"Thương vợ" là một trong nhưng bài thơ hay và cảm động nhất của Tú Xương viết về bà Tú, thể hiện được vẻ đẹp của bà Tú, một người phụ nữ đảm đang, vị tha và quan trọng hơn là [r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 11
ĐỀ BÀI: VẺ ĐẸP HÌNH TƯỢNG BÀ TÚ QUA BÀI THƠ THƯƠNG VỢ CỦA TRẦN TẾ
XƯƠNG
A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý
B DÀN BÀI CHI TIẾT
1 Mở bài
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Dẫn dắt vào vấn đề cần phân tích: Vẻ đẹp hình tượng bà Tú qua bài thơ Thương vợ của Trần Tế xương
2 Thân bài
- Khái quát chung:
Thể loại, nội dung bài thơ
Đề tài người vợ, người vợ khi còn sống: đề tài hiếm hoi
- Phân tích chi tiết hình tượng bà Tú
Hai câu đề:
o Câu 1: Từ ngữ tinh tế: quanh năm, buôn bán , mom sông:cách nói về thời gian,
Trang 2địa điểm, nghề nghiệp làm ăn của bà Tú, bà Tú vất vả, làm nghề buôn bán ở mom sông hết ngày nàu tháng khác khiến nỗi vất vả càng tăng lên gấp bội
o Câu 2: nói rõ hơn sự vất vả của bà Tú: một mình phải mang gánh nặng nuôi cả gia đình; năm con với một chồng
Bà Tú tần tảo, đảm đang, chịu thương, chịu khó
Hai câu thực:
o Biện pháp đối, sử dụg từ láy… gợi lên cảnh làm ăn tội nghiệp, lam lũ, vì chồng
vì con phải bon chen nơi chợ búa, nơi chuyến đò đầy nguy hiểm
o Hình ảnh thân cò lăn lội: hình ảnh đã có trong ca dao Tú Xương nâng lên thành thân cò, ý thơ như xoáy vào nỗi cơ cực, nặng nề của bà Tú
Nỗi vất vả của bà Tú
Hai câu luận: Nghệ thuật đối, sử dụng thành ngữ… là tấm lòng vị tha, đức hi sinh cao cả của bà Tú Bà Tú đã đành chấp nhận số phận nên dù có vất vả năm nắng mười mưa bà cũng không quản ngại
Hai câu kết: Là tiếng cười “chửi” của ông Tú: chửi thói đời ăn ở bạc và tự chửi tự
trách chính mình đã ở bạc bẽo với vợ => Thái độ của Tú Xương với vợ, với đời
3 Kết bài:
- Nhấn mạnh lại hình tượng của bà Tú: một người vợ đảm đang, tháo vát, giàu đức hi
sinh Hình tượng của bà cũng là điển hình rất đẹp về người phụ nữ Việt Nam tần tảo,
chịu thương, chịu khó, hi sinh vì chồng vì con
- Khẳng định vấn đề, nêu suy nghĩ của bản thân hoặc liên hệ mở rộng
C BÀI VĂN MẪU
Bài văn mẫu 1:
Người phụ nữ đã đi vào văn học khá nhiều và trở thành một trong những hình tượng lớn của văn chương kim cổ Tuy nhiên viết về người phụ nữ với tư cách là một người vợ bằng tình cảm của một người chồng thì quả thật rất hiếm Thương vợ của Tú Xương nằm trong số những trường hợp hiếm hoi đó Bài thơ là chân dung bà Tú, người bạn đời của Tú Xương, được tái hiện bằng tất cả tấm lòng chân thành của một người chồng dành cho vợ
Hình ảnh bà Tú hiện lên trước hết gắn liền với bao nỗi gian truân khó nhọc Thân
Trang 3đàn bà chân yếu tay mềm nhưng bà Tú vẫn phải một mình làm lụng buôn bán, một mình xông pha, lặn lội nơi đầu sông, bến chợ để lặn lội kiếm sống Cái gian truân khó nhọc được cụ thể hoá bằng thời gian quanh năm, bằng không gian mom song, quãng vắng, buổi đò đông Nghĩa là triền miên suốt năm suốt tháng không ngơi không nghỉ, lúc nào cũng đầu tắt mặt tối Đặt trong những không gian, thời gian trên hình ảnh bà Tú dường như lại càng trở nên nhỏ bé, cô đơn, tội nghiệp hơn Cái vất vả nhọc nhằn còn được hiện
