- Năm1858 pháp và Tây ban nha xâm lược nước ta , nhân dân ta đã đứng lên chống Pháp cùng với quân đội triều đình nhưng nhà Nguyễn không kiên quyết mặc dù có thể đánh bại Pháp vì lúc đó [r]
Trang 1TRƯỜNG THCS TRƯƠNG VĂN NGƯ ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI NĂM 2021
MÔN LỊCH SỬ 8 Thời gian 120 phút
ĐỀ SỐ 1
Câu 1 (2,0điểm)
Trình bày diễn biến giai đoạn đỉnh cao của cách mạng Tư sản Pháp (1789-1794) Tại sao nói Cách mạng
tư sản Pháp là cuộc cách mạng Tư sản triệt để nhất?
Câu 2 (2,5điểm)
Nước Nga năm 1917 có mấy cuộc cách mạng? Đó là cuộc cách mạng nào? Vì sao? Trình bày ý nghĩa của cuộc cách mạng tháng Mười Nga năm 1917
Câu 3 (2,0 điểm)
Hãy nêu những cơ hội từ (1858-1884) mà nhà Nguyễn có thể đánh Pháp để giành độc lập dân tộc Em có nhận xét gì về thái độ chống Pháp của nhà Nguyễn?
Câu 4 (3,5 điểm):
Trào lưu cải cách duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX ra đời trong hoàn cảnh nào? Nêu những nội dung chính của các đề nghị cải cách đó Nhận xét những mặt tích cực, hạn chế, kết quả, ý nghĩa của các
đề nghị cải cách?
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 1
1 .* Trình bày những nét chính về thời kì đỉnh cao của cách mạng Tư sản Pháp (1789-1794)
- Ngày 2 - 6 - 1793, dưới sự lãnh đạo của phái Gia-cô-banh, đứng đầu là Rô-be-spie, quần chúng
nhân dân đã lật đổ phái Gi-rông-đanh
- Sau khi lật đổ phái Gi-rông-đanh, phái Gia-cô-banh được sự ủng hộ của nhân dân lên nắm
chính quyền, thiết lập nền chuyên chính dân chủ do Rô-be-spie đứng đầu
- Chính quyền cách mạng đã thi hành nhiều biện pháp quan trọng để trừng trị bọn phản cách
mạng, giải quyết những yêu cầu của nhân dân, như :
+ xoá bỏ mọi nghĩa vụ của nông dân đối với phong kiến,
+ chia ruộng đất cho nông dân, quy định giá các mặt hàng bán cho dân nghèo…
- Phái Gia-cô-banh cũng ban hành lệnh tổng động viên, xây dựng đội quân cách mạng hùng
mạnh, nhờ đó đã đánh bại bọn ngoại xâm và nội phản
- Do nội bộ bị chia rẽ, nhân dân lại không ủng hộ như trước (do phái Gia-cô-banh không đem lại
đầy đủ quyền lợi cho họ như đã hứa), nên phái tư sản phản cách mạng đã tiến hành đảo chính, bắt
Rô-be-spie để xử tử (27 - 7 - 1794).Cách mạng chấm dứt
* Cách mạng tư sản Pháp là cuộc cách mạng Tư sản triệt để vì:
- Cách mạng đã thi hành nhiều biện pháp để trừng trị bọn phản cách mạng
- CM Lật đổ chế độ phong kiến, giải quyết vấn đề ruộng đất cho nhân dân, đưa giai cấp tư sản
lên nắm quyền.Thiết lập nền cộng hoà Tư sản
- Cách mạng đạt đến đỉnh cao với nền chuyên chính dân chủ Gia cô banh
2 * Nước Nga năm 1917 có mấy cuộc cách mạng :
-Nước Nga năm 1917 có hai cuộc cách mạng
Trang 2*Đó là cuộc cách mạng :
-Đó là cuộc cách mạng tháng Hai và cuộc cách mạng tháng Mười
*Vì:
- Vào đầu thế kỉ XX, ở Nga lúc này tồn tại nhiều mâu thuẫn : giữa nông dân nga với chế độ
phong kiến Nga hoàng ; giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản ; giữa dân tộc Nga với các dân
tộc trong đế quốc Nga
- Cách mạng tháng Hai năm 1917 tuy đã lật đổ chế độ phong kiến Nga hoàng, song cục diện
chính trị đặc biệt lại diễn ra ở Nga: hai chính quyền song song tồn tại Chính phủ lâm thời của
