Tam quốc diễn nghĩa ngoài giá trị lịch sử là ghi lại lịch sử Trung Quốc trong giai đoạn “Cát cứ phân tranh” vào cuối triều Hán, nó còn có một giá trị văn học rất lớn, đặc biệt là nghệ t[r]
Trang 1Tuần 27
Tiết 73-74-75:
HỒI TRỐNG CỔ THÀNH (Trích hồi 28 - Tam quốc diễn nghĩa)
-La Quán
Trung-I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp học sinh:
- Hiểu được tính cách bộc trực, ngay thẳng của Trương Phi cũng như tình nghĩa “vườn đào” cao đẹp của ba anh em kết nghĩa - một biểu hiện riêng biệt của lòng trung nghĩa
- Hồi trống đã gieo vào lòng người đọc âm vang chiến trận hào hùng
- Thấy được nghệ thuật khắc họa tính cách nhân vật
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
- Giáo viên: sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu tham khảo, bài soạn Hình thức tiến hành: trình bày bảng
- Học sinh: chuẩn bị bài qua đọc văn bản và soạn bài theo hướng dẫn học bài
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC
A TỔ CHỨC LỚP HỌC
B TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY.
1 Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ (10 phút)
- Mục đích, yêu cầu và cách tóm tắt một văn bản thuyết minh?
2 Phần mở bài
Tam quốc diễn nghĩa ngoài giá trị lịch sử là ghi lại lịch sử Trung Quốc trong giai đoạn “Cát cứ phân tranh” vào cuối triều Hán, nó còn có một giá trị văn học rất lớn, đặc biệt là nghệ thuật xây dựng nhân vật (tam tuyệt: tuyệt nghĩa (Quan Công), tuyệt trí (Khổng Minh), tuyệt gian (Tào Tháo), và nhiều nhân vật đặc sắc như: Lưu Bị, Trương Phi, Hoa Đà… Hôm nay chúng ta sẽ được làm quen với hai nhân vật
có thể nói là được xây dựng rất thành công một là con người tuyệt nghĩa Quan Công và hai là con người tuy nóng nảy nhưng rất cương trực Trương Phi
Trang 23 Nội dung bài học
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về
tác giả, tác phẩm (15 phút)
-GV yêu cầu học sinh dựa vào phần
tiểu dẫn nêu những ý chính về tác
giả
-Giáo viên chốt lại
-Nêu những hiểu biết về Tam quốc
diễn nghĩa?
-Thể loại văn bản?
-Nội dung tác phẩm?
-Vị trí đoạn trích?
Hoạt động 2: Đọc - tìm hiểu văn
bản (60 phút)
- GV gọi HS phân vai đọc văn bản
-Giáo viên nhận xét
-Khi nghe tin của Quan Cơng,
Trương Phi hành động như thế
nào?
- Vì sao Trương Phi nghi ngờ Quan
I GIỚI THIỆU CHUNG:
1 Tác giả:
- La Quán Trung (1330 - 1400), tên La Bản, hiệu Hồ Hải tản
nhân
- Thích ngao du
- Sưu tầm, biên soạn dã sử
Đĩng gĩp xuất sắc cho tiểu thuyết lịch sử thời Minh - Thanh (Trung Quốc)
2 Tác phẩm:
- Ra đời vào đầu thời Minh (1368 - 1644) Gồm 120 hồi.
- Tiểu thuyết chương hồi
- Nội dung:
+ Phơi bày cục diện chính trị: cát cứ phân tranh, chiến tranh liên miên, nhân dân đói khổ điêu linh
+ Ước mơ của nhân dân: hoà bình, ổn định thống nhất, có vua hiền tướng giỏi
+ Ca ngợi tinh nghĩa vườn đào của 3 anh em Lưu- Quan Trương
- Đoạn trích thuộc hồi 28
Chém Sái Dương, anh em đoàn tụ Hồi Cổ Thành, tôi chúa đoàn viên.
- Nhan đề đoạn trích:
+ Gợi nên khơng khí chiến trận + Thể hiện rỏ nhất tính cách, phẩm chất của Trương Phi
+ Điều kiện giải oan cho Quan Cơng
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
1 Nhân vật Trương Phi
- Khi nghe tin Quan Cơng: Mặc áo giáp, vác mâu lên ngựa, dẫn quân, đi tắt (các hành động xảy ra liên tiếp) hành động vội vàng, gấp rút tức giận.
- Nguyên nhân: Trung thần khơng chịu nhục, đại trương phu
Trang 3- Khi gặp mặt, Trương Phi tiếp đĩn
như thế nào?
- Hành động khi biết sự thật?
- Nhận xét về con người Trương
Phi?
- Quan Cơng cĩ phản bội khơng?
- GV nhắc lại
- Lúc ở bên Tào Tháo, Quan Cơng
đựoc Tào Tháo đối đãi rất hậu: ba
ngày một tiệc nhỏ, năm ngày một
tiệc lớn; cịn tặng rất nhiều vàng bac
châu báo nhưng Quan Cơng chỉ
nhận con xích thố để đi tìm anh là
Lưu Bị
- Quan Công vượt qua 5 cửa quan:
+ Cửa Đông Lĩnh chém Khổng Tú
+ Thành Lạc Dương chém Mạnh
Thản, Hàn Phúc
+ Cửa Nghi Thuỷ chém Biện Hỉ
+ Huỳnh Dương chém Vương
Thực
+ Sông Hoàng Hà chém Tần Kì
- Nhận xét về nỗi oan của Quan
Cơng?
-Thái độ, hành động khi gặp
Trương Phi?
khơng thờ hai chủ cái ngờ của trượng phu hào kiệt: ngờ kẻ phản bội, kẻ bất trung tín nghĩa
- Khi gặp Quan Cơng:
+Mắt trợn trịn xoe, râu hùm vểnh ngược, hị hét như sấm, múa
xà mâu, chạy lại đâm
+Hầm hầm quát +Xưng hơ mày, tao
+ Khơng nghe lời thanh minh, biện hộ +Thách thức chém tướng giặc trong ba hồi trống
dồn tất cả những uất ức vào việc muốn trừng trị kẻ phản bội cương trực, thẳng thắn nhưng đơn giản, thơ bạo
- Khi biết sự thật: Rỏ nước mắt khĩc, thụp lạy biết phục thiện tính cách của người anh hùng
con người “thẳng như tên bắn, sáng như tấm gương soi”.
2 Nhân vật Quan Cơng:
- Nỗi oan đặc biệt: làm việc vì chủ tướng, vì tình nghĩa anh em nhưng trái với khí phách anh hùng
- Khi gặp Trương Phi +Mừng rỡ, tế ngựa lại đĩn
Trang 4- Quan Cơng minh oan bằng cách
nào?
- Nhận xét về con người Quan Cơng
- Tác giả tả hồi trống cổ thành bằng
mấy câu? Nhận xét?
- Ý nghĩa của hồi trống? Cĩ thể bỏ
chi tiết hồi trống được khơng? Vì
sao?
- GV cho HS thảo luận nhĩm
- GV nhận xét
-Học sinh trình bày phần ghi nhớ
-Học sinh trình bày ý kiến của
mình
-Giáo viên nhận xét, bổ sung, hồn
chỉnh
+Xưng hơ hiền đệ, ta, em
+ Nhắc lại nghĩa vườn đào, nhún mình thanh minh
+ Nhờ 2 chị dâu nói giúp
nhẹ nhàng thanh minh đặt tình anh em lên trên
-Minh oan bằng cách: Chém Sái Dương khi chưa dứt một hồi trống.Cách minh oan của người anh hùng, bằng tài nghệ, khí phách
Độ lượng từ tốn, võ nghệ siêu phàm và trung nghĩa hết mực
3 Ý nghĩa “Hồi trống Cổ Thành”:
- Hồi trống vang lên gấp gáp từ cánh tay giận dữ của Trương Phi
- Hồi trống giải nghi đối với Trương Phi
- Hồi trống minh oan cho Quan Cơng
- Biểu dương, ca ngợi cái cương trực, dứt khốt, rành mạch rõ ràng của Trương Phi
- Là điều kiện, là quan tịa với quyền phán xét tối hậu đối với bị cáo Quan Cơng
- Trở thành biểu tượng của lịng chính nghĩa, tinh thần dũng cảm, cơng minh chính nghĩa
- Hồi trống đồn tụ anh em
- Hồi trống của tình anh em kết nghĩa cùng lý tưởng, qua thử thách gian nguy lại trong sáng vơ ngần
- Tạo nên khơng khí chiến trận hào hung, ý vị hấp dẫn đặc biệt của Tam Quốc chí
4 Nghệ thuật:
- Xây dựng như một màn kịch sinh động: giàu kịch tính, đậm
đà khơng khí chiến trận, khí phách anh hùng
- Lối kể chuyện giản dị, khơng tơ vẽ, khơng bình phẩm, chỉ dành cho tiếng trống
III TỔNG KẾT.
Trang 5
Hoạt động 4: Hướng dẩn đọc
thêm (45 phút)
- Phát vấn câu hỏi 1 ( HS tìm chi
tiết miêu tả tâm trạng Lưu Bị)
- Phát vấn câu hỏi 2?
- GV nói cho HS rõ: càng thông
minh Tháo càng đa nghi, càng cơ
trí thì càng nham hiểm, càng
ngoan cường càng tàn bạo( kết
hợp giữa uy hùng và gian hùng)
- Phát vấn câu hỏi 3?
+ TT: thà ta phụ người chứ không
để người phu ïta
+ LB: ta thà chết chứ không làm
Đọc thêm: TÀO THÁO UỐNG RƯỢU LUẬN ANH HÙNG
I Tiểu dẫn: SGK
II Hướng dẫn đọc thêm
1 Tâm trạng và tính cách của Lưu Bị khi phải ở nhờ Tào Tháo
- Lưu Bị có chí làm việc lớn nhưng khi thời cơ chưa đến phải nương nhờ Tào Tháo, sợ Tháo nghi ngờ phải tự giấu mình
( trồng rau, gạt phắt thắc mắc của 2 em) song cũng rất hoang
man
- Bị Tào Tháo triệu tập bất ngờ LưuBị “ sợ tái mặt”
- Lúc ngồi uống rượu rất dè dặt khi cùng Tháo luận anh hùng
- Cuối cùng khi Tháo lật ngửa ván bài “ Anh hùng trong thiên hạ bây giờ chỉ có sứ quân và Tháo mà thôi”: Huyền Đức giật
mình đánh rơi cả thìa đũa ứng phó thông minh tránh được sự nghi ngờ của Tào Tháo
Kết luận: Lưu Bị là con người trầm tỉnh khôn ngoan
khéo che đậy tình cảm, tâm trạng thật của mình trước kẻ thù, duy trì nhẫn nại để thực hiện chí lớn Đó là tính cách của một anh hùng lí tưởng, của một vị vua tương lai
2 Tính cách của Tào Tháo
- Thông minh, mưu trí (mời Lưu Bị thăm dò).
- Là người có cái nhìn sắc sảo, thông minh về thời thế và là
con người kiêu căng, ngạo mạn ( gạt đi tất cả các anh hùng trong thiên hạ).
- Tự cao tự đại đắc ý cho mình là anh hùng ( trên cả Lưu Bị)
nhưng tự tin quá mức coi thường Lưu nên bị Lưu qua mặt
Kết luận: Tào Tháo là nhân vật đại gian hùng vừa là
nhà quân sự , chính trị lỗi lạc nhưng đồng thời cũng là một con người đa nghi nham hiểm tàn bạo ích kỉ cá nhân
3 Sự khác nhau giữa tính cách Lưu Bị và Tào Tháo:
Tào Tháo (Gian hùng) Lưu Bị (Anh hùng)
- Đang cĩ quền thế cĩ, đất cĩ quân, đang thắng lợi, lợi dụng vua Hán để khống chế chư hầu
- Tự tin, đầy bản lỉnh, thơng minh, sắc cảo, hiểu mình,
- Đang thua, mất đất, mất quân, phải sống nhờ kẻ thù nơi hang hùm nọc rắn vơ cùng nguy hiểm
- Lo lắng, sợ hãi, cố che giấu
ý nghĩ, tình cảm thật của
Trang 6điều phụ nghĩa.
- Vì sao cách kể chuyện lại hấp
dẫn người đọc?
- Phát vấn câu hỏi 4?
hiểu người
- Chủ quan đắc chí coi thường người khác
- Bị Lưu Bị lừa, qua mặt một cách khơn ngoan nhẹ nhàng
mình trước Tào Tháo
- Khơn ngoan linh hoạt che giấu đựoc hành động sơ suất của mình
4 Nghệ thuật
- Việc tạo hồn cảnh, tình huống rất khéo léo, rất tự nhiên: mơ chín, uống rựơu bàn luận về anh hùng trong thiên hạ
- Truyện hấp dẫn do tài dẫn dắt của tác giả Câu chuyện như một trò chơi trốn tìm giữa một người quyết trốn và một kẻ quyết tìm
- Chi tiết Lưu Bị giật mình đánh rơi cả thìa đũalà chi tiết hấp dẫn tuyệt vời nhất
- Hình tượng Tào Tháo được sáng tạo bởi ngòi bút “ khiển trách và đùa cợt”, là hình tượng gian hùng chứ khơng phải anh
hùng
4 Củng cố, dặn dị.(5 phút)
- Học bài; nắm vững những vấn đề cơ bản:
+ Tính cách nhân vật
+ Ý nghĩa của hồi trống
+ Nghệ thuật thể hiện
- Chuẩn bị bài mới: Tịnh cảnh lẽ loi của ngừoi chinh phụ
Thanh Bình, ngày 26 tháng 2 năm 2010
Duyệt của GVHD Người soạn
LÊ KIM THU LÊ THỊ THÚY HUỲNH