Kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh khu công nghiệp đà nẵng

Một trong các biện pháp hữu hiệu để quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp được các ngân hàng quan tâm là xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ vững mạnh, hoạt động hiệu quả..

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Mã số: 8 34 03 01

Đà Nẵng - Năm 2021

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hoàng Tùng

Phản biện 1: PGS.TS Đoàn Ngọc Phi Anh

Phản biện 1: TS Nguyễn Thị Thu Đến

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Kê toán họp tại trường Đại học kinh tế, Đại học Đà nẵng vào ngày 20 tháng 3 năm 2021

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

Hiện nay,hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp là hoạt động mang lại thu nhập lớn cho các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam và rủi ro tín dụng cũng chiếm tỷ trọng lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho các ngân hàng

Nằm trong vòng xoáy thay đổi và phát triển không ngừng của kinh tế thế giới, môi trường kinh doanh vận động một cách linh hoạt

và nhanh chóng, cùng sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường tài chính, ngân hàng và xu hướng hội nhập làm cho nguy cơ xảy ra rủi

ro tín dụng ngày càng cao và hoạt động quản trị rủi ro tín dụng ngày càng được quan tâm Một trong các biện pháp hữu hiệu để quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp được các ngân hàng quan tâm là xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ vững mạnh, hoạt động hiệu quả Và Ngân Hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam nói chung và Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát triển Nông Thôn Việt Nam Chi nhánh Khu Công Nghiệp Đà Nẵng nói riêng cũng luôn nỗ lực không ngừng trong công cuộc nghiên cứu , xây dựng, vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ một cách có hiệu quả, đặc biệt trong lĩnh vực cho vay khách hàng doanh nghiệp

Mặc dù vậy, hệ thống vẫn còn bộc lộ một số hạn chế như việc quản lý , kiểm soát các giai đoạn cho vay còn thiếu chặt chẽ,công việc của cán bộ tín dụng còn chồng chéo, thời gian phân bổ cho công tác kiểm tra, thẩm định khách hàng còn hạn hẹp Đặc biệt đối với Agribank Chi nhánh Khu Công Nghiệp Đà Nẵng là chi nhánh được thành lập từ năm 2004 Là một chi nhánh mới, đây vừa là một môi trườnghấp dẫn, vừa có tiềm năng lớn trong kinh doanh nhưng đồng

thời cũng là một thách thức không nhỏ đối với chi nhánh khi hoạt động trên cùng địa bàn với nhiều ngân hàng thương mại lớn và chưa

có nhiều kinh nghiệm trong công tác kiểm soát nội bộ (KSNB) Điều này sẽ làm hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp của chi nhánh phải đối mặt với nhiều thách thức mới, tiềm ẩn rủi ro lớn trong kinh doanh

Xuất phát từ thực tế nói trên và với những kiến thức đã được

học, đề tài “ Kiểm soát nội bộ hoạt đông cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát triển Nông Thôn-Chi Nhánh Khu Công Nghiệp Đà Nẵng”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Để đạt được những mục tiêu trên, nghiên cứu này hướng tới các mục tiêu cụ thể sau:

Tìm hiểu và làm rõ những nội dung cơ bản về kiểm soát nội bộ nói chung và tại hệ thống Agirbank nói riêng

Nghiên cứu thực trạng triển khai công tác kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Agribank chi nhánh Khu Công Nghiệp Đà Nẵng, từ đó đưa ra những đánh giá về kết quả

đồng thời chỉ ra những yếu điểm còn tồn tại

Qua đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Agribank chi nhánh Khu Công Nghiệp Đà Nẵng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu về kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam Chi nhánh Đà Nẵng

- Phạm vi nghiên cứu:

 Về không gian : Agirbank chi nhánh Khu Công Nghiệp Đà Nẵng

 Về thời gian: Trong khoảng thời gian từ 2017-2019

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Để hệ thống hoá các lý thuyết liên quan đến vấn đề kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp

Phương pháp mô tả, tổng hợp, phân tích: Dựa trên những dữ liệu thứ cấp thu thập từ Ngân hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam Chi nhánh Khu Công Nghiệp Đà Nẵng, tiến hành tổng hợp phân tích để đánh giá và tìm ra giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khách hàng Agirbank Chi nhánh KCN

Đà Nẵng

5 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Ngày 18/05/2018, Thống đốc NHNN ban hành Thông tư số 13/2018/TT-NHNN, văn bản này quy định đầy đủ hơn về hệ thống kiểm soát nội bộ của NHTM, chi nhánh ngân hàng nước ngoài với nhiều thay đổi, đặc biệt là khuôn khổ pháp lý đồng bộ cho công tác kiểm soát nội bộ, giúp ngăn ngừa, cảnh báo và quản lý rủi ro nhiều quy định mới theo các thông lệ quốc tế Hiện một số NHTM và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã tiến hành xây dựng và áp dụng

mô hình hệ thống kiểm soát nội bộ theo một lộ trình toàn diện và đồng bộ tương thích với lộ trình áp dụng Basel II tại Việt Nam Luận văn Phạm Thị Vân Anh (2011) đề tài đi sâu phân tích đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ trong hệ thống Agirbank nói

chung và tình hình triển khai thực hiện tại Agribank chi nhánh Bắc

Hà Nội nói riêng Tác giả cũng chỉ ra những ưu điểm khuyết điểm còn tồn tại và đưa ra một số biện pháp khắc phục

Luận văn thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Ngọc (2011) tác giả đã tổng hợp được lý luận chung về kiểm soát nội bộ và khái quát hoạt động kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng, đồng thời đưa ra một số biện pháp khắc phục những nhược điểm còn tồn tại trong hệ thống

Luận văn thạc sĩ Trần Thị Huyền Trang (2017 ) đã làm rõ những vấn đề cơ bản về hệ thống kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu trong hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh thông qua kết quả của bảng câu hỏi.Đồng thời, tác giả

đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống

Bài báo tóm tắt đề tài nghiên cứu của TS Phạm Thanh Thủy (2016) tại Tạp chí ngân hàng, chỉ ra những khuyết điểm còn tồn tại trong hệ thống kiểm soát nội bộ của đại đa số ngân hàng thương mại Việt Nam, từ đó rút ra kết luận và đề xuất các giải pháp

6 Kết cấu của luận văn

Nội dung được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng trong ngân hàng

Chương 2: Thực trạng kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Agribank Chi nhánh Khu Công Nghiệp Đà Nẵng

Chương 3: Hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt đông cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Agribank Chi nhánh Khu Công Nghiệp Đà Nẵng

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG

TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG 1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN KIỂM SOÁT NỘI BỘ

1.1.1 Khái niệm kiểm soát nội bộ trong ngân hàng

Kiểm soát nội bộ là một quy trình đưa ra bởi Ban quản trị của doanh nghiệp, nhà quản lý và các nhân sự khác, được thiết kế để đưa

ra sự đảm bảo cho việc đạt được mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ (COSO 2013)

Kiểm soát nội bộ là việc kiểm tra, giám sát đối với các cá nhân,

bộ phận trong việc thực hiện cơ chế, chính sách, quy định nội bộ, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, văn hóa kiểm soát nhằm kiểm soát xung đột lợi ích, kiểm soát rủi ro, đảm bảo hoạt động của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đạt được các mục tiêu

đề ra đồng thời tuân thủ quy định của pháp luật (Thông tư 13/2018/TT-NHNN)

