Nhưng nế u ch ỉ có vậy thì cả m h ứng bài thơ chưa vượt thoát khỏ i khuôn sáo cũ mòn của thơ xưa... Pham Sỹ Nam, TS.[r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 8
ĐỀ BÀI: CẢM NHẬN VỀ BÀI THƠ MUỐN LÀM THẰNG CUỘI CỦA TẢN ĐÀ
A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý
B DÀN BÀI CHI TIẾT
1 Mở bài
- Giời thiệu bài thơ Muốn làm thằng cuội và nhà thơ Tản Đà
- Dẫn dắt vào vấn đề
2 Thân bài
- Khái quát chung
• Xuất xứ: bài thơ nằm trong quyển Khối tình con I, xuất bản năm 1917
Trang 2• Thể thơ: Thất ngôn bát cú đường luật
• Bố cục:
- Nội dung
• Hai câu đầu:
o Câu cảm thán thối lên như một lời than thở, nhà thơ muốn giải bày tâm trạng
o Tâm trạng: buồn, chán
o Bất hòa sâu sắc với xã hội
• Bốn câu tiếp theo
o Cái ngông của Tản Đà
o Muốn làm thằng cuội
o Gọi chị xưng em với chị Hằng
o Muốn làm bầu bạn tri âm tri kỉ cùng với chị Hằng, cùng gió mây
o Thực chất của cái ngông là xuất phát từ thái độ bất hòa với xã hội
o Cảm hứng lãng mạn, khát khao thoát khỏi trần thế đầy buốn chán đến một thế giới trong sáng, thanh cao
• Hai câu cuối
o Hình ảnh bất ngờ, thú vị “Tựa nhau trông xuống thế gian cười”
o Ý nghĩa của tiếng cười
✓ Cười thỏa mãn ước mơ, cuộc sống
✓ Cười mỉa mai, khinh bỉ cõi trần
✓ Đỉnh cao của cảm xúc lãng mạn và chất ngông của Tản Đà
3 Kết bài:
- Nêu cảm nhận chung, đánh giá chung về bài thơ
- Mở rộng vấn đề bằng suy nghĩ và liên tưởng của mỗi cá nhân
C BÀI VĂN MẪU
Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu (1889 - 1939) là gương mặt đặc biệt trên thi đàn Việt Nam những năm đầu thế kỉ XX, người đã mang đến một làn gió lạ cho thơ ca Việt Nam, với cái ngông nghênh khinh bạc của nhà Nho cuối cùng và người tiên phong cho thi ca vào con đường chuyên nghiệp Tình say, ý lạ, tứ mới chưa làm nên một Tản Đà, mà điều chủ yếu
là sự thành thực tự nhiên trong cảm xúc, ngay cả khi thi nhân chìm đắm vào cõi mộng
Trang 3Những "khối tình", những "giấc mộng" làm nên một phần văn nghiệp Tản Đà Muốn làm
thằng Cuội là một sự kết hợp của mộng và tình, để ta nhận rachân dung của con người dám lấy cái ngông như một sự thách thức với cuộc đời ô trọc
Tản Đà đã có vinh dự là người "dạo những bản đàn mở đầu cho một cuộc hòa nhạc
tần kì đang sắp sửa" (Hoài Thanh, Hoài Chân — Thi nhân Việt Nam) Cung bậc của tiếng
đàn ấy là của một tâm hồn phóng túng không bị câu thúc trong lối văn trường ốc, có cái
bay bổng của vị "trích tiên" tự coi mình là người lạc bước chốn trần gian, Thơ Tản Đà có
một không gian riêng với Tây Thi, Dương Quý Phi, Chức Nữ, Hằng Nga, những giai nhân
"hồng nhan tri kỉ" với khách tài tử phong lưu, Người đời đã cho Tản Đà là "ngông", nhưng
cần phải hiểu đó cũng chính là thái độ của ông phản ứng lại xã hội thực dân phong kiến vốn có quá nhiều điều khiến ông chán ngán buồn bực Muốn làm thằng Cuội chính là một phản ứng như vậy
Dường như đối với Tản Đà, mùa thu cũng tạo nên nhiều duyên nợ Từ khoảnh khắc
"Vèo trông lá rụng đầy sân" để nhận ra công danh như một thoáng chốc, đến đêm thu
chìm đắm trong mối sầu, thi nhân đã để cho những tâm tình bộc bạch cùng trời đất:
Đêm thu buồn lắm chị Hằng ơi Trần thế em nay chán nửa rồi
Lại một đêm thu, lần này nhà thơ tìm đến với "chị Hằng" Mà lạ, không phải với cái cuồng vọng đòi cưới Hằng Nga mà lại là một chút khép mình xưng "em" rất ngọt! Cậu ấm
Hiếu đã mỏi mệt với những muộn phiền trần thế, nên thở ra một giọng chán đời chăng? Cái buồn cố hữu của mùa thu khiến nhà thơ buồn, hay ánh trăng đối diện với con người gợi ra cảm giác lẻ loi đến mênh mông? Tản Đà đã đến với trăng không phải bằng tư thế
"đối diện đàm tâm" - nhìn nhau chuyện trò trong im lặng bằng sự cảm thông của đôi lòng, ông đã thốt lên Lời tha thiết nhắn nhủ "chị Hằng ơi!" Nỗi buồn trần thế tràn ngập đêm thu, từ trong tỏa ra chứ không phải do "gió thu lạnh — sương thu bạch - khói thu xây
thành" như câu thơ trong "Cảm thu, tiễn thu" mà thi sĩ chạnh lòng Điều khiến người đọc
lưu tâm ở câu thơ thứ hai là kiểu "chán nửa rồi" với "trần thế" chứ không phải là "chán
hết rồi" Chán nửa có nghĩa là chưa chán hẳn, còn thiết tha với cõi đời Vậy là thi nhân
mâu thuẫn với chính mình, giữa ước muốn thoát li hẳn đời như các thi nhân xưa muốn
về với cõi tiên "lánh đục tìm trong" và tâm nguyện ở lại với đời để làm tròn "thiên lương"
Trang 4giúp ích cho dân chúng Đã có lần nhà thơ băn khoăn với câu hỏi "Đời đáng chán hay là
không đáng chán?" với bạn tri âm Nhưng phút này đây, tri âm vắng bóng để nhà thơ vọng
về trắng tâm sự với chị Hằng
Trí tưởng tượng phong phú và mãnh liệt của nhà thơ đã làm nên một ước vọng cao vời:
Cung quế có ai ngồi đó chửa Cành đa xin chị nhắc lên chơi
Hai câu thực làm rõ cho ước muốn của Tản Đà: muốn làm thằng Cuội Cung quế, cành
đa để gợi nhắc câu chuyện cổ tích nhưng dường như có sự so sánh ngầm trong ý thơ: ở
cõi trần gian, "trích tiên" Tản Đà đang cô đơn trong nỗi buồn của chính mình, còn nơi
cung Quảng, Hằng Nga cũng đang cô đơn như khách trần gian Hành trình tưởng tượng của nhà thơ đã ngược về với thời gian cổ tích, để nhà thơ hóa thân vào chú Cuội Duy chỉ
có khác một chi tiết nhỏ: ngày xưa Cuội bám cành đa thần để bay lên trăng, còn hiện tại thì cành đa ấy lại là chiếc thang đón hồn thi nhân lên cung quế Nghĩa là Tản Đà đến với Hằng Nga để thay thế vai trò chú Cuội Câu thơ có một chút hóm hĩnh trong ý tứ, nhưng
đó là cách cắt nghĩa cho tính chất cuộc gặp gỡ đặc biệt này: giữa Hằng Nga và Tản Đà là
mối quan hệ của hai tâm hồn cô đơn đang cần tìm đến nhau Tản Đà "xin" mà không cầu lụy, bởi lẽ khi hướng về "cung quế", có lẽ thi nhân cũng hiểu thấu nỗi niềm Hằng Nga
chăng?
Bởi thế, hai cầu luận là sự sẻ chia của đôi hồn cô đơn:
Có bầu có bạn can chi tủi Cùng gió cùng mây thế mới vui
Bản chất đa tình của thi sĩ đã hé lộ Câu thơ không phải chỉ diễn tả tâm trạng từ một phía, vì nếu như vậy chẳng hóa ra thi sĩ lên trăng chỉ là giải thoát cho nỗi buồn bực của riêng mình? Cái nồng nàn trong tình ý câu thơ chính là ở chỗ nhà thơ cùng lúc diễn tả hai tâm trạng: một là của Hằng Nga - người cung Quảng Hàn, một là của Tản Đà - người trần thế Nét phóng khoáng tâm hồn thi nhân đâu chỉ là cái ước vọng lên trăng để vượt thoát cảnh trần đầy chán ngán, mà chính là khi được làm chú Cuội nghĩa là đượclàm bạn cùng san sớt nỗi buồn với giai nhân cung quế Có như vậy mới thật sự là tri âm tri kỉ! Cái độc
Trang 5đáo Tản Đà chính là ở chỗ cảm nhận được nỗi u buồn của Hằng Nga trong không gian quạnh quẽ chốn Quảng Hàn Cũng như đã có lần nhà thơ phát hiện giữa cõi tiên tấm lòng trần gian của tiên nữ:
Lá đào rơi rắc chốn Thiên Thai Suối tiễn, oanh đưa luống ngậm ngùi
(Tống biệt) Cảnh tiên cũng buồn, nên thi nhân lên với cõi tiên là để chia sẻ cùng người tiên chút
tình nồng dương gian của người - cõi - tục Đồng thời, khi được "cùng gió cùng mây" không
vướng bận những lo toan trần thế, con người cũng được giải thoát khỏi nỗi sầu vô hình
đè nặng Tìm về cõi mộng là cách để phá tan thành sầu ở cõi thực, nỗi sầu như thi nhân
đã từng cảm nhận: "Từ độ sầu đến nay, ngày nào cũng có lúc sầu, đêm cũng có lúc sầu Mưa
dầm lá rụng mà sầu, trăng trong gió mát mà càng sầu; nằm vắt tay lên trán mà sầu, đem thơ văn ngâm vịnh mà càng sầu sầu không có mối, chém làm sao cho đứt; sầu không có khối, đập sao cho tan " (Giải sầu) Trong nỗi sầu của nhà thơ, ta nhận ra những ám ảnh
thời thế, nhân thế và trần thế Bầu bạn cùng chị Hằng, phải chăng là lúc nhà thơ thật sự thoát khỏi những ám ảnh ấy khi được cận kề hồng nhan tri kỉ:
Rồi đến mỗi năm rằm tháng Tám Tựa nhau trông xuống thế gian cười
Bài thơ được mở đầu bằng lời than "buồn lắm", kết lại bằng nụ cười đêm rằm tháng
Tám Niềm vui thay thế nỗi buồn khi những tấm lòng tri kỉ đã gặp gỡ được nhau Cảm hứng của bài thơ trọn vẹn với hình ảnh trăng thu tuyệt đẹp lay thức giấc mơ của bao kẻ muôn lánh đời thoát tục Nhưng nếu chỉ có vậy thì cảm hứng bài thơ chưa vượt thoát khỏi
khuôn sáo cũ mòn của thơ xưa Cái tình tứ "tựa nhau" đã làm hiện rõ chất lãng mạn độc
đáo của tâm hồn nhà thơ Có lẽ chưa ai trước Tản Đà lại có sự liên tưởng táo bạo đến thế! Câu chữ khéo léo, ý tình dào dạt của Tản Đà đã làm nên nét nghĩa mới của hình tượng: chú Cuội Hằng Nga trong cổ tích đã hóa thân thành đôi lứa khăng khít Tản Đà tài tử và
Hằng Nga giai nhân Nhưng cõi trần "chán nửa" vẫn hiện diện cùng khoảnh khắc "trông
xuống thế gian" của đôi lứa tâm đầu ý hợp, làm nên nụ cười "rất Tản Đà" Cười cho trò
đời bon chen, cười trước tình đời nhạt nhẽo, và trên hếtlà nụ cười của kẻ vẫn còn nặng
Trang 6lòng trần thế, canh cánh trong hồn thiên chức nhà văn: "Hai chữ thiên lương thằng Hiếu
nhớ" Phải chăng nụ cười ấy ẩn chứa một thông điệp hướng về tương lai rạng rỡ niềm
vui? Và cũng vì thế mà trăng phải là "rằm tháng Tám", vằng vặc, tròn đầy, trong trẻo Tắm
mình trong ánh sáng dịu dàng giữa nơi cung quế là cả một tâm hồn thi nhân bay bổng
tuyệt vời, thăng hoa cùng vẻ đẹp tuyệt đối của "nghìn năm thơ thẩn bóng trăng chơi"
Bài thơ cho ta nhận ra một chân dung tâm hồn Tản Đà: phóng khoáng, đa tình, nhiều
mộng tưởng mà vẫn vướng vít những ưu tư trần thế Con người ấy muốn giữ trọn "thiên
lương" giữa cuộc đời ô trọc nên phải đắm chìm trong những "giấc mộng con" để sống
thành thực với chính mình và với cuộc đời Ta chợt nhận ra một nhân cách cao quý không
bị vẩn đục bởi những toan tính vụ lợi tầm thường, một con người "đi qua cái hỗn độn của
xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX" mà vẫn giữ trọn "linh hồn cao khiết"
Muốn làm thằng Cuội cũng như bao bài thơ bộc bạch tâm tư của Tản Đà giúp ta hiểu thêm về một con người đã dám phô bày cái tôi đầy cá tính của mình với người đời không cần giấu giếm, như là một cách để đối lập với cả một xã hội thực dân — phong kiến Tác phẩm góp thêm luồng sinh khí cho cảm hứng lãng mạn, với trí tưởng tượng bay bổng và cảm xúc mãnh liệt, sẽ phát triển mạnh mẽ trong phong trào Thơ mới 1932 — 1945
Trang 7Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh
nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần
Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí