Tuy đã đạt được nhiều thành tựu song trong quá trình thực hiện phân cấp cho cấp xã làm chủ đầu tư các dự án thuộc chương trình 135 vẫn còn xuất hiện nhiều hạn chế do chưa có một cơ chế p
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Xu hướng phân cấp quản lý Nhà nước nói chung và phân cấp trong quản lý đầu tư công nói riêng đang ngày càng mạnh mẽ Nhìn lại từ thực tiễn có thể thấy chủ trương phân cấp quản lý Nhà nước là đúng đắn và phù hợp với xu thế phát triển chung Chủ trương này đã thực sự góp phần nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước về đầu tư công, tăng cường tính tự chủ, sáng tạo của chính quyền địa phương, là cơ sở cho việc triển khai cải cách thủ tục hành chính và trực tiếp góp phần cải thiện môi trường đầu tư của Việt Nam Phân cấp trong quản lý kinh tế, đặc biệt là phân cấp trong quản lý các dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong quản lý Nhà nước về kinh tế; nó đang được Chính phủ và chính quyền các địa phương đặc biệt quan tâm bởi tính cần thiết và tính chất phức tạp của nó Một chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Chính phủ thể hiện rõ nét cơ chế phân cấp cho chính quyền địa phương (chính quyền cấp xã) là Chương trình 135 Cơ chế này thể hiện rõ mục tiêu, quan điểm, nội dung, yêu cầu của phân cấp cho chính quyền cấp xã làm chủ đầu tư trong các
dự án phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn Tuy đã đạt được nhiều thành tựu song trong quá trình thực hiện phân cấp cho cấp xã làm chủ đầu tư các dự án thuộc chương trình 135 vẫn còn xuất hiện nhiều hạn chế do chưa có một cơ chế phân cấp phù hợp với đặc điểm và năng lực thực tế của từng địa phương Huyện Mai Sơn là một huyện miền núi của tỉnh Sơn La, bao gồm 21 xã, 1 thị trấn với tổng dân số là 31.113 hộ, 137.341 nhân khẩu; 18 xã được Chính phủ xếp vào diện các
xã đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc và miền núi và được đầu tư theo lộ trình Chương trình 135 giai đoạn II và III Là một huyện có nền kinh tế chậm phát triển, sản xuất của đồng bào dân tộc ở các xã, bản đặc biệt khó khăn chủ yếu vẫn tự cung, tự cấp là chính nên đời sống người dân gặp rất nhiều khó khăn Các dự án Chương trình 135 như là một giải pháp đặc biệt quan trọng trong con đường thoát nghèo của cộng đồng các dân tộc nơi đây
Theo số liệu tổng hợp quá trình phân cấp cho xã làm chủ đầu tư của giai đoạn II cho
Trang 2thấy: gần 50% dự án cơ sở hạ tầng ở các xã vẫn do huyện làm chủ đầu tư [14] Trong các báo cáo kết quả thực hiện của Ban Dân tộc và UBND các cấp đã nhận định: các xã được giao làm chủ đầu tư trong quá trình thực hiện các dự án vẫn phụ thuộc nhiều vào cấp huyện, chưa thể hiện được vai trò và tính tự chủ trong tổ chức, quản lý; trong quá trình triển khai còn nhiều lúng túng khiến cho hiệu quả kinh tế - xã hội của các dự án mang lại chưa cao…
Từ thực tiễn này cho thấy việc
135 và gợi ý các giải pháp nhằm phân cấp hiệu quả trong thực hiện các dự án thuộc chương trình 135 ở huyện Mai Sơn có
ý nghĩa hết sức quan trọng Điều này không những giúp các cấp chính quyền nhận thức
mà từ cơ sở đó đề xuất các giải pháp phân cấp phù hợp, hiệu quả, nhằm thực hiện tốt mục tiêu của các dự án trong từng giai đoạn thực hiện Chương trình 135 Vì vậy, tác giả đã lựa
chọn đề tài “Giải pháp phân cấp cho cấp xã làm chủ đầu tư các dự án thuộc Chương trình 135 trên địa bàn Huyện Mai Sơn - Tỉnh Sơn La” để thực hiện luận văn của mình
2 Mục tiêu nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở lý luận về quản lý dự án đầu tư và đánh giá chung tình hình phân cấp trong quản lý dự án đầu tư ở nước ta
- Đánh giá thực trạng hoạt động phân cấp cho cấp xã làm chủ đầu tư các chương trình, dự án thuộc Chương trình 135 giai đoạn II trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn
La
- Đưa ra những giải pháp đảm bảo phân cấp hiệu quả cho cấp xã làm chủ các dự án đầu tư thuộc Chương trình 135 tại huyện Mai Sơn đến năm 2020
5 Kết cấu luận văn
:
- Chương 1 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
- Chương 2 Quản lý dự án đầu tư và phân cấp trong quản lý dự án đầu tư thuộc Chương trình 135
- Chương 3
Trang 3135-II tại địa bàn Huyện Mai Sơn - Tỉnh Sơn La
-Chương trình 135 tại địa bàn Huyện Mai Sơn - Tỉnh Sơn La giai đoạn đến năm 2020 Những điểm chính mà luận văn đã tập trung làm rõ là: cơ sở lý luận về quản lý dự
án đầu tư; khái quát tình hình quản lý dự án đầu tư và phân cấp cho cấp xã làm chủ đầu tư các dự án thuộc chương trình 135 ở huyện Mai Sơn tỉnh Sơn La; đề xuất các giải pháp đảm bảo cho phân cấp có hiệu quả, giúp cấp xã hoàn thành tốt các nhiệm vụ quản lý dự
án, đảm bảo thực hiện thành công các mục tiêu kinh tế - xã hội đề ra
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
Trong phần tổng quan, tác giả đã khái quát được các vấn đề chính có liên quan đến hoạt động quản lý dự án đầu tư và quá trình phân cấp quản lý đầu tư công trong một số nghiên cứu trong nước và ngoài nước Qua phân tích có thể thấy: các nghiên cứu trước
đó đã có những đóng góp đáng kể về học thuật, làm rõ được rất nhiều khía cạnh cơ sở
lý luận về quản lý dự án và phân cấp trong quản lý đầu tư; bên cạnh đó đã đánh giá những kết quả đạt được, những khó khăn thách thức đối với quá trình phân cấp trong quản lý các dự án đầu tư công; qua đó định hướng, đề xuất các giải pháp hướng đến hoạt động phân cấp có hiệu quả Tuy nhiên các nghiên cứu vẫn chưa tập trung phân tích
cụ thể các nhân tố tác động đến quá trình phân cấp, đặc biệt trong trường hợp phân cấp cho xã làm chủ đầu tư các dự án đầu tư công và các dự án - chương trình phát triển kinh
tế xã hôi ở các vùng (khu vực) đặc biệt khó khăn
Điểm mới của luận văn là đã tập trung phân tích và làm sáng tỏ các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình và hiệu quả phân cấp cho xã làm chủ đầu tư các dự án đầu tư thuộc chương trình 135 của Chính phủ và đánh giá cụ thể những mặt đạt được, những hạn chế, thách thức từ trong quá trình phân cấp cho xã làm chủ đầu tư ở phạm vi địa phương (huyện Mai Sơn) và đề xuất áp dụng các giải pháp phân cấp phù hợp, hiệu quả đối với một địa phương - khu vực miền núi đặc biệt khó khăn
Trang 4CHƯƠNG 2 QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ PHÂN CẤP TRONG QUẢN LÝ DỰ ÁN
ĐẦU TƯ THUỘC CHƯƠNG TRÌNH 135
Ở chương 2, tác giả đã tập trung làm rõ các vấn đề lý luận về dự án đầu tư và quản lý
dự án đầu tư ; bên cạnh đó đã khái quát về dự án đầu tư thuộc chương trình 135 và phân cấp quản lý nhà nước đối với các dự án đầu tư thuộc chương trình 135 Cụ thể luận văn đi sâu làm rõ các vấn đề sau:
- Cơ sở lý luận về dự án đầu tư
- Cơ sở lý luận về quản lý dự án đầu tư
- Khái quát về chương trình 135 và các dự án thuộc chương trình 135
- Phân cấp quản lý nhà nước đối với các dự án đầu tư thuộc chương trình 135
- Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý dự án đầu tư và phân cấp cho cấp xã làm chủ đầu tư các dự án thuộc chương trình 135
CHƯƠNG 3 TÌNH HÌNH QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ PHÂN CẤP CHO CẤP XÃ LÀM CHỦ ĐẦU TƯ CÁC DỰ ÁN THUỘC CHƯƠNG TRÌNH 135 TẠI
HUYỆN MAI SƠN TỈNH SƠN LA
Trong chương 3, luận văn đã đi vào phân tích làm rõ ảnh hưởng của các nhân tố đến quá trình phân cấp quản lý các dự án đầu tư thuộc chương trình 135 ở huyện Mai Sơn Tác giả đã chỉ ra 5 nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến quá trình phân cấp cho xã làm chủ các
dự án đầu tư thuộc chương trình 135 ở huyện Mai Sơn như sau:
Đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội của huyện Mai Sơn sẽ là cơ sở xây dựng kế hoạch triển khai các dự án, quy định cơ cấu, hàng mục đầu tư ưu tiên và cũng là cơ sở quan trọng để xác định năng lực quản lý của từng xã trước nhiệm vụ quản lý các dự án đầu tư thuộc chương trình
Trang 5Đặc điểm phong tục, tập quán của các cộng đồng các dân tộc trong huyện ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận và sự thành công, tính hiệu quả của các dự án đầu tư trong chương trình đối với từng xã
Đặc điểm đội ngũ cán bộ công chức của huyện ảnh hưởng đến khả năng tổ chức, quản lý, kiểm tra giám sát các dự án đầu tư
Các quy định về tổ chức quản lý các dự án thuộc chương trình phân định vai trò, trách nhiệm của từng cấp trong thực hiện các dự án
Tình hình chuẩn bị các điều kiện để phân cấp xã làm chủ các dự án đầu tư thuộc Chương trình 135 tác động trực tiếp đến công tác triển khai các dự án của huyện và là điều kiện tiên quyết để phân cấp cho xã làm chủ đầu tư các dự án thuộc chương trình Bên cạnh đó, tác giả đã khái quát tình hình quản lý các dự án đầu tư thuộc chương trình 135 ở huyện và làm rõ thực trạng quá trình phân cấp cho cấp xã làm chủ đầu tư các
dự án thuộc chương trình 135 trên địa bàn huyện Mai Sơn Luận văn đã chỉ rõ: tình hình phân cấp cho xã làm chủ đầu tư các dự án thuộc chương trình 135 ở huyện Mai Sơn nhìn chung đã đạt đươc những kết quả đáng ghi nhận thể hiện qua số lượng xã được giao làm chủ các dự án đầu tư có xu hướng gia tăng Tuy nhiên, lộ trình phân cấp vẫn chậm so với
kế hoạch và chủ yếu mới chỉ phân cấp ở các dự án hỗ trợ sản xuất, hỗ trợ nâng cao năng lực cán bộ và hỗ trợ dịch vụ nâng cao đời sống người dân có quy mô vốn thực hiện thấp, yêu cầu kỹ thuật đơn giản Các dự án đầu tư hỗ trợ CSHT quy mô vốn thực hiện lớn, tính chất kỹ thuật phức tạp Nghiên cứu thực trạng cũng đã chỉ rõ đa số các dự án chưa đảm bảo
về tiến độ thực hiện và quy trình, kỹ thuật, trong quá trình thực hiện cấp xã tỏ ra lúng túng trong nhiều công tác triển khai Nguyên nhân chủ yếu là do năng lực tiếp nhận của các xã chưa đủ đảm bảo để thực hiện thành công các dự án và các quy định về thủ tục phức tạp đã gây khó khăn cho tiếp nhận và quản lý các dự án thuộc chương trình
CHƯƠNG 4 PHÂN CẤP CHO CẤP XÃ LÀM CHỦ DỰ ÁN ĐẦU TƯ THUỘC CHƯƠNG TRÌNH 135 TẠI ĐỊA BÀN HUYỆN MAI SƠN TỈNH SƠN LA
GIAI ĐOẠN 2015 - 2020
Trang 6Dựa trên định hướng phát triển kinh tế - xã hội của huyện Mai Sơn trong thời kỳ tới
và trên cơ sở những đánh giá, phân tích về thực trạng quá trình phân cấp cho xã làm chủ đầu tư các dự thuộc chương trình 135 ở huyện Mai Sơn, luận văn đã tập trung nghiên đề xuất các giải pháp và đưa ra kiến nghị đối với các cấp nhằm đảm bảo hoạt động phân cấp cho xã làm chủ đầu tư các dự án thuộc chương trình 135 mang lại hiệu quả cao hơn trong thời kỳ tới Các nhóm giải pháp được đề xuất cụ thể như sau:
- Nhận thức đúng và có giải pháp nâng cao năng lực làm chủ đầu tư, năng lực quản lý tài chính cho cấp xã
- Quy định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng bộ phận liên
quan đến thực hiện các dự án thuộc chương trình 135
- Giảm thiểu thủ tục hành chính
- Giải pháp khắc phục tình trạng kiêm nhiệm của cán bộ cấp xã
- Tăng cường giám sát
- Đảm bảo nguồn vốn phân cấp cho xã và giao cho cộng đồng thực hiện
- Tăng cường công tác truyền thông và tuyên truyền