Nếu hiểu theo nghĩa tả thực thì đó là hoàn cảnh thật cực nhọc cùa những người tù khổ sai nơi đất Côn Lôn: Một vùng đất bốn bề là biển, tội nhân toàn là những chí sĩ yêu nước, bị Pháp b[r]
Trang 1VĂN MẪU LỚP 8
ĐỀ BÀI: PHÂN TÍCH HÌNH TƯỢNG NGƯỜI CHIẾN SĨ CÁCH MẠNG TRONG BÀI
THƠ ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN CỦA PHAN CHÂU TRINH
A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý
B DÀN BÀI CHI TIẾT
1 Mở bài
- Giới thiệu bài thơ Đập đá ở Côn Lôn và tác giả Phan Châu Trinh
Trang 2- Dẫn dắt vào vấn đề: hình tượng người chiến sĩ cách mạng trong bài thơ Đập đá ở Côn Lôn
2 Thân bài
- Khái quát chung
• Thể loại: Thất ngôn bát cú Đường luật
• Bố cục: đề, thực, luận, kết
- Nội dung
• Hình ảnh ngang tàng, khí phách của người anh hùng được thể hiện qua công việc đập đá:
o Khẩu khí đầy ngang tàng, sừng sững của chí làm trai với lòng kiêu hãnh và khát
vọng hành động mãnh liệt: “Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn/ Lừng lẫy làm cho
lở núi non”
o Hình ảnh người tù đẹp đẽ, hùng tráng Hình ảnh người chiến sĩ cách mạng trong
tư thế ngạo nghễ, vươn cao ngang tầm vũ trụ, biến một công việc lao động khổ sai thành một cuộc chinh phục dũng mãnh của con người có sức mạnh thần kì
o Xách búa đánh tan
o Ra tay đạp bể
• Ý chí chiến đấu sắc son của người chiến sĩ cách mạng trong hoàn cảnh tù đày
o Tháng ngày gian khổ chỉ càng làm tôi luyện sức chịu đựng bền bỉ, dẻo dai, hun đúc ý chí chiến đấu sắc son
o Tự thấy mình có tinh thần cứng cỏi, trung kiên, không sờn lòng, đổi chí trước gian lao thử thách Có sức chịu đựng mãnh liệt cả về thể xác lẫn tin thần Thể hiện sự bất khuất trước gian nguy Trung thành với lí tưởng yêu nước
o Những người có gan làm chuyện lớn khi phải chịu cảnh tù đày chỉ là việc nhỏ.Tự hào kiêu hãnh công việc mình theo đuổi
3 Kết bài:
- Nêu cảm nhận, đánh giá chung về hình tượng người chiến sĩ cách mạng trong bài thơ Đập đá ở Côn Lôn của Phan Châu Trinh
- Mở rộng vấn đề bằng suy nghĩ và liên tưởng của mỗi cá nhân
Trang 3Phan Châu Trinh là một nhà nho yêu nước sớm có tinh thần dân chủ ông người làng Tây Lộc, huyện Tiên Phước, phủ Tam Kì, tỉnh Quảng Nam Thân sinh ông là Phan Văn Bình, một võ quan từng tham gia hoạt động chống Pháp trong phong trào Cần Vương Năm 1885, thân phụ mất khi ông mới 13 tuổi Năm 1892, ông đi học và nổi tiếng học giỏi,
là bạn học chung với Huỳnh Thúc Kháng.1900, ông đỗ cử nhân, đồng khoa với Ngô Đức
Kế và Nguyễn Sinh Sắc Được bổ làm thừa biện bộ Lễ một thời gian, nhưng ông bỏ làm quan, hoạt động cứu nước Hoạt động yêu nước của ông đã góp phần làm dấy lên phong trào đấu tranh cách mạng đầu thế kỉ XX Cũng như nhiều nhà cách mạng khác, Phan Châu Trinh còn sáng tác thơ văn để thức tỉnh lòng yêu nước của nhân dân
Nói về Côn Lôn, nay là Côn Đảo, đó là một hòn đảo nước ta, nằm ở tận cùng tổ quốc, bốn bề sông nước, bị Pháp chiếm đóng từ 1861 đến 1945 để giam giữ những phạm nhân chính trị, có những câu thơ từ nhà tù ấy truyền tụng rằng:
"Núi Côn Lôn được pha bằng máu Đất Côn Lôn năm sáu lớp xương người Mỗi bước chân che lấp một cuộc đời "
Bài thơ Đập đá ở Côn Lôn được Phan Châu Trinh ông làm tại nơi bị tù khổ sai ở đảo Côn Lôn do bị kết tội khởi xướng phong trào chống thuế ở Trung Kì:
Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn Lừng lẫy làm cho lở núi non
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn
Tháng ngày bao quản thêm sành sỏi, Mưa nắng chi sờn dạ sắt son
Những kẻ vá trời khi lỡ bước, Gian nan chi kể việc con con!