giai cấp tư sản và các Xô viết đại biểu công nhân, nông dân và binh lính
-Trước tình hình đó, Lênin và Đảng Bônsêvích đã chuẩn bị kế hoạch tiếp tục làm cách mạng,
dùng bạo lực lật đổ Chính phủ lâm thời, chấm dứt tình trạng hai chính quyền song song tồn tại
Trong lúc đó, chính phủ lâm thời vẫn theo đuổi cuộc chiến tranh đế quốc, bất chấp sự phản đối
mạnh mẽ của quần chúng nhân dân Đó là cách mạng vô sản đầu tiên trên thế giới
* Ý nghĩa của cách mạng tháng mười Nga năm 1917:
- Làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh nước Nga Lần đầu tiên những người lao động lên nắm
chính quyền, xây dựng chế độ mới-chế độ xã hội chủ nghĩa, trên một đất nước rộng lớn…
- Thay đổi to lớn trên thế giới, cỗ vũ mạnh mẽ và tạo ra những điều kiện thuận lợi cho cuộc đấu
tranh giải phóng của giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới…
3 * Những cơ hội mà nhà Nguyễn có thể đánh Pháp:
–Khi Pháp đánh vào Đà Nẵng (1-9-1858) gặp sự kháng cự mạnh mẽ của quân triều đình cùng
nhân dân khiến chúng gặp nhiều khó khăn tuy nhiên triều đình không kiên quyết chống Pháp
nên bỏ lỡ thời cơ và để cho Pháp chiếm giữ bán đảo Sơn Trà
-Sau khi chiếm được Gia Định ,năm 1860 Thực dân Pháp phải điều quân sang các chiến trường
Châu Âu và Trung Quốc nhằm đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân nơi đây.Chúng chỉ để
lại Gia Định 1000 quân trài dài trên 10 km nhưng quân triều đình nhà Nguyễn vẫn đóng quân
trong Đại đồn Chí Hoà ở thế thủ hiểm không dám tấn công
- Ngày 21/12/ 1873 khi nhân dân ta tạo nên chiến thắng Cầu Giấy lần 1 ( giết chết Gác ni ê cùng
nhiều binh lính) khiến quân Pháp vô cùng dao động , nhân dân phấn khởi thì giữa lúc đó nhà
Nguyễn chỉ coi đó là điều kiện để thoả thuận và chấp nhận kí với Pháp hoà ước Giáp Tuất
(15-3-1874)
- Ngày 19/5/1883 nhân dân ta tiếp tục tạo nên chiến thắng Cầu Giấy lần hai( giết chết Ri vi e)
nhưng nhà Nguyễn vẫn chỉ coi đó là điều kiện để thương lượng nhưng không được Pháp chấp
nhận thậm chí chúng còn nhận cơ hội đó mà tấn công vào kinh thành Huế
* Nhận xét về thái độ chống Pháp của nhà Nguyễn:
-Khi Pháp xâm lựơc nước ta nhà Nguyễn có chống Pháp nhưng chống không kiên quyết, khi
Pháp mở rộng phạm vi chiếm đóng, nhà Nguyễn cũng không cùng nhân dân chống Pháp mà
luôn ảo tưởng thượng lượng, từng bước thoả hiệp kí các điều ước bán nước cho Pháp, cuối cùng
đầu hàng Pháp hoàn toàn
-Với thái độ không kiên quyết của triều đình nhà Nguyễn nên nhà Nguyễn đã từ bỏ con đựờng
đấu tranh truyền thống của dân tộc, nhà Nguyễn sợ dân hơn sợ giặc
Trang 3-Khi đánh Pháp nhà Nguyễn vừa đánh Pháp vừa thương lượng, không biết chớp thời cơ, mất
lòng dân, đặt quyền lợi dòng họ lên trên quyền lợi dân tộc
- Nhà Nguyễn đã bỏ qua cơ hội có thể giành được độc lập.dân tộc, việc nhà Nguyễn để mất
nước ta cuối thế kỉ XIX không tất yếu trở thành tất yếu lịch sử
4
* Hoàn cảnh :
- Vào cuối thế kỉ XIX, trong khi thực dân Pháp ráo riết mở rộng chiến tranh xâm lược Nam Kì,
chuẩn bị tấn công đánh chiếm cả nước ta thì triều đình Huế vẫn tiếp tục thực hiện các chính sách
nội trị, ngoại giao lỗi thời, lạc hậu khiến cho kinh tế, xã hội Việt Nam rơi vào khủng hoảng
