Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của nhà thơ Viễn Phương

Bởi lẽ, bài thơ không những chỉ bộc lộ tình cảm sâu sắc của tác giả đối với Bác Hồ mà còn nói lên tình cảm chân thành tha thiết của hàng triệu con người Việt Nam đối với vị lãnh tụ kí[r]

VĂN MẪU LỚP 9 NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

ĐỀ BÀI: PHÂN TÍCH BÀI THƠ VIẾNG LĂNG BÁC CỦA VIỄN PHƯƠNG

A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý

B DÀN BÀI CHI TIẾT

I Mở bài

- Viễn Phương là một nhà thơ tiêu biểu của miền Nam Tháng 4/1976 sau một năm

giải phóng đất nước Khi lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa khánh thành, nhà thơ cùng đoàn đại biểu miền Nam ra thăm Hà Nội vào lăng viếng Bác

- Bài thơ “Viếng lăng Bác” được Viễn Phương viết với tất cả tấm lòng thành kính

biết ơn và tự hào pha lẫn nỗi xót đau của một người con từ miền Nam ra viếng Bác lần đầu

II Thân bài

1 Khổ thơ thứ nhất

˗ Tác giả đã mở đầu bằng câu thơ tự sự:

“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác”

 “Con” và “Bác” là cách xưng hô ngọt ngào thân thương rất Nam Bộ Nó thể hiện

sự gần gũi, kính yêu đối với Bác

 “Con ở miền Nam” xa xôi nghìn trùng, ra đây mong được gặp Bác Nào ngờ đất

nước đã thống nhất, Nam Bắc đã sum họp một nhà, vậy mà Bác không còn nữa

 Nhà thơ đã cố tình thay từ viếng bằng từ “thăm” để giảm nhẹ nỗi đau thương

mà vẫn không che giấu được nỗi xúc động của cảnh từ biệt sinh li

 Đây còn là nỗi xúc động của một người con từ chiến trường miền Nam sau bao năm mong mỏi bây giờ mới được ra viếng Bác

˗ Hình ảnh đầu tiên mà tác giả thấy được và là một dấu ấn đậm nét là hàng tre quanh lăng Bác

“Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát”

 Hình ảnh “hàng tre” trong sương đã khiến câu thơ vừa thực vừa ảo Đến lăng

Bác, nhà thơ lại gặp một hình ảnh hết sức thân thuộc của làng quê đất Việt: là cây tre Cây tre đã trở thành biểu tượng của dân tộc Việt Nam

“Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa, đứng thẳng hàng”

 “Bão táp mưa sa” là một thành ngữ mang tính ẩn dụ để chỉ sự khó khăn gian

khổ Nhưng dù khó khăn gian khổ đến mấy cây tre vẫn đứng thẳng hàng Đây

là một ẩn dụ mang tính khẳng định tinh thần hiên ngang bất khuất, sức sống bền bỉ của dân tộc

2 Khổ thơ thứ hai

˗ Hai câu thơ đầu:

“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”

 Hai câu thơ được tạo nên với những hình ảnh thực và hình ảnh ẩn dụ sóng đôi Câu trên là một hình ảnh thực, câu dưới là hình ảnh ẩn dụ

 Ví Bác như mặt trời là để nói lên sự trường tồn vĩnh cửu của Bác, giống như sự

tồn tại vĩnh viễn của mặt trời tự nhiên

 Ví Bác như mặt trời là để nói lên sự vĩ đại của Bác, người đã đem lại cuộc sống

tự do cho dân tộc Việt Nam thoát khỏi đêm dài nô lệ

 Nhận thấy Bác là một “mặt trời trong lăng rất đỏ”, đây chính là sáng tạo riêng

của Viễn Phương, nó thể hiện được sự tôn kính của tác giả, của nhân dân đối với Bác

˗ Ở hai câu thơ tiếp theo:

“Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân”

 Đó là sự hình dung về dòng người đang nối tiếp dài vô tận hàng ngày đến viếng lăng Bác bằng tất cả tấm lòng thành kính và thương nhớ, hình ảnh đó

như những tràng hoa kết lại dâng người Hai từ “ngày ngày” được lặp lại trong

câu thơ như tạo nên một cảm xúc về cõi trường sinh vĩnh cửu

 Hình ảnh dòng người vào lăng viếng Bác được tác giả ví như “tràng hoa”, dâng

lên Bác Cách so sánh này vừa thích hợp và mới lạ, diễn ra được sự thương nhớ, tôn kính của nhân dân đối với Bác

 “Tràng hoa” là hình ảnh ẩn dụ những người con từ khắp miền đất nước về đây

viếng Bác giống như những bông hoa trong vườn Bác được Bác ươm trồng, chăm sóc nay nở rộ ngát hương về đây tụ hội kính dâng lên Bác

3 Khổ thơ thứ ba

˗ Khung cảnh và không khí thanh tĩnh như ngưng kết cả thời gian và không gian trong lăng:

“Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền”

 Cả cuộc đời Bác ăn không ngon, ngủ không yên khi đồng bào miền Nam còn đang bị quân thù giày xéo Nay miền Nam đã được giải phóng, đất nước thống nhất mà Bác đã đi xa Nhà thơ muốn quên đi sự thực đau lòng đó và mong sao

nó chỉ là một giấc ngủ thật bình yên

 Từ cảm xúc thành kính ngưỡng mộ, ở khổ thơ thứ ba là những cảm xúc thương xót và ước nguyện của nhà thơ Hình ảnh Bác như vầng trăng sáng dịu hiền trong giấc ngủ bình yên là một hình ảnh tượng trưng cho vẻ đẹp thanh

thản, phong thái ung dung và thanh cao của Bác Người vẫn đang sống cùng với nhân dân đất nước Việt Nam thanh bình tươi đẹp

 Mạch cảm xúc của nhà thơ như trầm lắng xuống để nhường chỗ cho nỗi xót xa

qua hai câu thơ: “Vẫn biết ở trong tim”

 Hình ảnh “trời xanh” là hình ảnh ẩn dụ nói lên sự trường tồn bất tử của Bác

Trời xanh thì còn mãi mãi trên đầu, cũng giống như Bác vẫn còn sống mãi mãi với non sông đất nước Đó là một thực tế

 Thế nhưng, nhìn di hài của Bác trong lăng, cảm thấy Bác đang trong giấc ngủ ngon lành, bình yên mà vẫn thấy đau đớn xót xa mà sao nghe nhói ở trong tim! Dù rằng Người đã hoá thân vào thiên nhiên, đất nước, nhưng sự ra đi của Bác vẫn không sao xoá đi được nỗi đau xót vô hạn của cả dân tộc, ý thơ này diễn tả rất điển hình cho tâm trạng và cảm xúc của bất kì ai đã từng đến viếng lăng Bác

4 Khổ thơ cuối

˗ Cảm xúc của nhà thơ khi trở lại miền Nam đối với Bác vô cùng chân thành và xúc động

“Mai về miền Nam thương trào nước mắt”

→ Câu thơ như bộc lộ rất chân thành nỗi xót thương vô hạn bị kèm nén cho tới phút chia tay và tuôn thành dòng lệ

˗ Trong cảm xúc nghẹn ngào, tâm trạng lưu luyến ấy, nhà thơ như muốn được hoá thân để mãi mãi bên Người:

“Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này”

 Điệp ngữ “muốn làm” được nhắc tới ba lần cùng với các hình ảnh liên tiếp

“con chim”, “đoá hoa”, “cây tre” như để nói lên ước nguyện tha thiết của nhà

thơ muốn là Bác yên lòng, muốn đền đáp công ơn trời biển của Người

 Nguyện ước của nhà thơ vừa chân thành, sâu sắc đó cũng chính là những cảm xúc của hàng triệu con người miền Nam trước khi rời lăng Bác sau những lần đến thăm người

III Kết bài

˗ Với lời thơ cô đọng, giọng thơ trang nghiệm thành kính, tha thiết và rất giàu cảm xúc, bài thơ đã để lại ấn tượng rất sâu đậm trong lòng người đọc Bởi lẽ, bài thơ không những chỉ bộc lộ tình cảm sâu sắc của tác giả đối với Bác Hồ mà còn nói lên tình cảm chân thành tha thiết của hàng triệu con người Việt Nam đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc

˗ Em rất cảm động mỗi khi đọc bài thơ này và thầm cảm ơn nhà thơ Viễn Phương

đã đóng góp vào thơ ca viết về Bác những vần thơ xúc động mạnh mẽ

C BÀI VĂN MẪU

Đề bài: Anh (chị) hãy phân tích bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương (Chương

trình Ngữ văn lớp 9, tập 1)

Gợi ý làm bài

Sau ngày Bác Hồ "đi xa", bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn Phương là một trong

những bài thơ viết về Bác đặc sắc nhất Bài thơ diễn tả niềm kính yêu, sự xót thương

và lòng biết ơn vô hạn của nhà thơ đối với lãnh tụ bằng một ngôn ngữ tinh tế, giàu cảm xúc sâu lắng Nó đã được phổ nhạc, lưu truyền sâu rộng trong nhân dân Câu thơ

mở đầu cho thấy xuất xứ của bài thơ:

“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác”

Từ chiến trường miền Nam, nhà thơ Viễn Phương mang theo bao tình cảm thắm thiết của đồng bào và chiến sĩ ra viếng lăng Bác Hồ kính yêu Đây là cuộc hành hương của người chiến sĩ Từ xa, nhà thơ đã nhìn thấy hàng tre ẩn hiện trong sương khói trên quảng trường Ba Đình lịch sử Màn sương trong câu thơ gợi lên một không khí

thiêng liêng, huyền thoại Cây tre, hàng tre "đứng thẳng hàng" trong làn sương mỏng,

ẩn hiện thấp thoáng, mang màu sắc xanh xanh "Hàng tre xanh xanh" vô cùng thân thuộc được nhân hóa, trải qua "bão táp mưa sa" vẫn "đứng thẳng hàng" như dáng

đứng của con người Việt Nam kiên cường, bất khuất trong bốn nghìn năm lịch sử:

“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác,

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát, Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam,

Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”

"Ôi!" là từ cảm, biểu thị niềm xúc động tự hào Hình ảnh hàng tre xanh mang tính chất

tượng trưng, giàu ý nghĩa liên tưởng sâu sắc Tre mang phẩm chất cao quý của con

người Việt Nam: "mộc mạc, thanh cao, ngay thẳng, bất khuất " (Thép Mới) Có nhà

thơ đã viết:

“Bão bùng thân bọc lấy thân, Tay ôm, tay níu, tre gần nhau thêm Thương nhau tre chẳng ở riêng Lũy thành từ đó mà nên hỡi người”

(Tre Việt Nam - Nguyễn Duy)

Miêu tả cảnh quan (phía ngoài) lăng Bác, nhà thơ tạo nên những suy nghĩ sâu sắc về phẩm chất tốt đẹp của nhân dân ta Khổ thơ tiếp theo nói về Bác Bác là người con ưu

tú của dân tộc, là "tinh hoa và khí phách của nhân dân Việt Nam” (Phạm Văn Đồng)

Hai câu thơ sóng nhau, hô ứng nhau với hai hình ảnh mặt trời Một mặt trời thiên

nhiên, rực rỡ, vĩnh hằng "Ngày ngày đi qua trên lăng", và "Một mặt trời trong lăng

rất đỏ"- hình ảnh Bác Hồ vĩ đại Màu sắc "rất đỏ" làm cho câu thơ có hình ảnh đẹp gây

ấn tượng sâu xa hơn, nói lên tư tưởng cách mạng và lòng yêu nước nồng nàn của Bác:

“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”

Hòa nhập vào "dòng người" đến lăng viếng Bác, nhà thơ xúc động bồi hồi Thành kính và nghiêm trang Dòng người đông đúc, chẳng khác nào một "tràng hoa" muôn

sắc ngàn hương từ mọi miền đất nước đến Ba Đình lịch sử viếng lăng Bác Hình ảnh

ẩn dụ "tràng hoa" diễn tả tấm lòng biết ơn, sự thành kính của nhân dân đối với Bác

Hồ vĩ đại:

“Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân”

Chữ "dâng" chứa đựng bao tình cảm, bao tình nghĩa Nhà thơ không nói "bảy chín

tuổi" mà nói: “bảy mươi chín mùa xuân’, một cách nói rất thơ: cuộc đời Bác đẹp như

những mùa xuân Qua đó, ta thấy nghệ thuật lựa chọn ngôn từ của Viễn Phương rất tinh tế, biểu cảm và hình tượng

Khổ thơ thứ ba nói về sự vĩnh hằng bất diệt của Bác Bác như đang nằm ngủ một giấc

ngủ "bình yên", trong một khung cảnh thơ mộng Bác vốn yêu trăng Thời kháng

chiến, giữa núi rừng chiến khu Việt Bắc, Bác đã từng có những khoảnh khắc sống rất thần tiên:

“Việc quân, việc nước bàn xong, Gối khuya ngon giấc bên song trăng nhòm”

Giờ đây, nhà thơ cảm thấy "Bác yên ngủ" một cách thanh thản "giữa một vầng trăng

dịu hiền ” Nhìn "Bác ngủ", nhà thơ đau đớn, xúc động Câu thơ "mà sao nghe nhói ở trong tim" diễn tả sự đau đớn, tiếc thương đến cực độ Viễn Phương có một lối viết

hàm súc, đầy thi vị; câu chữ để lại nhiều ám ảnh trong lòng người đọc

Khổ thơ cuối nói lên cảm xúc của nhà thơ khi ra về Biết bao lưu luyến, buồn thương

Nhà thơ muốn hóa thân làm "con chim hót", làm "đóa hoa tỏa hương", làm "cây tre

trung hiếu" để được đền ơn đáp nghĩa Người Ý thơ sâu lắng, hình ảnh thơ đẹp và độc

đáo, cách biểu hiện cảm xúc "rất Nam Bộ" Đây là những câu thơ trội nhất trong bài

Viếng lăng Bác

Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này Điệp

ngữ "muốn làm " được láy lại ba lần gợi tả cảm xúc thiết tha, nồng hậu của nhà thơ

miền Nam đối với lãnh tụ

“Viếng lăng Bác” - bài thơ ngắn mà ý thơ, hình tượng thơ, cảm xúc thơ sâu lắng,

hàm súc và đẹp Viễn Phương đã chọn thể thơ mỗi câu tám từ, mỗi khổ bốn câu, toàn bài bốn khổ - một sự cân đối hài hòa để biểu hiện một giọng điệu thơ nghiêm trang, kính cẩn

Bài thơ là tấm lòng yêu thương, kính trọng và biết ơn Bác Tâm tình của nhà thơ, của mỗi người Việt Nam và của cả dân tộc Đó là giá trị lớn lao của bài thơ Viếng lăng Bác

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các

trường chuyên danh tiếng

dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II Khoá Học Nâng Cao và HSG

lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt

ở các kỳ thi HSG

học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần

Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt

thành tích cao HSG Quốc Gia

môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí