Nghệ thuật biểu diễn là những hình thức nghệ thuật khác với nghệ thuật tạo hình trước đây: nghệ thuật biểu diễn sử dụng cơ thể, mặt và sự có mặt của chính nghệ sĩ làm phương tiện trình diễn, trong khi nghệ thuật trước đây sử dụng các vật liệu như đất sét, kim loại hoặc sơn có thể được đúc hoặc biến đổi để tạo ra một số đối tượng vật chất cho nghệ thuật. Thuật ngữ nghệ thuật biểu diễn đầu tiên xuất hiện trong tiếng Anh vào năm 1711.
Trang 1Đề bài: Anh (Chị ) hãy trình bày về thực trạng và giải pháp văn hóa của
nghệ thuật biểu diễn hôm nay
LỜI MỞ DẦU
Nghệ thuật biểu diễn là những hình thức nghệ thuật khác với nghệ thuật tạo hình trước đây: nghệ thuật biểu diễn sử dụng cơ thể, mặt và sự có mặt của chính nghệ sĩ làm phương tiện trình diễn, trong khi nghệ thuật trước đây sử dụng các vật liệu như đất sét, kim loại hoặc sơn có thể được đúc hoặc biến đổi
để tạo ra một số đối tượng vật chất cho nghệ thuật Thuật ngữ "nghệ thuật biểu diễn" đầu tiên xuất hiện trong tiếng Anh vào năm 1711
Nghệ thuật biểu diễn là loại hình nghệ thuật sử dụng không gian của các loại hình sân khấu để thể hiện, truyền tải nội dung của các tác phẩm phi vật thể đến với công chúng
Các tác phẩm sân khấu, điện ảnh, ca múa nhạc ngoài đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần và giải trí đa dạng, nó còn góp phần giáo dục tư tưởng, tình cảm, lối sống của công chúng
Nghệ thuật diễn xuất của các nghệ sỹ thường được biểu đạt thông qua các cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, giọng nói theo các kịch bản đã định Tuỳ thuộc vào thể loại, phong cách và không gian sân khấu, các nghệ sỹ sẽ chọn cho mình một phương pháp diễn để thể hiện tốt nhất vai diễn của mình
Con người sáng tạo ra nghệ thuật qua công việc lao động và sinh hoạt đời sống hằng ngày Nghệ thuật giống như "tấm gương phản chiếu cuộc đời"
Để qua đó tự chiêm ngưỡng mình, xem xét lại bản thân và tự đánh giá lại bản thân mình, còn là "cuốn sách giáo khoa vĩ đại" giảng giải, hướng dẫn cho con người về cái đẹp, cái thiện, ác, cái mới cũ, cái tiên tiến, lạc hậu tình yêu thương và lòng thù hận.Nghệ thuật biểu diễn là nghệ thuật tổng hợp, nó bao gồm cả: ca, múa, nhạc, họa, kịch, thơ, triết học, mỹ học đồng hành cùng với
sự thể hiện khát vọng của con người Với những đề tài khác nhau như ca ngợi quê hương đất nước, ca ngợi hạnh phúc lứa đôi, ca ngợi lý tưởng yêu nước
Trang 2thương dân, trọn nghĩa tình, phê phán cái ác, cái xấu Nghệ thuật biểu diễn được thể hiện trong sự giải thích tác phẩm nghệ thuật, dẫn dắt của tác phẩm nghệ thuật nhờ nội dung của nó, biểu diễn bằng các hình tượng nghệ thuật Là lôi cuốn sự chú ý động viên khả năng sáng tạo, thức tỉnh và thúc đẩy thị hiếu
âm nhạc và tài năng biểu diễn của người nghệ sỹ để tác động tới công chúng
Nó chính là sức mạnh lớn lao làm thay đổi nhận thức và hành động của con người, mang một chuỗi sáng tạo liên tục từ người viết tác phẩm, đến đạo diễn, diễn viên, đến những người làm kỹ thuật âm thanh, ánh sáng, mỹ thuật những người chuẩn bị đạo cụ phục vụ cho biểu diễn Có như vậy mới diễn đạt được một cách hiệu quả về cái đẹp, nội dung tác phẩm mà họ muốn trình bày mang lại cho khán thính giả những ý tưởng đúng đắn và có đầy đủ giá trị
Trang 3THỰC TRẠNG NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN HIỆN NAY
Hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật biểu diễn có vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa, góp phần giáo dục, định hướng về thẩm mỹ, lối sống của người xem, nhất là giới trẻ Đây cũng là một trong những phương tiện biểu đạt truyền thống văn hóa, hình ảnh con người Việt Nam, góp phần tích cực trong việc giao lưu, hợp tác quốc tế về văn hóa Trong những năm qua, hoạt động biểu diễn và tổ chức biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp đã góp phần làm cho các loại hình nghệ thuật phát triển, đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung, nhiều chương trình nghệ thuật có chất lượng, đáp ứng được nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của nhân dân
Tuy nhiên, vẫn xuất hiện nhiều hiện tượng tiêu cực, vi phạm trong quá trình tổ chức hoạt động biểu diễn Đó là, tổ chức biểu diễn không có giấy phép; không đúng nội dung giấy phép; lợi dụng giấy giới thiệu của cơ quan nhà nước để ký hợp đồng biểu diễn, tổ chức bán vé thu tiền nhưng không thực hiện đúng hợp đồng, bán vé quá số ghế quy định; tự ý tăng giá vé; quảng cáo sai sự thật - không đúng nội dung, thời gian chương trình biểu diễn; mạo danh, sử dụng không đúng tên, nghệ danh của ca sĩ, diễn viên đã được cơ quan có thẩm quyền duyệt; sử dụng tác phẩm biểu diễn thu tiền nhưng không thực thi quyền tác giả, không trả tiền tác quyền cho nhạc sĩ; sử dụng thiết bị thu âm trước để thể hiện thay cho biểu diễn thật ("hát nhép"); sử dụng những bài hát chưa được phép phổ biến; người biểu diễn tự ý thêm bớt lời ca, động tác biểu diễn và trang phục phản cảm, không phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc Những điều này đã làm ảnh hưởng đến phong cách thẩm mỹ của một bộ phận giới trẻ, đồng thời gây những bức xúc trong dư luận xã hội Bên cạnh đó là những hoạt động biểu diễn lộn xộn, một số nghệ sĩ sử dụng chiêu trò để nổi tiếng, bất chấp đạo lý, văn hóa, thuần phong mỹ tục; nhiều chương trình liên tục sai phạm trong quá trình thực hiện
Những tình trạng xảy ra nêu trên có nguyên nhân của sự buông lỏng quản lý, từ khâu thẩm định chương trình, hồ sơ cấp phép đến kiểm tra giám
Trang 4sát, xử lý vi phạm, công tác cấp phép và kiểm duyệt chưa có sự phối hợp nhịp nhàng dẫn đến tình trạng chương trình được cấp phép một kiểu, duyệt một kiểu và biểu diễn lại khác Như vậy, nguyên nhân đầu tiên dẫn đến tình trạng tiêu cực thuộc về trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị tổ chức biểu diễn nghệ thuật
Những sai phạm trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang có trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị tổ chức và cả ca sĩ, người mẫu mà nguyên nhân sâu xa nhất chính là vì lợi ích kinh tế Chạy theo kinh doanh lợi nhuận, một số công ty, đơn vị tổ chức nghệ thuật và "bầu sô" bằng mọi giá, tìm mọi cách thu hút người xem, bán được nhiều vé Họ sẵn sàng chấp nhận những yếu tố phản cảm, thẩm mỹ thấp kém, dung tục miễn sao thu được nhiều lợi nhuận Có rất nhiều nhà tổ chức không hề sợ hay ngần ngại trong việc vi phạm để đạt được mục đích cuối cùng là lợi nhuận kinh doanh Một số ca sĩ, người mẫu cũng chạy theo lối sống tôn thờ đồng tiền, sẵn sàng đánh mất lòng tự trọng, đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm công dân Do nhận thức còn non yếu, thiếu văn hoá cũng như cách làm "ăn xổi", thiếu chuyên nghiệp và không tôn trọng khán giả, một số ca sĩ luôn luôn háo danh, hám lợi, lười biếng lao động nghệ thuật đã "hát nhép” trong các cuộc biểu diễn Một bộ phận ca sĩ, diễn viên, người mẫu hoạt động tự do không chịu sự quản lý của bất cứ tổ chức nào dẫn đến sự dễ dãi, buông thả trong biểu diễn
Theo đánh giá từ Cục Nghệ thuật biểu diễn, nhiều địa phương cũng như hầu hết nghệ sỹ cho rằng Chỉ thị 65 ra đời đúng thời điểm và cần thiết Thực hiện Chỉ thị này, thời gian qua, các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa đã kiên quyết, mạnh tay chấn chỉnh, xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm, đồng thời tích cực tuyên truyền, tăng cường kiểm tra các chương trình biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang Do đó, số vụ vi phạm quy định đã giảm, các hoạt động đang dần đi vào nề nếp, ổn định Một số địa phương đã yêu cầu các đơn vị tổ chức biểu diễn nghệ thuật ký cam kết với các cơ quan chức năng Đối với những đơn vị vi phạm nghiêm trọng hoặc thường xuyên vi phạm bị tạm dừng cấp phép biểu diễn tại địa phương hoặc trên phạm vi toàn quốc Một số hành vi vi phạm gây bức xúc, phản ứng gay gắt trong dư luận xã
Trang 5hội như nghệ sĩ, người mẫu ăn mặc phản cảm, "hát nhép" đã giảm rõ rệt Một số cá nhân, tổ chức thường xuyên vi phạm đã có ý thức tuân thủ quy định trong quá trình tham gia biểu diễn nghệ thuật Một số trường hợp vi phạm đã được các cơ quan thanh tra chuyên ngành xử lý nghiêm khắc, đúng hành vi, đúng đối tượng Nhiều địa phương như đã kiên quyết không cho phép các đơn
vị có sai phạm tiếp tục tổ chức biểu diễn Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương đã có trách nhiệm hơn trong việc thẩm định hồ sơ, tổng duyệt chương trình biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang trước khi cấp giấy phép Đặc biệt, các đơn vị chức năng đã tăng cường công tác hậu kiểm Những chuyển biến tích cực trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang thời gian qua đã được dư luận khán giả cũng như các cơ quan báo chí, truyền thông đánh giá cao
Nhiều địa phương trong cả nước đã tích cực triển khai Chỉ thị 65, đặc biệt là các địa bàn trọng điểm như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh - nơi các hoạt động biểu diễn thường xuyên diễn ra và thu hút lượng khán giả đông đảo Cùng với việc đẩy mạnh tuyên truyền, tăng cường kiểm tra, các cơ quan quản
lý nhà nước về văn hóa đã kiên quyết chấn chỉnh, xử phạt nghiêm những trường hợp vi phạm Việc xử phạt nhạc sĩ cũng như rút giấy phép tổ chức của một số hoạt động biểu diễn hiện nay là một trong những động thái mạnh của
cơ quan quản lý nhà nước, thể hiện rõ thái độ kiên quyết nhằm chấn chỉnh và nâng cao chất lượng của hoạt động nghệ thuật biểu diễn
Bên cạnh những mặt tích cực đã đạt được, vẫn còn không ít khó khăn, bất cập trong công tác quản lý hoạt động nghệ thuật biểu diễn, như: chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang chưa đủ sức răn đe, vì vậy, một số đơn vị tổ chức, cá nhân vẫn cố tình vi phạm Việc cấp giấy phép biểu diễn, tổ chức biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang chủ yếu thực hiện trên hồ sơ, do đó một số vi phạm thường gặp trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật vẫn còn tồn tại như quảng cáo không đúng sự thật, tổ chức biểu diễn không đúng nội dung trong giấy phép Ở một
số tỉnh hay các thành phố như TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng diện tích rộng, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn khá nhiều Tuy nhiên, lực lượng thanh tra còn tương đối mỏng, gây không ít khó
Trang 6khăn cho công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trước, trong và sau khi tổ chức biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang Tình trạng đơn vị tổ chức biểu diễn, nghệ sĩ sử dụng các phương tiện kỹ thuật thay cho đàn thật, giọng hát thật ("đàn nhép", "hát nhép") đã giảm đáng kể song vẫn còn tồn tại Một số nghệ sĩ trẻ, năng lực nghệ thuật chưa đủ nhưng "hát nhép" rất tinh vi; "hát nhép", hát thật lẫn lộn trong khi biểu diễn, khiến người kiểm tra rất khó phát hiện Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng ca sĩ biểu diễn mặc trang phục phản cảm, không phù hợp với thuần phong mỹ tục, cho thấy sự thiếu tôn trọng công chúng và thể hiện sự thấp kém về trình độ văn hóa
Hiện nay cơ quan quản lý văn hóa vẫn đang áp dụng việc xử phạt các vi phạm trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn theo Nghị định 75 được Chính phủ ban hành cách đây hai năm, trong đó mức xử phạt chưa đủ sức răn đe và còn sót nhiều hành vi vi phạm được bổ sung trong Nghị định 79 mới ban hành Đó
là chưa kể trên thực tế, Nghị định về nghệ thuật biểu diễn chỉ quy định về hành vi, còn mức xử phạt lại thuộc về cơ quan khác Đồng thời trong quy định
xử phạt cũng không có điều khoản cấm biểu diễn hay xuất hiện trên truyền hình đối với người vi phạm
Trang 7GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN HIỆN NAY
Hoạt động biểu diễn nghệ thuật biểu diễn nói chung đã có những đóng góp tích cực trong sự phát triển đất nước Bên cạnh những giá trị tích cực, trong hoạt động nghệ thuật biểu diễn vẫn còn để xảy ra một số vi phạm như hát nhép, nghệ sĩ mặc trang phục, nhạc và ca từ phản cảm, quảng cáo mạo danh nghệ sĩ… Đây chủ yếu là những hành động chạy theo thị hiếu tầm thường cố tình gây sốc, tạo scandal, gây sự chú ý của công chúng và truyền thông để lăng xê hình ảnh
Nguyên nhân chính là do hạn chế, lệch lạc về nhận thức thẩm mỹ, ý thức, trách nhiệm với cộng đồng của một bộ phận nghệ sỹ Bên cạnh đó, do công tác hậu kiểm chưa nghiêm và phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, chế tài xử phạt quá nhẹ…
Trước thực trạng đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tăng cường công tác quản lý, trọng tâm là xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản quản
lý nhà nước trên lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn Trong năm 2012, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu, trình Chính phủ ban hành Nghị định số 79/2012/NĐ-CP quy định về biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang; thi người đẹp và người mẫu; lưu hành, kinh doanh bản ghi âm, ghi hình ca múa nhạc, sân khấu Ngày 28/01/2013, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Thông tư số 03/2013/TT-BVHTTDL quy định chi tiết thi hành một số điều của Nghị định số 79/2012/NĐ-CP Hai văn bản đó đã góp phần tạo hành lang pháp lý cho hoạt động nghệ thuật biểu diễn Tới đây, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục trình Chính phủ ban hành Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo với những chế tài mạnh để xử lý và ngăn chặn những sai phạm
Ngày 16/4/2012, Bộ đã ban hành Chỉ thị số 65/CT-BVHTTDL về việc
“chấn chỉnh các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang” và quán
Trang 8triệt sâu rộng đến các cấp ngành, các đơn vị, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn
Để hoạt động nghệ thuật biểu diễn phát triển lành mạnh, góp phần xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trong thời gian tới rất cần triển khai thực hiện tốt một số giải pháp sau:
1 Gửi văn bản đến các cơ quan gồm Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Đài Truyền hình Việt Nam và các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình trên toàn quốc đề nghị phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong công tác quản lý nhà nước nhằm chấn chỉnh hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang
2 Tổ chức Hội nghị giao ban trực tuyến tại 03 đầu cầu Hà Nội, Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh Trên cơ sở quán triệt Chỉ thị đến các cấp quản lý, yêu cầu tăng cường công tác quản lý nhà nước về nghệ thuật biểu diễn: thẩm định kỹ hồ sơ; kiểm duyệt chặt chẽ nội dung, tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát; chủ động phối hợp cùng các Sở, Ban, Ngành tại địa phương để thanh tra, kiểm tra hoạt động biểu diễn; xử lý nghiêm các vi phạm, xây dựng các chế tài đủ mạnh để kiểm soát các hoạt động…”
3 Thiết lập đường dây nóng để kịp thời liên hệ, cung cấp thông tin và
xử lý triệt để các hành vi vi phạm trong hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang
4 Chỉ đạo các cơ quan Thanh tra văn hóa, thể thao và du lịch trên toàn quốc tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trước, trong và sau khi tổ chức các chương trình biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang, nhằm đảm bảo các chương trình tuân thủ đúng quy định của pháp luật, những trường hợp vi phạm đều bị xử lý nghiêm khắc theo quy định
5 Thường xuyên gửi công văn, trao đổi, hướng dẫn các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý chặt chẽ hoạt động nghệ thuật biểu diễn, kiểm duyệt, thẩm định nội dung các chương trình, hoạt động trước khi cấp phép công diễn và cấp phép sản xuất băng đĩa Phối hợp với A.83 (Bộ Công an), Thanh Tra Bộ, Thanh tra Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Công an và các cơ
Trang 9quan chức năng của các tỉnh/thành để tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra,
xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm
6 Tổ chức sơ kết 6 tháng và tổng kết 1 năm việc thực hiện Chỉ thị số 65; nội dung, tinh thần của Chỉ thị đã thấm sâu vào đời sống nghệ thuật, góp phần lập lại trật tự trong hoạt động biểu diễn, tôn vinh các giá trị nghệ thuật đích thực Sau 1 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 65/CT-BVHTTDL, hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang đã có chuyển biến rõ rệt, nhất là ở các thành phố lớn như TP.Hồ Chí minh, Hà Nội, Hải Phòng Các vi phạm đã được cơ quan Thanh tra chuyên ngành kiểm tra, phát hiện xử
lí nghiêm khắc
7 Mặt khác, Bộ đã chỉ đạo tổ chức tốt các cuộc thi, liên hoan nghệ thuật, khuyến khích các nhà sản xuất tìm tòi sáng tạo nhiều chương trình nghệ thuật có chất lượng Đồng thời, tăng cường phối hợp với các cơ quan liên quan, trước hết là các đài truyền hình, các cơ quan thông tin đại chúng đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền nhằm định hướng ý thức hưởng thụ nghệ thuật lành mạnh cho công chúng khán giả, đặc biệt trong lớp trẻ, tạo dư luận xã hội mạnh mẽ phản đối, bài trừ những biểu hiện lệch lạc trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật cũng như trong sản xuất, phát hành băng đĩa ca nhạc
8 Có thể khẳng định, từ giữa năm 2012 cho đến nay, hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang đã có nhiều thay đổi tích cực Các hành
vi sai phạm đã giảm rất nhiều so với các năm trước Một số hành vi sai phạm đều được xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật
Trong thời gian tới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục triển khai quyết liệt các biện pháp quản lý nhà nước, yêu cầu các cơ quan quản lý nhà nước tăng cường vai trò, trách nhiệm trong công tác quản lý và kiên quyết xử
lý và ngăn chặn các sai phạm trong hoạt động nghệ thuật biểu diễn để đảm bảo hoạt động này tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật, tạo môi trường nghệ thuật lành mạnh, cụ thể:
Trang 10- Tăng cường công tác tham mưu xây dựng và ban hành văn bản quản
lý nhà nước trên lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn
- Tiếp tục đôn đốc các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện nghiêm Chỉ thị số 65/CT-BVHTTDL ngày 16/4/2012 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao
và Du lịch trên toàn quốc
- Tiếp tục phối hợp và đề nghị với Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông cùng các Đài Truyền hình, Đài phát thanh có sự kiểm duyệt chặt chẽ đối với các chương trình nghệ thuật thu, phát trên sóng truyền hình, truyền thanh, trên mạng internet để xây dựng các tác phẩm, các chương trình nghệ thuật có nội dung, hình ảnh, tư tưởng tốt
- Thường xuyên nhắc nhở các địa phương kiểm duyệt chương trình chặt chẽ, thực hiện đúng, đầy đủ các thủ tục tiếp nhận và tổ chức biểu diễn như ghi trong hồ sơ cấp phép Tăng cường công tác hậu kiểm tại các địa phương, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa do khán giả ít có thông tin
- Chỉ đạo Thanh tra Ngành văn hóa, thể thao và du lịch phối hợp với
cơ quan chức năng đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra; xử phạt nghiêm khắc các trường hợp vi phạm, nghiêm cấm các tổ chức, cá nhân hoạt động biểu diễn, tổ chức biểu diễn nghệ thuật gây phản tác dụng trong việc giáo dục thẩm mỹ cũng như giáo dục đạo đức công dân cho các em