rõ trong gánh nặng mà bà Tú phải gánh trên vai: một gia đình với năm con và một chồng Năm đứa con với biết bao nhu cầu, bao đòi hỏi hàng ngày, bên cạnh đó đức ông chồng giàu chữ nghĩa đã không giúp vợ được gì lại còn trở thành một mối bận tấm lo lắng của vợ, mà nhu cầu của ông chồng ấy nào có ít ỏi gì, nó đủ làm thành một phía để cân bằng với phía năm đứa con Thế mới biết cuộc sống hằng ngày của bà Tú là như thế nào Lo cho con, lo cho chồng, mà phải lo làm sao cho đủ tức là không thừa nhưng cũng không được thiếu Bằng chừng ấy nỗi lo trĩu nặng trên đôi vai gầy của người vợ, người
mẹ ấy Chính vì vậy mà phải bươn chải nắng mưa khuya sớm, bất kể hiểm nguy hay đơn độc Nói sao cho xiết những nhọc nhằn cơ cực mà bà Tú phải gánh trong suốt cuộc đời của mình Hình ảnh bà Tú gợi cho ta nghĩ tới hình ảnh của những người đàn bà đảm đang, lam lũ, lặn lội kiếm sống nuôi chồng, nuôi con đã lặng lẽ đi qua trong cuộc sống dân tộc
Cuộc đời nhiều gian truân vất vả đó là sự thiệt thòi của bà Tú Thế nhưng cũng chính cuộc đời đó đã làm nổi bật bao vẻ đẹp đáng quý ở người phụ nữ này, vẻ đẹp đầu tiên là vẻ đẹp của sự tảo tần, chịu thương chịu khó Gánh cả một gánh nặng gia đình trên vai với bao khó khăn cơ cực, lại cô đơn thui thủi một mình, không người sẻ chia giúp đỡ,
ấy vậy mà vẫn cần mẫn, không một chút chểnh mảng, bỏ bê công việc Bà Tú cứ vậy, chăm chỉ, miệt mài, chịu thương, chịu khó, không nề hà khó khăn nguy hiểm, không quản ngại nắng mưa khuya sớm Hình ảnh thơ không chỉ diễn tả bao nỗi vất vả mà còn làm nổi bật sự nhẫn nại, kiên trì kiếm sống chu tất cho chồng, cho con của bà Tú Diễn tả đầy đủ nhất điều này có lẽ không câu thơ nào hơn hai câu:
"Lặn lội thân cò khi quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông."
Con cò, thân cò là hình ảnh quen thuộc trong văn học truyền thống, là biểu tượng
Trang 4cho người nông dân nói chung và người phụ nữ Việt Nam nói riêng Dùng hình ảnh "lặn lội thận cò", Tú Xương đã khái quát được bao phẩm chất đẹp đẽ của người phụ nữ Việt
Nam truyền thống mà đức tính nổi bật chính là sự tần tảo, chịu thương chịu khó
Bà Tú còn đẹp ở sự đảm đang tháo vát, ở sự chu đáo với chồng, với con Cảnh làm
ăn kiếm sống của bà Tú thật không dễ dàng gì, nhưng không lúc nào ta thấy bà Tú bó tay chùn bước, lúc thì một mình lặn lội nơi quãng vắng, khi lại đua chen giành giật chốn đò đông Tất cả đều để chu tất cho gia đình: nuôi đủ năm con với một chồng Sức vóc một người đàn bà giữa thời buổi cơm cao gạo kém mà vẫn đảm bảo cho chồng cho con một cuộc sống dẫu chưa phải là sung túc nhưng không đến nỗi thiếu thốn như vậy thì quả là giỏi giang hiếm có Đó là minh chứng cho cái tháo vát đảm đang ở bà Tú, cũng là biểu hiện thuyết phục về tấm lòng hết mực dành cho con cho chồng của người phụ nữ này
Không chỉ có vậy, qua sự thể hiện của nhà thơ, bà Tú còn hiện lên với đức hi sinh cao cả Dẫu bao nhiêu khó khăn vất vả bà Tú vẫn không một lời kêu than phàn nàn, không một lời oán trách Một mình bà âm thầm, lặng lẽ gánh trọn gánh nặng gia đình Ngay cả khi ý thức một thực tế cay đắng trong quan hệ vợ chồng, một duyên hai nợ thì
bà Tú vẫn chấp nhận tất cả sự vất vả nhọc nhằn về phía mình - Năm nắng mười mưa dám quân công Đó là sự hi sinh quên mình, là tấm lòng vị tha hết mực của bà Tú dành cho ông Tú và những đứa con
Được tái hiện bằng tấm lòng thương vợ chân thành, sâu sắc của Tú Xương, hình ảnh bà Tú trong bài thơ đã trở thành mội hình ảnh đẹp tiêu biểu, điển hình cho những người phụ nữ, những người vợ Việt Nam ngàn đời
Bài văn mẫu 2
Trần Tế Xương còn được gọi là Tú Xương, quê ở Nam Định Bản thân ông trên con đường hoa cử lại không thành đạt mà chỉ đạt đến bậc Tú tài Cá tính của ông thì đầy góc cạnh, không chịu gò mình Về sự nghiệp sáng tác, ông có trên 100 bài thơ, chủ yếu là thơ
nôm gồm hai mảng trào phúng và trữ tình Trong đó, tác phẩm "Thương vợ" của ông
thuộc đề tài nói về người vợ Đây là một đề tài hiếm gặp trong thời kì văn học trung đại,
và đó cũng có thể là điều minh chứng cho tình yêu thương vô hạn và sự biết ơn của Tú Xương với vợ của mình
Trang 5Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú, đảo, đối, được chia làm bốn phần:
đề - thực - luận - kết phần đầu là hình ảnh của bà Tú dưới cái nhìn của ông Tú
"Quanh năm buôn bán ở mom sông Nuôi đủ năm con với một chồng"
Công việc của bà Tú là buôn bán nhưng không phải ở trong chợ mà là ở mom sông,
là một nơi nguy hiểm, không vững chãi Thời gian mà bà Tú phải làm là quanh năm thời điểm này cho ta thấy công việc của bà phải làm là một công việc liên tục lặp lại khép kín không có thời gian để bà nghỉ ngơi Câu thứ hai khi đọc người đọc có thể cảm nhận phong cách viết thơ tự trào hóm hỉnh của Tú Xương Ông không chỉ kể ra rằng bà Tú đã phải nuôi đủ con và chồng cả đủ ăn, đủ mặc, đủ tiêu xài cho những thói chơi tao nhã của
nhà nho như Tế Xương Ông còn kể rất tỉ mỉ “năm con”, “một chồng” và rồi còn tự tách
hạ một mình mình đứng dưới cuối câu tưởng chừng đang tự cho mọi người biết ông như một kẻ ăn bám lấy vợ và cũng cần đến sự chăm lo của vợ giống các con mình Thật đáng cười cho một nhà nho bám vợ như ông
"Lặn lội thân cò khi quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông"
Ở đây ta có thể thấy rõ tác giả đã sử dụng nghệ thuật ẩn dụ dùng trong thân cò, một hình ảnh hay được đùng để ví von với người phụ nữ Việt có số phận cực khổ Trong câu thơ thứ ba tác giả đã đảo ngược từ lặn lội đứng trước danh từ chủ thể thân cò kết hợp với cụm từ quãng vắng, ngoài ra có thể để ý ta sẽ thấy một sự đối lập ở hai câu ba và
bốn giữa “lặn lội” và “eo sèo”; “khi quãng vắng” – “buổi đò đông” cho thấy nỗi vất vả một
mình của bà Tú vừa phải gánh vác công việc để kiếm tiền đảm bảo một cuộc sống vừa
đủ lại vừa phải lo toan việc gia đình Bốn câu thơ đầu nói nên cuộc sống bấp bênh của bà
Tú nhưng dù vậy bà vẫn chăm lo chu đáo cho gia đình Nhà thơ thể hiện sự thán phục hình ảnh người phụ nữ tảo tần, nhỏ bé, tiếp tục cực tả nỗi vất vả đơn chiếc nhưng đồng thời cũng kín đáo tự nhận mình là vô tích sự, làm khổ vợ con
"Một duyên hai nợ âu đành phận Năm nắng mười mưa dám quản công"
Ở hai câu năm và sáu đều sử dụng các thành ngữ dân gian như “một duyên hai nợ”;
Trang 6“năm nắng mười mưa” là những câu chữ nói nên sỗ phận cực khổ của một con người
Thành ngữ ở câu năm phiếm chỉ duyên chỉ có một mà nợ đến những hai, gánh nặng thì nhiều mà hạnh phúc và sự may mắn thì lại ít ỏi Câu sáu với cách kết hợp từ tăng tiến ẩn
dụ cho nỗi vất vả nhọc nhằn cùng với nghệ thuật đối “năm náng mười mưa” với “dám quản công” thể hiện sự hi sinh trầm lặng của bà Tú Sử dụng thành ngữ nhấn mạnh
người vợ không chỉ vất vả đảm đang nhẫn nại mà còn hi sinh âm thầm Từ những câu thơ trên đã khắc họa thành công Chân dung bà Tú điển hình cho người phụ nữ Viêt Nam, tảo tần, chịu thương, hi sinh, chịu đựng Tấm lòng thương vợ đến đây không chỉ thương xót, mà còn thương cảm thấm thía Cuối cùng là hình ảnh của chính Tế Xương qua lời trần thuật về bà Tú
"Cha mẹ thói đời ăn ở bạc
Có chồng hờ hững cũng như không"
Hai câu cuối Tế Xương đã tự chửi thói đời sinh ra loại người như ông Về phần này ông muốn ám chỉ mắng cả những người giống ông trong xã hội thời bấy giờ Dù là chồng nhưng lại chẳng giúp gì được cho gia đình mà lại còn làm vợ khổ thêm
Mặc dù yêu vợ nhưng lại không thể đỡ đần lo toan giùm vợ dù chỉ một phần nhỏ công việc chỉ vì cái phép tắc lễn giáo đối với những nhà nho thời phong kiến, buộc bà Tú phải chịu nhiều vất vả gian truân trong cuộc đời Nhưng bà lại có niềm hạnh phúc là ngay lúc còn sống đã được đi vào thơ ông Tú với tất cả niểm yêu thương, trân trọng của
chồng "Thương vợ" là một trong nhưng bài thơ hay và cảm động nhất của Tú Xương
viết về bà Tú, thể hiện được vẻ đẹp của bà Tú, một người phụ nữ đảm đang, vị tha và quan trọng hơn là sự thể hiện tấm lòng thương vợ, biết ơn vợ cũng như lời tự trách mình của Tú Xương
Bài văn mẫu 3:
Trong sự nghiệp thơ ca phong phú, đa dạng của Tú Xương, “Thương vợ” được đánh
giá là một trong những bài thơ hay nhất Cái hay của bài thơ là đã thể hiện được một cách thấm thía, cảm động thái độ trân trọng, tri ân của nhà thơ đối với sự hi sinh, tảo tần của vợ Quan trọng hơn từ tác phẩm này người ta thấy hiện lên bức chân dung về người phụ nữ Việt Nam với những nét phẩm chất điển hình
Trang 7chồng kẻ chợ” Bà nhẫn nại, cam phận làm người vợ thảo hiền, làm chỗ dựa tinh thần
cho cuộc đời Tú Xương - một trí thức không gặp thời, long đong trên con đường sự nghiệp
Có lẽ vì thế mà hình tượng người vợ trở thành đề tài quen thuộc trong thơ của Tú Xương Những bài thơ của ông viết về vợ thường mang nhiều sắc điệu: có khi là lời thủ thỉ tâm tình, lời bông đùa hóm hỉnh, cũng có lúc là nỗi niềm chua chát, xót xa nhưng bao trùm tất cả vẫn là thái độ trân trọng cảm thông, sự hàm ơn chân thành
Nói đến người phụ nữ truyền thống là nhắc đến không gian gia đình, ở đó người vợ
có vai trò quan trọng trong việc thu vén, chăm lo sự nghiệp, danh vị của chồng Bà Tú cũng không phải là ngoại lệ, nhưng vào buổi Tây, Tàu nhốn nháo, không còn đâu cái
cảnh thơ mộng “bên anh đọc sách, bên nàng quay tơ”, bà Tú cũng phải cuốn theo guồng
quay của cuộc đời phiền tạp, dạt theo cuộc bươn chải với đổi chác, bán mua :
“Quanh năm buôn bán ở mom sông Nuôi đủ năm con với một chồng”
Chân dung của bà Tú hiện lên không phải từ dáng vóc, hình hài mà từ không gian
và thời gian công việc “Quanh năm” không chỉ là độ dài thời lượng mà còn gợi ra cái
vòng vô kì hạn của thời gian, nó chứng tỏ cuộc mưu sinh không có hồi kết thúc Không
gian “mom sông” vừa có giá trị tả thực - là doi đất nhô hẳn ra lòng sông, vừa gợi lên
không gian sinh tồn bấp bênh, chông chênh
Bà Tú phải hằng ngày xuất gia chường mặt ra với đời bởi trên vai bà là cả một gánh
nặng gia đình: “Nuôi đủ năm con với một chồng” Biết bao hàm ý toát lên trong cụm từ
“nuôi đủ”, nó vừa thể hiện sự chăm lo tận tụy chuyện cơm ăn áo mặc lại vừa hàm chỉ sự chịu đựng Cách nói của nhà thơ đầy ý vị “năm con với một chồng” Nhà thơ đã tự hạ
mình ngang hàng với các con khi cay đắng, tủi hổ, xót xa nhận ra mình cũng là một thứ con trong gánh nặng của vợ
Ca dao xưa khi nói tới hình tượng người phụ nữ thường liên tưởng tới hình ảnh con cò:
“Con cò lặn lội bờ sông Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non”
Trang 8Tú Xương đã vận dụng sáng tạo chất liệu ca dao trong hai câu thơ:
“Lặn lội thân cò khi quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông”
Nhà thơ vừa tiếp thu, vận dụng văn học dân gian lại vừa có những sáng tạo độc
đáo Với việc dùng từ “thân cò”, tác giả vừa thể hiện danh phận khiêm nhường vừa làm
nổi rõ số kiếp lận đận của bà Tú Trong cấu trúc cú pháp của câu thơ, biện pháp đảo ngữ
đã được sử dụng nhằm nhấn mạnh, gia tăng tính chất âm thầm nhọc nhằn trong công
việc của bà Tú Nếu như hình ảnh “đò đông” thể hiện tính chất bấp bênh trong cuộc mưu sinh thì từ láy “eo sèo” đã diễn tả sinh động sự ồn ào, nhốn nháo, phức tạp, nhục nhằn
trong công việc hằng ngày mà bà Tú phải chịu đựng
Không chỉ tần tảo, lam làm, chịu thương chịu khó, bà Tú trong “Thương vợ” của Tú
Xương còn là con người bổn phận vị tha, lấy hi sinh làm hạnh phúc và lẽ sống của mình
Hóa thân vào nhân vật bà Tú, nhà thơ đã nói hộ nỗi niềm tâm sự của vợ, đó là thái
độ chín chắn trước duyên phận, độ lượng trước gia cảnh Hiện lên trong tâm trí người đọc là hình ảnh một người phụ nữ lặng lẽ an phận, ráng sức lo toan, không trách phận
than thân, không phiền lòng phẫn chí Việc vận dụng thành ngữ số từ “một duyên hai nợ”, “năm nắng mười mưa” làm cho lời thơ trở nên cô đúc Lời kể công, kể khổ của Tú
Xương dành cho vợ trở nên trĩu nặng hơn, day dứt hơn Sự cam chịu và đức hi sinh của
bà Tú như càng nổi bật hơn
Ý thức được nỗi nhọc nhằn gian truân của vợ mà không thể san sẻ, đỡ đần, hai câu kết của bài thơ là tiếng lòng mang nặng nỗi miềm chất chứa:
“Cha mẹ thói đời ăn ở bạc
Có chồng hờ hững cũng như không”
“Thói đời” ở đây phải chăng là sản phẩm của buổi giao thời đã tạo ra những người
chồng hờ hững? để rồi người phụ nữ phải mang gánh nặng trụ cột gia đình Câu thơ thể hiện nỗi dằn vặt, thái độ chân thành tự trách mình của nhà thơ đồng thời bộc lộ tâm trạng bất lực trong bi kịch tinh thần của người trí thức: trở thành người thừa ngay trong chính gia đình của mình
Trang 9người vợ tảo tần với những nét phẩm chất điển hình của người phụ nữ Việt Nam: đảm đang, chịu thương chịu khó, giàu đức hi sinh và lòng vị tha Đằng sau tiếng thơ là tiếng lòng tri ân trân trọng, cảm thông đồng thời là nỗi day dứt khôn nguôi của nhà thơ đối với người vợ thảo hiền
Trang 10Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh
nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần
Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí