Thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng từ thực tiễn thủ đô viêng chăn nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào

Điểnhình là ở thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào, công tác thi đua khen thưởngđược thực hiện nghiêm túc, xứng đáng là điểm điển hình cho cả nước thực hiệntheo, tại đây trong những năm qu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

VIENGSAK SOUTTHISAN

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA KHEN THƯỞNG –

TỪ THỰC TIỄN THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN NƯỚC CỘNG

HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI, NĂM 2021

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

VIENGSAK SOUTTHISAN

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA KHEN THƯỞNG –

TỪ THỰC TIỄN THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN NƯỚC CỘNG

HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

MÃ SỐ: 8380102

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Tiến Hiệp

HÀ NỘI, NĂM 2021

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA KHEN THƯỞNG 6

1.1 Một số khái niệm cơ bản 6

1.1.1 Khái niệm về thi đua và khen thưởng

1.2 Thể chế nhà nước về công tác thi đua khen thưởng 14

1.2.1 Vai trò của thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng

1.3 Kinh nghiệm thực hiện về công tác thi đua khen thưởng ở Việt

Nam và bài học cho thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào 27

1.3.1 Kinh nghiệm ở Việt Nam

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA

KHEN THƯỞNG Ở THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 37

2.1 Khái quát chung về Thủ đô Viêng Chăn, nước cộng hòa dân chủ

nhân dân Lào 37

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội

2.2.4 Công tác kiểm tra, giám sát thực thi văn bản về thi đua khen

thưởng

54

2.3 Đánh giá chung 55

2.3.1 Những kết quả 55

2.3.2 Những hạn chế 56

3.2.3 Nguyên nhân của những hạn chế 58

Tiểu kết chương 2 62

Chương 3 ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA KHEN THƯỞNG Ở THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 63

3.1 Quan điểm và phương hướng hoàn thiện pháp luật về thi đua khen thưởng của Đảng và Nhà nước Lào 63

3.1.1 Quan điểm chỉ đạo chung 63

3.1.2 Quan điểm chỉ đạo cụ thể 65

3.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về thi đua khen thưởng ở Thủ đô Viêng Chăn 68

3.2.1 Rà soát hệ thống văn bản về thi đua khen thưởng loại bỏ những văn bản không phù hợp 68

`3.2.2 Bổ sung hoàn thiện hệ thống cơ sở pháp lý về thi đua khen thưởng 68 3.2.3 Xây dựng và hoàn thiện các tiêu chí trong việc ban hành các văn bản quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng 71

3.2.4 Thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong lĩnh vực thi đua khen thưởng 72

3.2.5 Nâng cao chất lượng đội ngũ trực tiếp xây dựng pháp luật về thi đua khen thưởng 74

3.2.6 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát xây dựng và ban hành văn bản liên quan đến thi đua khen thưởng 77

Tiểu kết chương 3 80

KẾT LUẬN 81

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệunêu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủtheo quy định

Người viết luận văn

VIENGSAK SOUTTHISAN

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn đến các thầy giáo, cô giáo và cán bộcủa Học viện Hành chính Quốc gia, đã rất nhiệt tình giảng dạy, truyền thụnhững kiến thức chuyên ngành về luật Hiếp pháp và luật hành chính, các kiếnthức về quản lý nhà nước và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong quá trình họctập và nghiên cứu của tác giả tại Việt Nam

Tác giả đặc biệt cảm ơn TS Nguyễn Tiến Hiệp đã hướng dẫn và chỉ bảo

tận tình giúp em hoàn thành Luận văn này Em chân thành cảm ơn các bạn bè,đồng nghiệp và người thân đã cung cấp số liệu, cách tiếp cận và tiến hành hoànthành Luận văn

HỌC VIÊN

VIENGSAK SOUTTHISAN

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong đời sống xã hội ở bất cứ quốc gia nào thì vấn đề xác định động lựclao động, làm việc luôn được đề cao, khi có động lực làm việc, người lao độnghăng say cống hiến và làm việc hết mình vì tổ chức, vì động lực cá nhân Chính

vì vậy, cơ quan, đơn vị, tổ chức phải là nơi đánh giá và ghi nhận những kết quảphấn đấu của họ Thi đua khen thưởng là biện pháp tổ chức thực tiễn, mộtphương pháp tuyên truyền giáo dục tích cực để động viên ý chí sáng tạo, ý chíquyết tâm, năng lực hoạt động thực tiễn của cán bộ, chiến sỹ thực hiện thắng lợinhiệm vụ mà cấp trên giao phó Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của ViệtNam sinh thời có nói: Thi đua là cách rất tốt, rất thiết thực để cho mọi ngườitiến bộ, thi đua giúp cho đoàn kết chặt chẽ thêm và đoàn kết chặt chẽ để thi đuamãi Người còn nói: Yêu nước là thi đua, thi đua là yêu nước, những người thiđua là những người yêu nước nhất

Trong thời gian qua, ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân (CHDCND) Lào,công tác thi đua khen thưởng hầu hết các cơ quan, đơn vị đã thực hiện nghiêm túcphát huy được vai trò của công tác thi đua khen thưởng góp phần thực hiện thắnglợi vào nhiệm vụ, xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện Điểnhình là ở thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào, công tác thi đua khen thưởngđược thực hiện nghiêm túc, xứng đáng là điểm điển hình cho cả nước thực hiệntheo, tại đây trong những năm qua thi đua – khen thưởng đã trở thành phong tràorộng khắp, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong thực thi công vụ của ngườicán bộ công chức cũng như các chiến sĩ trong tổ chức quân đội đóng trên địa bàn.Các phong trào hăng hái thi đua ở các ngành như giáo dục thi dua dạy tốt, học tốt;thể dục thể thao thi đua phấn đấu đạt các thành tích cao trong thi đấu thể dục thểthao ở các cấp độ trong nước cũng như quốc tế; trong các ngành kinh tế thi đua sảnxuất, kinh doanh đạt năng suất cao, tất cả tạo thành phong trào

thi đua rộng khắp, lan tỏa Đáp lại với nó là công tác khen thưởng kịp thời củacác cấp, các ngành đối với mỗi thành tích thi đua đạt được, từ đó tạo thành độnglực mạnh trong hệ thống các cơ quan, đơn vị, toàn quân và toàn dân

Bên cạnh đó vẫn còn một số các cơ quan đơn vị công tác thi đua khenthưởng còn duy trì ở mức độ hình thức, dập khuôn, máy móc, chưa tạo được độnglực và sự tham gia đông dảo trong đội ngũ cán bộ công chức Điều đó được thểhiện ở nội dung, chỉ tiêu thi đua chung chung, chủ yếu sao chép nội dung của cấptrên, chưa cụ thể hóa và chưa sát với đặc điểm, nhiệm vụ của đơn vị, không nhữngvậy, nhiều thời điểm, các phong trào thi đua còn chồng lấn nhau, phong trào nàychưa kết thúc phong trào khác đã đến Đã vậy, sau mỗi phong trào việc biểu dương,khen thưởng chưa kịp thời, xét khen thưởng làm không đúng quy trình, dẫn đếnviệc khen thưởng và đề nghị khen thưởng không đúng người đúng việc, có nhữngtập thể, cá nhân đáng khen thì không khen, không đáng khen lại được khen, từ đólàm giảm tác dụng của khen thưởng, làm cho tâm lý của cán bộ công chức, chiến sĩkhông mặn mà với các phong trào thi đua Từ đó làm giảm khí thế của các phongtrào thi đua, hiệu quả thấp, tác dụng giáo dục chưa sâu rộng, chưa đáp ứng đượcyêu cầu, nhiệm vụ do thực tế đặt ra Đồng thời, các quy định về thể chế của côngtác thi đua khen thưởng còn hạn chế, thiếu các quy chuẩn, văn bản hướng dẫn,thiếu sự kiểm tra giám sát của các cấp có thẩm quyền, Chính vì mà vai trò đònbẩy của công tác thi đua khen thưởng chưa đúng với vị trí của nó Xuất phát từthực tiễn công tác thi đua – khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn còn nhiều hạn chế,đặc biệt là vấn đề hoàn thiện về thể chế trong vấn đề thi đua khen thưởng, nhằmthực hiện tốt vai trò của thi đua khen thưởng, góp phần hoàn thiện thể chế về côngtác này, kích thích cá nhân, tập thể hăng say hoạt động, phát huy vai trò tích cực,

sáng tạo của mình trong xây dựng cơ quan, đơn vị tôi quyết định chọn đề tài: Thưc hiện pháp luật về thi đua khen thưởng – từ thực tiễn Thủ

đô Viêng Chăn nước CHDCND Lào” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ

chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài, có thể kể đến một sốtác phẩm như:

Tác phẩm: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước trongxây dựng và hoàn thiện pháp luật thi đua khen thưởng, của Trương Quốc Bảo(2010) NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội là tác phẩm nổi bật trong vấn đề thiđua khen thưởng Nội dung của cuốn sách bước đầu làm rõ thêm các giá trị, nộidung tư tưởng của Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước và nêu nên thực trạng,mạnh dạn đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục vận dụng có hiệu quả tư tưởngcủa người về thi đua khen thưởng ở Việt Nam giai đoạn hiện nay.

Đào Thị Thúy, Hoàn thiện nội dung quản lý nhà nước đối với công tác thi đua khen thưởng thành phố Hải Phòng, Luận văn thạc sĩ quản lý hành chính công năm 2013 Trên cơ sở phân tích thực trạng quản lý nhà nước về thi đua

khen thưởng luận văn đã đề ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhànước trên địa bàn thành phố Hải Phòng, Việt Nam

Phùng Thị Thanh Loan, Đổi mới công tác thi đua khen thưởng góp phần tạo động lực cho cán bộ công chức ngành tài chính trong điều kiện hiện nay,

Luận văn thạc sĩ quản lý hành chính công, năm 2013 Trong luận văn, tác giả đã

đi nghiên cứu, tìm hiểu về thực trạng công tác thi đua khen thưởng đối với cán

bộ công chức ngành tài chính, để từ đó thấy được những mặt tích cực, hạn chế

để đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa vai trò và tính thiết thực của thiđua khen thưởng, để nó thực sự tạo động lực thúc đẩy người lao động hăng saytrong công việc, góp phần thực hiện hiệu quả thực thi công vụ

Trần Thị Hà, Đổi mới công tác thi đua khen thưởng theo tư tưởng Hồ Chí Minh, “Tạp chí cộng sản” năm 2015 Trong bài viết này, tác giả đã đi phân tích,

đánh giá những mặt được và những mặt còn tồn tại trong công tác thi đua khenthưởng, ứng với chuẩn mực theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, để từ đó đưa

ra các biện pháp thực hiện sao cho đúng và phù hợp với tác phong, đạo đức HồChí Minh trong giai đoạn hiện nay

Như vậy, có thể thấy rằng có nhiều bài viết, bài báo đề cập tới vấn đề thi đuakhen thưởng hiện nay trong các cơ quan, đơn vị, cũng như sự tác động của nó đốivới đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay Tuy nhiên, các tác công trình chủ yếu đềcập tới vấn đề hoàn thiện công tác QLNN hoặc tăng cường sự quản lý của

nhà nước đối với thi đua khen thưởng, chưa có công trình nào đề cập trực tiếptới vấn đề hoàn thiện thể chế nhà nước về thi đua khesn thưởng, đặc biệt là đốivới công tác thi đua khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn, nước công hòa dân chủnhân dân Lào Chính vì vậy, tác giả hi vọng sẽ đi sâu nghiên cứu và đề xuất cácgiải pháp mới, mang tính thiết thực góp phần hoàn thiện thể chế nhà nước về thiđua khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn giai đoạn hiện nay.

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

Mục đích: Nghiên cứu hệ thống các quy định, thể chế về thực hiện phápluật về thi đua khen thưởng

Nhiệm vụ: Nghiên cứu công tác thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng

ở thủ đô Viêng Chăn, nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Luận văn nghiên cứu vị trí, chức năng, vai trò của công tác thi

đua khen thưởng trong hệ thống các cơ quan nhà nước ở Thủ đô Viêng Chăn

Phạm vi: Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn Thủ đô Viêng Chăn, tại các cơ quan, đơn vị công lập.

Về thời gian: Nghiên cứu thực tiễn hoạt động thi đua khen thưởng từ năm 2016

đến 2019 ở Thủ đô Viêng Chăn nước CHDCND Lào

5 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn nghiên cứu dựa trên quan điểm học thuyết của chủ nghĩa Mác Lênin, với phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử Trong đó sửdụng các phương pháp nghiên cứu như:

-Phương pháp phân tích: Thông qua việc tìm hiểu các bài viết, các tácphẩm, các vấn đề có liên quan để từ đó phân tích và chỉ ra các mặt tích cực, hạnchế để rút ra những bài học bổ sung cho luận văn được hoàn thiện hơn

Phương pháp so sánh: Trong quá trình nghiên cứu có sự so sánh, đốichiếu các kết quả, số liệu để tìm ra phương hướng hoàn thiện giải pháp

Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến các chuyên gia, các nhànghiên cứu, các nhà quản lý, làm luật, để có được những ý kiến xác đáng nhất

6 Ý nghĩa của luận văn:

Luận văn góp phần vào hoàn thiện hệ thống giải phấp thực hiện công tácthi đua khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào Đồng thời, làmtài liệu tham khảo giúp giảng dậy cho học sinh, sinh viên nghiên cứu về côngtác thi đua khen thưởng, hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung.

7 Bố cục luận văn: Luận văn được chia làm 3 phần: Phần mở đầu, nội

dung và kết luận Phần nội dung chia làm 3 chương:

Chương 1 Khái quát chung về thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởngChương 2 Thực trạng thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng ở thủ

đô Viêng Chăn, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.

Chương 3. Định hướng giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA

KHEN THƯỞNG 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm về thi đua và khen thưởng

Khái niệm về thi đua

Có rất nhiều quan điểm, cách tiếp cận khác nhau về thi đua, có người chorằng thi đua là phấn đấu, thi đấu để dành và đạt được cái gì đó trong cuộc sống,tuy nhiên trên góc độ nghiên cứu về quy định, khái niệm thi đua chúng ta tuântheo các quy định của pháp luật để đảm bảo tính chính thống và đúng đắn tronghoạt động khu vực công Theo Điều 3 Luật thi đua, khen thưởng năm 2003 sửađổi 2012, Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cánhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc; Khen thưởng là việc ghi nhận, biểu dương, tôn vinh công trạng vàkhuyến khích bằng lợi ích vật chất đối với cá nhân, tập thể có thành tích trongxây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Về lý luận, C.Mác là người đầu tiên nghiên cứu một cách khoa học về bảnchất và nội dung thi đua Ông đánh giá cao vai trò của hiệp tác trong lao động, sựhiệp cộng lao động tạo ra sức mạnh tập thể lớn hơn sức mạnh của từng lao động cá

nhân cộng lại Mác viết: “Thi đua nảy nở trong quá trình hợp tác lao động, trong hoạt động chung và kế hoạch của con người với sự tiếp xúc xã hội tạo nên thi đua

và sự nâng cao theo lối đặc biệt, nghị lực sinh động làm tăng thêm nghị lực riêng của từng người” Trên cơ sở những quan điểm nền tảng của Mác và Ăng ghen về

thi đua, Lênin đã nghiên cứu và đưa ra những quan điểm, tư tưởng cơ bản về thiđua xã hội chủ nghĩa, đó là phong trào tự nguyện, góp sức giải quyết khó khăn, xâydựng xã hội mới của quần chúng lao động được giải phóng khỏi ách áp bức bóclột Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nâng quan niệm về thi đua lên tầm tư tưởng, coi thiđua là biểu hiện của lòng yêu nước, là những hành động cụ thể của mỗi cá nhân vì

lợi ích chung của cộng đồng và xã hội Người nói: “Tưởng

lầm rằng thi đua là một việc làm khác với những công việc hàng ngày Thật ra công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua Thí dụ từ trước đến nay ta vẫn

ăn, vẫn mặc, vẫn ở, nay ta thi đua ăn, mặc, ở cho sạch, cho hợp vệ sinh, cho khỏi đau ốm Xưa nay ta vẫn làm ruộng, nay ta thi đua làm cho ruộng tốt hơn, sản xuất nhiều hơn, mọi việc đều thi đua từ như vậy”.

Như vậy, thi đua là một hoạt động có tổ chức dựa trên nguyên tắc tựnguyện Nội dung thi đua được thực hiện trên cơ sở nguyên tắc quy định và khitặng danh hiệu phải dựa trên các căn cứ, tiêu chuẩn cụ thể Đó cũng là nhữngđiểm khác nhau giữa thi đua có tổ chức và thi đua tự phát Do vậy thi đua làhoạt động nhằm thu được kết quả nhất định, thi đua phải đạt thành tích tốt nhất.Thi đua là một hiện tượng khách quan, là quy luật phát triển tất yếu trongquá trình hợp tác lao động của con người, có hợp tác lao động thì có nảy sinh rathi đua Thi đua là cùng nhau đem hết tài năng, sức lực ra làm nhằm thúc đẩylẫn nhau đạt thành tích tốt nhất trong chiến đấu, sản xuất, công tác học tập.Nguyên tắc quan trọng nhất của thi đua yêu nước là đoàn kết, hợp tác cùng pháttriển, phổ biến sáng kiến kinh nghiệm; mọi người giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến

bộ Thi đua yêu nước chính là biện pháp xây dựng con người mới, rèn luyệnnhân cách cao đẹp cho người lao động

Khái niệm khen thưởng

Thi đua là khái niệm chỉ sự phấn đấu trong các hoạt động lao động, sản xuất,cống hiến nghệ thuật, công tác, học tập của mỗi người, mỗi tập thể, cơ quan, đơn

vị, còn khen thưởng thì lại là bước tiếp theo của thi đua, hay có thể hiểu rằng thiđua là điều kiện, tiền để của khen thưởng Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí

Minh: “Trong một nước thưởng, phạt phải nghiêm minh thì nhân dân mới yên ổn, kháng chiến mới thắng lợi, kiến quốc mới thành công” Khen thưởng đúng người,

đúng việc, kịp thời có tác dụng động viên, giáo dục, nêu gương Nguyên Tổng Bí

thư Trường Chinh của Đảng cộng sản Việt Nam cho rằng: “Khen thưởng là một vấn đề thuộc phạm trù khoa học xã hội Công tác khen thưởng cũng như trừng phạt là một vấn đề thực hiện phát sinh và tồn tại trong quá trình phát sinh, phát triển con người Giai cấp thống trị sử dụng nó như là một vũ khí để duy trì

quyền lực thống trị của mình” Mục đích căn bản của khen thưởng là khích lệ, khơi dậy một cách đúng đắn động cơ làm việc của mọi người, khiến cho họ coi

việc thực hiện mục tiêu của tổ chức cũng như thực hiện nhu cầu của bản thân, từ

đó làm cho tính tích cực và sáng tạo của họ tiếp tục được duy trì và phát huy,góp phần xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã đặt nền móng đầu tiên hình thành bộmáy làm công tác thi đua, khen thưởng ở Việt Nam, cụ thể: Năm 1947, Ngườilần lượt ký các sắc lệnh thành lập Viện Huân chương, Sắc lệnh đặt ra các Huânchương Quân công, Huân chương chiến sĩ, Huân chương Sao vàng, Huânchương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập; năm 1948: Huân chương Khángchiến; năm 1950: Huân chương Lao động Tiếp đó Chính phủ cũng đã quy địnhcác danh hiệu Anh hùng Quân đội, Anh hùng Nông nghiệp, Anh hùng Côngnghiệp (năm 1952) để khen thưởng kịp thời những cá nhân và đơn vị có thànhtích trong cuộc kháng chiến kiến quốc

Công tác khen thưởng là một quá trình thực hiện các chủ trương, chính sáchpháp luật của Đảng và Nhà nước, của các cán bộ công chức, cơ quan làm công tácthi đua khen thưởng; để ghi nhận, biểu dương, tôn vinh công lao và thành thíchxuất sắc của các cá nhân và tập thể trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.Giữa Thi đua và khen thưởng luôn tồn tại mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng vớinhau Thi đua là cơ sở của khen thưởng; tổ chức tốt phong trào thi đua thì kết quảkhen thưởng cao Khen thưởng chính xác, kịp thời, đúng người, đúng việc sẽ có tácdụng động viên cho mùa thi đua sau đạt kết quả cao hơn Do vậy không coi nhẹkhen thưởng trong thi đua, ngược lại không có thi đua thì không có căn cứ đánh giáthành tích khen thưởng Thi đua và khen thưởng cũng độc lập với nhau, không phụthuộc vào nhau; không phải tất cả các hình thức khen thưởng đều xuất phát từ thiđua như: Khen thưởng đối ngoại, khen tổng kết thành tích kháng chiến, khen độtxuất, khen thưởng người có quá trình lâu dài trong cơ quan, tổ chức đoàn thể…Ngược lại, khi tham gia phong trào thi đua, mục tiêu cuối cùng mà cá nhân, tổchức hướng tới là kết quả trong thực hiện công việc của mình, chứ không phải là

để được khen thưởng, tôn vinh

Đặc điểm cơ bản trong công tác thi đua, khen thưởng

Dựa trên thực tế công tác thi đua khen thưởng và các quy định liên quan,

có thể nhận thấy đặc điểm cơ bản của hoạt động thi đua, khen thưởng như sau:

Thứ nhất, mỗi danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng đều được cụ thể

hóa bằng các tiêu chuẩn đánh giá Có thể nói, tiêu chuẩn được đặt ra phù hợpvới thực tiễn chính là thước đo để căn cứ vào đó, từng cơ quan, đơn vị lượnghóa thành hệ thống các tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá cho phù hợp với đặc điểm

cụ thể của cơ quan, đơn vị mình Mọi việc xét, đề nghị khen thưởng phải căn cứtrên các tiêu chuẩn đã được quy định Do đó, trước khi tổng kết, bình xét thiđua, khen thưởng, các cơ quan, đơn vị phải xây dựng được hệ thống các tiêuchuẩn, tiêu chí cụ thể và phổ biến, quán triệt sâu rộng để mọi chủ thể tham giaphong trào thi đua biết và phấn đấu đạt thành tích cao nhất

Thứ hai, việc lựa chọn danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng phải được

lựa chọn dân chủ, công bằng và khách quan Đối với tập thể, để có thể lựa chọnđược những tập thể xuất sắc tiêu biểu đề xuất khen thưởng, cần có sự so sánh vớicác tập thể khác có những mối tương đồng: Có thể là các phòng, ban trong cùngđơn vị; giữa các cơ quan, đơn vị có sự tương đồng về chức năng, nhiệm vụ trongcùng một khối, cụm thi đua; giữa cơ quan, đơn vị của địa phương này với cơ quan,đơn vị của địa phương khác; giữa địa phương này với địa phương khác có sự tươngđồng về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội… Đối với cá nhân, cần đánh giá, sosánh dựa trên sự tương đồng về chức năng nhiệm vụ được giao, chức vụ, lĩnh vựcngành nghề… Do đó, để đảm bảo công bằng, khách quan trong xét thi đua, khenthưởng, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần xây dựng các bộ tiêu chí riêng biệtdành cho cán bộ lãnh đạo, quản lý và người lao động trực tiếp

Yêu cầu đối với công tác thi đua, khen thưởng

Công tác thi đua, khen thưởng phải thực hiện dựa trên các nguyên tắc luậtđịnh để đảm bảo quyền lợi công bằng và công khai giữa những cá nhân, tổ chứctham gia thi đua và bình xét danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng Điều 6Luật thi đua, khen thưởng ghi nhận 02 nguyên tắc thi đua gồm: Tự nguyện, tựgiác, công khai; Đoàn kết, hợp tác và cùng phát triển; và 04 nguyên tắc khen

thưởng gồm: Chính xác, công khai, công bằng, kịp thời; Một hình thức khenthưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; không tặng thưởng nhiều hìnhthức cho một thành tích đạt được; Bảo đảm thống nhất giữa tính chất, hình thức

và đối tượng khen thưởng; Kết hợp chặt chẽ động viên tinh thần với khuyếnkhích bằng lợi ích vật chất

Thi đua hay khen thưởng đều phải bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giớitrong thi đua, khen thưởng Trong thực tế, để công tác này đạt được hiệu quả,mỗi cơ quan, tổ chức phải đặt ra những nguyên tắc cụ thể để thực hiện như:

- Phong trào thi đua phải được tổ chức phát động sôi nổi, sâu rộng đến từng

đơn vị, đến từng cán bộ, chiến sĩ; thi đua giữa cá nhân với cá nhân, giữa các tập thể trong đơn vị

- Phong trào thi đua phải thực sự là động lực cho cán bộ, chiến sĩ tiếp tục nỗ

lực và quyết tâm cao hơn, ra sức rèn luyện, gương mẫu về kỷ cương, kỷ luật, tựđổi mới nâng cao năng lực công tác, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, nêu caotinh thần trách nhiệm trong công việc để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

- Phát huy được sức mạnh tổng hợp của các tổ chức Đảng, chính quyền, đoànthể trong các đơn vị nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hiệu quả của phong trào thi đua

- Cán bộ, chiến sĩ nắm vững vai trò, mục đích, ý nghĩa của phong trào thiđua, nỗ lực khắc phục mọi khó khăn, ra sức rèn luyện, chủ động, linh hoạt trongcông tác

- Việc tổ chức phong trào thi đua phải thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, tránhphô trương, hình thức và bệnh thành tích trong công tác thi đua, khen thưởng

1.1.2 Khái niệm về thể chế

Có rất nhiều cách hiểu và tiếp cận khác nhau về khái niệm thể chế, theocách hiểu thông thường thì: Thể chế là một tổ chức với hệ thống các nguyên tắc,quy tắc, quy chế, luật được sử dụng để điều chỉnh sự vận hành của tổ chứcnhằm đạt được mục tiêu của tổ chức trong những lĩnh vực cụ thể

Đó là theo cách hiểu thông thường, còn một số ý kiến khác lại cho rằng, nhắcđến thể chế là nhắc đến yếu tố nhà nước là chủ yếu chứ không nhắc đến yếu tố các

10

các quy định do Nhà nước xác lập bằng việc xây dựng hệ thống văn bản phápluật của Nhà nước và được Nhà nước áp dụng sử dụng để điều chỉnh và tạo racác hành vi và mối quan hệ giữa Nhà nước với công dân và các tổ chức nhằmthiết lập trật tự kỷ cương xã hội.

Ở Việt Nam, theo Giáo trình Hành chính công của Học viện Hành chínhQuốc gia tiếp cận thể chế ở hai khía cạnh: Thứ nhất, “Thể chế bao hàm tổ chứcvới hệ thống các quy tắc, quy chế được sử dụng để điều chỉnh sự vận hành của

tổ chức nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức”

Thứ hai “Thể chế được hiểu như là hệ thống các quy định do Nhà nước xáclập trong hệ thống văn bản pháp luật của Nhà nước và được Nhà nước sử dụng

để điều chỉnh và tạo ra các hành vi và mối quan hệ giữa nhà nước với công dân,các tổ chức nhằm thiết lập trật tự kỷ cương xã hội

Như vậy, dù có những khác biệt nhất định, song về cơ bản có hai quan niệmnhìn nhận về thể chế Nghĩa hẹp, thể chế có thể hiểu là những quy định pháp luật,nội quy, quy chế, điều lệ Nghĩa rộng, thể chế bao gồm các quy định pháp luật, nộiquy, quy chế và tổ chức bộ máy vận hành các quy định đó Theo cá nhân tác giả

thì: thể chế chính là sự quản lý của nhà nước bằng việc tổng hợp các quy định, nguyên tắc, các điều luật sau đó sử dụng để chi phối, định hướng sự phát triển của một tổ chức hay một nhà nước trong những lĩnh vực khác nhau.

Theo cách hiểu trên thì thể chế Nhà nước là toàn bộ các văn bản pháp luậtnhư Hiến pháp, Bộ luật, Luật, văn bản dưới luật… do cơ quan có thẩm quyềnban hành và tạo thành một khuôn khổ pháp luật để Bộ máy nhà nước thực hiệnchức năng quản lý Nhà nước đối với toàn thể xã hội

Từ những thể chế nhà nước đó sẽ bắt buộc các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệpphải sống và làm việc theo pháp luật, nếu làm sai những quy định đó sẽ có nhữngbiện pháp nhằm răn đe, cảnh cáo, xử lý để không được tiếp tục vi phạm

Ngoài ra khi nhắc đến thể chế nhà nước thì mọi người cũng hay nhắc đếnthể chế chính trị Hiện nay ở nước CHDCND Lào thì chúng ta chỉ theo một thểchế chính trị duy nhất đó là tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cáchmạng Lào và dưới sự quản lý của nhà nước Lào

Đó là thể chế nhà nước, thể ché công còn thể chế tư được hiểu như sau: Thểchế tư là toàn bộ các quy định mang tính quy phạm của các thực thể ngoài Nhànước như hoạt động của các công ty, doanh nghiệp, tổ chức tư nhân để thực hiệnchức năng quản lý trong phạm vi hoạt động của đơn vị mình nhằm mục đích duytrì tính kỷ luật trong tổ chức và hoạt động và đạt được hiệu quả quản lý cao.

Như vậy thể chế nhà nước và thể chế tư khác nhau, một phần bởi chủ thểban hành ra không phải do cơ quan Nhà nước ban hành Phần còn lại thì nhữngthể chế tư như nội quy, quy chế, điều lệ của công ty, doanh nghiệp chỉ mangtính kỷ luật của tổ chức chứ tính cưỡng chế không cao như thể chế nhà nước

Đặc điểm của thể chế:

Một là, thể chế là một chỉnh thể thống nhất bao gồm hai bộ phận hợp thành:

hệ thống quy phạm pháp luật và tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị thực hiệnchức năng cung ứng, quản lý dịch vụ công Hệ thống bộ máy nhà nước quản lý thiđua khen thưởng theo nghĩa rộng bao gồm toàn bộ bộ máy nhà nước, cụ thể cơquan lập pháp, hành pháp, tư pháp Trong đó, trực tiếp và chủ yếu là hệ thống cơquan lập pháp và hành pháp từ xây dựng thể chế và đưa thể chế vào đời sống thựctiễn Hệ thống văn bản pháp luật được ban hành để thực hiện QLNN đối với thiđua khen thưởng ngoài những văn bản chuyên ngành điều chỉnh trực tiếp như LuậtThi đua khen thưởng, Luật ban hành văn bản QPPL và các Nghị định, thông tưhướng dẫn còn được quy định trong những văn bản pháp luật có liên quan

Hai là, thể chế thực thi về công tác thi đua khen thưởng là một bộ phận củathể chế hành chính nhà nước nói chung Vì thế, thể chế QLNN đối với thi đuakhen thưởng nằm trong một chỉnh thể thống nhất và có mối quan hệ khăng khítvới các lĩnh vực khác của thể chế QLNN Điều này xuất phát từ chức năngchung của bộ máy QLNN là quản lý trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị,văn hóa, xã hội Đồng nghĩa với việc xây dựng, hoàn thiện thể chế thi đua khenthưởng phải trên cơ sở tính sự tác động tất cả các yếu tố kinh tế, chính trị, vănhóa, xã hội để khích lệ người cán bộ công chức, chiến sỹ trong công tác

Ba là, thể chế thi đua khen thưởng được xây dựng nhằm mục đích tác độngkhích lệ, động viên, tạo động lực cho cán bộ công chức phấn đấu, thi đua và được

hưởng những quyền lợi, khen thưởng phù hợp, điều này làm thay đổi các quan

hệ xã hội, giúp môi trường kinh tế hình thành, phát triển lành mạnh

Bốn là, thể chế về thi đua khen thưởng chính là văn bản, những quy địnhcủa hệ thống pháp luật, các văn bản quy phạm pháp luật, các Nghị định, thông

tư, hướng dẫn,… của cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành để quy địnhchi tiết và cách thức thực hiện chúng trên thực tiễn tại các cơ quan, tổ chức,công sở thuộc hệ thống các cơ quan nhà nước

Trên cơ sở sự tổng hợp và phân tích nên trên, cá nhân tác giả nhận thấyrằng thể chế thi đua khen thưởng chính là toàn bộ các quy định tác động tới tổchức, cá nhân trong một hệ thống có tổ chức và có mỗi quan hệ tác động qua lạivới nhau thông qua hoạt động thi đua khen thưởng

1.1.3 Khái niệm về thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng

Co nhiều quan điểm, cách nhìn nhận khác nhau về thực hiện pháp luật Tuynhiên trên góc độ của pháp luật cũng như theo cách nhìn nhận của cá nhân tác giảthì thực hiện pháp luật là hành vi của chủ thể (hành động hoặc không hành động)được tiến hành phù hợp với quy định, với yêu cầu của pháp luật, tức là không trái,không vượt quá khuôn khổ mà pháp luật đã quy định Thực hiện pháp luật có thể làmột xử sự có tính chủ động, được tiến hành bằng một thao tác nhất định nhưng đócũng có thể là một xử sự có tính thụ động, tức là không tiến hành vượt xử sự bịpháp luật cấm Hiện nay có bốn hình thức thực hiện pháp luật như sau:

Một là tuân thủ pháp luật: là chủ thể pháp luật kiềm chế mình để khôngthực hiện điều pháp luật cấm Tuân thủ pháp luật mang tính bắt buộc thực hiện

Ví dụ như pháp luật cấm hành vi mua bán dâm Do đó, không thực hiện hành vimua bán dâm được xem là tuân thủ pháp luật

Hai là thi hành pháp luật: là một hệ thống mà một số thành viên của xã hộihành động theo một phong cách có tổ chức để thực thi pháp luật bằng cáchkhám phá, ngăn chặn, phục hồi hoặc trừng phạt những người vi phạm luật lệ vàcác quy tắc chi phối xã hội đó

Ba là sử dụng pháp luật: là một hình thức thực hiện pháp luật trong đó cácchủ thể pháp luật thực hiện quyền và tự do pháp lý của mình (thực hiện những

hành vi mà pháp luật cho phép) Ví dụ: Người lao động ký hợp đồng lao độngvới chủ sử dụng lao động.

Bốn là áp dụng pháp: là hoạt động thực hiện pháp luật mang tính tổ chứcquyền lực nhà nước, được thực hiện bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhàchức trách hoặc tổ chức xã hội được nhà nước trao quyền nhằm cá biệt hóa quyphạm pháp luật vào các trường hợp cụ thể đối với cá nhân, tổ chức cụ thể

Trên cơ sở tìm hiểu về thực hiện pháp luật cũng như về thi đua khenthưởng thì chúng ta có thể hiểu rằng thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng

là toàn bộ các công việc ban hành hệ thống văn bản pháp luật về thi đua khenthưởng,đội ngũ tổ chức thực hiện công tác thi đua khen thưởng, hệ thống cácchế tài, quy định cũng như đội ngũ cán bộ công chức thực thi pháp luật về thiđua khen thưởng, các đối tượng của thi đua khen thưởng cần hướng tới để đạtđược hiệu quả và hiệu lực của pháp luật về thi đua khen thưởng

1.2 Thể chế nhà nước về công tác thi đua khen thưởng

1.2.1 Vai trò của thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng

Công tác Thi đua khen thưởng có vị trí, ý nghĩa, vai trò quan trọng là độnglực phát triển, là biện pháp quan trọng để xây dựng con người mới Chủ tịch Hồ

Chí Minh đã chỉ ra rằng: “Thi đua là cách tốt nhất, rất thiết thực để làm cho mọi người tiến bộ Thi đua giúp cho đoàn kết chặt chẽ thêm Và đoàn kết chặt chẽ để thi đua mãi”.

Mục đích của việc Thi đua khen thưởng là nhằm động viên, giáo dục, nêugương để sau khi được biểu dương, khen thưởng, tập thể, cá nhân được khenthưởng phát huy tích cực trong công việc được giao; tập thể, cá nhân chưa đượckhen cũng thấy được trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, cần phải phấn đấu đểhoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao được cấp trên ghi nhận

Thi đua khen thưởng trong đội ngũ cán bộ, công chức, chiến sĩ là động lựcthúc đẩy tinh thần vượt khó vươn lên trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn,phát huy sức mạnh tổng hợp, động viên, cổ vũ đội ngũ cán bộ, công chức, chiến sĩthi đua lao động, sản xuất, chiến đấu nâng cao trình độ chuyên môn, góp phần tolớn vào công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế đất nước và địa phương

Thi đua khen thưởng còn là một công cụ để quản lý của lãnh đạo các cơquan, đơn vị Bởi vì, mọi công việc suy cho cùng đều do nhân dân và các tổchức cơ sở thực hiện, vậy ai làm tốt, tập thể nào làm tốt phải biết và khen ngợi,phải tuyên dương để học tập Có như vậy những việc tốt, việc tích cực mớinhiều lên, mới phát triển lấn át và đẩy lùi cái xấu, tiêu cực.

Thi đua, khen thưởng cho đội ngũ cán bộ công chức, chiến sĩ là biện pháp cầnthiết để họ được thụ hưởng những giá trị cống hiến của họ được tốt hơn Thi đua,khen thưởng hiện nay có nhiệm vụ phát huy tinh thần tự đổi mới trong học tập vàcông tác, gắn với việc nâng cao chất lượng, trình độ nguồn nhân lực khu vực công

từ đó tác động trực tiếp tới toàn bộ hệ thống, tổ chức bộ máy nhà nước, góp phầnbồi dưỡng nhân tài, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển đất nước

Mục đích cao nhất của công tác thi đua khen thưởng mà mỗi quốc gia hướngtới đó chính là khơi dậy được tinh thần yêu nước, tinh thân dân tộc, phát huy tối đasức mạnh của toàn dân tộc, toàn bộ hệ thống trong một chỉnh thể thống nhất đểcùng xây dựng một môi trường làm việc ngày càng tốt đẹp hơn, hướng tới tươnglại, hướng tới cuộc sống dân chủ, cộng hòa, công bằng và văn minh hơn, chấtlượng cuộc sống của nhân dân, của cán bộ, công chức, chiến sĩ được tốt hơn

1.2.2 Các yếu tố tác động tới thể chế nhà nước về thi đua khen

thưởng Yếu tố chính trị

Về lý luận, pháp luật và chính trị đều là những hình thái ý thức xã hội cómối quan hệ với nhau Pháp luật là công vụ điều chỉnh xã hội phải phản ánhđược ý chí và quan điểm chính trị của giai cấp cầm quyền

Chế độ chính trị hay thể chế chính trị thể hiện hệ tư tưởng, phương thức tổchức quyền lực và năng lực lãnh đạo của Đảng cầm quyền đối với xã hội mỗi quốcgia mà nền tảng và khuôn khổ của thể chế chính trị chính là Hiến pháp Mỗi mộtquốc gia đều định hình cho mình con đường đi riêng phù hợp với điều kiện, hoàncảnh lịch sử, với xu thế phát triển của đất nước trong từng giai đoạn Ở Lào vớicon đường mà Đảng nhân dân cách mạng Lào và Nhân dân Lào xác định ngay từbuổi đầu của quá trình cách mạng, đó là con đường đi lên xây dựng nhà nước dânchủ nhân dân nay là Nhà nước pháp quyền Xã hội của nhân dân, do nhân dân

và vì nhân dân Cho nên điều đó có ý nghĩa là mọi hoạt động của nền công vụ nàyphải hướng đến nhân dân mà phục vụ Từ đó, thể chế về thi đua khen thưởng cũngphải được thiết lập dựa vào quan điểm, đường lối của Đảng đã vạch ra và conđường mà Nhà nước ta định hướng đi lên Các quy định về thể chế thi đua khenthưởng cũng phải phù hợp với những định hướng chính trị trong xã hội Chính vìvậy, những định hướng chính trị có ảnh hưởng to lớn tới toàn bộ hệ thống thể chếnhà nước nói chung và thể chế thi đua khen thưởng nói riêng.

Yếu tố kinh tế xã hội

Điều kiện kinh tế xã hội của đất nước có ảnh hưởng rất lớn tới việc hoàn thiệnthể chế nói chung và thể chế thi đua khen thưởng nói riêng Mức độ hoàn thiện thểchế thi đua khen thưởng phán chiếu tình hình phát triển kinh tế xã hội của đấtnước Trong bất kỳ một xã hội, một quốc gia nào, thể chế thi đau khen thưởngcũng phải phản ánh trình độ phát triển kinh tế xã hội của đất nước Kinh tế xã hộicàng phát triển, sẽ thúc đẩy thể chế thi đua khen thưởng phát triển và ngược lại.Thể chế thi đua khen thưởng suy cho cùng chính là hệ thống văn bản pháp luật vềthi đua khen thưởng Đứng trên lập trường chủ nghĩa duy vật biện chứng của chủnghĩa Mác – Lê Nin, trong mối quan hệ giữa kinh tế và pháp luật thì điều kiện kinh

tế, các quan hệ kinh tế quyết định trực tiếp đến sự ra đời của pháp luật, đồng thờiquyết định toàn bộ nội dung, hình thức, cơ cấu và sự phát triển của nó Các Mác đãviết “Trong thời đại nào cũng thế, chính là vua chúa phải phục tùng những điềukiện kinh tế, chứ không bao giờ vua chúa ra lệnh cho những điều kiện kinh tếđược Chẳng qua chế độ pháp luật về chính trị, cũng như về dân sự chỉ là cái việcnói lên, ghi chép lại quyền lực của những quan hệ kinh tế

Yếu tố con người

Con người luôn được xem là trung tâm của mọi vấn đề, là nguồn lực quantrọng nhất trong tất cả các nguồn lực Bởi lẽ chính con người sẽ quyết định sự tồntại của tất cả Trong quá trình xây dựng thể chế chúng ta phải luôn hướng tới yếu tốnày, bởi lẽ không thể nào áp đặt những gì ta nghĩ để buộc người khác phải thựchiện mà tất cả những yếu tố đó phải hướng đến công tác thi đua khen thưởng Vì lẽ

đó, khi xây dựng thể chế phải đặt con người vào trung tâm để đưa ra những

chuẩn mực hành vi phù hợp Sự áp đặt cứng nhắc là điều tối kỵ trong một xã hội,trong một tổ chức, đặc biệt là đối với nước ta một nhà nước pháp quyền XHCNcủa nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Con người ở đây trước hết chính bảnthân đội ngũ làm công tác thi đua khen thưởng Thể chế về thi đua khen thưởngđược ban hành và điều chỉnh như thế nào phải xuất phát từ đặc điểm và trình độ,năng lực, nhận thức của đội ngũ này Nếu cao hơn hoặc thấp hơn đều không phùhợp Mặt khác, con người ở đây được hiểu là tổ chức và cá nhân có trách nhiệmchính trong việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật về thi đuakhen thưởng Mức độ hoàn thành thể chế, sự phù hợp giữa thực thể chế với yêucầu của thực tiễn phụ thuộc rất nhiều vào năng lực của các cơ quan, cá nhân thamgia vào hoạt động xây dựng thể chế Năng lực lập pháp, lập quy thể hiện ở việcnắm bắt những đòi hỏi của thực tiễn để xây dựng và ban hành hoặc sửa đổi, bổsung những văn bản về thi đua khen thưởng sao cho phù hợp.

Năng lực lập pháp, lập quy

Đây chính là yêu tố chủ quan, phụ thuộc vào năng lực của đội ngũ cán bộ,công chức và trực tiếp là đội ngũ lãnh đạo, lập pháp, ban hành pháp luật, banhành các văn bản pháp quy, quy định Thể chế về thi đua khen thưởng là một bộphận của pháp luật công tác cán bộ, về tạo động lực làm việc đối với đội ngũcán bộ, công chức khu vực công Do đó, mức độ hoàn thiện của thể chế, sự phùhợp giữa thể chế với yêu cầu của thực tiễn phụ thuộc rất nhiều vào năng lực củacác cơ quan, cá nhân tham gia vào hoạt động xây dựng thể chế Năng lực lậppháp, lập quy thể hiện ở việc nắm bắt những đòi hỏi của thực tiễn để xây dựng

và ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung những văn bản về thi đua khen thưởng phùhợp Đồng thời, thể chế hóa kịp thời những chủ trương, đường lối của Đảng vàchính sách của Nhà nước về cán bộ, công chức Tuy nhiên, thời gian qua, nhiềuchủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ về thi đua khen thưởng chậmđược thể chế hoá bằng các văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng nhu cầu đổimới trong thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng trong khu vực công

Vai trò của hệ thống các quy định pháp luật về thi đua khen thưởng:

Để đảm bảo tính toàn diện của hoạt động xét danh hiệu thi đua, khenthưởng, pháp luật về thi đua khen thưởng đã thể hiện, quán triệt và thể chế hóacác đường lối chính sách thi đua, khen thưởng của Đảng trong giai đoạn mới.Pháp luật về thi đua, khen thưởng cũng thể hiện được truyền thống đạo lý tốtđẹp của nhân dân là “Uống nước nhớ nguồn”; phát huy những ưu điểm, kinhnghiệm về công tác thi đua, khen thưởng qua các giai đoạn cách mạng

Pháp luật về thi đua, khen thưởng hiện nay đã xây dựng được hệ thống tiêuchí thi đua, khen thưởng, góp phần xây dựng các chuẩn mực đạo đức và pháp lýcủa xã hội Lào trong giai đoạn phát triển mới, tạo lập khuôn khổ pháp lý, làm

cơ sở cho việc tổ chức và hoạt động của công tác thi đua, khen thưởng Ngoài

ra, pháp luật về thi đua, khen thưởng phải đảm bảo tính thống nhất giữa tínhchất, hình thức và đối tượng khen thưởng

Luật Thi đua, khen thưởng ra đời năm 2003 là đạo luật chung, mang tính chấtđiều chỉnh và định hướng các hoạt động liên quan đến thi đua khen thưởng Trên

cơ sở đạo luật này, các văn bản dưới luật như nghị định, thông tư hướng dẫn banhành, thực hiện được triển khai cụ thể và rõ ràng Luật này có hiệu lực thi hành từngày 01 tháng 7 năm 2004 quy định về thi đua và khen thưởng tại Lào, cụ thể làquy định về đối tượng, phạm vi, nguyên tắc, hình thức, tiêu chuẩn, thẩm quyền vàtrình tự thủ tục thi đua, khen thưởng Từ năm 2003 cho đến nay, Luật Thi đua,khen thưởng được sửa đổi, bổ sung nhiều điều được quy định tại Luật

Thi đua, khen thưởng 2005 và 2013; Nghị định 121/2005/NĐ-CP ngày 30 tháng

9 năm 2005, Nghị định số 65/2014/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2014 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng và năm 2016 Chính phủ đang dự thảo Nghị định quy định một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng để khẳng định thêm vai trò và tầm quan trọng của công tác Thi đua, khen thưởng Đây là cơ sở pháp lý để mọi ngành, lĩnh vực phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đạt được mục tiêu đề ra góp phần xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của chínhquyền địa phương được Chính phủ phê duyệt, ngay sau khi Luật Thi đua, khenthưởng năm 2003 ra đời và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến thi đua,

khen thưởng sau này, chính quyền địa phương, các bộ, ngành căn cứ vào đó banhành các hình thức thi đua, khen thưởng phù hợp

Các văn bản quy phạm pháp luật và nhiều văn bản khác liên quan đến côngtác thi đua, khen thưởng ngày càng được hoàn thiện cho thấy được sự quan tâmliên tục của Đảng nhân dân cách mạng Lào và Nhà nước Lào đối với công tác thiđua, khen thưởng đã giúp cho việc thực hiện về công tác về thi đua, khen thưởng,công tác quản lý nhà nước, ban hành thể chế quản lý nhà nước đối với thi đua khenthưởng được nhiều thuận lợi hơn; cán bộ phụ trách làm công tác thi đua, khenthưởng trở nên chuyên nghiệp hơn Công tác xét tặng các danh hiệu thi đua rõràng, minh bạch; khen thưởng xứng đáng với công sức của người lao động đã tạonên không khí làm việc hăng say, mang lại giá trị cao cả về tinh thần lẫn vật chất.Mỗi cá nhân, tập thể dựa trên những quy định về nguyên tắc, phạm vi, đối tượng,hình thức tổ chức thi đua và đề xuất khen thưởng để đưa ra những định hướng vàgiải pháp hiệu quả trong suốt quá trình thi đua, khen thưởng

Người làm công tác thi đua, khen thưởng ngoài việc nắm vững các chủtrương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, kiến thức chuyênmôn nghiệp vụ thì cần có lòng nhiệt tình với công việc, phải có năng lực trong tổ

chức phong trào, gần gũi với mọi người, có năng lực tổ chức để hướng cho mọingười trong tập thể phấn đấu đạt mục tiêu đề ra.

Trong cuộc sống nói chung và trong phong trào thi đua nói riêng, mỗingười đều mong muốn được lãnh đạo đánh giá đúng sự cố gắng, tích cực củabản thân mình nên việc khen thưởng được lãnh đạo thực hiện công bằng, kịpthời là rất quan trọng Mỗi lời động viên, khích lệ đúng lúc của người lãnh đạo

sẽ có tác dụng tích cực, làm cho người được khen có tâm trạng phấn khởi hơn

và kết quả công việc sẽ tốt hơn Trong một tập thể, điều đó sẽ góp phần tạo nênkhông khí vui tươi, đoàn kết, hỗ trợ nhau để hoàn thành nhiệm vụ

Việc khen thưởng không nhất thiết phải đến kỳ sơ, tổng kết phong trào thiđua mới đưa ra bình xét mà cần phải tiến hành hàng ngày; thực chất của việckhen thưởng nặng về yếu tố tinh thần Thực hiện tốt điều này là chúng ta đã duytrì được thường xuyên phong trào thi đua như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căndặn “Thi đua yêu nước phải được tiến hành thường xuyên, liên tục hàng ngày”;công tác thi đua, khen thưởng đòi hỏi phải nghiên cứu cả một quá trình, để đúckết do đó tổ chức bộ máy và cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng nhất thiếtphải sớm đi vào ổn định để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình Cán bộlàm công tác thi đua, khen thưởng không ngừng được đào tạo, bồi dưỡng, trang

bị kiến thức để nâng cao năng lực tham mưu, trình độ chuyên môn nghiệp vụ,đáp ứng yêu cầu đổi mới về công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn mới

Ý thức tự giác của cán bộ, công chức, chiến sĩ

Trong những năm gần đây, nhờ công tác truyền thông tốt mà rất nhiều tấmgương tốt, ngưởi tốt, việc tốt được nêu gương, được nhân rộng và được giớithiệu trên nhiều phương tiện thông tin đại chúng và điều đó đã minh chứng choviệc đội ngũ nhân viên đã ý thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của việc thamgia vào các phong trào thi đua Thi đua là để cùng nhau học tập, tiến bộ, chia sẻnhững kinh nghiệm lao động sáng tạo, có thêm nhiều nghiên cứu khoa học ứngdụng vào thực tiễn cuộc sống Mỗi một phong trào thi đua có một ý nghĩa, mụcđích khác nhau và khi tham gia thì người lao động sẽ có thêm cơ hội học hỏi, tựnâng cao bản thân mình, rèn luyện ý chí

1.2.3 Các nội dung của thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng

Về cơ bản các nội dung của thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng cónét tương đồng với các nội dung của quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng,trên cơ sở thực tiễn của hoạt động thi đua khen thưởng Các nội dung về thi đua,khen thưởng bao gồm những nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng

Văn bản pháp luật là công cụ quan trọng nhất để Nhà nước quản lý xã hội nóichung và quản lý công tác thi đua, khen thưởng nói riêng Nhà nước quản lýthi đua khen thưởng bằng pháp luật Các văn bản quy phạm pháp luật của Nhànước là sự thể hiện, cụ thể hóa quan điểm, đường lối của Đảng về công tác thiđua, khen thưởng, đồng thời cũng là sự tập trung nguyện vọng của quần chúngnhân dân trong lao động, sản xuất, công tác, học tập đóng góp vào sự nghiệpxây dựng và bảo vệ tổ quốc

Văn bản pháp luật tạo ra hành lang pháp lý để các tổ chức, các tầng lớpnhân dân và các cá nhân phát huy lòng nhiệt tình hăng hái tham gia thi đua vàđón nhận những kết quả, phần thưởng xứng đáng; hành lang đó tạo ra sự thốngnhất công tác thi đua, khen thưởng ở các ngành, các cấp trong cả nước

Trong những năm qua, công tác thi đua khen thưởng đã bám sát được chủtrương, chính sách của Đảng và Nhà nước, kịp thời đề ra những phương pháp tổchứ thực hiện phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng; đã khơi dậy

và phát huy cao độ lòng yêu nước, tinh thần hy sinh cao cả, chủ nghĩa anh hùngcách mạng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân Sau một thời gian dài trước thực

tế công tác thi đua, khen thưởng không được quan tâm thường xuyên; Luật Thiđua, Khen thưởng ra đời cùng các văn bản pháp quy của Nhà nước như Nghịđịnh số 166/2019/NĐ-CP ngày 22/4/2019 của Chính phủ quy định chi tiết vàhướng dẫn một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng, Nghị định số166/2019/NĐ-CP ngày 22/4/2019 của Chính phủ CHDCND Lào quy định tổchức làm công tác thi đua, khen thưởng đã từng bước thực hiện đổi mới côngtác thi đua khen thưởng, đưa công tác này đi vào nề nếp, đáp ứng yêu cầu củanền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Trên cơ sở quy định của Luật Thi đua, Khen thưởng và các văn bản hướngdẫn thi hành Luật, các địa phương, đơn vị đã đề ra những quy định cụ thể vềcông tác khen thưởng của địa phương, đơn vị mình theo chức năng nhiệm vụ vàđiều kiện thực tế cho phép để từng bước đưa Luật Thi đua, Khen thưởng vàocuộc sống, góp phần đẩy mạnh công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa và bảo vệ

tổ quốc mà ở đó thi đua, khen thưởng là biện pháp đòn bẩy được áp dụng thốngnhất trong phạm vi cả nước

Thứ hai, Xây dựng chính sách về thi đua, khen thưởng

Việc xây dựng chính sách đã được Đảng nhân dân cách mạng Lào và Nhànước Lào đặc biệt chú ý, quan tâm Điều này chứng minh rằng, chính sách trongcông tác thi đua, khen thưởng được xác định rất quan trọng để động viên,khuyến khích mọi tầng lớp trong xã hội thi đua lao động, sản xuất và sáng tạo

để phát huy sức mạnh tổng hợp của nhân dân Luật Thi đua, Khen thưởng, cácvăn bản quy phạm pháp luật, Thông tư hướng dẫn thi hành Luật đề cập mộtcách toàn diện các mặt của công tác thi đua, khen thưởng, đây là chủ trương,chính sách lớn của Đảng và Nhà nước Cuộc sống ngày càng phát triển, phongtrào thi đua, khen thưởng cũng không ngừng phát triển phong phú và đa dạngnhất là ở các ngành, các địa phương cho đến cơ sở Do vậy, vấn đề đặt ra trongcác nội dung về công tác thi đua, khen thưởng là xây dựng chính sách về thiđua, khen thưởng, chính sách này phải đáp ứng kịp thời sự phát triển cuộc sốngcủa xã hội thậm chí của mỗi ngành, mỗi cấp đặc biệt của địa phương và cơ sở.Trong những năm qua, đất nước còn nghèo và còn nhiều khó khăn, các danhhiệu thi đua, hình thức khen thưởng chỉ nhằm động viên tinh thần là chủ yếu; đếnnay, nền kinh tế đang phát triển, nhất là với cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế,Đảng và nhà nước Lào đã rất quan tâm đến quyền lợi và chế độ đối với người laođộng nói chung và đối với những cá nhân, tập thể có thành tích cống hiến đượckhen thưởng nói riêng Do vậy, khi xây dựng chính sách về thi đua, khen thưởngphải chú trọng đến chế độ khen thưởng nhằm khuyến khích, động viên những cánhân, tập thể hăng hái trong phong trào thi đua yêu nước Thực tiễn cho thấy rõ tácdụng to lớn của chính sách trong công tác thi đua, khen thưởng khi kết

hợp giữa động viên tinh thần, gắn với quyền lợi vật chất, có chính sách đãi ngộthỏa đáng trong khen thưởng sẽ là động lực cho thi đua, động lực phát triển kinh

tế - xã hội, là động lực để vượt qua những khó khăn, thử thách Những vấn đềtrên là cơ sở lý luận và thực tiễn sinh động giúp chúng ta có cách nhìn mới vềcông tác thi đua, khen thưởng Đây cũng chính là cơ sở để đổi mới công tác thiđua, khen thưởng trong cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế

Thứ ba, tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật vể thi đua khen thưởng

Chỉ thị của Bộ Chính trị nêu: Tiếp tục quán triệt, tuyên truyền đường lối,chủ trương của Ðảng, tư tưởng về thi đua yêu nước của Chủ tịch Cay xỏn phôn

vi hẳn; chính sách, pháp luật của Nhà nước về thi đua, khen thưởng, trong đóchú trọng công tác tuyên truyền Luật Thi đua, khen thưởng Qua đó, làm chuyểnbiến nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về vai trò, vị trí và tầm quantrọng của công tác thi đua, khen thưởng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước và chủ động hội nhập quốc tế Đây là nhiệm vụ củacác cấp, các ngành, các địa phương, đơn vị khi tiến hành công tác thi đua, khenthưởng phải thực hiện Tuy nhiên, ở mỗi ngành, mỗi cấp tổ chức thực hiệnnhiệm vụ này có những yêu cầu, đối tượng, nội dung cụ thể khác nhau

Trong công tác thi đua, khen thưởng tuyên truyền phổ biến, hướng dẫn và

tổ chức thực hiện thi đua, khen thưởng là một khâu rất quan trọng vì thế LuậtThi đua, khen thưởng cũng quy định rõ và đó là một vấn đề mà nhà nước cầnphải quản lý Đối với cấp Trung ương, Nhà nước có kế hoạch tuyên tryền, phổbiến, hướng dẫn để các ngành, các địa phương quán triệt mục đích, yêu cầu, nộidung của các quy định pháp luật, đồng thời có sự hướng dẫn các ngành các cấp,các địa phương tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật ấy Trên cơ sở đó,các ngành, các cấp trong cả nước thống nhất nhận thức và hành động

Nội dung này, vấn đề hướng dẫn và tổ chức thực hiện có ý nghĩa rất đặc biệt,

vì có tổ chức thực hiện Luật, các văn bản quy định của pháp luật mới trở thànhhiện thực trong cuộc sống, nhà nước mới thực sự quản lý được công tác thi đua,khen thưởng Từ đó, công tác thi đua, khen thưởng tạo sự quản lý thống nhất từ

Trung ương đến cơ sở mới trở thành động lực phát triển kinh tế xã hội.

Thứ tư, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức làm công tác thi đua, khen thưởng

Nhà nước, các cấp chính quyền ở địa phương muốn quản lý tốt công tác thiđua khen thưởng trước hết phải có bộ máy thống nhất, có đội ngũ cán bộ đủnăng lực, phẩm chất để làm công tác thi đua, khen thưởng Muốn có đội ngũ cán

bộ tốt thì phải đào tạo bồi dưỡng để nâng cao chất lượng cán bộ cả về phẩmchất lẫn chuyên môn nghiệp vụ Bồi dưỡng về lý luận chính trị là để nâng cao

sự hiểu biết, về đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về quan điểm chỉđạo phong trào thi đua, khen thưởng trên cơ sở đó nâng cao về năng lực tổ chứcphong trào thi đua yêu nước và phẩm chất đạo đức trung thực khách quan đểlàm tốt nhiệm vụ được giao

Bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ nhất là đối với cán bộ làm công tácthi đua, khen thưởng ở cơ sở là rất cần thiết Nếu cán bộ ở cơ sở không thôngthạo về chuyên môn nghiệp vụ thì không thể tham mưu đề xuất với cấp ủychính quyền về tổ chức phong trào thi đua thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế,

xã hội, an ninh quốc phòng ở địa phương và đề xuất xét duyệt những hình thứckhen thưởng được chính xác, kịp thời Đối với cán bộ làm công tác thi đua,khen thưởng cũng phải được tiêu chuẩn hóa, được đào tạo, bồi dưỡng thườngxuyên, phải có kiến thức xã hội, am hiểu lịch sử và có nhận thức tốt tiếp cậnthông tin mới, nhanh nhậy nắm bắt chủ trương chính sách mới của Đảng và Nhànước thì mới đáp ứng được yêu cầu về tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyềncác cấp về các chủ trưởng giải quyết trong chỉ đạo và tổ chức phong trào thiđua Nhà nước muốn quản lý tốt công tác thi đua, khen thưởng trước hết phải cóđội ngũ cán bộ đủ năng lực, phẩm chất để làm công tác này Do vậy nhu cầu đàotạo, bồi dưỡng là cấp thiết nhất là trong hoàn cảnh hiện nay khi mà Luật mới rađời mặt bằng cán bộ còn yếu và thiếu

Thứ năm, các thể chế liên quan hợp tác quốc tế về thi đua, khen thưởng Đất

nước đổi mới, mở cửa, hội nhập tạo điều kiện cho các lĩnh vực công tác

giao lưu, học hỏi, tiếp nhập sự hỗ trợ của các cá nhân, tổ chức nước ngoài Do

vậy cần có những văn bản quản lý, quy định, điều chỉnh các vấn đề liên quan tớicông tác thi đua, khen thưởng gồm:

Trao đổi học tập kinh nghiệm quản lý của các nước bạn về khen thưởng và

về các chính sách khuyến khích người tham gia vào công việc của xã hội

Giới thiệu hình thức thi đua, khen thưởng của Nhà nước Lào với nước bạn.Theo dõi phát hiện những cá nhân, tổ chức nước ngoài có đóng góp đối với nhànước Lào trong các ngành, lĩnh vực và các địa phương

Đề xuất những hình thức khen thưởng đối với những cá nhân tổ chức nướcngoài đã có những đóng góp hiệu quả trong việc giúp nước CHDCND Lào xâydựng, phát triển kinh tế hoặc giúp các ngành, các địa phương giải quyết được

những vấn đề cần ghi công và khen thưởng.

Với điều kiện hiện nay nội dung này càng cần được quan tâm hơn cùng với

sự phát triển, hội nhập kinh tế quốc tế, kêu gọi sự hợp tác đầu tư của các cánhân, tổ chức nước ngoài

Thứ sáu, Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm việc thực hiện các quy định pháp luật về thi đua, khen thưởng

Nội dung thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm việcthực hiện các quy định pháp luật về thi đua, khen thưởng được quy định tại Điều

96 Luật Thi đua, khen thưởng Có nội dung này vì quản lý nhà nước ở bất kỳ lĩnhvực nào, ngành nào cũng đều phải có thanh tra, kiểm tra, nếu không thanh tra,kiểm tra sẽ bị buông lỏng công tác quản lý Trong thực tế, không phải đơn vị, địaphương, cá nhân nào cũng thực hiện tốt, đầy đủ những quy định của Luật Thi đua

-Khen thưởng và các văn bản hướng dẫn thi hành luật Công tác thanh tra, kiểmtra được tiến hành trong những nội dung sau: thực hiện Luật Thi đua, khenthưởng, các văn bản hướng dẫn thi hành luật, các quy định, chính sách của nhànước về Thi đua khen thưởng không đúng tiêu chuẩn, không đúng đối tượng.Công tác thanh tra, kiểm tra theo quy định hàng quý, hàng tháng hoặc theođợt phát động phong trào thi đua, khen thưởng cũng phải được quan tâm giảiquyết Trong tiến trình xét thi đua, khen thưởng không phải không còn những hiệntượng không khách quan, cảm tình, nể nang, chủ quan có những sai sót trong

phương pháp, tinh thần trách nhiệm của người thực hiện nhiệm vụ, các cá nhân,tập thể khai man thành tích để được khen thưởng Đó là một trong nhữngnguyên nhân dẫn đến có đơn thư khiếu nại của quần chúng nhân dân về khensai, khen không đúng tiêu chuẩn, tố giác những người khai man thành tích, thựchiện không đúng chính sách về khen thưởng của Đảng và Nhà nước Vì vậy, cơquan quản lý phải giải quyết để thực hiện tốt Luật Khiếu nại, tố cáo đảm bảoquyền lợi, chính sách trong thi đua khen thưởng.

Sau khi thanh tra kiểm tra phải có đánh giá, kết luận ở từng đơn vị từngngành, từng cấp trong việc thực hiện chính sách khen thưởng Công tác quản lýnhà nước trong việc thanh tra, kiểm tra giải quyết các khiếu nại tố cáo và đặcbiệt là xử lý những vi phạm pháp luật về thi đua khen thưởng phải được quantâm thường xuyên để luật thi đua, khen thưởng thực sự đi vào cuộc sống, đảmbảo được nguyên tắc của Thi đua là tự nguyện, tự giác, nguyên tắc của khenthưởng là chính xác, công khai, công bằng và kịp thời Có được như vậy thidđua khen thưởng mới thực sự là động lực cho mỗi cá nhân, tập thể trong laođộng, sản xuất, công tác, học tập tốt hơn và mới có tác dụng thúc đẩy sự pháttriển kinh tế xã hội của địa phương cũng như của đất nước Việc nhận thức đúng

và thực hiện đầy đủ nội dung quản lý nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng

có ý nghĩa rất quan trọng trong việc đổi mới quản lý nhà nước đối với công tácthi đua, khen thưởng ở địa phương

Chủ thể và hình thức thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng

Chủ thể thực hiện pháp luật là các nhân, tổ chức có khả năng có quyền vànghĩa vụ pháp lý theo quy định của pháp luật Chủ thể pháp luật bao gồm cánhân và tổ chức,… cá nhân gồm có công dân của nhà nước, công dân nướcngoài và người không có quốc tịch Theo đó thì chủ thể pháp luật về thi đuakhen thưởng chính là các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện pháp luật tronglĩnh vực thi đua khen thưởng

Hình thức thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng có 4 hình thức cơ bảncũng giống như hình thức thực hiện pháp luật chung Đó chính là tuân thủ phápluật về thi đua khen thưởng; thi hành pháp luật về thi đua khen thưởng; sử dụng

pháp luật về thi đua khen thưởng và áp dụng pháp luật về thi đua khen thưởng.Trong bốn hình thức này thì việc sử dụng pháp luật về thi đua khen thưởngchính là việc các chủ thể thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng thực hiệncác quyền của mình do pháp luật quy định để đưa hoạt động thi đua khenthưởng vào thực tiễn.

1.3 Kinh nghiệm thực hiện về công tác thi đua khen thưởng ở Việt Nam và bài học cho thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào

1.3.1.Kinh nghiệm ở Việt Nam

Trong những năm gần đây, ở Việt Nam công tác thi đua khen thưởng đượcthực hiện rất tốt với nhiều thành tựu đáng khen, là bài học cho các quốc gia kháchọc tập, trong đó có nước CHDCND Lào Tuy nhiên ở Việt Nam chúng ta học tập

ở một số tỉnh, thành phố điển hình như Thành phố Hà Nội và tỉnh Quảng Ninh làcác địa phương đạt được kết quả tốt trong công cuộc cải cách hành chính và thuhút đầu tư vào phát triển kinh tế xã hội Có được điều này là do thành phố Hà Nội

và tỉnh Quảng Ninh thực hiện chính sách thi đua khen thưởng rất tốt, điều nàykhích lệ và tạo động lực tốt để đội ngũ cán bộ, công chúc và chiến sĩ thực thi công

vụ Từ những lý do trên học viên quyết định tìm hiểu kinh nghiệm thực hiện chínhsách thi đua, khen thưởng của hai tỉnh Quảng Ninh và Thành phố Hà Nội làm cơ

sở vận dụng cho thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào

1.3.1.1.Kinh nghiệm của Thành phố Hà Nội

Thủ đô Hà Nội - trung tâm chính trị - hành chính quốc gia; là trung tâm lớn

về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế củaViệt Nam Nhận thức rõ vai trò, vị trí của chính sách thi đua, khen thưởng đặcbiệt là các phong trào thi đua trong phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo quốcphòng, an ninh, thành phố Hà Nội đã xây dựng và triển khai nhiều phong tràothi đua mang nét đặc thù, góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội giàu đẹp, văn

minh Các phong trào thi đua tiêu biểu như: Phong trào thi đua “Người tốt, việc tốt”, “Toàn dân chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Phong trào sáng kiến sáng tạo, công nhân giỏi Thủ đô”.

Phong trào thi đua “Người tốt, việc tốt” được Thành phố Hà Nội coi là

trọng tâm quan trọng của công tác thi đua, khen thưởng trong thời kì mới Nhậnthức rõ vai trò, tác dụng của phong trào người tốt, việc tốt, các cấp ủy Đảng,chính quyền và các đoàn thể đã tích cực chỉ đạo tổ chức thực hiện với nội dungngày càng thiết thực, gắn với nhiệm vụ và đời sống xã hội Chính vì vậy phongtrào tạo được sự lan tỏa, thu hút ngày càng đông đảo các cấp, các ngành và cáctầng lớp nhân dân tham gia hưởng ứng Quá trình tổ chức thực hiện, Thành phố

và các cấp, các ngành đã thường xuyên tổng kết, rút kinh nghiệm, trên cơ sở đó

nâng cao chất lượng trong việc chỉ đạo và tổ chức thực hiện phong trào “Người tốt, việc tốt” Các đơn vị đề ra mục tiêu, nội dung tiêu chí cụ thể trong xây dựng

người tốt, việc tốt Kể từ khi phát động phong trào người tốt, việc tốt đến nay,

Hà Nội liên tục tổ chức trọng thể việc biểu dương “Người tốt, việc tốt” vào dịp

kỉ niệm ngày Giải phóng Thủ đô 10/10 Mỗi năm có khoảng 1000 đại biểu

“Người tốt, việc tốt” tiêu biểu chủ yếu là cán bộ cơ sở và người lao động trực tiếp được lựa chọn từ hàng vạn “Người tốt, việc tốt” ở các ban ngành, quận,

huyện, thị xã Đến nay đã có trên 20 nghìn lượt người tốt, việc tốt tiêu biểuđược Thành phố biểu dương; hơn 300 ngàn lượt người tốt, việc tốt được cácquận, huyện, thị xã, các đơn vị Thành phố khen thưởng

Hưởng ứng đợt thi đua đặc biệt “Toàn dân chung sức xây dựng nông thôn mới” do Thủ tướng Chính phủ phát động, trên cơ sở chương trình Kế hoạch của

Thành ủy, UBND, Hội đồng Thi đua, khen thưởng thành phố đã triển khai, phátđộng thi đua trên toàn thành phố Tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền,kiểm tra, đôn đốc thực hiện và nhiều giải pháp đa dạng phong phú khác đã thuhút được sự tham gia của các cấp, các ngành, các tầng lớp nhân dân tổ chứcthực hiện phong trào Thông qua phong trào đã có hàng trăm đơn vị doanhnghiệp ủng hộ trên 550 tỷ đồng đóng góp cho chương trình xây dựng nông thônmới Nhiều hộ gia đình đã hiến hàng trăm m2 đất làm đường, tích cực chuyểnđổi cơ cấu cây trồng vật nuôi từ năng suất thấp lên năng suất cao, nhiều giá trị,nét đẹp văn hóa truyền thống trong gia đình, họ tộc, hương ước làng, bản vàcộng đồng được kế thừa phát triển

Có thể điểm thêm một số phong trào thi đua riêng, đặc thù của các cấp, các

ngành như: Phong trào thi đua xây dựng “Gia đình an toàn, thôn xóm an toàn, đơn vị an toàn không để xảy ra các vụ việc gây mất an toàn trật tự”, phong trào

3 sạch “sạch bếp - sạch nhà - sạch ngõ”, “Ngày Chủ nhật không túi ni lông”

Kết quả thực hiện chính sách về thi đua, khen thưởng qua các phong trào thiđua của Thành phố Hà Nội được khẳng định: Các phong trào đã được đổi mới vềnội dung, hình thức, bám sát các nhiệm vụ chính trị, những nhiệm vụ trọng tâm,khâu yếu, việc khó của thành phố và của mỗi địa phương, đơn vị Công tác pháthiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân rộng các điển hình tiên tiến đã được đẩy mạnh từ

cơ sở đến thành phố Đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng các cấp đãđược quan tâm, kiện toàn và ổn định Việc xét, khen thưởng và đề nghị khenthưởng của các đơn vị thuộc thành phố đã quan tâm nhiều hơn người lao động trựctiếp, sản xuất, khen tập thể nhỏ, khen thưởng thành tích đột xuất

Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế Tại một

số cơ quan, đơn vị, việc chỉ đạo công tác thi đua, khen thưởng còn chưa tậptrung, thiếu cụ thể, vẫn còn mang tính hình thức, coi nhẹ phong trào thi đua, chỉchú trọng khen thưởng cuối năm, làm mất đi ý nghĩa thiết thực của công tác thiđua, khen thưởng Bên cạnh đó, một số phong trào thi đua vẫn chưa có nội dungtiêu chí cụ thể, chưa tổ chức chỉ đạo điểm, chưa chú trọng đến công tác kiểmtra, sơ kết, tổng kết, đánh giá phong trào thi đua Công tác phát hiện nhân tốmới, điển hình mới để khen thưởng còn thiếu tính chủ động Nhiều đơn vị chưatích cực tham gia Cuộc thi viết về gương điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt.Kết quả phát hiện, khen thưởng, tôn vinh điển hình tiên tiến trong quần chúngcòn hạn chế Để tiếp tục triển khai các chủ trương của Đảng, chính sách phápluật của Việt Nam về thi đua, khen thưởng trong thời gian tới, Thành phố HàNội đã rút ra các bài học trong thực hiện các phong trào thi đua như sau:

Một là, đa dạng hóa phương pháp, biện pháp thi đua để đạt hiệu quả thiết

thực nhất và cao nhất ở mọi đơn vị, mọi ngành, mọi cấp Tránh quan niệm một

mô hình áp dụng cho tất cả, phải khuyến khích các đơn vị trong cùng một điềukiện, có nhiều mô hình thi đua, làm cho phong trào thi đua vừa đa dạng về hình

thức, vừa có nhiều sự lựa chọn về nội dung, phù hợp mọi ngành, mọi lĩnh vực,mọi tầng lớp xã hội…Như vậy, có thể thấy rằng các biện pháp thi đua chính làkhởi đầu của cả một phong trào thi đua lao động, sản xuất ở từng cơ quan, đơn

vị để mang lại hiệu quả cao trong công việc Tuy nhiên, triển khai các hình thứcthi đua như thế nào và các biện pháp ra sao thì cần phải linh hoạt và phù hợpvới từng cấp, từng cơ quan, tùy quy mô và số lượng người tham gia cũng cầncân đối khác nhau sau cho phù hợp nhất Chỉ khi vận dụng đúng hình thức vớitừng cơ quan, đơn vị thì mới có thể mang lại hiệu quả thiết thực nhất của côngtác thi đua, để tạo ra phong trò rộng lớn từ những phong trào thi đua nhỏ Trongthực tiễn thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng ở thủ đô Viên Chăn rất cầnthực thiện đa dạng hóa các loại hình, biện pháp thi đua như vậy để mang lạihiệu quả của công tác thi đua

Hai là, xác định mục đích thi đua rõ ràng, nội dung thi đua thiết thực, biện

pháp vận động phù hợp và quyết tâm cao trong việc thực hiện các mục tiêu, kếhoạch và chương trình hành động cụ thể Bất cứ hoạt động nào thì việc xác địnhmục tiêu ban đầu cũng là vô cùng cần thiết, điều đó đảm bảo cho hoạt độngđược diễn ra thuận lợi và theo đúng hướng đích Trong hoạt động thi đua cũngvậy, khi xác định mục đích đúng đắn và các nội dung triển khai được cụ thể và

rõ ràng thì các biện pháp hướng tới đều thuận lợi và có sự điều chỉnh để đạtđược mục đích đã định

Ba là, quan tâm công tác tổng kết, biểu dương khen thưởng kịp thời, nhân

rộng điển hình tiên tiến để lan tỏa và hướng tới toàn thể để có các điển hìnhtrong các phong trào làm cơ sở cho công tác thi đua khen thưởng Các hoạtđộng thi đua chỉ mang lại hiệu quả thiết thực khi và chỉ khi được các cấp cóthẩm quyền xem xét, tổng kết, đánh giá đúng mực và có những biểu dương,khen thưởng kịp thời Thông qua hoạt động này có thể nhân lên những điểnhình tiên tiến, những hình mẫu tốt để cho các cơ quan, tập thể, các nhân đượcnêu gương và là tấm gương để các cá nhân, tập thể khác học tập theo

1.3.1.2 Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Ninh

Theo báo cáo tổng kết 15 năm thực hiện Luật Thi đua, khen thưởng của tỉnhQuảng Ninh đã khẳng định: Trong những năm qua việc thực hiện các chủ trươngcủa Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về thi đua, khen thưởng tỉnh QuảngNinh đã thực sự là động lực to lớn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững anninh chính trị của đất nước nói chung và của tỉnh Quảng Ninh nói riêng Việc thựchiện Luật Thi đua, khen thưởng và các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Đảng vàNhà nước góp phần nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền,MTTQ và các đoàn thể nhân dân trong nhận thức cũng như công tác tổ chức thựchiện các phong trào thi đua yêu nước Hệ thống văn bản pháp luật về thi đua, khenthưởng đã cơ bản đầy đủ, để hoàn chỉnh hơn việc quản lý nhà nước về thi đua,khen thưởng Hội đồng Thi đua, khen thưởng và tổ chức bộ máy về thi đua, khenthưởng các cấp tiếp tục được củng cố, kiện toàn, hoạt động ngày càng có hiệuquả… Do triển khai tốt các quy định của Trung ương và của Tỉnh nên chất lượngcác phong trào thi đua yêu nước của tỉnh Quảng Ninh đã đi vào nền nếp Cácphong trào được triển khai với nội dung và tiêu chí từng bước được đổi mới, bámsát nhiệm vụ chính trị và phù hợp với trình độ thực tiễn của Tỉnh, trong đó cónhững phong trào thi đua mang tính nổi bật, riêng có trong toàn quốc Quảng Ninh

đã phát động triển khai các phong trào thi đua với nội dung và hình thức thi đuaphong phú, hấp dẫn, có chủ đề, tên gọi dễ nhớ, có tiêu chí cụ thể, thiết thực: Phong

trào thi đua giành danh hiệu “Già làng, trưởng bản tiên tiến tiêu biểu”, Phong trào thi đua xây dựng “Xã, phường, thị trấn văn minh”, phong trào thi đua “Danh nghiệp giỏi, Cơ quan văn hóa”, “Công nhân viên tiên tiến tiêu biểu”, “Hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi”, “Phát hiện, kiến nghị những vấn đề chưa hợp lý trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của tỉnh Quảng Ninh”, phong trào thi đua chào mừng 65 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi thi đua ái quốc –

Ngày truyền thống thi đua yêu nước (11/6/1948 – 11/6/2013) chào mừng 50 nămNgày thành lập tỉnh Quảng Ninh (30/10/1963 – 30/10/2013) Đặc biệt là năm 2015tỉnh đã phát động phong trào thi đua đặc biệt

chào mừng những ngày lễ lớn trong nước chào mừng Đại hội Đảng các cấpnhiệm kỳ 2015 – 2020…

Bên cạnh những kết quả đạt được trong thực hiện các chính sách về thiđua, khen thưởng và đặc biệt là việc triển khai các phong trào thi đua của Tỉnhvẫn tồn tại một số hạn chế như: Việc tổ chức các phong trào thi đua chưa đồngđều và toàn diện Công tác phát hiện xây dựng điển hình tiên tiến chưa đượcquan tâm thường xuyên, chưa xuất hiện nhiều nhân tố mới, chủ yếu vẫn lànhững tập thể, cá nhân có phong trào thi đua truyền thống, tổ chức các phongtrào thi đua còn mang tính bình quân, hình thức, tràn lan, chưa kịp thời pháthiện lựa chọn điển hình tiên tiến mang tính nổi trội, tiêu biểu; khen thưởng chocán bộ lãnh đạo quản lý còn nhiều, tỷ lệ khen thưởng cho người lao động trựctiếp còn ít… Một số phong trào thi đua đã có sự đổi mới nhưng còn chậm, chưa

có được những sáng tạo rõ rệt trong việc phát động phong trào Việc đăng ký thiđua, bình xét thi đua cũng như việc báo cáo tổng kết công tác thi đua, khenthưởng, hồ sơ khen thưởng còn chậm so với yêu cầu

Nguyên nhân của những hạn chế trên đó là do nhận thức của cấp ủy, tổchức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân và toàn xãhội về vị trí và vai trò của công tác thi đua, khen thưởng trong nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa chưa đầy đủ, chưa bám sát thực tiễn để tổchức, phát động phong trào thi đua, bồi dưỡng nhân rộng điển hình tiên tiến phùhợp với điều kiện của địa phương, đơn vị… Bên cạnh đó hệ thống pháp luật vềthi đua, khen thưởng còn bất cập, chưa theo kịp với thực tiễn cuộc sống, chậmđược thay thế sửa đổi bổ sung… Trên cơ sở kết quả đạt được và những mặt còntồn tại, tỉnh Quảng Ninh đã rút ra một số bài học kinh nghiệm trong thực hiệncác chính sách về thi đua, khen thưởng như:

Một là, công tác thi đua, khen thưởng phải được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ

đạo thường xuyên và sát sao của cấp ủy, tổ chức Đảng và lãnh đạo chính quyền cáccấp, đặc biệt là người đứng đầu; phát huy đầy đủ vai trò của MTTQ và các đoànthể nhân dân trong tổ chức, vận động và phát huy tính tự giác của nhân dân