nghiêm trọng
- Bộ máy chính quyền từ trung ương đến địa phương trở lên mục ruỗng: nông nghiệp, thủ công
nghiệp và thương nghiệp đình trệ; tài chính cạn kiệt, đời ssống nhân dân khó khăn Mâu thuẫn
giai cấp và mâu thuẫn dân tộc ngày càng gay gắt, phong trào khởi nghĩa nông dân, binh lính
bùng nổ ở nhiều nơi càng đẩy đất nước vào tình trạng rối ren
- Trước tình hình đất nước ngày một nguy khốn, đồng thời xuất phát từ lòng yêu nước, thương
dân, muốn cho nước nhà giàu mạnh, có thể đương đầu với cuộc tấn công ngày càng dồn dập của
kẻ thù, một số quan lại, sĩ phu yêu nước thức thời đã mạnh dạn đưa ra những đề nghị, yêu cầu
đổi mới công việc nội trị, ngoại giao, kinh tế, văn hoá của nhà nước phong kiến
* Nội dung :
- Năm 1868, Trần Đình Túc và Nguyễn Huy Tế xin mở cửa biển Trà Lí (Nam Định) Đinh Văn
Điền xin đẩy mạnh khai khẩn ruộng hoang và khai mỏ, phát triển buôn bán, chấn chỉnh quốc
phòng
- Năm 1872, Viện Thương bạc xin mở ba cửa biển ở miền Bắc và miền Trung để thông thương
với bên ngoài
- Từ 1863-1871, Nguyễn Trường Tộ đã gửi lên triều đình 30 bản điều trần, đề cập đến một loạt
vấn đề như chấn chỉnh bộ máy quan lại, phát triển công, thương nghiệp và tài chính, chỉnh đốn
võ bị, mở rộng ngoại giao, cải tổ giáo dục
- Vào các năm 1877 và 1882, Nguyễn Lộ Trạch dâng hai bản “Thời vụ sách” lên vua Tự Đức,
đề nghị chấn hưng dân khí, khai thông dân trí, bảo vệ đất nước
* Nhận xét :
- Tích cực: Trong bối cảnh bế tắc của xã hội phong kiến Việt Nam cuối thế kỉ XIX, một số sĩ
phu, quan lại đã vượt qua những luật lệ hà khắc, sự nghi kị, ghen ghét, thậm chí nguy hiểm đến
tính mạng của mình để đưa ra những đề nghị cải cách nhằm canh tân đất nước, nhằm đáp ứng
phần nào yêu cầu của nước ta lúc đó, có tác động tới cách nghĩ, cách làm của một bộ phận quan
lại triều đình
- Hạn chế: Tuy nhiên, các đề nghị cải cách mang tính chất rời rạc, lẻ tẻ, chưa xuất phát từ những
cơ sở bên trong, chưa giải quyết được hai mâu thuẫn cơ bản của xã hội Việt Nam là mâu thuẫn
giữa nhân dân ta với thực dân Pháp và giữa nông dân với địa chủ phong kiến
Trang 4- Kết quả: Triều đình Huế cự tuyệt, không chấp nhận những thay đổi và từ chối các đề nghị cải
cách, kể cả những cải cách hoàn toàn có khả năng thực hiện Điều này đã làm cản trở sự phát
triển của những tiền đề mới, khiến xã hội luẩn quẩn trong vòng bế tắc của chế độ thuộc địa nửa
phong kiến
- Ý nghĩa: Những tư tưởng cải cách cuối thế kỉ XIX đã gây được tiếng vang lớn, dám tấn công
vào tư tưởng lỗi thời, bảo thủ cản trở bước tiến của dân tộc, phản ánh trình độ nhận thức mới
của những người Việt Nam hiểu biết Góp phần vào việc chuẩn bị cho sự ra đời phong trào Duy
tân ở Việt Nam vào đầu thế kỉ XX
ĐỀ SỐ 2
Câu 1: (5 điểm)
Điền tên các sự kiện quan trọng của lịch sử thế giới cho phù hợp với thời gian trong bảng sau :
STT Thời gian Tên sự kiện
1 08/1566
2 1789-1794
3 02/1848
4 28/09/1864
5 1871
6 14/07/1889
7 1911
8 07/11/1917
9 1929-1933
10 01/09/ 1939
Câu 2: (4 điểm)
Bằng kiến thức đã học trong chương trình Lịch sử lớp 8, em hiểu thế nào là “cách mạng tư sản”? Vì sao nói “cuộc Duy Tân Minh Trị thực chất là một cuộc cách mạng tư sản” ?
Câu 3: (6 điểm)
Sau khi cách mạng tháng mười Nga thắng lợi, ngay năm 1919 nhà văn Mỹ Giôn-rít đã công bố tác
phẩm “Mười ngày rung chuyển thế giới” Vậy vì sao nhà văn Giôn-rít lại đặt tên cuốn sách là “Mười
ngày rung chuyển thế giới” Dựa vào ý nghĩa của cuộc cách mạng tháng Mười Nga năm 1917, hãy giải
thích lí do?
Câu 4: (5 điểm)
Trình bày kết cục của chiến tranh thế giới thứ hai ? Qua kết quả đó em có suy nghĩ gì về chiến tranh thế
giới thứ hai? Theo em chúng ta cần phải làm gì để thế giới không còn chiến tranh?
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 2 Câu 1: (5 điểm):
TT Thời gian Tên sự kiện
1 08/1566 Cách mạng Hà Lan
2 1789-1794 Cách mạng tư sản Pháp
Trang 53 02/1848 Tuyên ngôn Đảng cộng sản
4 28/09/1864 Quốc tế thứ nhất được thành lập
5 1871 Công xã Pari được thành lập
6 14/07/1889 Quốc tế thứ hai được thành lập
7 1911 Cách mạng Tân Hợi ( Trung Quốc)
8 07/11/1917 Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga thắng lợi
9 1929-1933 Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới
10 01/09/ 1939 Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ
Câu 2: (4 điểm)
-Cách mạng tư sản là :
+ Lãnh đạo: tư sản, quý tộc tư sản hóa (1,0 đ)
+ Mục đích:
Đem lại quyền lợi cho tư sản, quý tộc tư sản hóa (1,0 đ)
Mở đường cho CNTB phát triển (1,0 đ)
-Cuộc Duy Tân Minh Trị thực chất là một cuộc cách mạng tư sản vì hội đủ các điều kiện trên (1,0 đ)
Câu 3: (6 điểm)
-Cách mạng tháng Mười Nga không những làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh đất nước, số phận của hàng triệu con người Nga: lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng đã đưa con người lên nắm chính quyền, xây
dựng chế độ mới, chế độ xã hội chủ nghĩa, làm cho các nước đế quốc phải hoảng sợ (2,0 đ)
-Tiếng vang của cuộc cách mạng tháng mười Nga đã vượt qua biên giới nước Nga, có tác động lớn đến
thế giới, đã dẫn đến những thay đổi lớn lao và để lại nhiều bài học quý báu cho cuộc đấu tranh giải phóng của giai cấp vô sản, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức (2,0 đ)
-Cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng của giai cấp công nhân các nước, chỉ ra cho họ con đường đúng đắn đi tới
thắng lợi cuối cùng của sự nghiệp giải phóng dân tộc (1,0 đ)
-Tạo ra những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phong trào giải phóng dân tộc ở nhiều nước trên thế giới, nhất là các nước A, Phi, Mĩ la tinh (1,0 đ)
Câu 4: (5 điểm)
-Chủ nghĩa phát xít bị tiêu diệt (0,5 đ)
-Là cuộc chiến tranh lớn nhất, khốc liệt nhất, tàn phá nặng nề nhất… (0,5 đ)
+60 triệu người chết, 90 triệu người tàn tật (0,5 đ)
+Thiệt hại về vật chất gấp 10 lần so với chiến tranh thế giới thứ nhất (0,5 đ), bằng tất cả các cuộc chiến
tranh trong 1000 năm trước đó cộng lại (0,5 đ)
-Dẫn đến những biến đổi căn bản của tình hình thế giới (0,5 đ)
-Là cuộc chiến tranh phi nghĩa, vì tham vọng riêng mà gây ảnh hưởng đến toàn nhân loại (0,5đ)
Chúng ta cần phải phản đối (0,5 đ), tìm cách ngăn chặn chiến tranh (0,5 đ), bảo vệ nền hòa bình (0,5
đ)
ĐỀ SỐ 3
Phần lịch sử thế giới: ( 4 điểm)
Trình bày hoàn cảnh, nội dung, kết quả của cuộc Duy Tân Minh trị ở Nhật Bản đã được thực hiện
vào nửa cuối thế kỷ XIX?
Trang 6Phần lịch sử Việt Nam: ( 14 điểm)
Câu 1: Qua trình bày những nét chính về quá trình đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược Việt Nam từ
1858 đến 1885, em hãy nêu thái độ của nhân dân ta và trách nhiệm của triều đình nhà Nguyễn trong quá
trình Pháp xâm lược nước ta?
