Phân tích khổ thơ cuối bài thơ Vội vàng

Trong khi nh ững cái tôi lãng mạng khác lại xa lánh cuộ c s ố ng tr ần gian, đi tìm cõi bồ ng lai ở ch ốn hư vô, thì Xuân Di ệu không đi đâu cả mà coi trần gian chính là thiên đường [r]

VĂN MẪU LỚP 11

ĐỀ BÀI: PHÂN TÍCH KHỔ THƠ CUỐI BÀI THƠ VỘI VÀNG

A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý

B DÀN BÀI CHI TIẾT

1 Mở bài

2 Thân bài

- Khái quát chung

• Xuất xứ: Trích trong tập “Thơ-Thơ” (1938)

• Bố cục: Ba phần:

o Câu 1-11: Tâm trạng reo vui trước vẻ đẹp thiên nhiên

o Câu 12-30: Tâm trạng u buồn, hoài nghi

o Câu 31-40: Lòng yêu cuộc sống đến cuồng nhiệt

- Phân tích

• Cảm hứng bao trùm: Tình yêu cuộc sống đến độ cuồng si và khát khao giao cảm mãnh liệt của Xuân Diệu đối với cuộc đời

• Đến khổ thơ cuối, mạch thơ đột nhiên thay đổi đột ngột Tiếc nuối, lo lắng và chợt nhận ra: Mùa chưa ngả chiều hôm -> Vẫn còn thời gian của một ngày, của mùa

xuân, của tuổi trẻ -> giục giã “Mau đi thôi” -> Thế sống của thời gian: Chạy đua

cùng thời gian, vội vàng sống và tranh thủ sống

• Bức tranh thiên nhiên lại được sống dậy với những phẩm chất đẹp đẽ như ban đầu, ngồn ngộn sức sống, căng tràn sức xuân

• Sự sống mới bắt đầu, ngồn ngộn một sự sống, căng tràn sức xuân

o Mây đưa và gió lượn: Quấn quýt, giao hòa

o Cánh bướm say với tình yêu

o Non nước, cỏ cây chuếnh choáng trong men say cuộc đời

• Không gian ngập tràn sánh sáng

• Tác giả nhận ra không thể mãi tiếc nuối -> Cảm nhận cảnh sắc ở thời tươi Thế giới xuân tình rạo rực đến đắm say => đẹp và đầy sức quyến rũ

o Tình yêu cuộc sống và niềm khao khát giao cảm

o Động thái của chủ thể trữ tình: Ở điệp khúc: Ta muốn ôm, say, thâu riết

=> cử chỉ vồ vập, đắm say đối với một người tình cuộc sống => bộc lộ tình yêu cuộc sống đến cuồng si

• Chủ thể trữ tình đã cảm nhận cuộc sống bằng nhiều giác quan: xúc giác, thị giác, và

cả những cảm nhận vô hình

• Từ đại từ xưng tôi -> ta (tôi: ngọa nghễ, ta: chung, nhỏ bé mang 1 thái độ tự nguyện hòa nhập và đồng điệu với cuộc đời rộng lớn, tự nguyện hòa nhập vào dòng chảy thời gian, tự nguyện giao cảm với cuộc sống)

• Sự diệu kì đã xảy ra trong hồn thơ của Xuân Diệu, chính tình yêu cuộc sống đã làm sống lại phẩm chất tươi đẹp, đầy sinh khí như ban đầu, còn đọng lại vẫn là tình yêu mãnh liệt

• Kết thúc là lúc tình cảm của tác giả mãnh liệt đến độ cao trào của bài thơ

• Xuân Diệu vẫn còn băn khoăn lắm, vẫn còn lo sợ lắm, những đắm say vẫn là đắm say, khao khát vẫn là khát khao -> Càng yêu càng sợ mất, càng sợ mất càng muốn yêu, càng muốn níu giữ

• Bộc lộ quan niệm sống của Xuân Diệu: cuộc đời đẹp nhất là vào mùa xuân, đời người đẹp nhất là lúc tuổi trẻ, tuổi trẻ đpẹ nhất là tình yêu -> con người cần trân trọng những giây phút của tuổi trẻ Theo Xuân Diệu, thiên nhiên rất đẹp, chứa đựng biết bao nhiêu điều hấp dẫn, đáng sống vì vậy cần phải biết tận hưởng những gì cuộc sống ban tặng => Giáo dục con người ý thức về giá trị cuộc sống Để thèm sống, thích sống, sống cho ra sống, sống cho ra người

• Nghệ thuật:

o Ngôn từ: Cách tân về ngôn từ => tính chất nhà thơ mới của Xuân Diệu, cách sử dụng những từ ngữ táo bạo, những từ ngữ cảm giác xuất hiện với mật độ dày đặc -> Ôm, riết, hôn, cắn, chuếnh choáng, đã đầy, no nê

o Sắp xếp ngôn từ: Tạo nên những làn sóng ngôn từ đan xen, cộng hưởng nhau theo chiều tăng tiến, cnagf lúc cnagf dâng lên cao trào

o Biện pháp trùng điệp => Điệp cú, cú pháp giữ nguyên nhưng cảm xúc mãnh liệt hơn, động thái thay đổi: ôm, riết, say, thâu, cắn

o Điệp liên từ, Và non nước, và cây và cỏ rạng Giới từ: điệp một cách nguyên vẹn

với trạng thía càng ngày càng mãnh liệt “Cho chuếnh choáng cho đã đầy”, “cho

no nê”

o Tính từ chỉ xuân sắc: Động từ chỉ động thia sđắm say, những dnah từ chỉ những

vẻ đẹp thanh tân, tươi trẻ -> tạo ra hệ thống hình ảnh vô cùng quyến rũ

o Nhịp điệu và giọng điệu: Ta muốn, mau đi thôi > giục giã, > vồ vập, đắm say -> xen kẽ những câu thơ ngắn dài tạo nên sự sôi nổi, có thể cảm nhận được những nhịp đập hối hả của con tim tác giả

3 Kết bài:

- Những nhận xét, cảm nhận, đánh giá chung về vấn đề

- Mở rộng vấn đề bằng suy nghĩ và liên tưởng của mỗi cá nhân

C BÀI VĂN MẪU

Bài văn mẫu 1

Mỗi nhà thơ đều có một cảm hứng riêng cho mình Ở Huy Cận là cảm hứng về không

gian với những "sầu không gian", "nhớ không gian", còn Xuân Diệu lại là cảm hứng về thời

gian Thời gian chi phối tất cả nhịp điệu của đất trời và cuộc sống con người Xuân Diệu

là người yêu cuộc sống đến đắm say, cuồng nhiệt, nhưng éo le thay lại "Không được dài thời trẻ của nhân gian" để mà yêu Cho nên, thi nhân muốn níu giữ lấy thời gian để tận

hưởng Song có ai níu giữ được thời gian bao giờ Nên tâm hồn trẻ ấy sợ thời gian và đuổi

theo thời gian một cách "cuống quít", "vội vàng" để hưởng thụ cho hết mọi vẻ đẹp hạnh

phúc của trần gian

Bài thơ "Vội vàng", in trong tập "Thơ thơ" (1938), đã thể hiện nhân sinh quan mới

và tiến bộ ấy Đây là phần kết thúc của bài thơ vội vàng nói lên khát vọng tận hưởng:

Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước, và cây, và cỏ rạng, Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng

Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!

Thời gian cứ lạnh lùng, tàn nhẫn mang theo mọi vẻ đẹp của cỏ cây, hoa lá lẫn với tiếng chim trời cùng tuổi trẻ ra đi để cho lòng tiếc nuối Xuân Diệu như muốn dang tay ra

ôm lấy tất cả:

Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Đang từ những câu thơ 8 chữ, bỗng rút ngắn lại với câu thơ 3 chữ - câu ngắn nhất trong toàn bài thơ, làm cho giọng thơ đanh lại, rắn chắc như một mệnh lệnh đòi hỏi hiện

thực hoá những khát vọng "Ta" ở đây là "cái tôi" đầy kiêu hãnh của thi nhân, đồng thời

cũng là cái tôi của mỗi con người chúng ta Bởi ai mà chẳng có nỗi niềm khát khao như khao khát của nhi nhân Mỗi người đọc hãy cảm nhận lấy khát vọng của mình trong cái

"ta" ấy Ai mà chẳng muốn ôm giữ lấy những vẻ đẹp non tươi của cuộc sống đang diễn ra

quanh mình: từ cái mơn mởn của một nụ hoa xuân hoặc một nụ đời và tất cả những sự sống đang bắt đầu hé nhú, để nó khỏi trôi đi, song dù có ôm chặt được tất cả, nhưng chắc

gì đã giữ được cho chọn vẹn Vì vậy cần phải "riết" cho chặt hơn nữa:

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn, Nghĩa là "riết" cho chặt cả những thứ không thể ôm Mây đưa và gió lượn là những

vẻ đẹp lớn lao của tạo vật nhưng đồng thời cũng là hình ảnh biểu trưng đó thôi "Ôm" rồi

"riết", dù có chặt đến mấy đi nữa thì vẫn chỉ ở bên ngoài nên còn đòi hỏi phải "say" cho

đến tận hồn

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Cho dù say đến mấy đi nữa thì vẫn còn là mối quan hệ giữa khách thể và chủ thể

Nên cần phải "thâu tóm" mọi vẻ đẹp kia về phía mình

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước, và cây, và cỏ rạng,

"Cái hôn nhiều" ở đây, muốn nói về độ dài của thời gian "Cái hôn" không phải là mục

đích mà chỉ là một phương tiện để thu hút lấy tất cả mọi hương sắc Mọi thần khí, thần hồn về phía mình cho thỏa mãn

Những điệp ý "ta muốn" kết hợp với hành động ngày càng tăng: "ôm, riết, say thâu"

đã thể hiện được lòng ham muốn đến cuồng nhiệt của thi nhân Con người như muốn trải lòng ra với tất cả muôn cảnh, muôn lòng khi là sự sống non tươi, khi là mây đưa gió lượn, khi là cánh bướm tình yêu, khi là non nước, cỏ cây, hoa lá rực lên trong ánh sáng Cho dù

có đầy vòng tay, đầy hồn khát mà vẫn chẳng ngừng: Bởi đã tận hưởng thì phải tới tột đỉnh:

Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

"Chếnh choáng", "đã đầy", "no nê" là những từ biểu thị sự hưởng thụ đến mức tối đa

Ấy thế mà xem chừng vẫn còn chưa hả Cuối cùng còn đòi hỏi cao hơn nữa:

- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!

"Xuân hồng" là mùa xuân đương độ với hoa lá măng tơ đầy hương sắc "Xuân hồng" cũng có thể là hình ảnh biểu trưng cho tuổi trẻ và cũng có thể là một dáng Xuân đời "Cắn vào ngươi", tưởng như thô thiển mà lại đầy chất thơ Đó chỉ là cách nói về sự hưởng thụ

cả tinh thần lẫn vật chất đến mức cuồng nhiệt Đến với hoa xuân đừng đứng ở bên ngoài, xin hãy vào giữa vườn xuân cho hương sắc tràn đầy mọi giác quan của ta Với tuổi trẻ cũng vậy, xin đừng chỉ nhìn ngắm gương mặt tuổi trẻ của chính mình ở trong gương mà hãy biến nó thành sức mạnh, thành giá trị vật chất để làm cho đời thêm ý nghĩa

Đây cũng không chỉ là ham muốn hưởng thụ mà còn là nỗi buồn, là sự hoảng hốt

trước sự ra đi của mọi vẻ "xuân hồng" Vì vậy mà cuống quít, phải "cắn" để giữ lấy, không

để cho nó rơi đi và trôi đi Phải "cắn" để giữ lấy thời gian, tuổi trẻ, đừng để cho nhanh về

cái bến già nua tuổi tác

Đặc biệt trong tình yêu lứa đôi, con người luôn luôn có khát vọng đi tìm sự hòa đồng

đến vô biên, tuyệt đích giữa hai cá thể, cả về tâm hồn lẫn thể chất "cắn vào ngươi" là đòi

hỏi được hóa thân trong tình yêu,

Nhìn chung lại, đây là nhân sinh quan mới, có nét tích cực Trong khi những cái tôi lãng mạng khác lại xa lánh cuộc sống trần gian, đi tìm cõi bồng lai ở chốn hư vô, thì Xuân Diệu không đi đâu cả mà coi trần gian chính là thiên đường và sống hết mình trong cõi trần gian ấy Hãy biết hướng đời mình về phía ánh sáng, đừng để cho tuổi xanh trôi đi

một cách uổng phí Bởi "tuổi xanh trở về" Song nếu chỉ biết tận hưởng một cách vội

vàng, cuống quít mà không biết làm gì để cho sự tận hưởng ấy thì lại là tiêu cực

Về nghệ thuật, nét nổi bật ở khổ thơ này là cách dùng một loạt động từ và tính từ ngày cành mạnh, càng tăng, tạo nên một giọng điệu liên hoàn, sôi nổi như khát vọng mãi không thôi

Bài văn mẫu 2

Đến với Xuân Diệu-nhà thơ có cội nguồn hòa hợp giữa vùng gió Lào cát trắng cùng với sự cần cù của xứ Nghệ

“Cha đằng ngoài, mẹ đằng trong Ông đồ nghề lấy cô hàng nước mắm”

Cả đời Xuân Diệu là cả đời lao động nghệ thuật không lúc nào ngừng bút Đối với ông

sự sống không bao giờ chán nản Là con người xứ Nghệ cần cù, kiên nhẫn, lao động và sang tạo nghệ thuật Xuân Diệu là nhà thơ mới nhất cả về nội dung lẫn nghệ thuật trong

nền văn học hiện tại “Vội vàng” là một trong những tác phẩm thơ xuất xắc của ông Bài

thơ cũng là lời giục giã sống mãnh liệt, sống hết mình Hãy quý trọng từng giây từng phút của cuộc đời mình, thể hiện khát vọng sống của tác giả Tiêu biểu là 10 câu cuối của đoạn thơ Chính là lời giục giã mọi người và cũng chính là lời giục giã cho chính mình.Vì vậy mà tác giả đã nói:

“Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm,

Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước, và cây, và cỏ rạng, Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

– Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi !”

“Vội vàng” được in trong tập “Thơ thơ”, là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất

của Xuân Diệu trước cách mạng tháng tám.Ở phần trên của bài thơ, thi sĩ luận giải cho người đọc thấy được tạo hóa có sinh ra con người để mãi mãi hưởng lạc thú ở chốn trần gian này đâu Đời người ngắn ngủi, tuổi xuân có hạn và thời gian trôi đi vĩnh viễn không

trở lại Vì vậy thi nhân “giục giã” chúng ta phải “nhanh lên”, “vội vàng lên” để tận hưởng bữa tiệc của trần gian khi mà “mùa chưa ngả chiều hôm”, khi mà xuân đang non, xuân

chưa già:

“Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm”

Đoạn thơ mở đầu bằng ba chữ “Ta muốn ôm” như phơi bày ra hết sự ham hố và cuồng nhiệt của Xuân Diệu với cuộc sống trần thế: Trước đó nhà thơ xưng “tôi” với ước muốn táo bạo “tắt nắng, buộc gió” nhưng ở đoạn thơ cuối này cái tôi ấy đã hòa thành cái

ta chung để tận hưởng hết những hương sắc của cuộc đời Ngay liền đó là câu thơ thể

hiện cái tươi non của “Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn” “Mơn mởn” là từ láy rất gợi cảm

và giàu ý nghĩa diễn tả Nó gợi cảm sự vật, cây cối đang ở độ non mướt, tươi tốt đầy sức

sống “Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”,

Và đằng sau khao khát “ôm cả sự sống mơn mởn” ấy là những câu thơ mạnh bạo, gấp

gáp, giục giã tràn đầy nỗi yêu:

“Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng, Cho no nê thanh sắc của thời tươi;”

Một đoạn thơ ngắn mà có tới bốn, năm từ “ta muốn” được lặp đi, lặp lại như nhịp

điệu hối hả, như hơi thở gấp gáp của thi nhân Chứng tỏ Xuân Diệu nồng nhiệt đối rối rít, cuống quýt, như muốn cùng lúc giang tay ôm hết cả vũ trụ, cả cuộc đời, mùa xuân vào lòng mình Sống như thế với Xuân Diệu mới thực là sống, mới đi đến tận cùng của niềm

hạnh phúc được sống Điệp ngữ “Ta muốn” như ý nghĩa của nó đã nói lên được cái ham

muốn khát thèm đến hăm hở, cuồng nhiệt của nhà thơ Thi nhân như muốn ôm hết vào

lòng mình “mây đưa và gió lượn”, muốn đắm say với “cánh bướm tình yêu”, muốn gom hết vào lồng ngực trẻ trung ấy “một cái hôn nhiều” Muốn thu hết vào hồn nhựa sống dạt dào “Và non nước, và cây, và cỏ rạng”Để rồi, chàng như con ong bay đi hút nhụy đời cho đến say “chếnh choáng” hút cho đã cho đầy ánh sáng, “Cho no nê thanh sắc của thời tươi”

mới lảo đảo bay đi

“Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng, Cho no nê thanh sắc của thời tươi;”

Điệp từ “cho” với nhịp độ tăng tiến nhấn mạnh các cấp độ khát vọng hưởng thụ đạt đến độ thỏa thuê, sung mãn, trọn vẹn Xuân Diệu muốn tận hưởng cuộc sống cho đến “no nê”, “chếnh choáng”, “đã đầy” Trong niềm cảm hứng ở độ cao nhất, Xuân Diệu nhận ra

cuộc đời, mùa xuân như một cái gì quý nhất, trọn vẹn như một trái đời đỏ hồng, chín mọng, thơm ngát, ngọt ngào, xuân hồng, để cho nhà thơ tận hưởng trong niềm khao khát cao độ

Thơ Xuân Diệu có đặc trưng là sự vồ vập, cuồng nhiệt, mạnh bạo Mỗi một lần khao

khát “Ta muốn” thì lại đi liền với một động từ chỉ trạng thái yêu đương mỗi lúc một mạnh

mẽ, nồng nàn hơn “ôm – sự sống” – “riết – mây đưa, gió lượn” – “say – cánh bướm, tình yêu” – “thâu – cái hôn nhiều”, để cuối cùng là một tiếng kêu của sự cuồng nhiệt, đắm say thể hiện niềm yêu đời, khát sống chưa từng có trong thơ ca Việt Nam: “Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!” Đây chính là đỉnh điểm của sự khao khát cháy bỏng của nhà thơ

xuân như môi, như má của một người thiếu nữ trẻ trung, tràn trề nhựa sống và đẹp xinh, trinh nguyên đang rạo rực yêu đương, hay như một quả chín ngọt thơm trong vườn

“Tháng giêng ngon như một cặp môi gần” Đứng trước cái hấp dẫn của mùa xuân, cuộc

sống, thi sĩ hình như không nén nỗi lòng yêu đã đi đến một cử chỉ cũng thật đáng yêu:

“Ta muốn cắn vào ngươi!”

Có lẽ trong các bài thơ của Xuân Diệu trước Cách mạng thì đây là những vần thơ Xuân Diệu nhất Vì mỗi câu, mỗi chữ đều mang hơi thở nồng nàn, đắm say, ham sống của

“một nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới”

Bài thơ là một quan niệm sống mới mẻ và táo bạo mà trước đây chưa từng có Đến

với “Vội Vàng” Xuân Diệu kêu gọi mọi người hãy biết yêu và tận hưởng những thứ cuộc

sống ban tặng Xuân Diệu đã bộc lộ một cái tôi tràn đầy sự thèm khát được sống, được tận hưởng một cách cuồng nhiệt những thanh sắc của cuộc đời Thi sĩ như muốn giang rộng cả đôi tay, cả lồng ngực của mình để đón nhận mùa xuân của tình yêu, của tuổi trẻ Nỗi khát thèm ấy là xuất phát từ một quan niệm nhân sinh tiến bộ, tích cực của Xuân Diệu

trước cuộc đời: “Mau với chứ, vội vàng lên với chứ – Em, em ơi, tình non đã già rồi” Đoạn

thơ đã giúp ta hình dung được tâm hồn Xuân Diệu, một cái tôi yêu đời, giàu xúc cảm, một nhân sinh quan tiến bộ về cuộc đời Với những gì thể hiện ở trên, Xuân Diệu rất xứng đáng

với danh hiệu: “Nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới”