- Các chính sách kinbh tế thời Nguyễn, những hạn chế trong việc cai trị đất nước, và hậu quả của những hạn chế đó.. 5.[r]
Trang 1Ngày soạn: 05/04/2010
Ngày dạy: 08/04/2010
Chương VI: VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX
Bài 27 CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN NHÀ NGUYỄN
I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ - KINH TẾ
A Mục tiêu bài học
1 Kiến thức
Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kiến tập quyền, mọi quyền hành tập trung vào tay vua Các vua Nguyễn thần phục nhà Thanh và khước từ mọi tiếp xúc với các nước phương Tây Sự phát triển các ngành kinh tế ở thời Nguyễn gặp nhiều hạn chế Đời sống cực khổ của các tầng lớp nhân dân là nguyên nhân dẫn đến sự bùng nổ của hàng trăm cuộc khởi nghĩa nông dân dưới triều Nguyễn
2 Về tư tưởng
Chính sách của triều đình không phù hợp với yêu cầu lịch sử nên kinh tế,
xã hội không có điều kiện phát triển
Truyền thống chống áp bức bóc lột của nhân dân ta dưới thời phong kiến
3 Kỹ năng
Phân tích nguyên nhân các hiện trạng chính trị kinh tế thời Nguyễn
B Phương tiện dạy học
Bản đồ Việt Nam thời Nguyễn
C Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
Quang Trung – Nguyễn Huệ người anh hùng dân tộc đã hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng nhân dân, bảo vệ độc lập dân tộc Tiếc rằng ông đã qua đời quá sớm khi sự nghiệp xây dựng đất nước còn dang dở đó là một tổn thất lớn cho đất nước Người kế tục gánh vác sứ mệnh nặng nề mà ông trao lại là thái tử Nguyễn Quang Toản đã không đủ khả năng lãnh đạo đất nước,
Trang 2không đập tan được âm mưu lật đổ của Nguyễn Ánh Sau một thời gian chiến tranh loạn lạc kéo dài thì đến năm 1802 nhà Nguyễn đã chấm dứt sự tồn tại của triều Tây Sơn, lập nên chế độ phong kiến nhà Nguyễn
V y ch ậy chế độ phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập như ế độ phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập như độ phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập như phong ki n nh Nguy n ế độ phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập như à Nguyễn được thiết lập như ễn được thiết lập như được thiết lập như c thi t l p nh ế độ phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập như ậy chế độ phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập như ư
th n o hôm nay cô trò chúng ta cùng i v o tìm hi u ế độ phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập như à Nguyễn được thiết lập như đ à Nguyễn được thiết lập như ểu
b i m i à Nguyễn được thiết lập như ới.
Gọi học sinh đọc phần 1 SGK
GV giới thiệu tình hình triều Tây Sơn
sau khi Quang Trung mất: Thái tử
Quang Toản không đủ sức gánh vác
công việc đất nước, Nguyễn Nhạc thì
chịu an phận không lo việc nước về
sau, nội bộ Tây Sơn lục đục, suy yếu
(?) Nhân cơ hội triều Tây Sơn suy yếu,
Nguyễn Ánh đã có những hành động
gì?
HS: Đem thủy binh ra lấn đần vùng đất
của Tây Sơn
GV tường thuật trận chiến Nguyễn
Ánh đánh đổ triều Tây Sơn
(?) Sau khi đánh bại triều Tây Sơn nhà
Nguyễn đã làm gì để lập lại CĐPK tập
quyền?
1 Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kiến tập quyền
- Năm 1802 Nguyễn Ánh đặt niên hiệu Gia Long chọn Phú Xuân Huế làm kinh đô
- Năm 1806 Nguyễn Ánh lên ngôi Hoàng đế, nhà nước quân chủ tập quyền được củng cố, vua trực tiếp nắm mọi quyền hành từ trung ương đến địa phương
- Chia nước ta làm 30 tỉnh và một phủ trực thuộc (Thừa Thiên)
Trang 3(?) Nhìn vào lược đồ các đơn vị hành
chính Việt Nam thời Nguyễn (H61)
hãy kể tên một số tỉnh và phủ trực
thuộc?
HS: - Tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà
Tĩnh, Quảng Bình…
- Phủ trực thuộc: Phủ Thừa Thiên
(?) Em có nhận xét gì về cách tổ chức
đơn vị hành chính dưới triều Nguyễn?
HS: Đây là lần đầu tiên trên một lãnh
thổ thống nhất các tổ chức hành chính
được sắp đặt chính quy như vậy?
(?) Dưới triều Nguyễn đã ban hành bộ
luật gì? Nội dung của bộ luật?
HS: Năm 1815 nhà Nguyễn ban hành
bộ Hoàng triều luật lệ (Luật Gia Long)
Gồm 22 quyển với 398 điều Nội dung
dựa hẳn vào bộ luật nhà Thanh
(?) Nhà Nguyễn đã thi hành những
biện pháp gì để củng cố quân đội?
GV hướng dẫn HS quan sát H62, H63
- H62: Quan võ thời Nguyễn…
- H63: Lính cận vệ thời Nguyễn…
(?) Nhận xét về chính sách đối ngoại
của nhà Nguyễn?
(?) Vậy vì sao nhà Nguyễn lại thần
phục nhà Thanh một cách mù quáng
như vậy?
HS: Vì họ cho rằng chỉ có hoàng đế
- Luật pháp: Năm 1815 ban hành luật Gia Long
- Quân đội: quan tâm và củng cố quân đội, xây dựng thành trì vững chắc, lập
hệ thống trạm ngựa từ Nam Quan đến
Cà Mau
- Về đối ngoại: Đóng cửa không tiếp xúc với nước ngoài nhưng lại thần phục nhà Thanh một cách mù quáng
Trang 4phương Bắc mới là đấng chí tôn chí
đại,xem Trung Quốc là trung tâm văn
minh của thế giới, còn xem phương
Tây là man di mọi rợ Trong khi đó thì
triều đình nhà Thanh ở nửa đàu thế kỉ
XIX đang trong tình trạng khủng
hoảng trầm trọng bị các nước thực dân
phương Tây xâu xé Còn các nước
phương Tây học phát triển hơn rất là
nhiều
(?) Những chính sách đó đã mang lại
hậu quả như thế nào?
- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực
dân Pháp xâm lược nước ta
HS đọc phần 2 SGK (Hđ nhóm)
Nhóm 1: Nông nghiệp
Nhóm 2: Thủ công nghiệp
Nhóm 3, 4: Thương nghiệp
(?) Hãy nêu vài nét tình hình nền kinh
tế nông nghiệp nước ta đầu tk XIX?
HS: Nông nghiệp sa sút nghiêm trọng,
đồng ruộng bỏ hoang nhiều nên:
- Các vua Nguyễn đã chú ý đến việc
khai hoang (Nguyễn Công Trứ chiêu
mộ dân lưu vong khai phá miền ven
biển)
- Lập ấp đồn điền
(?) Công cuộc khai hoang ở thời
Nguyễn có tác dụng ntn?
(?) Tại sao diện tích đất canh tác tăng
2 Kinh tế dưới triều Nguyễn
a Nông nghiệp
- Chú trọng khai hoang
- Lập ấp đồn điền
=> Làm tăng thêm diện tích đất canh tác
Trang 5thêm mà vẫn còn tình trạng nông dân
lưu vong?
HS Vì: - Ruộng đất còn bỏ hoang
nhiều
- Bọn địa chủ cường hào vẫn cướp
ruộng đất của nông dân, hầu hết ruộng
đất tập trung vào tay địa chủ
- Chế độ quân điền không còn tác
dụng, nó trở thành nhân tố cản trở sự
phát triển của kinh tế nông nghiệp
(?) Để phát triển nông nghiệp thời
Nguyễn có quan tâm tu sửa đê điều
không?
(?) Tại sao việc sửa chữa đê điều lại
gặp khó khăn như vậy?
HS: - Tài chính thiếu hụt nạn tham
nhũng phổ biến; hạn hán lũ lụt xảy ra
liên tiếp (như phủ Khoái Châu)
=> GV nhấn mạnh: kinh tế nông
nghiệp ngày càng sa sút không phát
triển được
(?) Nhóm 2: Hãy cho cô biết thủ công
nghiệp thời Nguyễn có những đặc
điểm gì?
HS đọc phần chữ nhỏ in nghiêng ở
- Đê điều không được quan tâm tu sửa, nạn tham nhũng phổ biến
b Thủ công nghiệp
- Lập nhiều xưởng sản xuất (đúc súng, đúc tiền, đóng tàu…)
- Nghành khai thác mỏ được mở rộng (than, đồng, vàng, bạc…)
- Làng nghề thủ công ở nông thôn và thành thị phát triển
Trang 6(?) Từ đó em có suy nghĩ gì về tài năng
của thợ tủ công nước ta đầu tk XIX?
HS: - Thông minh, cần cù, sáng tạo,
tay nghề cao
- Bước đầu làm quen với một số thành
tựu KHKT mới ở phương Tây
(?) Mặc dù có nhiều tiềm lực nhưng vì
sao thủ công nghiệp nước ta lại không
phát triển được?
HS Vì: - Thợ giỏi bị bắt vào các xưởng
của nhà nước, mai một tài năng
- Các mỏ khoáng sản khai thác thất
thường và sa sút dần, cách khai thác
còn lạc hậu
- Thợ thủ công phải nộp thuế sản phẩm
nặng nề
Nhóm 3, 4:
(?) Nhóm 3 em nào hãy cho cô biết đôi
nét về hoạt động buôn bán trong nước?
GV hướng dẫn hình 64 SGK
Nhận xét: Thương cảng Hội An đông
vui tấp nập, thuyền bè đi lại nhộn nhịp
Gần bờ có những điểm canh quản lí
các hoạt động buôn bán ven biển
(?) Nhóm 4 hãy cho cô biết chính sách
ngoại thương của nhà Nguyễn được thể
hiện ntn?
=> Thủ công nghiệp có điều kiện phát triển nhưng bị kìm hãm
c Thương nghiệp
- Nội thương:
+ Buôn bán phát triển mở rộng ở các thành thị, thị tứ
+ Phố chợ đông đúc với nhiều mặt hàng
- Ngoại thương:
+ Mở rộng buôn bán với các nước trong khu vực, nhất là Trung Quốc
Trang 7=> Nó thể hiện cái nhìn thiển cận của
vua tôi nhà Nguyễn Tất cả những điều
trên là một trong những nguyên nhân
dẫn đến việc mất nước ta vào cuối tk
XIX
+ Hạn chế buôn bán với người phương Tây
4 Củng cố
- Giúp các em nắm được việc nhà Nguyễn thiết lập lại chế độ phong kiến tập quyền ntn?
- Các chính sách kinbh tế thời Nguyễn, những hạn chế trong việc cai trị đất nước, và hậu quả của những hạn chế đó
5 Dặn dò
Học bài và chuẩn bị bài 27 phần II (T2)