Trang 4Đọc lại bài thơ, ta càng hiểu sâu tấm lòng và khí phách của nhà cách mạng yêu nước vào đầu thế kỉ này
Ngoại trừ hai tiếng Côn Lôn, bài thơ không còn từ nào nói về việc tù đày, giam hãm Tác giả tả cảnh người tù đập đá ở Côn Lôn với tư thế của những người đập đá vá trời, dời non lấp bể Người đọc không còn cảm thấy sự nặng nhọc của công việc khổ sai mà chỉ thấy những động tác lớn lao mạnh mẽ, sảng khoái như đang dốc sức làm thay đổi giang sơn đất nước Bài thơ là dạng một bài thơ "khẩu khí'’ luôn có hai nghĩa: một nghĩa tả thực
và một nghĩa hàm ẩn Nghĩa tả thực miêu tả cảnh tác giả bị thực dân Pháp bắt làm tù khổ sai tại Côn Đảo, nghĩa thứ hai thể hiện chí khí cùa người anh hùng
Hai câu đầu:
"Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn, Lừng lẫy làm cho lở núi non"
Nếu hiểu theo nghĩa tả thực thì đó là hoàn cảnh thật cực nhọc cùa những người tù khổ sai nơi đất Côn Lôn: Một vùng đất bốn bề là biển, tội nhân toàn là những chí sĩ yêu nước, bị Pháp bắt đem đến hải đảo này hoặc bắt làm những việc lao động cực nhọc, hoặc
bị bắn chết mà không có một tòa án công bằng nào lập ra Vậy mà Phan Chu Trinh vẫn hiên ngang viết:"Lừng lẫy làm cho lở núi non"
Đó là tư thế đối mặt với kẻ thù, ở ngay nơi mà kẻ thù giam cầm đày đọa Đối với người trai đó chỉ là chuyện bình thường Câu thơ còn toát lên niềm tự hào, kiêu hãnh: người chiến sĩ ấy đang làm những chuyện vang dội lừng lẫy tiếng tăm
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn
Hình ảnh đập đá thể hiện sức mạnh và khí thế của con người Đá tượng trưng chonhững trở ngại khó khăn nhất - chân cứng đá mềm Câu thơ mô tả cụ thể năm bảy đống, mấy trăm hòn khiến ta hình dung được công việc khổ sai nặng nhọc của người tù: xách búa, ra tay đập bể Núi đá cao chất ngất, người tù phải làm việc liên tục mới đạt mức tan năm bày đống, bể mấy trăm hòn Câu thơ còn có một ý nghĩa ẩn dụ Đó là hành động cách mạng, đập tan ách áp bức thống trị của kẻ thù Sự nghiệp cứu nước, hành động cách
Trang 5mạng không bị gián đoạn bởi sự giam hãm của kẻ thù Các động từ xách búa, ra tay thật mạnh mẽ, khỏe khoắn Các số lượng năm bảy và mấy trăm càng làm rõ sức mạnh ấy Hai câu thơ đầy khí thế tiến công, tưởng như sức mạnh vô địch của người anh hùng ấy sẽ đập tan bất cứ những trở ngại, khó khăn nhất
Quả là tư tưởng của hai nhà cách mạng họ Phan đã gặp nhau:
Chạy mỏi chân thì hẵng ở tù
(Phan Bội Châu) Nhà tù càng tỏ rõ chí khí kiên cường, phẩm chất anh hùng của hai nhà cách mạng ấy:
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi, Mưa nắng chi sờn dạ sắt son
Trong lúc ấy, cảnh Côn Lôn là một cảnh tượng dễ làm lung lay chí khí con người Có một tù nhân đã viết:
Côn Lôn hải đảo giữa vời, Tội nhơn ra đó trăm ngàn, Chịu cơ hàn nỗi nằm, nỗi ăn Thương thay cực khổ khôn ngăn Sớm đi làm, tối về trối trăn Đất trời thấu chăng, đã năm ba phen loàn Nào thở than
Bởi rủi ro khiến xui vận hạn Nghĩ lại thêm càng
Tuôn giọt lụy chứa chan
Tứ vi nước mênh mông
Đã xa rời vợ con Tối khôn cùng thương nhớ
Trang 6Lặn biển, trèo non Biết thuở nao vuông tròn ??
(Nguyễn Tùng Bá, 1915) Ngược lại, mang hoài bão lớn, có hành động cách mạng, bản thân chí sĩ họ Phan, làngười chiến sĩ đâu kể gì đến tấm thân dày dạn phong trần, sẵn sàng chấp nhận gian khỗ hiểm nguy Miễn sao họ giữ được tấm lòng kiên trung với sự nghiệp cách mạng: đỏ như son, thủy chung, bền vững Ý thơ đi sâu vào phẩm chất cách mạng của người chiến sĩ, vừa như một lời thề kiên trung nhất với non sông:
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi Mưa nắng chi sờn dạ sắt son
Những kẻ vá trời khi lỡ bước, Gian nan chi kề việc con con!
Câu thơ gợi nhớ sự tích Nữ Oa vá trời, khắc đậm hình ảnh và ý nghĩa của công việc đập đá, làm lờ núi non kia là đang làm công việc lớn lao đầy ý nghĩa như vá trời, như đang
đỡ lấy vận mệnh của đất nước Tầm vóc lớn lao ấy thật đối lập với chuyện con con Quả thực, gian nan là chuyện thường tình của những bậc anh hùng khi lỡ bước
Bằng cảm xúc mãnh liệt, chân thật, hình ảnh nhân vật đã biểu hiện tâm hồn, khí phách, nhiệt tình cách mạng của nhà chí sĩ Phan Châu Trinh trong hoàn cảnh lỡ bước Đó cũng là khí phách và hình tượng tiêu biểu cho cả một thế hệ yêu nước, vào đầu thế kỉ XX
ở nước ta như Phan Bội Châu, Huỳnh Thúc Kháng, Phan Đình Phùng
Trang 7Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt
ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho
học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần
Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt
thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn
phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí