Thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng từ thực tiễn thủ đô viêng chăn nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào

Xuất phát từ thực tiễn công tác thi đua – khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là vấn đề hoàn thiện về thể chế trong vấn đề thi đua khen thưởng, nhằm thực hiện tốt

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

VIENGSAK SOUTTHISAN

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA KHEN THƯỞNG –

TỪ THỰC TIỄN THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN NƯỚC CỘNG HÒA

DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI, NĂM 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

VIENGSAK SOUTTHISAN

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA KHEN THƯỞNG –

TỪ THỰC TIỄN THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN NƯỚC CỘNG HÒA

DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

MÃ SỐ: 8380102

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Tiến Hiệp

HÀ NỘI, NĂM 2021

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA KHEN THƯỞNG 6

1.1 Một số khái niệm cơ bản 6

1.1.1 Khái niệm về thi đua và khen thưởng 6

1.1.2 Khái niệm về thể chế 10

1.2 Thể chế nhà nước về công tác thi đua khen thưởng 14

1.2.1 Vai trò của thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng 14

1.2.2 Các yếu tố tác động tới thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng 15

1.2.3 Các nội dung của thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng 21

1.3 Kinh nghiệm thực hiện về công tác thi đua khen thưởng ở Việt Nam và bài học cho thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào 27

1.3.1 Kinh nghiệm ở Việt Nam 27

1.3.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho thủ đô Viêng Chăn 33

Tiểu kết chương 1 36

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA KHEN THƯỞNG Ở THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 37

2.1 Khái quát chung về Thủ đô Viêng Chăn, nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào 37

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội 37

2.1.2 Ý nghĩa, vai trò của thi đua khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn, nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào 41

2.2 Thực trạng hoạt động về công tác thi đua khen thưởng ở Thủ đô Viêng Chăn, nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào 41

2.2.1 Công tác xây dựng văn bản về thi đua khen thưởng 41

2.2.2 Công tác tổ chức thực hiện văn bản về thi đua khen thưởng 44

2.2.3 Hoạt động thực tế về thi đua khen thưởng 46

2.2.4 Công tác kiểm tra, giám sát thực thi văn bản về thi đua khen thưởng

54

2.3 Đánh giá chung 55

2.3.1 Những kết quả 55

2.3.2 Những hạn chế 56

3.2.3 Nguyên nhân của những hạn chế 58

Tiểu kết chương 2 62

Chương 3 ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA KHEN THƯỞNG Ở THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 63

3.1 Quan điểm và phương hướng hoàn thiện pháp luật về thi đua khen thưởng của Đảng và Nhà nước Lào 63

3.1.1 Quan điểm chỉ đạo chung 63

3.1.2 Quan điểm chỉ đạo cụ thể 65

3.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về thi đua khen thưởng ở Thủ đô Viêng Chăn 68

3.2.1 Rà soát hệ thống văn bản về thi đua khen thưởng loại bỏ những văn bản không phù hợp 68

`3.2.2 Bổ sung hoàn thiện hệ thống cơ sở pháp lý về thi đua khen thưởng 68

3.2.3 Xây dựng và hoàn thiện các tiêu chí trong việc ban hành các văn bản quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng 71

3.2.4 Thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong lĩnh vực thi đua khen thưởng 72

3.2.5 Nâng cao chất lượng đội ngũ trực tiếp xây dựng pháp luật về thi đua khen thưởng 74

3.2.6 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát xây dựng và ban hành văn bản liên quan đến thi đua khen thưởng 77

Tiểu kết chương 3 80

KẾT LUẬN 81

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định

Người viết luận văn

VIENGSAK SOUTTHISAN

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn đến các thầy giáo, cô giáo và cán bộ của Học viện Hành chính Quốc gia, đã rất nhiệt tình giảng dạy, truyền thụ những kiến thức chuyên ngành về luật Hiếp pháp và luật hành chính, các kiến thức về quản lý nhà nước và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong quá trình học tập và nghiên cứu của tác giả tại Việt Nam

Tác giả đặc biệt cảm ơn TS Nguyễn Tiến Hiệp đã hướng dẫn và chỉ bảo

tận tình giúp em hoàn thành Luận văn này Em chân thành cảm ơn các bạn bè, đồng nghiệp và người thân đã cung cấp số liệu, cách tiếp cận và tiến hành hoàn thành Luận văn

HỌC VIÊN

VIENGSAK SOUTTHISAN

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong đời sống xã hội ở bất cứ quốc gia nào thì vấn đề xác định động lực lao động, làm việc luôn được đề cao, khi có động lực làm việc, người lao động hăng say cống hiến và làm việc hết mình vì tổ chức, vì động lực cá nhân Chính

vì vậy, cơ quan, đơn vị, tổ chức phải là nơi đánh giá và ghi nhận những kết quả phấn đấu của họ Thi đua khen thưởng là biện pháp tổ chức thực tiễn, một phương pháp tuyên truyền giáo dục tích cực để động viên ý chí sáng tạo, ý chí quyết tâm, năng lực hoạt động thực tiễn của cán bộ, chiến sỹ thực hiện thắng lợi nhiệm vụ

mà cấp trên giao phó Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của Việt Nam sinh thời có nói: Thi đua là cách rất tốt, rất thiết thực để cho mọi người tiến bộ, thi đua giúp cho đoàn kết chặt chẽ thêm và đoàn kết chặt chẽ để thi đua mãi Người còn nói: Yêu nước là thi đua, thi đua là yêu nước, những người thi đua là những người yêu nước nhất

Trong thời gian qua, ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân (CHDCND) Lào, công tác thi đua khen thưởng hầu hết các cơ quan, đơn vị đã thực hiện nghiêm túc phát huy được vai trò của công tác thi đua khen thưởng góp phần thực hiện thắng lợi vào nhiệm vụ, xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện Điển hình là ở thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào, công tác thi đua khen thưởng được thực hiện nghiêm túc, xứng đáng là điểm điển hình cho cả nước thực hiện theo, tại đây trong những năm qua thi đua – khen thưởng đã trở thành phong trào rộng khắp, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong thực thi công vụ của người cán bộ công chức cũng như các chiến sĩ trong tổ chức quân đội đóng trên địa bàn Các phong trào hăng hái thi đua ở các ngành như giáo dục thi dua dạy tốt, học tốt; thể dục thể thao thi đua phấn đấu đạt các thành tích cao trong thi đấu thể dục thể thao ở các cấp độ trong nước cũng như quốc tế; trong các ngành kinh

tế thi đua sản xuất, kinh doanh đạt năng suất cao, tất cả tạo thành phong trào thi đua rộng khắp, lan tỏa Đáp lại với nó là công tác khen thưởng kịp thời của các cấp, các ngành đối với mỗi thành tích thi đua đạt được, từ đó tạo thành động lực mạnh trong hệ thống các cơ quan, đơn vị, toàn quân và toàn dân

Bên cạnh đó vẫn còn một số các cơ quan đơn vị công tác thi đua khen thưởng còn duy trì ở mức độ hình thức, dập khuôn, máy móc, chưa tạo được động lực và sự tham gia đông dảo trong đội ngũ cán bộ công chức Điều đó được thể hiện ở nội dung, chỉ tiêu thi đua chung chung, chủ yếu sao chép nội dung của cấp trên, chưa cụ thể hóa và chưa sát với đặc điểm, nhiệm vụ của đơn vị, không những vậy, nhiều thời điểm, các phong trào thi đua còn chồng lấn nhau, phong trào này chưa kết thúc phong trào khác đã đến Đã vậy, sau mỗi phong trào việc biểu dương, khen thưởng chưa kịp thời, xét khen thưởng làm không đúng quy trình, dẫn đến việc khen thưởng và đề nghị khen thưởng không đúng người đúng việc,

có những tập thể, cá nhân đáng khen thì không khen, không đáng khen lại được khen, từ đó làm giảm tác dụng của khen thưởng, làm cho tâm lý của cán bộ công chức, chiến sĩ không mặn mà với các phong trào thi đua Từ đó làm giảm khí thế của các phong trào thi đua, hiệu quả thấp, tác dụng giáo dục chưa sâu rộng, chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ do thực tế đặt ra Đồng thời, các quy định về thể chế của công tác thi đua khen thưởng còn hạn chế, thiếu các quy chuẩn, văn bản hướng dẫn, thiếu sự kiểm tra giám sát của các cấp có thẩm quyền, Chính vì mà vai trò đòn bẩy của công tác thi đua khen thưởng chưa đúng với vị trí của nó Xuất phát từ thực tiễn công tác thi đua – khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là vấn đề hoàn thiện về thể chế trong vấn đề thi đua khen thưởng, nhằm thực hiện tốt vai trò của thi đua khen thưởng, góp phần hoàn thiện thể chế về công tác này, kích thích cá nhân, tập thể hăng say hoạt động, phát huy vai trò tích cực, sáng tạo của mình trong xây dựng cơ quan, đơn vị tôi quyết định

chọn đề tài: Thưc hiện pháp luật về thi đua khen thưởng – từ thực tiễn Thủ

đô Viêng Chăn nước CHDCND Lào” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ

chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài, có thể kể đến một số tác phẩm như:

Tác phẩm: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật thi đua khen thưởng, của Trương Quốc Bảo (2010) NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội là tác phẩm nổi bật trong vấn đề thi đua khen thưởng Nội dung của cuốn sách bước đầu làm rõ thêm các giá trị, nội dung tư tưởng của Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước và nêu nên thực trạng, mạnh dạn đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục vận dụng có hiệu quả tư tưởng của người về thi đua khen thưởng ở Việt Nam giai đoạn hiện nay

Đào Thị Thúy, Hoàn thiện nội dung quản lý nhà nước đối với công tác thi

đua khen thưởng thành phố Hải Phòng, Luận văn thạc sĩ quản lý hành chính công

năm 2013 Trên cơ sở phân tích thực trạng quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng luận văn đã đề ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước trên địa bàn thành phố Hải Phòng, Việt Nam

Phùng Thị Thanh Loan, Đổi mới công tác thi đua khen thưởng góp phần

tạo động lực cho cán bộ công chức ngành tài chính trong điều kiện hiện nay,

Luận văn thạc sĩ quản lý hành chính công, năm 2013 Trong luận văn, tác giả đã

đi nghiên cứu, tìm hiểu về thực trạng công tác thi đua khen thưởng đối với cán

bộ công chức ngành tài chính, để từ đó thấy được những mặt tích cực, hạn chế để

đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa vai trò và tính thiết thực của thi đua khen thưởng, để nó thực sự tạo động lực thúc đẩy người lao động hăng say trong công việc, góp phần thực hiện hiệu quả thực thi công vụ

Trần Thị Hà, Đổi mới công tác thi đua khen thưởng theo tư tưởng Hồ Chí

Minh, “Tạp chí cộng sản” năm 2015 Trong bài viết này, tác giả đã đi phân tích,

đánh giá những mặt được và những mặt còn tồn tại trong công tác thi đua khen thưởng, ứng với chuẩn mực theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, để từ đó đưa ra các biện pháp thực hiện sao cho đúng và phù hợp với tác phong, đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

Như vậy, có thể thấy rằng có nhiều bài viết, bài báo đề cập tới vấn đề thi đua khen thưởng hiện nay trong các cơ quan, đơn vị, cũng như sự tác động của

nó đối với đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay Tuy nhiên, các tác công trình chủ yếu đề cập tới vấn đề hoàn thiện công tác QLNN hoặc tăng cường sự quản lý của

nhà nước đối với thi đua khen thưởng, chưa có công trình nào đề cập trực tiếp tới vấn đề hoàn thiện thể chế nhà nước về thi đua khesn thưởng, đặc biệt là đối với công tác thi đua khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn, nước công hòa dân chủ nhân dân Lào Chính vì vậy, tác giả hi vọng sẽ đi sâu nghiên cứu và đề xuất các giải pháp mới, mang tính thiết thực góp phần hoàn thiện thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn giai đoạn hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

Mục đích: Nghiên cứu hệ thống các quy định, thể chế về thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng

Nhiệm vụ: Nghiên cứu công tác thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng

ở thủ đô Viêng Chăn, nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Luận văn nghiên cứu vị trí, chức năng, vai trò của công tác thi

đua khen thưởng trong hệ thống các cơ quan nhà nước ở Thủ đô Viêng Chăn

Phạm vi: Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn Thủ đô Viêng Chăn, tại

các cơ quan, đơn vị công lập

Về thời gian: Nghiên cứu thực tiễn hoạt động thi đua khen thưởng từ năm 2016

đến 2019 ở Thủ đô Viêng Chăn nước CHDCND Lào

5 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn nghiên cứu dựa trên quan điểm học thuyết của chủ nghĩa Mác Lênin, với phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử Trong đó sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:

-Phương pháp phân tích: Thông qua việc tìm hiểu các bài viết, các tác phẩm, các vấn đề có liên quan để từ đó phân tích và chỉ ra các mặt tích cực, hạn chế để rút ra những bài học bổ sung cho luận văn được hoàn thiện hơn

Phương pháp so sánh: Trong quá trình nghiên cứu có sự so sánh, đối chiếu các kết quả, số liệu để tìm ra phương hướng hoàn thiện giải pháp

Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến các chuyên gia, các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý, làm luật, để có được những ý kiến xác đáng nhất

6 Ý nghĩa của luận văn:

Luận văn góp phần vào hoàn thiện hệ thống giải phấp thực hiện công tác thi đua khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào Đồng thời, làm tài liệu tham khảo giúp giảng dậy cho học sinh, sinh viên nghiên cứu về công tác thi đua khen thưởng, hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung

7 Bố cục luận văn: Luận văn được chia làm 3 phần: Phần mở đầu, nội

dung và kết luận Phần nội dung chia làm 3 chương:

Chương 1 Khái quát chung về thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng Chương 2 Thực trạng thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào.

Chương 3 Định hướng giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng ở thủ đô Viêng Chăn, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI ĐUA

KHEN THƯỞNG 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm về thi đua và khen thưởng

Khái niệm về thi đua

Có rất nhiều quan điểm, cách tiếp cận khác nhau về thi đua, có người cho rằng thi đua là phấn đấu, thi đấu để dành và đạt được cái gì đó trong cuộc sống, tuy nhiên trên góc độ nghiên cứu về quy định, khái niệm thi đua chúng ta tuân theo các quy định của pháp luật để đảm bảo tính chính thống và đúng đắn trong hoạt động khu vực công Theo Điều 3 Luật thi đua, khen thưởng năm 2003 sửa đổi 2012, Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Khen thưởng là việc ghi nhận, biểu dương, tôn vinh công trạng và khuyến khích bằng lợi ích vật chất đối với cá nhân, tập thể có thành tích trong xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc

Về lý luận, C.Mác là người đầu tiên nghiên cứu một cách khoa học về bản chất và nội dung thi đua Ông đánh giá cao vai trò của hiệp tác trong lao động, sự hiệp cộng lao động tạo ra sức mạnh tập thể lớn hơn sức mạnh của từng lao động

cá nhân cộng lại Mác viết: “Thi đua nảy nở trong quá trình hợp tác lao động,

trong hoạt động chung và kế hoạch của con người với sự tiếp xúc xã hội tạo nên thi đua và sự nâng cao theo lối đặc biệt, nghị lực sinh động làm tăng thêm nghị lực riêng của từng người” Trên cơ sở những quan điểm nền tảng của Mác và

Ăng ghen về thi đua, Lênin đã nghiên cứu và đưa ra những quan điểm, tư tưởng

cơ bản về thi đua xã hội chủ nghĩa, đó là phong trào tự nguyện, góp sức giải quyết khó khăn, xây dựng xã hội mới của quần chúng lao động được giải phóng khỏi ách áp bức bóc lột Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nâng quan niệm về thi đua lên tầm

tư tưởng, coi thi đua là biểu hiện của lòng yêu nước, là những hành động cụ thể

của mỗi cá nhân vì lợi ích chung của cộng đồng và xã hội Người nói: “Tưởng

lầm rằng thi đua là một việc làm khác với những công việc hàng ngày Thật ra công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua Thí dụ từ trước đến nay ta vẫn ăn, vẫn mặc, vẫn ở, nay ta thi đua ăn, mặc, ở cho sạch, cho hợp vệ sinh, cho khỏi đau

ốm Xưa nay ta vẫn làm ruộng, nay ta thi đua làm cho ruộng tốt hơn, sản xuất nhiều hơn, mọi việc đều thi đua từ như vậy”

Như vậy, thi đua là một hoạt động có tổ chức dựa trên nguyên tắc tự nguyện Nội dung thi đua được thực hiện trên cơ sở nguyên tắc quy định và khi tặng danh hiệu phải dựa trên các căn cứ, tiêu chuẩn cụ thể Đó cũng là những điểm khác nhau giữa thi đua có tổ chức và thi đua tự phát Do vậy thi đua là hoạt động nhằm thu được kết quả nhất định, thi đua phải đạt thành tích tốt nhất

Thi đua là một hiện tượng khách quan, là quy luật phát triển tất yếu trong quá trình hợp tác lao động của con người, có hợp tác lao động thì có nảy sinh ra thi đua Thi đua là cùng nhau đem hết tài năng, sức lực ra làm nhằm thúc đẩy lẫn nhau đạt thành tích tốt nhất trong chiến đấu, sản xuất, công tác học tập Nguyên tắc quan trọng nhất của thi đua yêu nước là đoàn kết, hợp tác cùng phát triển, phổ biến sáng kiến kinh nghiệm; mọi người giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ Thi đua yêu nước chính là biện pháp xây dựng con người mới, rèn luyện nhân cách cao đẹp cho người lao động

Khái niệm khen thưởng

Thi đua là khái niệm chỉ sự phấn đấu trong các hoạt động lao động, sản xuất, cống hiến nghệ thuật, công tác, học tập của mỗi người, mỗi tập thể, cơ quan, đơn

vị, còn khen thưởng thì lại là bước tiếp theo của thi đua, hay có thể hiểu rằng thi đua là điều kiện, tiền để của khen thưởng Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí

Minh: “Trong một nước thưởng, phạt phải nghiêm minh thì nhân dân mới yên

ổn, kháng chiến mới thắng lợi, kiến quốc mới thành công” Khen thưởng đúng

người, đúng việc, kịp thời có tác dụng động viên, giáo dục, nêu gương Nguyên

Tổng Bí thư Trường Chinh của Đảng cộng sản Việt Nam cho rằng: “Khen thưởng

là một vấn đề thuộc phạm trù khoa học xã hội Công tác khen thưởng cũng như trừng phạt là một vấn đề thực hiện phát sinh và tồn tại trong quá trình phát sinh, phát triển con người Giai cấp thống trị sử dụng nó như là một vũ khí để duy trì

quyền lực thống trị của mình” Mục đích căn bản của khen thưởng là khích lệ, khơi

dậy một cách đúng đắn động cơ làm việc của mọi người, khiến cho họ coi việc thực hiện mục tiêu của tổ chức cũng như thực hiện nhu cầu của bản thân, từ đó làm cho tính tích cực và sáng tạo của họ tiếp tục được duy trì và phát huy, góp phần xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã đặt nền móng đầu tiên hình thành bộ máy làm công tác thi đua, khen thưởng ở Việt Nam, cụ thể: Năm 1947, Người lần lượt

ký các sắc lệnh thành lập Viện Huân chương, Sắc lệnh đặt ra các Huân chương Quân công, Huân chương chiến sĩ, Huân chương Sao vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập; năm 1948: Huân chương Kháng chiến; năm 1950: Huân chương Lao động Tiếp đó Chính phủ cũng đã quy định các danh hiệu Anh hùng Quân đội, Anh hùng Nông nghiệp, Anh hùng Công nghiệp (năm 1952) để khen thưởng kịp thời những cá nhân và đơn vị có thành tích trong cuộc kháng chiến kiến quốc

Công tác khen thưởng là một quá trình thực hiện các chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước, của các cán bộ công chức, cơ quan làm công tác thi đua khen thưởng; để ghi nhận, biểu dương, tôn vinh công lao và thành thích xuất sắc của các cá nhân và tập thể trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước Giữa Thi đua và khen thưởng luôn tồn tại mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng với nhau Thi đua là cơ sở của khen thưởng; tổ chức tốt phong trào thi đua thì kết quả khen thưởng cao Khen thưởng chính xác, kịp thời, đúng người, đúng việc sẽ

có tác dụng động viên cho mùa thi đua sau đạt kết quả cao hơn Do vậy không coi nhẹ khen thưởng trong thi đua, ngược lại không có thi đua thì không có căn

cứ đánh giá thành tích khen thưởng Thi đua và khen thưởng cũng độc lập với nhau, không phụ thuộc vào nhau; không phải tất cả các hình thức khen thưởng đều xuất phát từ thi đua như: Khen thưởng đối ngoại, khen tổng kết thành tích kháng chiến, khen đột xuất, khen thưởng người có quá trình lâu dài trong cơ quan, tổ chức đoàn thể… Ngược lại, khi tham gia phong trào thi đua, mục tiêu cuối cùng mà cá nhân, tổ chức hướng tới là kết quả trong thực hiện công việc của mình, chứ không phải là để được khen thưởng, tôn vinh

Đặc điểm cơ bản trong công tác thi đua, khen thưởng

Dựa trên thực tế công tác thi đua khen thưởng và các quy định liên quan, có thể nhận thấy đặc điểm cơ bản của hoạt động thi đua, khen thưởng như sau:

Thứ nhất, mỗi danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng đều được cụ thể

hóa bằng các tiêu chuẩn đánh giá Có thể nói, tiêu chuẩn được đặt ra phù hợp với thực tiễn chính là thước đo để căn cứ vào đó, từng cơ quan, đơn vị lượng hóa thành hệ thống các tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá cho phù hợp với đặc điểm cụ thể của cơ quan, đơn vị mình Mọi việc xét, đề nghị khen thưởng phải căn cứ trên các tiêu chuẩn đã được quy định Do đó, trước khi tổng kết, bình xét thi đua, khen thưởng, các cơ quan, đơn vị phải xây dựng được hệ thống các tiêu chuẩn, tiêu chí

cụ thể và phổ biến, quán triệt sâu rộng để mọi chủ thể tham gia phong trào thi đua biết và phấn đấu đạt thành tích cao nhất

Thứ hai, việc lựa chọn danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng phải được

lựa chọn dân chủ, công bằng và khách quan Đối với tập thể, để có thể lựa chọn được những tập thể xuất sắc tiêu biểu đề xuất khen thưởng, cần có sự so sánh với các tập thể khác có những mối tương đồng: Có thể là các phòng, ban trong cùng đơn vị; giữa các cơ quan, đơn vị có sự tương đồng về chức năng, nhiệm vụ trong cùng một khối, cụm thi đua; giữa cơ quan, đơn vị của địa phương này với cơ quan, đơn vị của địa phương khác; giữa địa phương này với địa phương khác có

sự tương đồng về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội… Đối với cá nhân, cần đánh giá, so sánh dựa trên sự tương đồng về chức năng nhiệm vụ được giao, chức vụ, lĩnh vực ngành nghề… Do đó, để đảm bảo công bằng, khách quan trong xét thi đua, khen thưởng, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần xây dựng các bộ tiêu chí riêng biệt dành cho cán bộ lãnh đạo, quản lý và người lao động trực tiếp

Yêu cầu đối với công tác thi đua, khen thưởng

Công tác thi đua, khen thưởng phải thực hiện dựa trên các nguyên tắc luật định để đảm bảo quyền lợi công bằng và công khai giữa những cá nhân, tổ chức tham gia thi đua và bình xét danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng Điều 6 Luật thi đua, khen thưởng ghi nhận 02 nguyên tắc thi đua gồm: Tự nguyện, tự giác, công khai; Đoàn kết, hợp tác và cùng phát triển; và 04 nguyên tắc khen

thưởng gồm: Chính xác, công khai, công bằng, kịp thời; Một hình thức khen thưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; không tặng thưởng nhiều hình thức cho một thành tích đạt được; Bảo đảm thống nhất giữa tính chất, hình thức và đối tượng khen thưởng; Kết hợp chặt chẽ động viên tinh thần với khuyến khích bằng lợi ích vật chất

Thi đua hay khen thưởng đều phải bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giới trong thi đua, khen thưởng Trong thực tế, để công tác này đạt được hiệu quả, mỗi cơ quan, tổ chức phải đặt ra những nguyên tắc cụ thể để thực hiện như:

- Phong trào thi đua phải được tổ chức phát động sôi nổi, sâu rộng đến từng đơn vị, đến từng cán bộ, chiến sĩ; thi đua giữa cá nhân với cá nhân, giữa các tập thể trong đơn vị

- Phong trào thi đua phải thực sự là động lực cho cán bộ, chiến sĩ tiếp tục nỗ lực và quyết tâm cao hơn, ra sức rèn luyện, gương mẫu về kỷ cương, kỷ luật, tự đổi mới nâng cao năng lực công tác, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, nêu cao tinh thần trách nhiệm trong công việc để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

- Phát huy được sức mạnh tổng hợp của các tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể trong các đơn vị nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hiệu quả của phong trào thi đua

- Cán bộ, chiến sĩ nắm vững vai trò, mục đích, ý nghĩa của phong trào thi đua, nỗ lực khắc phục mọi khó khăn, ra sức rèn luyện, chủ động, linh hoạt trong công tác

- Việc tổ chức phong trào thi đua phải thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm, tránh phô trương, hình thức và bệnh thành tích trong công tác thi đua, khen thưởng

1.1.2 Khái niệm về thể chế

Có rất nhiều cách hiểu và tiếp cận khác nhau về khái niệm thể chế, theo cách hiểu thông thường thì: Thể chế là một tổ chức với hệ thống các nguyên tắc, quy tắc, quy chế, luật được sử dụng để điều chỉnh sự vận hành của tổ chức nhằm đạt

được mục tiêu của tổ chức trong những lĩnh vực cụ thể

Đó là theo cách hiểu thông thường, còn một số ý kiến khác lại cho rằng, nhắc đến thể chế là nhắc đến yếu tố nhà nước là chủ yếu chứ không nhắc đến yếu tố các tổ chức tư nhân Vậy nên theo ý kiến đó thì thể chế được hiểu là: hệ thống

các quy định do Nhà nước xác lập bằng việc xây dựng hệ thống văn bản pháp luật của Nhà nước và được Nhà nước áp dụng sử dụng để điều chỉnh và tạo ra các hành vi và mối quan hệ giữa Nhà nước với công dân và các tổ chức nhằm thiết lập trật tự kỷ cương xã hội

Ở Việt Nam, theo Giáo trình Hành chính công của Học viện Hành chính Quốc gia tiếp cận thể chế ở hai khía cạnh: Thứ nhất, “Thể chế bao hàm tổ chức với hệ thống các quy tắc, quy chế được sử dụng để điều chỉnh sự vận hành của tổ chức nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức”

Thứ hai “Thể chế được hiểu như là hệ thống các quy định do Nhà nước xác lập trong hệ thống văn bản pháp luật của Nhà nước và được Nhà nước sử dụng

để điều chỉnh và tạo ra các hành vi và mối quan hệ giữa nhà nước với công dân, các tổ chức nhằm thiết lập trật tự kỷ cương xã hội

Như vậy, dù có những khác biệt nhất định, song về cơ bản có hai quan niệm nhìn nhận về thể chế Nghĩa hẹp, thể chế có thể hiểu là những quy định pháp luật, nội quy, quy chế, điều lệ Nghĩa rộng, thể chế bao gồm các quy định pháp luật, nội quy, quy chế và tổ chức bộ máy vận hành các quy định đó Theo cá nhân tác giả thì:

thể chế chính là sự quản lý của nhà nước bằng việc tổng hợp các quy định, nguyên tắc, các điều luật sau đó sử dụng để chi phối, định hướng sự phát triển của một tổ chức hay một nhà nước trong những lĩnh vực khác nhau

Theo cách hiểu trên thì thể chế Nhà nước là toàn bộ các văn bản pháp luật như Hiến pháp, Bộ luật, Luật, văn bản dưới luật… do cơ quan có thẩm quyền ban hành và tạo thành một khuôn khổ pháp luật để Bộ máy nhà nước thực hiện chức năng quản lý Nhà nước đối với toàn thể xã hội

Từ những thể chế nhà nước đó sẽ bắt buộc các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp phải sống và làm việc theo pháp luật, nếu làm sai những quy định đó sẽ có những biện pháp nhằm răn đe, cảnh cáo, xử lý để không được tiếp tục vi phạm

Ngoài ra khi nhắc đến thể chế nhà nước thì mọi người cũng hay nhắc đến thể chế chính trị Hiện nay ở nước CHDCND Lào thì chúng ta chỉ theo một thể chế chính trị duy nhất đó là tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào và dưới sự quản lý của nhà nước Lào

Đó là thể chế nhà nước, thể ché công còn thể chế tư được hiểu như sau: Thể chế tư là toàn bộ các quy định mang tính quy phạm của các thực thể ngoài Nhà nước như hoạt động của các công ty, doanh nghiệp, tổ chức tư nhân để thực hiện chức năng quản lý trong phạm vi hoạt động của đơn vị mình nhằm mục đích duy trì tính kỷ luật trong tổ chức và hoạt động và đạt được hiệu quả quản lý cao Như vậy thể chế nhà nước và thể chế tư khác nhau, một phần bởi chủ thể ban hành ra không phải do cơ quan Nhà nước ban hành Phần còn lại thì những thể chế tư như nội quy, quy chế, điều lệ của công ty, doanh nghiệp chỉ mang tính

kỷ luật của tổ chức chứ tính cưỡng chế không cao như thể chế nhà nước

Đặc điểm của thể chế:

Một là, thể chế là một chỉnh thể thống nhất bao gồm hai bộ phận hợp thành:

hệ thống quy phạm pháp luật và tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị thực hiện chức năng cung ứng, quản lý dịch vụ công Hệ thống bộ máy nhà nước quản lý thi đua khen thưởng theo nghĩa rộng bao gồm toàn bộ bộ máy nhà nước, cụ thể

cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp Trong đó, trực tiếp và chủ yếu là hệ thống

cơ quan lập pháp và hành pháp từ xây dựng thể chế và đưa thể chế vào đời sống thực tiễn Hệ thống văn bản pháp luật được ban hành để thực hiện QLNN đối với thi đua khen thưởng ngoài những văn bản chuyên ngành điều chỉnh trực tiếp như Luật Thi đua khen thưởng, Luật ban hành văn bản QPPL và các Nghị định, thông

tư hướng dẫn còn được quy định trong những văn bản pháp luật có liên quan Hai là, thể chế thực thi về công tác thi đua khen thưởng là một bộ phận của thể chế hành chính nhà nước nói chung Vì thế, thể chế QLNN đối với thi đua khen thưởng nằm trong một chỉnh thể thống nhất và có mối quan hệ khăng khít với các lĩnh vực khác của thể chế QLNN Điều này xuất phát từ chức năng chung của bộ máy QLNN là quản lý trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa,

xã hội Đồng nghĩa với việc xây dựng, hoàn thiện thể chế thi đua khen thưởng phải trên cơ sở tính sự tác động tất cả các yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội

để khích lệ người cán bộ công chức, chiến sỹ trong công tác

Ba là, thể chế thi đua khen thưởng được xây dựng nhằm mục đích tác động khích lệ, động viên, tạo động lực cho cán bộ công chức phấn đấu, thi đua và được

hưởng những quyền lợi, khen thưởng phù hợp, điều này làm thay đổi các quan hệ

xã hội, giúp môi trường kinh tế hình thành, phát triển lành mạnh

Bốn là, thể chế về thi đua khen thưởng chính là văn bản, những quy định của

hệ thống pháp luật, các văn bản quy phạm pháp luật, các Nghị định, thông tư, hướng dẫn,… của cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành để quy định chi tiết

và cách thức thực hiện chúng trên thực tiễn tại các cơ quan, tổ chức, công sở thuộc hệ thống các cơ quan nhà nước

Trên cơ sở sự tổng hợp và phân tích nên trên, cá nhân tác giả nhận thấy rằng thể chế thi đua khen thưởng chính là toàn bộ các quy định tác động tới tổ chức,

cá nhân trong một hệ thống có tổ chức và có mỗi quan hệ tác động qua lại với nhau thông qua hoạt động thi đua khen thưởng

1.1.3 Khái niệm về thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng

Co nhiều quan điểm, cách nhìn nhận khác nhau về thực hiện pháp luật Tuy nhiên trên góc độ của pháp luật cũng như theo cách nhìn nhận của cá nhân tác giả thì thực hiện pháp luật là hành vi của chủ thể (hành động hoặc không hành động) được tiến hành phù hợp với quy định, với yêu cầu của pháp luật, tức là không trái, không vượt quá khuôn khổ mà pháp luật đã quy định Thực hiện pháp luật

có thể là một xử sự có tính chủ động, được tiến hành bằng một thao tác nhất định nhưng đó cũng có thể là một xử sự có tính thụ động, tức là không tiến hành vượt

xử sự bị pháp luật cấm Hiện nay có bốn hình thức thực hiện pháp luật như sau: Một là tuân thủ pháp luật: là chủ thể pháp luật kiềm chế mình để không thực hiện điều pháp luật cấm Tuân thủ pháp luật mang tính bắt buộc thực hiện Ví dụ như pháp luật cấm hành vi mua bán dâm Do đó, không thực hiện hành vi mua bán dâm được xem là tuân thủ pháp luật

Hai là thi hành pháp luật: là một hệ thống mà một số thành viên của xã hội hành động theo một phong cách có tổ chức để thực thi pháp luật bằng cách khám phá, ngăn chặn, phục hồi hoặc trừng phạt những người vi phạm luật lệ và các quy tắc chi phối xã hội đó

Ba là sử dụng pháp luật: là một hình thức thực hiện pháp luật trong đó các chủ thể pháp luật thực hiện quyền và tự do pháp lý của mình (thực hiện những

hành vi mà pháp luật cho phép) Ví dụ: Người lao động ký hợp đồng lao động với chủ sử dụng lao động

Bốn là áp dụng pháp: là hoạt động thực hiện pháp luật mang tính tổ chức quyền lực nhà nước, được thực hiện bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhà chức trách hoặc tổ chức xã hội được nhà nước trao quyền nhằm cá biệt hóa quy phạm pháp luật vào các trường hợp cụ thể đối với cá nhân, tổ chức cụ thể

Trên cơ sở tìm hiểu về thực hiện pháp luật cũng như về thi đua khen thưởng thì chúng ta có thể hiểu rằng thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng là toàn

bộ các công việc ban hành hệ thống văn bản pháp luật về thi đua khen thưởng,đội ngũ tổ chức thực hiện công tác thi đua khen thưởng, hệ thống các chế tài, quy định cũng như đội ngũ cán bộ công chức thực thi pháp luật về thi đua khen thưởng, các đối tượng của thi đua khen thưởng cần hướng tới để đạt được hiệu quả và hiệu lực của pháp luật về thi đua khen thưởng

1.2 Thể chế nhà nước về công tác thi đua khen thưởng

1.2.1 Vai trò của thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng

Công tác Thi đua khen thưởng có vị trí, ý nghĩa, vai trò quan trọng là động lực phát triển, là biện pháp quan trọng để xây dựng con người mới Chủ tịch Hồ

Chí Minh đã chỉ ra rằng: “Thi đua là cách tốt nhất, rất thiết thực để làm cho mọi

người tiến bộ Thi đua giúp cho đoàn kết chặt chẽ thêm Và đoàn kết chặt chẽ để thi đua mãi”

Mục đích của việc Thi đua khen thưởng là nhằm động viên, giáo dục, nêu gương để sau khi được biểu dương, khen thưởng, tập thể, cá nhân được khen thưởng phát huy tích cực trong công việc được giao; tập thể, cá nhân chưa được khen cũng thấy được trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, cần phải phấn đấu để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao được cấp trên ghi nhận

Thi đua khen thưởng trong đội ngũ cán bộ, công chức, chiến sĩ là động lực thúc đẩy tinh thần vượt khó vươn lên trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, phát huy sức mạnh tổng hợp, động viên, cổ vũ đội ngũ cán bộ, công chức, chiến sĩ thi đua lao động, sản xuất, chiến đấu nâng cao trình độ chuyên môn, góp phần to lớn vào công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế đất nước và địa phương

Thi đua khen thưởng còn là một công cụ để quản lý của lãnh đạo các cơ quan, đơn vị Bởi vì, mọi công việc suy cho cùng đều do nhân dân và các tổ chức

cơ sở thực hiện, vậy ai làm tốt, tập thể nào làm tốt phải biết và khen ngợi, phải tuyên dương để học tập Có như vậy những việc tốt, việc tích cực mới nhiều lên, mới phát triển lấn át và đẩy lùi cái xấu, tiêu cực

Thi đua, khen thưởng cho đội ngũ cán bộ công chức, chiến sĩ là biện pháp cần thiết để họ được thụ hưởng những giá trị cống hiến của họ được tốt hơn Thi đua, khen thưởng hiện nay có nhiệm vụ phát huy tinh thần tự đổi mới trong học tập và công tác, gắn với việc nâng cao chất lượng, trình độ nguồn nhân lực khu vực công từ đó tác động trực tiếp tới toàn bộ hệ thống, tổ chức bộ máy nhà nước, góp phần bồi dưỡng nhân tài, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển đất nước Mục đích cao nhất của công tác thi đua khen thưởng mà mỗi quốc gia hướng tới đó chính là khơi dậy được tinh thần yêu nước, tinh thân dân tộc, phát huy tối

đa sức mạnh của toàn dân tộc, toàn bộ hệ thống trong một chỉnh thể thống nhất

để cùng xây dựng một môi trường làm việc ngày càng tốt đẹp hơn, hướng tới tương lại, hướng tới cuộc sống dân chủ, cộng hòa, công bằng và văn minh hơn, chất lượng cuộc sống của nhân dân, của cán bộ, công chức, chiến sĩ được tốt hơn

1.2.2 Các yếu tố tác động tới thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng

Yếu tố chính trị

Về lý luận, pháp luật và chính trị đều là những hình thái ý thức xã hội có mối quan hệ với nhau Pháp luật là công vụ điều chỉnh xã hội phải phản ánh được

ý chí và quan điểm chính trị của giai cấp cầm quyền

Chế độ chính trị hay thể chế chính trị thể hiện hệ tư tưởng, phương thức tổ chức quyền lực và năng lực lãnh đạo của Đảng cầm quyền đối với xã hội mỗi quốc gia mà nền tảng và khuôn khổ của thể chế chính trị chính là Hiến pháp Mỗi một quốc gia đều định hình cho mình con đường đi riêng phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh lịch sử, với xu thế phát triển của đất nước trong từng giai đoạn Ở Lào với con đường mà Đảng nhân dân cách mạng Lào và Nhân dân Lào xác định ngay

từ buổi đầu của quá trình cách mạng, đó là con đường đi lên xây dựng nhà nước dân chủ nhân dân nay là Nhà nước pháp quyền Xã hội của nhân dân, do nhân dân

và vì nhân dân Cho nên điều đó có ý nghĩa là mọi hoạt động của nền công vụ này phải hướng đến nhân dân mà phục vụ Từ đó, thể chế về thi đua khen thưởng cũng phải được thiết lập dựa vào quan điểm, đường lối của Đảng đã vạch ra và con đường mà Nhà nước ta định hướng đi lên Các quy định về thể chế thi đua khen thưởng cũng phải phù hợp với những định hướng chính trị trong xã hội Chính vì vậy, những định hướng chính trị có ảnh hưởng to lớn tới toàn bộ hệ

thống thể chế nhà nước nói chung và thể chế thi đua khen thưởng nói riêng Yếu tố kinh tế xã hội

Điều kiện kinh tế xã hội của đất nước có ảnh hưởng rất lớn tới việc hoàn thiện thể chế nói chung và thể chế thi đua khen thưởng nói riêng Mức độ hoàn thiện thể chế thi đua khen thưởng phán chiếu tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nước Trong bất kỳ một xã hội, một quốc gia nào, thể chế thi đau khen thưởng cũng phải phản ánh trình độ phát triển kinh tế xã hội của đất nước Kinh

tế xã hội càng phát triển, sẽ thúc đẩy thể chế thi đua khen thưởng phát triển và ngược lại Thể chế thi đua khen thưởng suy cho cùng chính là hệ thống văn bản pháp luật về thi đua khen thưởng Đứng trên lập trường chủ nghĩa duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lê Nin, trong mối quan hệ giữa kinh tế và pháp luật thì điều kiện kinh tế, các quan hệ kinh tế quyết định trực tiếp đến sự ra đời của pháp luật, đồng thời quyết định toàn bộ nội dung, hình thức, cơ cấu và sự phát triển của nó Các Mác đã viết “Trong thời đại nào cũng thế, chính là vua chúa phải phục tùng những điều kiện kinh tế, chứ không bao giờ vua chúa ra lệnh cho những điều kiện kinh tế được Chẳng qua chế độ pháp luật về chính trị, cũng như về dân sự chỉ

là cái việc nói lên, ghi chép lại quyền lực của những quan hệ kinh tế

Yếu tố con người

Con người luôn được xem là trung tâm của mọi vấn đề, là nguồn lực quan trọng nhất trong tất cả các nguồn lực Bởi lẽ chính con người sẽ quyết định sự tồn tại của tất cả Trong quá trình xây dựng thể chế chúng ta phải luôn hướng tới yếu

tố này, bởi lẽ không thể nào áp đặt những gì ta nghĩ để buộc người khác phải thực hiện mà tất cả những yếu tố đó phải hướng đến công tác thi đua khen thưởng Vì

lẽ đó, khi xây dựng thể chế phải đặt con người vào trung tâm để đưa ra những

chuẩn mực hành vi phù hợp Sự áp đặt cứng nhắc là điều tối kỵ trong một xã hội, trong một tổ chức, đặc biệt là đối với nước ta một nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Con người ở đây trước hết chính bản thân đội ngũ làm công tác thi đua khen thưởng Thể chế về thi đua khen thưởng được ban hành và điều chỉnh như thế nào phải xuất phát từ đặc điểm và trình độ, năng lực, nhận thức của đội ngũ này Nếu cao hơn hoặc thấp hơn đều không phù hợp Mặt khác, con người ở đây được hiểu là tổ chức và cá nhân có trách nhiệm chính trong việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật về thi đua khen thưởng Mức độ hoàn thành thể chế, sự phù hợp giữa thực thể chế với yêu cầu của thực tiễn phụ thuộc rất nhiều vào năng lực của các cơ quan, cá nhân tham gia vào hoạt động xây dựng thể chế Năng lực lập pháp, lập quy thể hiện ở việc nắm bắt những đòi hỏi của thực tiễn để xây dựng và ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung những

văn bản về thi đua khen thưởng sao cho phù hợp

Năng lực lập pháp, lập quy

Đây chính là yêu tố chủ quan, phụ thuộc vào năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức và trực tiếp là đội ngũ lãnh đạo, lập pháp, ban hành pháp luật, ban hành các văn bản pháp quy, quy định Thể chế về thi đua khen thưởng là một bộ phận của pháp luật công tác cán bộ, về tạo động lực làm việc đối với đội ngũ cán bộ, công chức khu vực công Do đó, mức độ hoàn thiện của thể chế, sự phù hợp giữa thể chế với yêu cầu của thực tiễn phụ thuộc rất nhiều vào năng lực của các cơ quan, cá nhân tham gia vào hoạt động xây dựng thể chế Năng lực lập pháp, lập quy thể hiện ở việc nắm bắt những đòi hỏi của thực tiễn để xây dựng và ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung những văn bản về thi đua khen thưởng phù hợp Đồng thời, thể chế hóa kịp thời những chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước về cán bộ, công chức Tuy nhiên, thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ về thi đua khen thưởng chậm được thể chế hoá bằng các văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng nhu cầu đổi mới trong thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng trong khu vực công

Vai trò của hệ thống các quy định pháp luật về thi đua khen thưởng:

Để đảm bảo tính toàn diện của hoạt động xét danh hiệu thi đua, khen thưởng, pháp luật về thi đua khen thưởng đã thể hiện, quán triệt và thể chế hóa các đường lối chính sách thi đua, khen thưởng của Đảng trong giai đoạn mới Pháp luật về thi đua, khen thưởng cũng thể hiện được truyền thống đạo lý tốt đẹp của nhân dân

là “Uống nước nhớ nguồn”; phát huy những ưu điểm, kinh nghiệm về công tác

thi đua, khen thưởng qua các giai đoạn cách mạng

Pháp luật về thi đua, khen thưởng hiện nay đã xây dựng được hệ thống tiêu chí thi đua, khen thưởng, góp phần xây dựng các chuẩn mực đạo đức và pháp lý của xã hội Lào trong giai đoạn phát triển mới, tạo lập khuôn khổ pháp lý, làm cơ

sở cho việc tổ chức và hoạt động của công tác thi đua, khen thưởng Ngoài ra, pháp luật về thi đua, khen thưởng phải đảm bảo tính thống nhất giữa tính chất, hình thức và đối tượng khen thưởng

Luật Thi đua, khen thưởng ra đời năm 2003 là đạo luật chung, mang tính chất điều chỉnh và định hướng các hoạt động liên quan đến thi đua khen thưởng Trên cơ sở đạo luật này, các văn bản dưới luật như nghị định, thông tư hướng dẫn ban hành, thực hiện được triển khai cụ thể và rõ ràng Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2004 quy định về thi đua và khen thưởng tại Lào, cụ thể là quy định về đối tượng, phạm vi, nguyên tắc, hình thức, tiêu chuẩn, thẩm quyền và trình tự thủ tục thi đua, khen thưởng Từ năm 2003 cho đến nay, Luật

Thi đua, khen thưởng được sửa đổi, bổ sung nhiều điều được quy định tại Luật

Thi đua, khen thưởng 2005 và 2013; Nghị định 121/2005/NĐ-CP ngày 30 tháng 9 năm 2005, Nghị định số 65/2014/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2014 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng

và năm 2016 Chính phủ đang dự thảo Nghị định quy định một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng để khẳng định thêm vai trò và tầm quan trọng của công tác Thi đua, khen thưởng Đây là cơ sở pháp lý để mọi ngành, lĩnh vực phấn đấu hoàn thành

xuất sắc nhiệm vụ đạt được mục tiêu đề ra góp phần xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của chính quyền địa phương được Chính phủ phê duyệt, ngay sau khi Luật Thi đua, khen thưởng năm 2003 ra đời và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến thi đua,

khen thưởng sau này, chính quyền địa phương, các bộ, ngành căn cứ vào đó ban

hành các hình thức thi đua, khen thưởng phù hợp

Các văn bản quy phạm pháp luật và nhiều văn bản khác liên quan đến công tác thi đua, khen thưởng ngày càng được hoàn thiện cho thấy được sự quan tâm liên tục của Đảng nhân dân cách mạng Lào và Nhà nước Lào đối với công tác thi đua, khen thưởng đã giúp cho việc thực hiện về công tác về thi đua, khen thưởng, công tác quản lý nhà nước, ban hành thể chế quản lý nhà nước đối với thi đua khen thưởng được nhiều thuận lợi hơn; cán bộ phụ trách làm công tác thi đua, khen thưởng trở nên chuyên nghiệp hơn Công tác xét tặng các danh hiệu thi đua

rõ ràng, minh bạch; khen thưởng xứng đáng với công sức của người lao động đã tạo nên không khí làm việc hăng say, mang lại giá trị cao cả về tinh thần lẫn vật chất Mỗi cá nhân, tập thể dựa trên những quy định về nguyên tắc, phạm vi, đối tượng, hình thức tổ chức thi đua và đề xuất khen thưởng để đưa ra những định hướng và giải pháp hiệu quả trong suốt quá trình thi đua, khen thưởng

công tác thi đua, khen thưởng

Người làm công tác thi đua, khen thưởng ngoài việc nắm vững các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, kiến thức chuyên môn nghiệp vụ thì cần có lòng nhiệt tình với công việc, phải có năng lực trong tổ

chức phong trào, gần gũi với mọi người, có năng lực tổ chức để hướng cho mọi

người trong tập thể phấn đấu đạt mục tiêu đề ra

Trong cuộc sống nói chung và trong phong trào thi đua nói riêng, mỗi người đều mong muốn được lãnh đạo đánh giá đúng sự cố gắng, tích cực của bản thân mình nên việc khen thưởng được lãnh đạo thực hiện công bằng, kịp thời là rất quan trọng Mỗi lời động viên, khích lệ đúng lúc của người lãnh đạo sẽ có tác dụng tích cực, làm cho người được khen có tâm trạng phấn khởi hơn và kết quả công việc sẽ tốt hơn Trong một tập thể, điều đó sẽ góp phần tạo nên không khí

vui tươi, đoàn kết, hỗ trợ nhau để hoàn thành nhiệm vụ

Việc khen thưởng không nhất thiết phải đến kỳ sơ, tổng kết phong trào thi đua mới đưa ra bình xét mà cần phải tiến hành hàng ngày; thực chất của việc khen thưởng nặng về yếu tố tinh thần Thực hiện tốt điều này là chúng ta đã duy trì được thường xuyên phong trào thi đua như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn “Thi đua yêu nước phải được tiến hành thường xuyên, liên tục hàng ngày”; công tác thi đua, khen thưởng đòi hỏi phải nghiên cứu cả một quá trình, để đúc kết do đó tổ chức bộ máy và cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng nhất thiết phải sớm đi vào ổn định để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình Cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng không ngừng được đào tạo, bồi dưỡng, trang bị kiến thức để nâng cao năng lực tham mưu, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu

đổi mới về công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn mới

Ý thức tự giác của cán bộ, công chức, chiến sĩ

Trong những năm gần đây, nhờ công tác truyền thông tốt mà rất nhiều tấm gương tốt, ngưởi tốt, việc tốt được nêu gương, được nhân rộng và được giới thiệu trên nhiều phương tiện thông tin đại chúng và điều đó đã minh chứng cho việc đội ngũ nhân viên đã ý thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của việc tham gia vào các phong trào thi đua Thi đua là để cùng nhau học tập, tiến bộ, chia sẻ những kinh nghiệm lao động sáng tạo, có thêm nhiều nghiên cứu khoa học ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống Mỗi một phong trào thi đua có một ý nghĩa, mục đích khác nhau

và khi tham gia thì người lao động sẽ có thêm cơ hội học hỏi, tự nâng cao bản

thân mình, rèn luyện ý chí

1.2.3 Các nội dung của thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng

Về cơ bản các nội dung của thể chế nhà nước về thi đua khen thưởng có nét tương đồng với các nội dung của quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng, trên

cơ sở thực tiễn của hoạt động thi đua khen thưởng Các nội dung về thi đua, khen

thưởng bao gồm những nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thi đua, khen thưởng

Văn bản pháp luật là công cụ quan trọng nhất để Nhà nước quản lý xã hội nói chung và quản lý công tác thi đua, khen thưởng nói riêng Nhà nước quản lý thi đua khen thưởng bằng pháp luật Các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước là sự thể hiện, cụ thể hóa quan điểm, đường lối của Đảng về công tác thi đua, khen thưởng, đồng thời cũng là sự tập trung nguyện vọng của quần chúng nhân dân trong lao động, sản xuất, công tác, học tập đóng góp vào sự nghiệp xây

dựng và bảo vệ tổ quốc

Văn bản pháp luật tạo ra hành lang pháp lý để các tổ chức, các tầng lớp nhân dân và các cá nhân phát huy lòng nhiệt tình hăng hái tham gia thi đua và đón nhận những kết quả, phần thưởng xứng đáng; hành lang đó tạo ra sự thống nhất công

tác thi đua, khen thưởng ở các ngành, các cấp trong cả nước

Trong những năm qua, công tác thi đua khen thưởng đã bám sát được chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, kịp thời đề ra những phương pháp tổ chứ thực hiện phù hợp với yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng; đã khơi dậy và phát huy cao độ lòng yêu nước, tinh thần hy sinh cao cả, chủ nghĩa anh hùng cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân Sau một thời gian dài trước thực tế công tác thi đua, khen thưởng không được quan tâm thường xuyên; Luật Thi đua, Khen thưởng ra đời cùng các văn bản pháp quy của Nhà nước như Nghị định số 166/2019/NĐ-CP ngày 22/4/2019 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng, Nghị định số 166/2019/NĐ-CP ngày 22/4/2019 của Chính phủ CHDCND Lào quy định tổ chức làm công tác thi đua, khen thưởng đã từng bước thực hiện đổi mới công tác thi đua khen thưởng, đưa công tác này đi vào nề nếp, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Trên cơ sở quy định của Luật Thi đua, Khen thưởng và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật, các địa phương, đơn vị đã đề ra những quy định cụ thể về công tác khen thưởng của địa phương, đơn vị mình theo chức năng nhiệm vụ và điều kiện thực tế cho phép để từng bước đưa Luật Thi đua, Khen thưởng vào cuộc sống, góp phần đẩy mạnh công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa và bảo vệ tổ quốc

mà ở đó thi đua, khen thưởng là biện pháp đòn bẩy được áp dụng thống nhất trong phạm vi cả nước

Thứ hai, Xây dựng chính sách về thi đua, khen thưởng

Việc xây dựng chính sách đã được Đảng nhân dân cách mạng Lào và Nhà nước Lào đặc biệt chú ý, quan tâm Điều này chứng minh rằng, chính sách trong công tác thi đua, khen thưởng được xác định rất quan trọng để động viên, khuyến khích mọi tầng lớp trong xã hội thi đua lao động, sản xuất và sáng tạo để phát huy sức mạnh tổng hợp của nhân dân Luật Thi đua, Khen thưởng, các văn bản quy phạm pháp luật, Thông tư hướng dẫn thi hành Luật đề cập một cách toàn diện các mặt của công tác thi đua, khen thưởng, đây là chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước Cuộc sống ngày càng phát triển, phong trào thi đua, khen thưởng cũng không ngừng phát triển phong phú và đa dạng nhất là ở các ngành, các địa phương cho đến cơ sở Do vậy, vấn đề đặt ra trong các nội dung về công tác thi đua, khen thưởng là xây dựng chính sách về thi đua, khen thưởng, chính sách này phải đáp ứng kịp thời sự phát triển cuộc sống của xã hội thậm chí của mỗi ngành, mỗi cấp đặc biệt của địa phương và cơ sở

Trong những năm qua, đất nước còn nghèo và còn nhiều khó khăn, các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng chỉ nhằm động viên tinh thần là chủ yếu; đến nay, nền kinh tế đang phát triển, nhất là với cơ chế thị trường và hội nhập quốc

tế, Đảng và nhà nước Lào đã rất quan tâm đến quyền lợi và chế độ đối với người lao động nói chung và đối với những cá nhân, tập thể có thành tích cống hiến được khen thưởng nói riêng Do vậy, khi xây dựng chính sách về thi đua, khen thưởng phải chú trọng đến chế độ khen thưởng nhằm khuyến khích, động viên những cá nhân, tập thể hăng hái trong phong trào thi đua yêu nước Thực tiễn cho thấy rõ tác dụng to lớn của chính sách trong công tác thi đua, khen thưởng khi kết

hợp giữa động viên tinh thần, gắn với quyền lợi vật chất, có chính sách đãi ngộ thỏa đáng trong khen thưởng sẽ là động lực cho thi đua, động lực phát triển kinh

tế - xã hội, là động lực để vượt qua những khó khăn, thử thách Những vấn đề trên là cơ sở lý luận và thực tiễn sinh động giúp chúng ta có cách nhìn mới về công tác thi đua, khen thưởng Đây cũng chính là cơ sở để đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế

Thứ ba, tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật vể thi đua khen thưởng

Chỉ thị của Bộ Chính trị nêu: Tiếp tục quán triệt, tuyên truyền đường lối, chủ trương của Ðảng, tư tưởng về thi đua yêu nước của Chủ tịch Cay xỏn phôn vi hẳn; chính sách, pháp luật của Nhà nước về thi đua, khen thưởng, trong đó chú trọng công tác tuyên truyền Luật Thi đua, khen thưởng Qua đó, làm chuyển biến nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về vai trò, vị trí và tầm quan trọng của công tác thi đua, khen thưởng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và chủ động hội nhập quốc tế Đây là nhiệm vụ của các cấp, các ngành, các địa phương, đơn vị khi tiến hành công tác thi đua, khen thưởng phải thực hiện Tuy nhiên, ở mỗi ngành, mỗi cấp tổ chức thực hiện nhiệm vụ này có những yêu cầu, đối tượng, nội dung cụ thể khác nhau

Trong công tác thi đua, khen thưởng tuyên truyền phổ biến, hướng dẫn và tổ chức thực hiện thi đua, khen thưởng là một khâu rất quan trọng vì thế Luật Thi đua, khen thưởng cũng quy định rõ và đó là một vấn đề mà nhà nước cần phải quản lý Đối với cấp Trung ương, Nhà nước có kế hoạch tuyên tryền, phổ biến, hướng dẫn để các ngành, các địa phương quán triệt mục đích, yêu cầu, nội dung của các quy định pháp luật, đồng thời có sự hướng dẫn các ngành các cấp, các địa phương tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật ấy Trên cơ sở đó, các ngành, các cấp trong cả nước thống nhất nhận thức và hành động

Nội dung này, vấn đề hướng dẫn và tổ chức thực hiện có ý nghĩa rất đặc biệt,

vì có tổ chức thực hiện Luật, các văn bản quy định của pháp luật mới trở thành hiện thực trong cuộc sống, nhà nước mới thực sự quản lý được công tác thi đua, khen thưởng Từ đó, công tác thi đua, khen thưởng tạo sự quản lý thống nhất từ

Trung ương đến cơ sở mới trở thành động lực phát triển kinh tế xã hội

Thứ tư, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức làm công tác thi đua, khen thưởng

Nhà nước, các cấp chính quyền ở địa phương muốn quản lý tốt công tác thi đua khen thưởng trước hết phải có bộ máy thống nhất, có đội ngũ cán bộ đủ năng lực, phẩm chất để làm công tác thi đua, khen thưởng Muốn có đội ngũ cán bộ tốt thì phải đào tạo bồi dưỡng để nâng cao chất lượng cán bộ cả về phẩm chất lẫn chuyên môn nghiệp vụ Bồi dưỡng về lý luận chính trị là để nâng cao sự hiểu biết,

về đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về quan điểm chỉ đạo phong trào thi đua, khen thưởng trên cơ sở đó nâng cao về năng lực tổ chức phong trào thi đua yêu nước và phẩm chất đạo đức trung thực khách quan để làm tốt nhiệm vụ được giao

Bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ nhất là đối với cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng ở cơ sở là rất cần thiết Nếu cán bộ ở cơ sở không thông thạo

về chuyên môn nghiệp vụ thì không thể tham mưu đề xuất với cấp ủy chính quyền

về tổ chức phong trào thi đua thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng ở địa phương và đề xuất xét duyệt những hình thức khen thưởng được chính xác, kịp thời Đối với cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng cũng phải được tiêu chuẩn hóa, được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên, phải có kiến thức xã hội, am hiểu lịch sử và có nhận thức tốt tiếp cận thông tin mới, nhanh nhậy nắm bắt chủ trương chính sách mới của Đảng và Nhà nước thì mới đáp ứng được yêu cầu về tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp về các chủ trưởng giải quyết trong chỉ đạo và tổ chức phong trào thi đua Nhà nước muốn quản lý tốt công tác thi đua, khen thưởng trước hết phải có đội ngũ cán bộ đủ năng lực, phẩm chất để làm công tác này Do vậy nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng là cấp thiết nhất là trong hoàn cảnh hiện nay khi mà Luật mới ra đời mặt bằng cán

bộ còn yếu và thiếu

Thứ năm, các thể chế liên quan hợp tác quốc tế về thi đua, khen thưởng

Đất nước đổi mới, mở cửa, hội nhập tạo điều kiện cho các lĩnh vực công tác giao lưu, học hỏi, tiếp nhập sự hỗ trợ của các cá nhân, tổ chức nước ngoài Do

vậy cần có những văn bản quản lý, quy định, điều chỉnh các vấn đề liên quan tới

công tác thi đua, khen thưởng gồm:

Trao đổi học tập kinh nghiệm quản lý của các nước bạn về khen thưởng và

về các chính sách khuyến khích người tham gia vào công việc của xã hội

Giới thiệu hình thức thi đua, khen thưởng của Nhà nước Lào với nước bạn

Theo dõi phát hiện những cá nhân, tổ chức nước ngoài có đóng góp đối với nhà nước Lào trong các ngành, lĩnh vực và các địa phương

Đề xuất những hình thức khen thưởng đối với những cá nhân tổ chức nước ngoài đã có những đóng góp hiệu quả trong việc giúp nước CHDCND Lào xây dựng, phát triển kinh tế hoặc giúp các ngành, các địa phương giải quyết được

những vấn đề cần ghi công và khen thưởng

Với điều kiện hiện nay nội dung này càng cần được quan tâm hơn cùng với

sự phát triển, hội nhập kinh tế quốc tế, kêu gọi sự hợp tác đầu tư của các cá nhân,

- Khen thưởng và các văn bản hướng dẫn thi hành luật Công tác thanh tra, kiểm tra được tiến hành trong những nội dung sau: thực hiện Luật Thi đua, khen thưởng, các văn bản hướng dẫn thi hành luật, các quy định, chính sách của nhà

nước về Thi đua khen thưởng không đúng tiêu chuẩn, không đúng đối tượng

Công tác thanh tra, kiểm tra theo quy định hàng quý, hàng tháng hoặc theo đợt phát động phong trào thi đua, khen thưởng cũng phải được quan tâm giải quyết Trong tiến trình xét thi đua, khen thưởng không phải không còn những hiện tượng không khách quan, cảm tình, nể nang, chủ quan có những sai sót trong

phương pháp, tinh thần trách nhiệm của người thực hiện nhiệm vụ, các cá nhân, tập thể khai man thành tích để được khen thưởng Đó là một trong những nguyên nhân dẫn đến có đơn thư khiếu nại của quần chúng nhân dân về khen sai, khen không đúng tiêu chuẩn, tố giác những người khai man thành tích, thực hiện không đúng chính sách về khen thưởng của Đảng và Nhà nước Vì vậy, cơ quan quản lý phải giải quyết để thực hiện tốt Luật Khiếu nại, tố cáo đảm bảo quyền lợi, chính sách trong thi đua khen thưởng

Sau khi thanh tra kiểm tra phải có đánh giá, kết luận ở từng đơn vị từng ngành, từng cấp trong việc thực hiện chính sách khen thưởng Công tác quản lý nhà nước trong việc thanh tra, kiểm tra giải quyết các khiếu nại tố cáo và đặc biệt

là xử lý những vi phạm pháp luật về thi đua khen thưởng phải được quan tâm thường xuyên để luật thi đua, khen thưởng thực sự đi vào cuộc sống, đảm bảo được nguyên tắc của Thi đua là tự nguyện, tự giác, nguyên tắc của khen thưởng

là chính xác, công khai, công bằng và kịp thời Có được như vậy thid đua khen thưởng mới thực sự là động lực cho mỗi cá nhân, tập thể trong lao động, sản xuất, công tác, học tập tốt hơn và mới có tác dụng thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương cũng như của đất nước Việc nhận thức đúng và thực hiện đầy đủ nội dung quản lý nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng có ý nghĩa rất quan trọng trong việc đổi mới quản lý nhà nước đối với công tác thi đua, khen thưởng

ở địa phương

Chủ thể và hình thức thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng

Chủ thể thực hiện pháp luật là các nhân, tổ chức có khả năng có quyền và nghĩa

vụ pháp lý theo quy định của pháp luật Chủ thể pháp luật bao gồm cá nhân và tổ chức,… cá nhân gồm có công dân của nhà nước, công dân nước ngoài và người không có quốc tịch Theo đó thì chủ thể pháp luật về thi đua khen thưởng chính

là các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện pháp luật trong lĩnh vực thi đua khen thưởng

Hình thức thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng có 4 hình thức cơ bản cũng giống như hình thức thực hiện pháp luật chung Đó chính là tuân thủ pháp luật về thi đua khen thưởng; thi hành pháp luật về thi đua khen thưởng; sử dụng

pháp luật về thi đua khen thưởng và áp dụng pháp luật về thi đua khen thưởng Trong bốn hình thức này thì việc sử dụng pháp luật về thi đua khen thưởng chính

là việc các chủ thể thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng thực hiện các quyền của mình do pháp luật quy định để đưa hoạt động thi đua khen thưởng vào thực tiễn

1.3 Kinh nghiệm thực hiện về công tác thi đua khen thưởng ở Việt Nam

và bài học cho thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào

1.3.1.Kinh nghiệm ở Việt Nam

Trong những năm gần đây, ở Việt Nam công tác thi đua khen thưởng được thực hiện rất tốt với nhiều thành tựu đáng khen, là bài học cho các quốc gia khác học tập, trong đó có nước CHDCND Lào Tuy nhiên ở Việt Nam chúng ta học tập ở một số tỉnh, thành phố điển hình như Thành phố Hà Nội và tỉnh Quảng Ninh

là các địa phương đạt được kết quả tốt trong công cuộc cải cách hành chính và thu hút đầu tư vào phát triển kinh tế xã hội Có được điều này là do thành phố Hà Nội và tỉnh Quảng Ninh thực hiện chính sách thi đua khen thưởng rất tốt, điều này khích lệ và tạo động lực tốt để đội ngũ cán bộ, công chúc và chiến sĩ thực thi công vụ Từ những lý do trên học viên quyết định tìm hiểu kinh nghiệm thực hiện chính sách thi đua, khen thưởng của hai tỉnh Quảng Ninh và Thành phố Hà Nội làm cơ sở vận dụng cho thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào

1.3.1.1.Kinh nghiệm của Thành phố Hà Nội

Thủ đô Hà Nội - trung tâm chính trị - hành chính quốc gia; là trung tâm lớn

về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế của Việt Nam Nhận thức rõ vai trò, vị trí của chính sách thi đua, khen thưởng đặc biệt là các phong trào thi đua trong phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo quốc phòng,

an ninh, thành phố Hà Nội đã xây dựng và triển khai nhiều phong trào thi đua mang nét đặc thù, góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội giàu đẹp, văn minh Các

phong trào thi đua tiêu biểu như: Phong trào thi đua “Người tốt, việc tốt”, “Toàn

dân chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Phong trào sáng kiến sáng tạo, công nhân giỏi Thủ đô”

Phong trào thi đua “Người tốt, việc tốt” được Thành phố Hà Nội coi là trọng

tâm quan trọng của công tác thi đua, khen thưởng trong thời kì mới Nhận thức

rõ vai trò, tác dụng của phong trào người tốt, việc tốt, các cấp ủy Đảng, chính quyền và các đoàn thể đã tích cực chỉ đạo tổ chức thực hiện với nội dung ngày càng thiết thực, gắn với nhiệm vụ và đời sống xã hội Chính vì vậy phong trào tạo được sự lan tỏa, thu hút ngày càng đông đảo các cấp, các ngành và các tầng lớp nhân dân tham gia hưởng ứng Quá trình tổ chức thực hiện, Thành phố và các cấp, các ngành đã thường xuyên tổng kết, rút kinh nghiệm, trên cơ sở đó nâng

cao chất lượng trong việc chỉ đạo và tổ chức thực hiện phong trào “Người tốt,

việc tốt” Các đơn vị đề ra mục tiêu, nội dung tiêu chí cụ thể trong xây dựng

người tốt, việc tốt Kể từ khi phát động phong trào người tốt, việc tốt đến nay, Hà

Nội liên tục tổ chức trọng thể việc biểu dương “Người tốt, việc tốt” vào dịp kỉ niệm ngày Giải phóng Thủ đô 10/10 Mỗi năm có khoảng 1000 đại biểu “Người

tốt, việc tốt” tiêu biểu chủ yếu là cán bộ cơ sở và người lao động trực tiếp được

lựa chọn từ hàng vạn “Người tốt, việc tốt” ở các ban ngành, quận, huyện, thị xã

Đến nay đã có trên 20 nghìn lượt người tốt, việc tốt tiêu biểu được Thành phố biểu dương; hơn 300 ngàn lượt người tốt, việc tốt được các quận, huyện, thị xã, các đơn vị Thành phố khen thưởng

Hưởng ứng đợt thi đua đặc biệt “Toàn dân chung sức xây dựng nông thôn

mới” do Thủ tướng Chính phủ phát động, trên cơ sở chương trình Kế hoạch của

Thành ủy, UBND, Hội đồng Thi đua, khen thưởng thành phố đã triển khai, phát động thi đua trên toàn thành phố Tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, kiểm tra, đôn đốc thực hiện và nhiều giải pháp đa dạng phong phú khác đã thu hút được

sự tham gia của các cấp, các ngành, các tầng lớp nhân dân tổ chức thực hiện phong trào Thông qua phong trào đã có hàng trăm đơn vị doanh nghiệp ủng hộ trên 550 tỷ đồng đóng góp cho chương trình xây dựng nông thôn mới Nhiều hộ gia đình đã hiến hàng trăm m2 đất làm đường, tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi từ năng suất thấp lên năng suất cao, nhiều giá trị, nét đẹp văn hóa truyền thống trong gia đình, họ tộc, hương ước làng, bản và cộng đồng được kế thừa phát triển

Có thể điểm thêm một số phong trào thi đua riêng, đặc thù của các cấp, các

ngành như: Phong trào thi đua xây dựng “Gia đình an toàn, thôn xóm an toàn,

đơn vị an toàn không để xảy ra các vụ việc gây mất an toàn trật tự”, phong trào

3 sạch “sạch bếp - sạch nhà - sạch ngõ”, “Ngày Chủ nhật không túi ni lông”

Kết quả thực hiện chính sách về thi đua, khen thưởng qua các phong trào thi đua của Thành phố Hà Nội được khẳng định: Các phong trào đã được đổi mới về nội dung, hình thức, bám sát các nhiệm vụ chính trị, những nhiệm vụ trọng tâm, khâu yếu, việc khó của thành phố và của mỗi địa phương, đơn vị Công tác phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân rộng các điển hình tiên tiến đã được đẩy mạnh

từ cơ sở đến thành phố Đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng các cấp đã được quan tâm, kiện toàn và ổn định Việc xét, khen thưởng và đề nghị khen thưởng của các đơn vị thuộc thành phố đã quan tâm nhiều hơn người lao động trực tiếp, sản xuất, khen tập thể nhỏ, khen thưởng thành tích đột xuất Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế Tại một

số cơ quan, đơn vị, việc chỉ đạo công tác thi đua, khen thưởng còn chưa tập trung, thiếu cụ thể, vẫn còn mang tính hình thức, coi nhẹ phong trào thi đua, chỉ chú trọng khen thưởng cuối năm, làm mất đi ý nghĩa thiết thực của công tác thi đua, khen thưởng Bên cạnh đó, một số phong trào thi đua vẫn chưa có nội dung tiêu chí cụ thể, chưa tổ chức chỉ đạo điểm, chưa chú trọng đến công tác kiểm tra, sơ kết, tổng kết, đánh giá phong trào thi đua Công tác phát hiện nhân tố mới, điển hình mới để khen thưởng còn thiếu tính chủ động Nhiều đơn vị chưa tích cực tham gia Cuộc thi viết về gương điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt Kết quả phát hiện, khen thưởng, tôn vinh điển hình tiên tiến trong quần chúng còn hạn chế Để tiếp tục triển khai các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Việt Nam về thi đua, khen thưởng trong thời gian tới, Thành phố Hà Nội đã rút ra các bài học trong thực hiện các phong trào thi đua như sau:

Một là, đa dạng hóa phương pháp, biện pháp thi đua để đạt hiệu quả thiết

thực nhất và cao nhất ở mọi đơn vị, mọi ngành, mọi cấp Tránh quan niệm một

mô hình áp dụng cho tất cả, phải khuyến khích các đơn vị trong cùng một điều kiện, có nhiều mô hình thi đua, làm cho phong trào thi đua vừa đa dạng về hình

thức, vừa có nhiều sự lựa chọn về nội dung, phù hợp mọi ngành, mọi lĩnh vực, mọi tầng lớp xã hội…Như vậy, có thể thấy rằng các biện pháp thi đua chính là khởi đầu của cả một phong trào thi đua lao động, sản xuất ở từng cơ quan, đơn vị

để mang lại hiệu quả cao trong công việc Tuy nhiên, triển khai các hình thức thi đua như thế nào và các biện pháp ra sao thì cần phải linh hoạt và phù hợp với từng cấp, từng cơ quan, tùy quy mô và số lượng người tham gia cũng cần cân đối khác nhau sau cho phù hợp nhất Chỉ khi vận dụng đúng hình thức với từng cơ quan, đơn vị thì mới có thể mang lại hiệu quả thiết thực nhất của công tác thi đua,

để tạo ra phong trò rộng lớn từ những phong trào thi đua nhỏ Trong thực tiễn thực hiện pháp luật về thi đua khen thưởng ở thủ đô Viên Chăn rất cần thực thiện

đa dạng hóa các loại hình, biện pháp thi đua như vậy để mang lại hiệu quả của công tác thi đua

Hai là, xác định mục đích thi đua rõ ràng, nội dung thi đua thiết thực, biện

pháp vận động phù hợp và quyết tâm cao trong việc thực hiện các mục tiêu, kế hoạch và chương trình hành động cụ thể Bất cứ hoạt động nào thì việc xác định mục tiêu ban đầu cũng là vô cùng cần thiết, điều đó đảm bảo cho hoạt động được diễn ra thuận lợi và theo đúng hướng đích Trong hoạt động thi đua cũng vậy, khi xác định mục đích đúng đắn và các nội dung triển khai được cụ thể và rõ ràng thì các biện pháp hướng tới đều thuận lợi và có sự điều chỉnh để đạt được mục đích

đã định

Ba là, quan tâm công tác tổng kết, biểu dương khen thưởng kịp thời, nhân

rộng điển hình tiên tiến để lan tỏa và hướng tới toàn thể để có các điển hình trong các phong trào làm cơ sở cho công tác thi đua khen thưởng Các hoạt động thi đua chỉ mang lại hiệu quả thiết thực khi và chỉ khi được các cấp có thẩm quyền xem xét, tổng kết, đánh giá đúng mực và có những biểu dương, khen thưởng kịp thời Thông qua hoạt động này có thể nhân lên những điển hình tiên tiến, những hình mẫu tốt để cho các cơ quan, tập thể, các nhân được nêu gương và là tấm gương để các cá nhân, tập thể khác học tập theo

1.3.1.2 Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Ninh

Theo báo cáo tổng kết 15 năm thực hiện Luật Thi đua, khen thưởng của tỉnh Quảng Ninh đã khẳng định: Trong những năm qua việc thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về thi đua, khen thưởng tỉnh Quảng Ninh đã thực sự là động lực to lớn thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững

an ninh chính trị của đất nước nói chung và của tỉnh Quảng Ninh nói riêng Việc thực hiện Luật Thi đua, khen thưởng và các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Đảng

và Nhà nước góp phần nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, MTTQ và các đoàn thể nhân dân trong nhận thức cũng như công tác tổ chức thực hiện các phong trào thi đua yêu nước Hệ thống văn bản pháp luật về thi đua, khen thưởng đã cơ bản đầy đủ, để hoàn chỉnh hơn việc quản lý nhà nước

về thi đua, khen thưởng Hội đồng Thi đua, khen thưởng và tổ chức bộ máy về thi đua, khen thưởng các cấp tiếp tục được củng cố, kiện toàn, hoạt động ngày càng có hiệu quả… Do triển khai tốt các quy định của Trung ương và của Tỉnh nên chất lượng các phong trào thi đua yêu nước của tỉnh Quảng Ninh đã đi vào nền nếp Các phong trào được triển khai với nội dung và tiêu chí từng bước được đổi mới, bám sát nhiệm vụ chính trị và phù hợp với trình độ thực tiễn của Tỉnh, trong đó có những phong trào thi đua mang tính nổi bật, riêng có trong toàn quốc Quảng Ninh đã phát động triển khai các phong trào thi đua với nội dung và hình thức thi đua phong phú, hấp dẫn, có chủ đề, tên gọi dễ nhớ, có tiêu chí cụ thể,

thiết thực: Phong trào thi đua giành danh hiệu “Già làng, trưởng bản tiên tiến

tiêu biểu”, Phong trào thi đua xây dựng “Xã, phường, thị trấn văn minh”, phong

trào thi đua “Danh nghiệp giỏi, Cơ quan văn hóa”, “Công nhân viên tiên tiến

tiêu biểu”, “Hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi”, “Phát hiện, kiến nghị những vấn đề chưa hợp lý trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của tỉnh Quảng Ninh”, phong trào thi đua chào mừng 65 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời

kêu gọi thi đua ái quốc – Ngày truyền thống thi đua yêu nước (11/6/1948 – 11/6/2013) chào mừng 50 năm Ngày thành lập tỉnh Quảng Ninh (30/10/1963 – 30/10/2013) Đặc biệt là năm 2015 tỉnh đã phát động phong trào thi đua đặc biệt

chào mừng những ngày lễ lớn trong nước chào mừng Đại hội Đảng các cấp nhiệm

kỳ 2015 – 2020…

Bên cạnh những kết quả đạt được trong thực hiện các chính sách về thi đua, khen thưởng và đặc biệt là việc triển khai các phong trào thi đua của Tỉnh vẫn tồn tại một số hạn chế như: Việc tổ chức các phong trào thi đua chưa đồng đều và toàn diện Công tác phát hiện xây dựng điển hình tiên tiến chưa được quan tâm thường xuyên, chưa xuất hiện nhiều nhân tố mới, chủ yếu vẫn là những tập thể,

cá nhân có phong trào thi đua truyền thống, tổ chức các phong trào thi đua còn mang tính bình quân, hình thức, tràn lan, chưa kịp thời phát hiện lựa chọn điển hình tiên tiến mang tính nổi trội, tiêu biểu; khen thưởng cho cán bộ lãnh đạo quản

lý còn nhiều, tỷ lệ khen thưởng cho người lao động trực tiếp còn ít… Một số phong trào thi đua đã có sự đổi mới nhưng còn chậm, chưa có được những sáng tạo rõ rệt trong việc phát động phong trào Việc đăng ký thi đua, bình xét thi đua cũng như việc báo cáo tổng kết công tác thi đua, khen thưởng, hồ sơ khen thưởng còn chậm so với yêu cầu

Nguyên nhân của những hạn chế trên đó là do nhận thức của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân và toàn xã hội về

vị trí và vai trò của công tác thi đua, khen thưởng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa chưa đầy đủ, chưa bám sát thực tiễn để tổ chức, phát động phong trào thi đua, bồi dưỡng nhân rộng điển hình tiên tiến phù hợp với điều kiện của địa phương, đơn vị… Bên cạnh đó hệ thống pháp luật về thi đua, khen thưởng còn bất cập, chưa theo kịp với thực tiễn cuộc sống, chậm được thay thế sửa đổi bổ sung… Trên cơ sở kết quả đạt được và những mặt còn tồn tại, tỉnh Quảng Ninh đã rút ra một số bài học kinh nghiệm trong thực hiện các chính sách

về thi đua, khen thưởng như:

Một là, công tác thi đua, khen thưởng phải được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ

đạo thường xuyên và sát sao của cấp ủy, tổ chức Đảng và lãnh đạo chính quyền các cấp, đặc biệt là người đứng đầu; phát huy đầy đủ vai trò của MTTQ và các đoàn thể nhân dân trong tổ chức, vận động và phát huy tính tự giác của nhân dân

trong các phong trào thi đua yêu nước, tạo sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị

Hai là, tổ chức các phong trào thi đua phải gắn với việc thực hiện nhiệm vụ

chính trị, thi đua phải có nội dung, mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể thiết thực, không dàn trải; nội dung các tiêu chí thi đua càng cụ thể, rõ ràng, phù hợp với tình hình thực

tế, đặc điểm của mỗi cơ quan, đơn vị thì hiệu quả phong trào thi đua càng cao; chú trọng tổ chức thi đua theo chuyên đề, thi đua theo đợt, thi đua ngắn ngày để bắt kịp nhanh chóng với tình hình thực tiễn cuộc sống

Ba là, công tác khen thưởng phải gắn liền với phong trào thi đua; khen

thưởng phải chính xác, công bằng, công khai và kịp thời mới có tác dụng động viên, nêu gương và thúc đẩy phong trào thi đua phát triển liên tục; tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra việc thực hiện pháp luật về thi đua, khen thưởng; thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng

1.3.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho thủ đô Viêng Chăn

Từ thực tiễn công tác thi đua, khen thưởng ở các địa phương của Việt Nam, trên cơ sở phân tích và tiếp thu những mặt làm tốt và những mặt chưa tốt, thủ đô Viêng Chăn, nước CHDCND Lào đã rút ra một số bài học kinh nghiệm quý giá như sau:

Thứ nhất: Nội dung phong trào thi đua phải gắn liền với nhiệm vụ chính trị

trọng tâm của đơn vị, địa phương trong từng giai đoạn cụ thể; coi trọng việc xây dựng kế hoạch, nội dung, chương trình, tiêu chí thi đua; kịp thời phát hiện, biểu dương, khen thưởng nhân tố điển hình và tập trung chỉ đạo phong trào ở cơ sở theo phương châm hướng mạnh về cơ sở Điều này làm nền tảng cho các hoạt động được triển khai về công tác thi đua khen thưởng, gắn thi đua, khen thưởng với thực tiễn hoạt động của toàn hệ thống công vụ, trong đội ngũ cán bộ công chức ở các cơ quan nhà nước

Thứ hai: Công tác tuyên truyền, biểu dương, phổ biến kinh nghiệm hay của

các gương điển hình trên các phương tiện thông tin đại chúng phải được tổ chức

thường xuyên để kịp thời nhân rộng các điển hình tiên tiến, tạo sức lan toả rộng khắp Để các chương trình về thi đua khen thưởng được lan rộng trong toàn thể

đội ngũ cán bộ, công chức thì vấn đề tuyên truyền, nêu gương người tốt việc tốt

để khích lệ các cán bộ, công chức ở thủ đô Viêng Chăn

Thứ ba: Sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng; sự quản lý, điều hành của chính quyền

các cấp và công tác phối hợp chặt chẽ giữa Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể với các ngành, các cấp; vai trò trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong

tổ chức, triển khai công tác thi đua, khen thưởng là yếu tố quyết định để tổ chức các phong trào thi đua có hiệu quả Chính sự lãnh đạo, chỉ đạo xuyên suốt và thống nhất này mang lại hiệu quả cho hoạt động thi đua khen thưởng tại các cơ quan, công sở, giúp cho các cá nhân cán bộ, công chức hang say hoạt động, không ngừng thi đua lao động, sản xuất và cống hiến cho tổ chức, khi tham gia vào các phong trào, các hoạt động sẽ giúp cho họ trưởng thành hơn, và khi có thành tích tốt thì sự biểu dương, khen thưởng sẽ khích lệ họ

Thứ tư: Công tác khen thưởng phải đúng quy định, đảm bảo khách quan, dân

chủ, công bằng, công khai Coi trọng khen thưởng những tập thể nhỏ, cá nhân trực tiếp làm việc, lao động ở cơ sở, nhất là nông dân, công nhân lao động Bất

cứ hoạt động nào trong công tác quản lý nhà nước, thi hảnh pháp luật cũng cần phải ưu tiên hàng đầu nguyên tắc đảm bảo đúng pháp luật, đúng quy đinh, quy trình thủ tục, không những thế cũng cần đảm bảo công bằng, dân chủ và công khai, đây chính là những nguyên tắc cơ bản đảm bảo cho mọi hoạt động, trong

đó có công tác thi đua, khen thưởng

Thứ năm: Phải thường xuyên quan tâm củng cố bộ máy và cán bộ làm công

tác thi đua, khen thưởng ở các cấp; các Sở, Ban, Ngành, Đoàn thể đảm bảo về số lượng, có năng lực, năng động sáng tạo, nhiệt tình, tâm huyết đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác thi đua hiện nay Đây được xem như bài học vô cùng quý giá cho công tác thi đua khen thưởng ở thu đô Viêng Chăn noi theo Từ sự quan tâm của các cấp lãnh đạo Đảng, chính quyền sẽ góp phần cũng cố bộ máy, hoàn thiện

về các tổ chức quản lý, điều hành công tác thi đua khen thưởng Bên cạnh đó thì nhân tố con người, nguồn nhân lực công thực thi công vụ trong hoạt động thi đua khen thưởng cũng cần đặc biệt quan tâm bởi vì con người chính là gốc của mọi