Cảm hứng của bài thơ được khơi gợi từ một tấm thiếp của Hoàng Thị Kim Cúc viết cho Hàn Mặc Tử, những lời thơ khiến cảm xúc của tác giả lại ùa về, gợi nhắc về một miền quê xứ Huế thơ mộ[r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 11
CẢM NHẬN HAI KHỔ THƠ ĐẦU TRONG BÀI THƠ ĐÂY THÔN VĨ DẠ
CỦA HÀN MẶC TỬ
A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý
B DÀN BÀI CHI TIẾT
1 Mở bài
- Giới thiệu về tác giả và tác phẩm Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử
- Dẫn dắt vấn đề
2 Thân bài
- Khổ 1:
khuâng, khó tả
Trang 2 Nắng hàng cau, nắng mới lên: hình ảnh buổi sớm mai với những tia nắng vừa rực rỡ vừa dịu dàng, trong trẻo
Biện pháp so sánh: khiến cho cảnh vật nơi đây hóa thành chốn hữu tình
“Mướt”: gợi lên một sức sống đầy mãnh liệt, mọi thứ đều tươi mới, tràn trề sự sống
Nhịp thơ uyển chuyển, kết hợp với từ ngữ mang tính hình tượng cao -> cảnh vật nơi đây như càng thêm huyền bí, đẹp đẽ
tưởng
Hình ảnh của một vườn trúc xanh tươi, che mát một khoảng sân của một ngôi nhà
Vẻ đẹp e ấp của một cô gái xứ Huế với khuôn mặt phúc hậu, gợi ra vẻ đẹp duyên dáng mà cũng kín đáo
- Khổ 2: Sự chuyển biến về tâm trạng của nhân vật trữ tình – tâm trạng nặng trĩu
ràng
đợi nhưng đồng thời cũng mang một dự báo, một sự lo lắng phân vân
3 Kết bài
- Tóm lược lại ý chính của nghệ thuật và nội dung của hai khổ thơ đầu
C BÀI VĂN MẪU
Hàn Mặc Tử là nhà thơ có tâm hồn nhạy cảm, những sáng tác của ông được sáng tác và đi vào lòng cũng một cách rất tự nhiên, sâu lắng, để lại nhiều suy ngẫm cho độc giả Một trong những bài thơ như thế chính là bài Đây thôn Vĩ Dạ, bài thơ nhắc nhiều đến xứ Huế thơ mộng, với vẻ đẹp vừa giản dị vừa yêu kiều như chính người con gái mà tác giả đang thầm thương trộm nhớ Không những thế bài thơ còn nói lên niềm khát khao được sống, được yêu một cách tha thiết của thi sĩ Trong đó, hai khổ thơ đầu đã diễn tả một khung cảnh bình yên, hình ảnh con người đẹp e ấp bên lá trúc cùng diễn biến tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ
Không giống với các bài thơ khác, mở đầu bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ lại không phải là một câu miêu tả hay một câu cảm thán, mà là một câu hỏi tu từ:
Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Cảm hứng của bài thơ được khơi gợi từ một tấm thiếp của Hoàng Thị Kim Cúc viết cho Hàn Mặc Tử, những lời thơ khiến cảm xúc của tác giả lại ùa về, gợi nhắc về một miền quê xứ Huế thơ một hữu tình
Câu đầu của bài thơ, mở đầu bằng một câu hỏi đã lạ mà đằng này lại còn là một câu hỏi tu từ không có người trả lời càng khiến cho mạch cảm xúc của bài thơ trở nên bâng khuâng khó
tả Tuy không được ở gần, không được một lần về thăm lại Vĩ Dạ những với nỗi nhớ da diết
đã đưa Hàn Mặc Tử trở về với xứ Huế Câu hỏi tu từ như một lời trách móc, hờn dỗi của một
Trang 3cô gái muốn thủ thỉ rằng: sao lâu rồi mà anh không về thăm xứ Dạ lấy một lần Câu hỏi đưa
ra vốn không để tìm câu trả lời nên nó gợi nên cảm giác bâng khuâng, khó tả Nói giống như một lời mời gọi, vừa như một lời giới thiệu mà cũng là sự tiếc nuối của chính tác giả đã lâu không có dịp về thăm chốn xưa : “Sao anh không về thăm thôn Vĩ?” – một lời tự vấn, tự trách bản thân mình
Khung cảnh Vĩ Dạ dần hiện ra với bao nhiêu cảnh, vừa có nắng vừa có màu sắc rực rỡ lại vừa
có hình ảnh của những lá trúc đung đưa trước ngõ nhà ai Cái tài cái độc đáo của tác giả là gợi ra sự tưởng tượng mới lạ cho chính người đọc
Không trực tiếp sống ở Vĩ Dạ nhưng với nỗi niềm nhớ Vĩ Dạ tha thiết đã khiến cho tác giả có thể tự phân thân mình đang đặt bước về thăm thôn Vĩ thân thương Mỗi câu thơ như dẫn ra một vẻ đẹp của nơi đây, không những thế ngôn từ dùng để miêu tả khung cảnh vừa đẹp mà còn vừa có tính gợi Mọi thứ đều hòa hợp và ánh lên một vẻ đẹp thanh tú, thuần khiết Hình ảnh hàng cau gợi ra những vẻ đẹp thanh thoát, cao vút và vươn lên đón ánh sớm mai Len lõi vào đó là những tia nắng bình minh vừa rực rỡ vừa dịu dàng như trải lên cho Vĩ Dạ một
vẻ thân thiện lại đầy sự mời gọi Nắng ở đây càng trở nên đẹp hơn, kì lạ hơn khi tác giả khoác cho nó một chiếc áo ngôn từ “nắng mới lên” Cái nắng ấy thật tinh khiết mà cũng thật trong trẻo, không một chút gợn của một đêm dài đã trải qua
Tác giả như dẫn dắt người đọc đi sâu hơn vào khung cảnh của thôn Vĩ Với biện pháp so sánh, những khu vườn nời đây đã trở nên hữu tình trước mắt người đọc thông qua con mắt nghệ sĩ của Hàn Mặc Tử: “Vườn ai mướt quá xanh như ngọc” Dường như cây cối ở thôn Vĩ quanh năm đều tốt tươi Từ “mướt” được sử dụng ở đây quả thực không quá chút nào, xanh mướt, mơn mởn và đầy sức sống Nhịp thơ uyển chuyển kết hợp với từ ngữ mang tính tượng hình cao, cảnh vật nơi đây như càng thêm huyền bí, đẹp đẽ, vừa có màu của nắng mới lên, vừa có màu xanh mướt của những khu vườn, mọi thứ đều tươi mới và tràn trề nhựa sống
Câu cuối của khổ thơ đầu gợi ra nhiều suy nghĩ và liên tưởng nhất:
Lá trúc che ngang mặt chữ điền
Phải chăng là hình ảnh lá trúc đang sà xuống những khu vườn vuông vắn, tươi đạp của xứ Huế, hay là những cành trúc in trên mành treo được buông trước những ngôi nhà xứ Huế Đâu đấy lại gợi ra vẻ đẹp e ấp của một cô gái xứ Huế với khuôn mặt phúc hậu, duyên dáng, kín đáo
Bước sang khổ thơ hai, tác giả đã tạo ra trước mắt người đọc một khung cảnh mới cùng những nỗi niềm tâm sự của nhân vật trữ tình
Gió theo lối gió, mây đường mây
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?
Những câu thơ trĩu nặng tâm trạng của nhà thơ với hai câu đầu gợi cảnh chia li sầu não buồn đến sâu thẳm Điệp từ “gió” và “mây” cùng với nhịp điệu của câu thơ càng kiến cho khung cảnh chia li hiện rõ lên Gió mây thường là một cặp thường quấn quýt bên nhau nhưng ở đây “gió theo lối gió, mây đường mây” Hoa rơi nước cuốn là điều hiển nhiên nhưng lại ẩn chứa một tâm sự buồn bã đến nao lòng, sự chia li, chia lì ngày một hiện hữu
Trang 4Nhìn cảnh hoa trôi, gió cuốn mà chúng ta lại nhìn ra được cả tâm trạng của thi nhân Lòng buồn thiu, không có một nỗi niềm nào có thể nặng trĩu hơn
Hình ảnh trăng hiện ra không chỉ ở bài thơ này mà còn còn là thi liệu của nhiều bài thơ của nhiều thi sĩ khác Ánh trăng là biểu tượng cho cái đẹp, tượng trưng cho hạnh phúc và thanh bình Đối với Hàn Mặc Tử hình ảnh trong thơ gợi cho người đọc một niềm tin yêu, một niềm
hi vọng Chỉ có trong thơ mới có sông trăng và hình ảnh thuyền chở trăng thi vị đến vậy Nghệ thuật ẩn dụ này đã mang đến một cảm giác được chờ đợi, được khao khát nhưng đồng thời nó cũng như một sự dự cảm, một nỗi phân vân: “có chở trăng về kịp tối nay?” Lời thơ cất lên như một câu hỏi không có đáp án Hai câu thơ đặc tả tâm trạng khát khao được gặp
gỡ nhưng đồng thời cũng thể hiện nỗi lo lắng khôn nguôi
Mặc dù bài thơ đã ra đời từ cách đây rất lâu, nhưng bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ nói chung và hai khổ thơ đầu nói riêng đã tạo nên nhiều cảm xúc của độc giả từ ccoor chí kim Nó không chỉ gợi mở vẻ đẹp thiên nhiên mà còn là những tác phẩm tiêu biểu cho hồn thơ Hàn Mặc Tử, một tâm hồn thơ nhạy cảm muốn giao hòa với đời và với người
-