen cùng nằm cùng trên NST cùngphân ly về giao tử

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khácnhận xét bổ sung

*Tiểu kết :

24

- Thí nghiệm:

P: xám, dài x đen, cụt

F1: xám dài

Lai phân tích

Đực:F1 x cái: đen , cụ

FB 1 xám, dài : 1 đen, cụt

- Di truyền liên kết là hiện tợng các gen quy định nhóm tính trạng nằm trên 1 nhiễm sắc thể cùng phân li về giao tử và cùng tổ hợp qua thụ tinh

Hoạt động 2 : Tìm hiểu ý nghĩa của di truyền liên kết.

- ở ruồi giấm 2n=8 nhng tế bào có khoảng

4000 gen ,vậy sự phân bố gen trên NST

nh thế nào?

- GV yêu cầu HS thảo luận:

+ So sánh kiểu hình F2 trong trờng hợp

+ F2 di truyền liên kết  không xuất hiệnbiến dị tổ hợp

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khácnhận xét bổ sung

* Tiểu kết:

+Trong TB mỗi NST mang nhiều gen tạo thành nhóm gen liên kết

+ Di truyền liên kết bảo đảm sự di truyền bền vững của từng nhóm tính trạng

-+Trong chọn giống ngời ta có thể chọn những nhóm tính trạng tốt đi kèm với nhau

4 Kiểm tra, đánh giá:

Thế nào là di truyền liên kết ? Hiện tợng này đã bổ sung cho quy luật phân li độc lập của Menđen

nh thế nào ?

Câu 4: Lựa chọn c

5

Dặn Dò :

- Học bài theo nội dung SGK

- Làm câu hỏi 3,4 vào vở bài tập

- Ôn lại sự biến đổi hình thái NST qua nguyên phân và giảm phân

I Mục tiêu bài học:

- Bảo vệ, gìn giữ dụng cụ

- Tranh các kì của nguyên phân

- Tranh các kì của nguyên phân

III Hoạt động dạy học:

1 ổn định lớp:

2.Kiểm tra bài cũ:

GV kiểm tra bài cũ:

- Trình bày những biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào ?

- Các bớc sử dụng kính hiển vi?

3.Bài mới:

- Yêu cầu vẽ lại các hình khi quan sát

- GV phân chia nhóm, phát dụng cụ thực hành

Hoạt động 1 : Quan sát tiêu bản NST

- GV yêu cầu HS nêu các bớc tiến hành

quan sát tiêu bản NST

- GV chốt lại kiến lại kiến thức

- GV yêu cầu các nhóm thực hiện theo

Hoạt động 2: Báo cáo thu hoạch.

- GV treo tranh các kì của nguyên phân

- GV cung cấp thêm thông tin

+Kỳ trung gian: TB có nhân

+ Các kỳ khác căn cứ vào nhiễm sắc thể

của tế bào Ví dụ:Kỳ giữa nhiễm sắc thể

tập trung ở giữa tế bào thành hàng có hình

thái rõ nhất

- HS quan sát tranh, đối chiếu với hình vẽcủa nhóm nhận dạng nhiễm sắc thể

đang ở kì nào

- Từng thành viên vẽ và chú thích cáchình đã quan sát đợc vào vở

4 Nhận xét đánh giá.

- Các nhóm tự nhận xét về thao tác sử dụng kính hiển vi, kết quả quan sát tiêu bản

- GV đánh giá chung về ý thức và kết quả của các nhóm

- Đánh giá kết quả của nhóm qua tiêu bản thu hoạch

5 Dặn dò.

Đọc trớc bài ADN

26

HS -chuẩn bị xem trớc bài 15

III Hoạt động dạy học :

1 ổn đinh lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới:

Mở bài: AND không chỉ là thanh phần quan trọng của NST mà còn liên quan mật thiết với

bản chất hóa học của gen Vì vậy nó là cơ sở vật chất của hiện tợng di truyền ở cấp độ phântử

Hoạt động 1: tìm hiểu Cấu tạo hóa học của phân tử ADN.

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin và

hình 15 SGK tr45 Thảo luận:

+ Nêu thành phần hóa học của ADN ?

+ Vì sao ADN có tính đặc thù và đa dạng?