Câu 2:
Hoàn cảnh, nội dung, ý nghĩa của những cải cách duy tân ở Việt Nam cuối thế kỉ XIX Vì sao những cải cách duy tân đó không được thực hiện?
Câu 3:
Vì sao Nguyễn Ái Quốc ra đi tìm đường cứu nước mới?
Con đường tìm chân lí cứu nước của Nguyễn Ái Quốc có gì khác so với những nhà cách mạng tiền bối
(1911 – 1926)?
Phần lịch sử địa phương:(2 điểm)
Kể tên các di tích lịch sử văn hóa ở Thanh Hóa gắn với chiến công của các vị anh hùng dân tộc thế kỷ III
và thế kỷ XV Trách nhiệm của bản thân em đối với các di tích đó?
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 3
I Lịch sử thế giới: ( 4 điểm )
Cuộc Duy Tân Minh Trị (1868) ở Nhật Bản diễn ra như thế nào?
- Trước sự nhòm ngó của các nước tư bản phương Tây buộc Nhật Bản phải lựa chọn con đường để
phát triển đất nước (0,25 điểm )
- Tháng 1/ 1868 Thiên hoàng Minh Trị đã tiến hành 1 loạt cải cách để đưa đất nước thoát khỏi tình trạng lạc hậu ( 0,25 điểm )
+ Về kinh tế: Thống nhất tiền tệ, xoá bỏ sự độc quyền của g/c pk, phát triển kinh tế TBCN, xây dựng cơ
sở hạ tầng ( 0,5 điểm )
+ Về chính trị: Xoá bỏ chế độ nông nô, đưa quý tộc tư sản hoá lên nắm quyền ( 1 điểm )
+ Về giáo dục: Thi hành chính sách giáo dục bắt buộc, chú trọng nội dung KH – KT ( 1 điểm )
+ Về quân sự: Quân đội được tổ chức và huấn luyện theo kiểu phương Tây, phát triển công nghiệp quân
sự ( 0,5 điểm )
- Kết quả: Nhật Bản thoát khỏi nguy cơ trở thành thuộc địa, phát triển thành một nước công nghiệp
(0,25 điểm )
I Lịch sử Việt Nam: ( 14 điểm )
Câu 1 (6 điểm)
- Khái quát về truyền thống đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta trải qua các thời kỳ lịch sử
…(0,5 điểm)
- Giữa thế kỷ XIX CNTB phương tây đang phát triển mạnh và chuyển sang CNĐQ Vì vậy vấn đề thị
trường và thuộc địa là một nhu cầu tất yếu ….Châu á là đối tượng nhòm ngó của TB phương tây , Việt
Nam nằm trong hoàn cảnh chung đó (1 điểm)
- Đầu thế kỷ XIX Nguyễn ánh lập lên nhà Nguyễn nhưng không nhận được sự ủng hộ của nhân dân vì đã lật đổ một triều đại tiến bộ… vì thế nhà Nguyễn lâm vào tình trạng khủng hoảng (1 điểm)
- Nhà Nguyễn thi hành những chính sách phản động… mâu thuẫn giữa nhân dân với nhà Nguyễn ngày
càng sâu sắc, nhiều cuộc khởi nghĩa của nông dân đã nổ ra nhưng đều bị dập tắt nhưnhg đã làm cho nhà
Nguyễn suy yếu tạo cơ hội cho TB phương tây xâm lược (1 điểm)
Trang 7- Năm1858 pháp và Tây ban nha xâm lược nước ta , nhân dân ta đã đứng lên chống Pháp cùng với quân
đội triều đình nhưng nhà Nguyễn không kiên quyết mặc dù có thể đánh bại Pháp vì lúc đó Pháp chưa đủ mạnh để xâm lược nước ta nên mới phảI liên kết với Tây Ban Nha …Thái độ nhân nhượng dần đi tới
thoả hiệp càng làm cho TD Pháp lấn tới buộc triều đình phải ký những điều ước có lợi cho TD Pháp
nhượng 3 tỉnh miền Đông rồi 3 tỉnh miền tây Mặc dù các cuộc đấu tranh đã liên tiếp nổ ra như của
Trương Định, Nguyễn Trung Trực, ….Chiến thắng ở Cầu Giấy lần 1 và lần 2 làm cho TDP lo sợ nhưng
triều đình không biết tận dụng cơ hội để phát động nhân dân kháng Pháp mà tiếp tục thoả hiệp…(1 điểm)
- Phong trào đấu tranh của các nhà văn nhà thơ diễn ra mạnh mẽ nhưng cũng không được nhà Nguyễn
ủng hộ mà còn ra sức ngăn cấm như Phạm Văn Nghị… Khước từ một loạt các đề nghị cải cách duy tân
của các sĩ phu tiến bộ Vì vậy năm 1883 và 1884 nhà Nguyễn liên tiếp ký các hiệp ước Hác Măng và Patơ nốt chấp nhận sự có mặt của Pháp trên lãnh thổ Việt Nam Việc nướ ta rơi vào ta Pháp là trách nhiệm của nhà Nguyễn (1 điểm)
Tóm lại Pháp xâm lược nước ta lúc đầu nhà Nguyễn con có 1 vài hành động tích cực nhưng rồi sau đó
trượt dài trong sự nhân nhượng thoả hiệp để bảo vệ quyền lợi của giai cấp mình, quên đi quyền lợi của
dân tộc, không cùng nhân dân chống Pháp, nên việc mất nước là một điều tất yếu (0,5 điểm)
Câu 2 Những đề nghị cải cách ở Việt Nam vào nửa cuối thế kỉ 19(4đ)
* Hoàn cảnh:
- Triều đình Huế thực hiện chính sách nội trị, ngoại giao lỗi thời, lạc hậu(0,25đ)
- Xã hội Việt Nam khủng hoảng nghiêm trọng (0,25đ)
- Bộ máy chính quyền từ TW đến địa phương mục ruỗng (0,25đ)
- Nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp đình trệ; tài chính cạn kiệt, đời sống nhân dân vô cùng khó khăn (0,5đ)
- Mâu thuẫn dân tộc ngày thêm gay gắt (0,25đ)
- Nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân bùng nổ dữ dội(0,25đ)
=> Trong bối cảnh đó các trào lưu cải cách Duy Tân ra đời (0,25đ)
* Nội dung :
- Năm 1868 Trần Đình Túc và Nguyễ Huy Tế xin mở cửa biển Trà Lí (Nam Định) (0,25đ)
- Năm 1872, Viện Thương bạc xin mở 3 cửa biển ở Miền Bắc và Miền Trung để thông thương với bên
ngoài (0,25đ)
- Từ 1863-1871 Nguyễn Trường Tộ đã kiên trì gửi lên triều đình 30 bản điều trần đề cập đến một loạt vấn
đề như chấn chỉnh bộ máy quan lại , phát triển công thương nghiệp và tài chính (0,25đ)
- Năm 1877 và 1882 Nguyễn Lộ Trạch dâng dâng hai bản "thời vụ sách " lên vua Tự Đức đề nghị chấn
hưng hưng trí, khai thông dân trí (0,25đ)
* Ý nghĩa
- Gây được tiếng vang lớn, tấn công vào những tư tưởng bảo thủ (0,25đ)
- Phản ánh trình độ nhận thức mới của những người Việt Nam hiểu biết, thức thời(0,25đ)
- Chuẩn bị cho sự ra đời phong trào Duy Tân ở Việt Nam vào đầu thế kỉ XX (0,25đ)
* Vì sao (0,25đ)
- Thái độ của nhà Nguyễn(Bảo thủ, chính sách lạc hậu…)
Câu 3* Sơ lược tiểu sử, xu hướng cứu nước của Nguyễn Ái Quốc.(4đ)
- Nguyễn Ái Quốc sinh ngày 19.5.1890 trong một gia đình trí thức yêu nước ở xã Kim Liên - Nam Đàn-
Trang 8Nghệ An.(0,5)
- Nguyễn Ái Quốc sinh ra vào thời buổi nước mất nhà tan, chứng kiến sự thất bại của các phong trào yêu nước, được tiếp xúc với những nhà lãnh đạo cách mạng đương thời, được sống trên mảnh đất quê hương
có truyền thống chiến đấu bất khuất, tiếp thu truyền thống gia đình, sẵn có lòng yêu nước thương dân,
căm thù Đ.quốc xâm lược Các phong trào đấu tranh lần lượt thất bại…(0,75đ)
Tất cả những điều đó đã hun đúc ý chí quyết tâm và Người quyết chí ra đi tìm đường cứu nước mới,
khác với con đường của các bậc tiền bối (Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, Phan Bội Châu, Phan
Châu Trinh), Người quyết định sang phương tây tìm đường cứu nước mới giúp đỡ đồng bào, cứu dân
tộc.(0,75)
* Những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc (1911-1917)
- 5.6.1911 Nguyễn Ái Quốc rời tổ quốc tại bến cảng Nhà Rồng làm phụ bếp cho một tàu buôn của Pháp
để có cơ hội sang các nước Phương tây (0,5đ)
- 1911-1917 Người đi qua nhiều nước ĐQ, TB, thuộc địa, phụ thuộc, làm nhiều nghề để kiếm sống nhưng trong lòng vẫn luôn nung nấu một hoài bão: làm thế nào để tìm được con đường cứu nước cứu dân
(0,5đ)
-> Đây là cơ sở đầu tiên (trực tiếp) giúp Người nhận thức được sự đoàn kết quốc tế giữa các dân tộc bị áp bức trên thế giới, từ đó người có điều kiện tiếp thu quan điểm về giai cấp cà đấu tranh giai cấp của chủ
nghĩa Mác- Lê nin
- 1917 Nguyễn Ái Quốc trở lại Pháp học tập, rèn luyện trong quần chúng và giai cấp câng nhân Pháp
(0,5đ)
-Tham gia vào hội những người yêu nước tại Pháp như: viết báo, truyền đơn, tham gia diễn đàn, mít tinh,
tố cáo TD Pháp, tuyên truyền cho CM VN Người sống và hoạt động trong phong trào công nhân Pháp,
tiếp nhận ảnh hưởng của CM tháng Mười Nga-> tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc dần có những chuyển
biến (0,5đ)
III Lịch sử địa phương(2 điểm):
- Đền Bà Triệu, khu di tích lịch sử Lam Kinh(Thọ Xuân)(1 đ)
- Trách nhiệm: Tự hào về truyền thống đấu tranh giữ nước(0,5)
- Bảo vệ, gìn giữ… (0,5)
ĐỀ SỐ 4
Phần I: Lịch sử thế giới (6,0 điểm )
Câu 1(3,0 đ) Nêu những nhận xét về cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc ở Đông Nam Á sau chiến tranh thế giới thứ nhất ?
Câu 2(3,0 đ) Vì sao cuộc chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ?
Phần II: Lịch sử Việt Nam (12,0 điểm )
Câu 3 (4,0 đ) Hiệp ước đầu tiên mà triều đình nhà Nguyễn đã kí với thực dân Pháp là gì? Nêu hoàn cảnh, nội dung, cho biết vì sao triều đình lại kí hiệp ước này ?
Câu 4 (4,0) Phong trào Cần Vương nổ ra và phát triển như thế nào? Vì sao chiếu Cần Vương lại được
đông đảo nhân dân hưởng ứng?
Câu 5 ( 4,0 đ) Khởi nghĩa Yên Thế (1895- 1913) có những đặc điểm gì khác so với các cuộc khởi nghĩa
cùng thời?
Phần III- Lịch sử địa phương
Trang 9Câu 6: (2,0 đ)Trên quê hương Hậu Lộc có một di tích lịch sử nổi tiếng , em hãy giới thiệu đôi nét về di
tích lịch sử này ?
ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 4
1 - Đầu thế kỉ XX hầu hết các nước Đông Nam Á ( trừ Xiêm) đều là thuộc địa của chủ nghĩa đế
quốc Sau thất bại của phong trào Cần Vương, tầng lớp trí thức mới ở các nước này chủ trương đấu tranh giành độc lập theo con đường dân chủ tư sản
- Từ những năm 20 , nét mới của phong trào cách mạng ở Đông Nam Á là giai cấp vô sản từng bước trưởng thành và tham gia lãnh đạo cuộc đấu tranh Đó là do sự gia tăng số lượng, phát triển và trưởng thành của giai cấp công nhân sau chính sách khai thác thuộc địa của các nước đế quốc và những ảnh hưởng của cuộc cách mạng tháng Mười Nga
- Trong thời kì này nhiều đảng công sản đã ra đời ở nhiều nước Đông Nam Á như : ở In – đô-nê-xi-a, Việt Nam, Mã Lai, Xiêm Dưới sự lãnh đạo của các đảng công sản nhiều cuộc đấu tranh đã diễn ra
- Phong trào dân chủ tư sản cũng có những bước tiến bộ rõ rệt.Nếu như trước đây mới chỉ xuất hiện những nhóm lẻ tẻ thì đến giai đoạn này dã ra đời những chính đảng có tổ chức
2 - Những mâu thuẫn mới về quyễn lợi , về thị trường và thuộc lại tiếp tục nảy sinh giữa các
nước đế quốc sau chiến tranh thế giới thứ nhất Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929-1933 làm cho những mâu thuẫn đó càng thêm sâu sắc
-Chính sách thù địch chống Liên Xô càng thúc đẩy các nước đế quốc phát động chiến tranh xâm lược nhằm xóa bỏ nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới
- Từ giữa những năm 30, đã hình thành hai khối đế quốc đối địch Các nước phát xít Đức, I- ta-li –a, Nhật Bản chủ trương nhanh chóng phát động chiến tranh thế giới Các nước Anh, pháp, Mĩ thực hiện đường lối nhân nhượng, thỏa hiệp với các nước phát xít, cố làm cho các nước này chĩa mũi nhọn chiến tranh về phía Liên Xô
- Với tính toán của mình Đức đã tiến đánh các nước châu Âu trước khi tấn công Liên Xô.Sau những cuộc thôn tính nước Áo và Tiệp Khắc Ngày 1-9-1939, phát xít Đức tấc công Ba Lan, dẫn tới cuộc chiến tranh bùng nổ
Trang 103 - Hiệp ước đầu tiên nhà Nguyễn đã kí với Pháp là hiệp ước Nhâm Tuất ( 5-6-1862)
- Hoàn cảnh kí kết :Sau khi Pháp chiếm được các tỉnh Định Tường , Biên Hòa, Vĩnh Long
- Nội dung:
+Triều đình thừa nhận quyền cai quản của nước Pháp ở ba tỉnh miền đông Nam Kì ( Gia Định , Định Tường, Biên Hòa ) và đảo Côn Lôn
+ Mở ba cửa biển( Đà Nẵng, Ba Lạt , Quãng Yên) cho Pháp vào buôn bán + Cho phép người Pháp và Tây Ban Nha tự do truyền đạo Gia Tô, bãi bỏ lệnh cấm đạo trước đây
+ Bồi thường cho Pháp một khoản chiến phí tương đương 288 vạn lạng bạc + Pháp sẽ trả lại thành Vĩnh Long cho triều đình chừng nào triều đình buộc được dân chúng ngừng kháng chiến
- Triều đình kí hiệp ước này là vì: Nhân nhượng với Pháp để bảo vệ quyền lợi của giai cấp và dòng họ, rảnh tay ở phía Nam để đối phó với phong trào nông dân khởi nghĩa ở phía Bắc
4 Hoàn cảnh: Sau khi cuộc phản công kinh thành Huế thất bại , Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm
Nghi chạy ra Tân Sở ( Quãng Trị) tại đây nhân danh nhà vua ông đã ra chiếu Cần Vương
- Mục đích: Kêu gọi văn thân , sĩ phu và nhân dân giúp vua cứu nước
- Một phong trào yêu nước chống Pháp diễn ra sôi nổi kéo dài đến cuối thế kỉ XIX, được gọi
là phong trào “Cần Vương”
Diễn biến: chia làm 2 giai đoạn
Giai đoạn 1: 1885- 1888: Phong trào bùng nổ khắp cả nước nhất là từ Phan Thiết trở ra
Giai đoạn 2: 1888- 1896:
- Phong trào quy tụ những cuộc khởi nghĩa lớn, tập trung ở các tỉnh Bắc Trung Kì và Bắc Kì
- Chiếu Cần Vương được đông đảo nhân dân hưởng ứng vì Vua Hàm Nghi đã dám từ bỏ cuộc sống vinh hoa phú quý cùng đồng cam cộng khổ với nhân dân chống Pháp , đây là hành động yêu nước được nhân dân cảm phục
5 Khởi nghĩa Yên Thế có những đặc điềm khác các cuộc khởi nghĩa cùng thời là :
-Mục tiêu đấu tranh không phải là để khôi phục chế độ phong kiến, bảo vệ ngôi vua như các cuộc khởi nghĩa Cần vượng
- Lãnh tụ Hoàng Hoa Thám có những phẩm chất đặc biệt : căm thù đế quốc phong kiến, mưu trí dũng cảm , sáng tạo, trung thành với quyền lợi của những người cùng cảnh ngộ, hết sức thương yêu nghĩa quân
- Nghĩa quân đều là những nông dân cần cù, chất phác, yêu cuộc sống tự do
- Nổ ra ở vùng trung du, có lối đánh linh hoạt , cơ động
- Tồn tại dai dẳng suốt 30 năm , gây cho địch nhiều tổn thất
6 - Di tích lịch sử đền Bà Triệu ở xã Triệu Lộc – huyện Hậu Lộc
thờ nữ tướng Triệu Thị Trinh( bà Triệu) người có công đánh phá các thành ấp của quân Ngô xâm lược
-Tưởng nhớ công ơn của bà hàng năm nhân dân ta tổ chức lễ hội bà Triệu vào tháng 2 âm lịch
từ ngày 19 đến ngày 24