- GV yêu cầu HS trình bày, GV nhận xét

bổ sung

- GV yêu cầu HS tổng hợp kiến thức

- HS tự thu nhận và xử lí thông tin, thảo luận nhóm thống nhất câu trả lời

+ Gồm các nguyên tố C,H, O, N, P+ Đơn phân là Nuclêôtit

+ Tính đặc thù do số lợng, trình tự, thành phần của các loại nuclêôtít

+ Cách sắp xếp khác nhau của 4 nuclêô títtạo nên sự đa dạng

- Đại diện HS trình bày, HS khác nhận xét

bổ sung.

* Tiểu kết :

- Phân tử ADN đợc cấu tạo từ các nguyên tố C, H, O, N, P

- ADN là đại phân tử cấu tạo theo nguyên tắc đa phân mà đơn phân là nụlêôtít ( gồm 4 loại

Hoạt động 2: tìm hiểu Cấu trúc không gian của phân tử ADN.

- GV yêu cầu HS đọc thông tin, quan sát

+ Nêu hệ quả nguyên tắc bổ sung ?

- GV yêu cầu nhóm trình bày, GV nhận

xét bổ sung

- GV yêu cầu HS tổng hợp kiến thức

- HS quan sát hình, đọc thông tin ghi nhớ kiến thức

- 1 HS trình bày trên mô hình lớp theo dõi bổ sung

- HS sử dụng t liệu SGK để trả lời

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét bổ sung

* Tiểu kết:

- Phân tử ADN là chuỗi xoắn kép, gồm 2 mạch đơn xoắn đều đặn quanh một trục theo chiều từ trái sang phải

- Mỗi vòng xoắn có đờng kính 20A0 chiều cao 34A0 gồm 10 cặp nuclêôtít

- Hệ quả của nguyên tắc bổ sung

+ do tính chất bổ sung của 2 mạch, nên khi biết trình tự đơn phân của 1 mạch thì sẽ biết trình tự đơn phân của mạch còn lại

+ về tỉ lệ các đơn phân trong ADN:

A = T ; G = X A + G = T = X

4 Kiểm tra đánh giá.

Khoanh tròn vào chữ cái chỉ ý trả lời đúng

1.Tính đa dạng của phân tử ADN là do:

a)Số lợng, thành phần và trình tự sắp xếp các nuclêôtít

b)Hàm lợng ADN trong nhân tế bào

c)Tỉ lệ

X G

B A





.d) Chỉ b và c đúng

5 Dặn dò.

- Học bài theo nội dung SGK tr47

- Làm bài tập 4, 5, 6 vào vở bài tập

I Mục tiêu bài học:

Kiến thức

- HS trình bày đợc các nguyên tắc của sự tự nhân đôi của ADN

- Nêu đợc bản chất hóa học của gen

Hoạt động 1: ADN tự nhân đôi theo nguyên tắc nào ?

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

đoạn1, 2 Thông tin trên cho em biết

- Từ ý kiến thảo luận, GV yêu cầu HS:

+ Mô tả sơ lợc quá trình tự nhân đôi của

+ GV tiếp tục nêu câu hỏi:

-QT tự nhân đôi AND diễn ra theo

nguyên tắ nào?

- HS tự thu nhận và xử lí thông tin và

đứng lên phát biểu

- Các nhóm thảo luận thống nhất ý kiến

+Phân tử AND tự tháo xoắn, 2 mạch đơn dần tách nhau

+ QT diễn ra trên 2 mạch

+ các nuclêôtít trên mạch khuôn liên kết các nuclêôtít ở môi trờng nội bào theo nguyên tắc bổ sung

+ Mạch mới đợc hình thành theo mạch khuôn của AND mẹ

+Cấu tạo 2 AND con giống nhau và giốngAND mẹ

- Đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác

bổ sung

- HS lên trình bày trên mô hình, lớp nhận xét bổ sung

HS vận dụng kiến thức

+ viết cấu trúc 2 AND con đơc tạo thành

HS nêu đợc 3 nguyên tắc :+ Khuôn mẫu

+ Bổ sung+ Giữ lại một nửa

* Tiểu kết:

- ADN tự nhân đôi tại nhiễm sắc thể ở kì trung gian

- ADN tự nhân đôi theo đúng mẫu ban đầu

- Quá trình tự nhân đôi:

+ Hai mạch ADN tách nhau theo chiều dọc

+ Các nuclêôtít của mạch khuôn liên kết với nuclêôtít tự do theo NTBS, 2 mạch mới của 2 ADN con dần đợc hình thành dựa trên mạch khuôn của ADN mẹ theo chiều ngợc nhau

Kết quả: 2 phân tử ADN con đợc hình thành giống nhau và giống ADN mẹ.

Nguyên tắc: +khuôn mẫu

+ Bổ sung

+ Giữ lại một nửa

Hoạt động 2: tìm hiểu Bản chất của gen.

- GV yêu cầu HS đọc thông tin Nêu

bản chất hóa học của gen và gen có chức

năng gì ?

- GV yêu cầu HS trình bày, GV nhận xét

bổ sung

- GV yêu cầu HS tổng hợp kiến thức

- HS nghiên cứu thông tin và thống nhất câu trả lời

HS nêu đợc : Gen là một đoạn của AND

có cấu tạo giống ANDGen có nhiều chức năng khác nhau

- HS trình bày, HS khác nhận xét bổ sung

* Tiểu kết :

- Bản chất hóa học của gen là ADN

- Chức năng: Gen cấu trúc mang thông tin quy định cấu trúc phân tử prôtêin

Hoạt động 3: tìm hiểu Chức năng của ADN.

- Lu giữ thông tin di truyền

- Truyền đạt thông tin di truyền

Kết luận chung: (HS đọc kết luận sách giáo khoa)

4 Kiểm tra, đánh giá: Khoanh tròn vào chữ cái chỉ ý trả lời đúng.

Quá trình tự nhân đôi của ADN xảy ra ở:

- Học bài theo nội dung SGK

- Làm bài 2, 4 vào vở bài tập

- HS mô tả đợc cấu tạo sơ bộ và chức năng của ARN

- Biết xác định những điểm giống nhau và khác nhau cơ bản giữa ARN và ADN

- Trình bày đợc sơ bộ quá trình tổng hợp ARN và những tắc tổng hợp của quá trình này

2 Kiểm tra bài cũ:

+ Tính đa dạng và đặc thù của P do yếu tố nào xác định?

+ Giải thích tại sao 2 ADN con đợc ra qua cơ chế nhân đôi lại giống ADN mẹ ?

3 Bài mới:

* Mở bài: gen là 1 đoạn của phân tử AND : Vậy gen có mối quan hệ với A RN nh thế nào?

Hoạt động 1: Tìm hiểu ARN

- GV yêu cầu HS đọc thông tin, quan sát

hình 17.1 Trả lời các câu hỏi:

+ ARN có thành phần hóa học nh thế

nào ?

+ có mấy loại ARN?

+ Trình bày cấu tạo ARN ?

- GV yêu cầu HS trình bày, GV nhận xét

- Đại diện HS trình bày, HS khác nhận xét

bổ sung

- HS vận dụng kiến thức so sánh cấu tạoADN và ARN và hoàn thành bảng 17

Đặc điểm A R N A D N

* Tiểu kết :

- ARN cấu tạo từ các nguyên tố : C, H, O, N và P

- ARN cấu tạo theo nguyên tắc đa phân mà đơn phân là 4 loại nuclêôtít: A, U, G, X

- ARN gồm:

+ mARN: Truyền đạt thông tin quy định cấu trúc của prôtêin

+ tARN: Vận chuyển axit amin

+ rARN: là thành phần cấu tạo nên ribôxôm

Hoạt động 2: ARN đợc tổng hợp theo nguyên tắc nào?

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

trả lời câu hỏi:

+ ARN đợc tổng hợp ở kì nào của chu kì

tế bào?

- GV nhận xét bổ sung

- GV yêu cầu HS quan sát hình 17.2

trả lời câu hỏi SGK tr 52

+ ARN đợc tổng hợp dựa vào một hay hai

mạch đơn của gen ?

+Các loại nuclêôtít nào liên kết với nhau

tạo thành mạch ARN ?

+ Nhận xét trình tự các đơn phân trên

ARN so với mỗi mạch đơn của gen ?

+ Quá trình tổng hợp hợp ARN theo

những nguyên tắc nào ?

+ Nêu mối quan hệ gen – ARN ?

- GV yêu cầu HS trình bày, GV nhận xét

bổ sung

- GV yêu cầu HS tổng hợp kiến thức

- HS sử dụng thông tin SGKtr 52 vànghiên cứu trả lời câu hỏi

- Đại diện HS trình bày, HS khác nhận xét

bổ sung

+ A R N đợc tổng hợp ở kỳ trung gian củanhiễm sắc thể

- HS quan sát tranh và nghiên cứu SGK tr

52 thảo luận câu trả lời

+ D ựa vào 1 mạch đơn của gen

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khácnhận xét bổ sung

* Tiểu kết:

- Quá trình tổng hợp ARN tại NST ở kỳ trung gian đợc diễn ra nh sau:

Gen tháo xoắn tách dần thành 2 mạch đơn Các nuclêôtít trên mạch khuôn liên kết cácnuclêôtít tự do theo NTBS : A - U , T - A , G - X , X - G

4 Kiểm tra, đánh giá:

Khoanh tròn vào chữ cái chỉ ý trả lời đúng

1 Quá trình tổng hợp ARN xảy ra ở

a Kì trung gian

b.Kì đầu

32

- Học bài theo nội dung SGK

- Làm bài 2, 4 vào vở bài tập

- HS nêu đợc thành phần hóa học của prôtêin, phân tích đợc tính đặc thù và đa dạng của nó

- Mô tả đợc các bậc cấu trúc của prôtêin và hiểu đợc vai trò của nó

Một đoạn mạch của gen có cấu trúc nh sau:

GV giới thiệu vào bài mới: P đảm nhận nhiều chức năng liên quan đến toàn bộ cấu trúc

và HĐ sống của TB biểu hiện thành các tính trạng của cơ thể

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu trúc prôtêin

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

SGK trang 54, trả lời câu hỏi

+ Nêu thành phần hóa học và cấu tạo của

+ Tính đặc trng của prôtêin đợc thể hiện

qua cấu trúc không gian nào?

- GV yêu cầu HS trình bày, GV nhận xét

ba chiều của prôtêin do cấu trúc bậc 2

cuộn xếp tạo thành kiểu đặc trng

+ Cấu trúc bậc 4: Gồm 2 hay nhiều chuỗi

axit amin kết hợp với nhau

- HS sử dụng thông tin SGK để trả lời

+ P là hợp chất hữu cơ gồm các nguyêntố: C, H, O, N

+ P là đại phân tử cấu tạo theo nguyên tắc

đa phân mà đơn phân là các axítamin

- 1 HS trả lời , HS khác nhận xét

+ Tính đa dạng và đặc thù thể hiện ở số ợng thành phần và trình tự sắp xếp củacác axítamin

l Các nhóm thảo luận thống nhất câutrả lời

- Đại diện nhóm phát biểu, các nhómkhác nhận xét bổ sung

* Tiểu kết:

- Prôtêin đợc cấu tạo chủ yếu bởi các nguyên tố C,H,O,N…

-Prôtêin là đại phân tử đợc cấu trúc theo nguyên tắc đa phân, bao gồm hàng trăm đơn phân

là axit amin thuộc hơn 20 loại axit amin khác nhau

- Prôtêin có tính đa dạng: thành phần,số lợng, trật tự sắp xếp khác nhau của hơn 20 loạiaxitamin đã tạo ra vô số các phân tử Prôtêin

- Mỗi phân tử Prôtêin không chỉ đặc trng bởi thành phần,số lợng, trật tự sắp xếp của các axitamin mà còn đặc trng bởi cấu trúc không gian, số chuỗi axitamin

Hoạt động 2 Tìm hiểu Chức năng của Prôtêin.

- GVyêu cầu HS nghiên cứu thông tin - HS nghe giảng kết hợp đọc thông tin,

34

SGK trang 55, trả lời câu hỏi:

+ Prôtêin có những chức năng gì? Lấy ví

dụ minh hoạ?

+ VD: P dạng sợi là thành phần chủ yếu

của da, mô liên kết

- GV yêu cầu HS trả lời 3 câu hỏi mục

tr 55

+ Vì sao prôtêin dạng sợi là nguyên liệu

cấu trúc tốt ?

+ Nêu vai trò một số enzim đối với sự tiêu

hóa thức ăn ở miệng và dạ dày ?

+ Giải thích nguyên nhân của bệnh tiểu

đ-ờng ?

- GV yêu cầu HS nhận xét bổ sung

ghi nhớ kiến thức trả lời:

a Chức năng cấu trúc:

+Là thành phần quan trọng xây dựng cácbào quan và màng sinh chất : hình thànhcác đặc điểm của mô ,cơ quan ,cơ thể

b Vai trò xúc tác các quá trình trao đổichất

+ Bản chất en zim là prôtêin , tham giacác phản ứng sinh hóa

c Vai trò điều hòa các quá trình trao đổichất

+ Các hooc môn phần lớn là P : điều hòacác quá trình sinh lí của cơ thể

- HS vận dụng kiến thức để trả lời

- HS trình bày, HS khác nhận xét bổ sung.+Vì các vòng xoắn dạng sợi bện lại kiểudây thừng Chịu lực khỏe

+ En zim a milaza biến đổi tinh bột thành

* Tiểu kết:

Prôtêin đảm nhận nhiều chức năng quan trọng:là thành phần cấu trúc của tế bào, xúc tác và

điều hoà các quá trình trao đổi chất, bảo vệ cơ thể, vận chuyển cung cấp năng lợng… liên quan đến toàn bộ hoạt động sống của tế bào, biểu hiện thành các tính trạng của cơ thể

4.Kiểm tra, đánh giá:

Khoanh tròn vào chữ cái chỉ ý trả lời đúng

Bậc cấu trúc có vai trò chủ yếu xác định tính đặc thù của prôtêin:

- Học bài theo nội dung SGK

- Làm bài 2, 4 vào vở bài tập

- Đọc trớc bài 19

- Giải thích đợc mối quan hệ trong sơ đồ:

- Gen ( một đoạn ADN ) mARN Prôtêin Tính trạng

- Mô hình động về hình thành chuỗi axit amin

III Hoạt động dạy học:

1.ổn định lớp

2.Kiểm tra bài cũ: Tính đa dạng và tính đặc thù của prôtêin do những yếu tố nào xác định

3 Bài mới:

Hoạt động 1: tìm hiểu Mối quan hệ giữa ARN và Prôtêin.

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

đoạn 1 SGK và quan sát hình 19.1

+ Hãy cho biết giữa gen và Prôtêin có

quan hệ với nhau qua dạng trung gian

nào? Vai trò của dạng trung gian đó ?

- GV chốt lại kiến thức

- GV yêu cầu HS quan sát hình 19.1

Thảo luận:

+ Nêu các thành phần tham gia tổng hợp

chuỗi axit amin

+Các loại nuclêôtít nào liên kết với nhau

giữa m ARN và tARN?

+Tơng quan về số lợng giữa axit amin và

nuclểôtit của mARN khi ở trong

- Thảo luận nhóm, thống nhất ý kiến

+Dạng trung gian: mARN+ Vai trò: mang thông tin tổng hợpprôtêin

- Đại diện nhóm phát biểu, lớp bổ sung

+Thành phần tham gia: mARN,tARNvàribôxôm

+Theo NTBS: A - U, G - X,+ 3 nuclêôtít tơng ứng với 1 axítamin

- Đại diện HS phát biểu, HS khác nhậnxét bổ sung

* Kết luận:

- mARN là dạng trung gian có vai trò truyền đạt thông tin về cấu trúc của prôtêin sắp đ ợctổng hợp từ nhân ra chất tế bào

- Sự hình thành chuỗi axit amin:

+ mARN rời khỏi nhân đến ribô xôm để tổng hợp prôtêin

36

+Các tARN mang axit amin vào ribô xôm khớp với mARN theo NTBS 1axit amin

Hoạt động 2: tìm hiểu Mối quan hệ giữa gen và tính trạng.

- GV yêu cầu HS quan sát hình 19.2,

19.3 và nghiên cứu SGK tr 58,59

+ Mối quan hệ giữa các thành phần trong

sơ đồ theo trật tự 1, 2,3 ?

+ Nêu bản chất mối liên hệ trong sơ đồ ?

- GV yêu cầu HS trình bày, GV nhận xét

bổ sung

- GV yêu cầu HS tổng hợp kiến thức

- HS quan sát hình, vận dụng kiến thức trảlời:

+Mối liên hệ:

- AND là khuôn mẫu để tổng hợp mARN

- mARN là khuôn mẫu tổng hợp chuỗi axít amin( cấu trúc bậc 1 của prôtêin)Prôtêin tham gia cấu trúc và hoạt độngsinh lí của tế bào biểu hiện thành tínhtrạng

+ Trình tự các nuclêôtít trên gen quy địnhtrình tự các nuclêôtít trên mARN Cácnuclêôtít trên mARN lại quy định trình tựcác axít amin trên chuỗi pôlipep tít tạothành prôtêin

Prô têin tham gia cấu trúc và hoạt độngsinh lí của tế bào biểu hiện thành tínhtrạng

- Một vài HS phát biểu, lớp bổ sung hoànthiện kiến thức

Tiểu kết:

- Mối liên hệ:

+ ADN là khuôn mẫu để tổng hợp mARN

+m ARN là khuôn mẫu để tổng hợp chuỗi axit amin ( cấu trúc bậc 1 của prôtêin )

+ Prôtêin tham gia cấu trúc và hoạt động sinh lí của tế bào biểu hiện tính trạng

- Bản chất mối quan hệ gen-tính trạng

+ Trình tự các nuclêôtit trong ADN quy định trình tự các nuclêôtit trong ARN, qua đó quy

định trình tự các axit amin của phân tử Prôtêin Prôtêin tham gia vào các hoạt động của tế bào, biểu hiện tính trạng

*Kết luận chung( đọc kết luận SGK)

4 Kiểm tra, đánh giá:

- Trình bày sự hình thành chuỗi axit amin trên mô hình?

- Nêu bản chất mối quan hệ giữa gen và tính trạng

5 Dặn Dò:

- Học bài trả lời các câu hỏi theo nội dung SGK

- Ôn lại cấu trúc không gian của AND

Tuần 10: Tiết 20

Ngày soạn:29/10/2008

Ngày dạy: 31/10/2008

Bài 20: Thực hành Quan sát và lắp mô hình ADN

tử ADN, thảo luận:

+ Vị trí tơng đối của mạch nuclêôtit ?

+ Đờng kính vòng xoắn ? chiều cao vòng

xoắn ?

+ Số cặp nuclêôtit trong 1 chu kì xoắn ?

+ Các loại nuclêôtit nào liên kết với nhau

- HS quan sát hình, đối chiếu với hình 15, rút ra kết luận

Hoạt động 2: Lắp ráp mô hình cấu trúc không gian của phân tử ADn

+ Chiều xoắn 2 mạch

+ Số cặp của mỗi chu kì xoắn

38

- GV yêu cầu các nhóm cử đại diện, đánh

giá chéo kết quả lắp mô hình

+ Sự liên kết theo nguyên tắc bổ sung

- Đại diện các nhóm nhận xét tổng thể và

đánh giá kết quả

3 Kiểm tra, đánh giá:

- GV nhận xét chung về tinh thần, kết quả giờ thực hành

- GV căn cứ vào phần trình bày của HS và kết quả lắp ráp mô hình ADN để cho điểm

Dạy lớp 9A1 - 9A7

Tiết 21 : kiểm tra 1 tiết

- Giáo dục tính cẩn thận , trình bày khoa học, ý thức nghiêm túc trong thi cử

II Thiết lập ma trận hai chiều:

11.0

13.0

1.0

11.5

11.0

11.5

1.5

12.0

12.0

11.5

1.5

22.0

11.5

12.0

13.0

34.0

36.0

III Đề bài:

I Trắc nghiệm : ( 4 điểm)

Hãy khoanh tròn vào chữ cái ở đầu câu trả lời đúng:

Câu 1: ý nghĩa của phép lai phân tích là gì ?

A Phát hiện đợc tính trạng trội và tính trạng lặn

B Phát hiện đợc thể dị hợp trong thực tế

C Phát hiện đợc thể đồng hợp trong chọn giống

D Cả A và B

Câu 2 Một gen có 3000 nuclêôtit trong đó có 900 A (ađênin)

a.Số nuclêôtít của G (guamin)là:

A 500 B 600 C 800 D 900

b.Chiều dài của genlà:

A 1500A0 B 5100A0 C 10200A0 D 102000A0

Câu 3: ở ruồi gấm, 2n =8 Một tế bào ruồi giấm đang ở kì sau của nguyên phân Số NST đóbằng bao nhiêu ?

Giải thích cơ chế sinh con trai, con gái ở ngời.Vì sao tỉ lệ nam,nữ lại xấp xỉ 1:1?

Câu3: ( 1.5 điểm)Nêu cơ chế tự nhân đôi phân tử ADN?

Suy ra P thuần chủng.Tính trạng quả đỏ là trội hoàn toàn so với tính trạng quả vàng

Qui ớc : Gen A: quả đỏ

Gen a: quả vàng

Kiểu gen của cây quả đỏ P: AA

Kiểu gen của cây quả vàng P: aa

- HS phải viết đợc sơ đồ minh hoạ

P: (44A +XX ) x ( 44A + XY )

22A + X

GP:: 22A + X

22A + Y

F1: 44A + XX ( gái ) : 44A + XY ( trai )

Câu3 1.5 điểm) Hai mạch đơn của gen tách nhau các nuclêôtít mạch khuôn liên liên kết cácnuclêôtít tự do theo NTBS Kết quả tạo ra 2 AND con giống AND mẹ

40