1.1.2 Mục tiêu và vai trò của hoạt động kiểm soát nội bộ

Mục tiêu về hoạt động : đảm bảo nguồn lực sử dụng hữu hiệu

và hiệu quả

Mục tiêu về BCTC: đảm bảo tính trung thực và tin cậy

Mục tiêu về sự tuân thủ: các quy định pháp luật

Đối với ngành Ngân hàng, vấn đề kiểm soát nội bộ lại càng có

ý nghĩa quan trọng đối với đơn vị có quy mô lớn Vì khi quy mô của đơn càng lớn thì: Quyền hạn càng phân chia cho nhiều cấp Mối quan

hệ giữa các bộ phận càng phức tạp Tài sản càng phân tán cho nhiều địa điểm/chi nhánh và hoạt động Sự truyền đạt, phản hồi thông tin

và thu thập thông tin càng khó khăn Do đó, một hệ thống KSNB tốt

thực sự có vai trò rất lớn và rất cần thiết cho hoạt động của doanh nghiệp/công tác điều hành quản lý của nhà lãnh đạo

1.1.3 Các yếu tố cơ bản của hệ thống kiểm soát nội bộ

a.Môi trường kiểm soát

Môi trường kiểm soát là nền tảng cho các yếu tố khác trong hệ thống KSNB, chịu ảnh hưởng của văn hóa và lịch sử của tổ chức.Và điều này ảnh hưởng đến ý thức của nhân viên trong một tổ chức Nó bao gồm những nhân tố sau:

ro đe dọa các mục tiêu của mình Trên cơ sở nhận dạng và phân tích các rủi ro, nhà quản lý sẽ xác định rủi ro nên được xử lý như thế nào Hiện nay, nhiều NHTM đã ban hành các chính sách quản lý rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro thị trường cũng như thành lập các bộ phận ứng phó với rủi ro Tuy nhiên, các biện pháp trên phần lớn chỉ hướng đến mục tiêu phát hiện và giảm thiểu rủi ro mà chưa chủ động trong nhận diện rủi ro, chưa quan tâm đến các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro của hệ thống

c Các hoạt động kiểm soát

Là tập hợp các chính sách và thủ tục kiểm soát đảm bảo chỉ thị của nhà quản lý được thực hiện Là các hành động cần thiết để đối phó các rủi ro có thể ảnh hưởng đến mục tiêu của tổ chức

Kiểm soát hoạt động bao gồm hai nhóm: kiểm soát phòng ngừa và kiểm soát phát hiện

Các NHTM xây dựng một hệ thống các thủ tục kiểm soát rõ ràng, đầy đủ, phù hợp với thực tế dựa trên các nguyên tắc cơ bản sau:

 Nguyên tắc bất kiêm nhiệm

 Nguyên tắc phân công, phân nhiệm

 Nguyên tắc ủy quyền và phê chuẩn

d Hệ thống thông tin và truyền thông

Hệ thống thông tin gồm con người, các quy trình và thiết bị công nghệ thông tin tương tác với nhau để thu thập, xử lí, lưu trữ dữ liệu và cung cấp thông tin hữu ích cho người sử dụng có liên quan Các thông tin cần thiết phải được nhận dạng, thu thập và trao đổi trong đơn vị dưới hình thức và thời gian thích hợp sao cho nó giúp mọi người trong đơn vị thực hiện được nhiệm vụ của mình Thông tin và truyền thông tạo ra báo cáo, chứa đựng các thông tin cần thiết cho việc quản lý và kiểm soát đơn vị Sự trao đổi thông tin hữu hiệu đòi hỏi phải diễn ra theo nhiều hướng: từ cấp trên xuống cấp dưới, từ dưới lên trên và giữa các cấp với nhau Mỗi cá nhân cần hiểu rõ vai trò của mình trong HTKSNB cũng như hoạt động của cá nhân có tác động tới công việc của người khác như thế nào

e Giám sát

Giám sát kiểm soát là quy trình đánh giá hiệu quả hoạt động của KSNB trong từng giai đoạn Quy trình này bao gồm việc đánh

giá tính hiệu quả của các kiểm soát một cách kịp thời và tiến hành các biện pháp khắc phục cần thiết Ban Giám đốc thực hiện việc giám sát các kiểm soát thông qua các hoạt động liên tục, các đánh giá riêng biệt hoặc kết hợp cả hai Các hoạt động giám sát liên tục thường gắn liền với các hoạt động lặp đi lặp lại của một đơn vị và bao gồm các hoạt động quản lý và giám sát thường xuyên

1.1.4 Nguyên tắc xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ trong ngân hàng thương mại

1.2 KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI (NHTM) 1.2.1 Khái niệm về hoạt động cho vay tại NHTM

1.2.2 Đặc điểm về hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại NHTM

1.2.3 Rủi ro cho vay

1.3 QUY TRÌNH KIỂM SOÁT NỘI BỘ QUY TRINH CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NHTM

1.3.1 Giai đoạn 1: Kiểm soát trước khi cho vay

1.3.2 Giai đoạn 2 : Kiểm soát trong khi cho vay

1.3.3 Giai đoạn 3 : Kiểm soát sau khi cho vay

1.4 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.4.1 Mục tiêu của kiểm soát nội bộ hoạt dộng tín dụng

trong ngân hàng thương mại

Chu trình xét duyệt tín dụng, giám sát tín dụng được thực hiện đầy đủ, kịp thời, có hiệu quả, ngăn ngừa kịp thời những thiếu sót trong hệ thống xử lý

Các dữ liệu cần thiêt được thu thập, chuyển giao và xử lý một cách đầy đủ, chính xác, kịp thời giúp cho việc ra quyết định tín dụng có chất lượng cao

Rủi ro trong tín dụng được quản lý chặt chẽ nhằm ngăn ngừa thất thoát tài sản và có dự phòng rủi ro hợp lý

Tài liệu, hồ sơ, các tài sản có liên quan đến nghiệp vụ được bảo đảm an toàn

1.4.2 Nhiệm vụ của kiểm soát nội bộ với hoạt động tín dụng trong ngân hàng thương mại

Với các mục tiêu thiết kế như trên, kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng có các nhiệm vụ sau: Ngăn ngừa thiếu sót trong

hệ thống xử lý nghiệp vụ , bảo vệ ngân hàng trước những thất thoát tài sản có thể tránh, đảm bảo việc chấp hành chính sách kinh doanh

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG AGRIBANK CHI NHÁNH KHU CÔNG NGHIỆP ĐÀ NẴNG 2.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP

VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM (AGRIBANK) CHI NHÁNH KHU CÔNG NGHIỆP ĐÀ NẴNG

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển

2.1.2 Cơ cấu tổ chức hoạt động của Agribank Khu Công Nghiệp Đà Nẵng

2.1.3 Chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng

2.1.4 Tình hình hoạt động kinh doanh của Chi nhánh năm 2017-2019

2.2.1 Sơ đồ quy trình cho vay

Quy trình cho vay là mô tả các bước đi cụ thể từ khi tiếp nhận nhu cầu vay vốn của khách hàng cho đến khi ngân hàng ra quyết định cho vay, giải ngân và thanh lý hợp đồng Tất cả các quy trình cho vay của Agribank Khu Công Nghiệp Đà Nẵng được thể hiện ở

sơ đồ sau:

Hình 3.2.1: Sơ đồ quy trình cho vay

2.2.2 Quy trình cho vay khách hàng doanh nghiệp

Bước 1: Hướng dẫn tiếp nhận hồ sơ vay

Bước 2: Thẩm định, đề xuất cho vay

Bước3: Quyết định phê duyệt cho vay

Bước 4: Ký kết hợp đồng tín dụng, hợp đồng đảm bảo tiền vay Bước 5: Giải ngân

Bước 6: Giám sát quá trình sử dụng vốn vay

Bước 7: Thu hồi nợ

2.2.3 Thực trang kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Agribank chi nhánh Khu Công Nghiệp

Đà Nẵng

a Thực trạng về môi trường kiểm soát

Đối với Ban Giám Đốc:

Ban Giám đốc chi nhánh chịu trách nhiệm xây dựng quy chế hoạt động tín dụng, quy trình nghiệp vụ trong hoạt động tín dụng trên phần mềm IPCAS theo từng giai đoạn và hướng dẫn triển khai quy trình hoạt động tín dụng theo lộ tình đã xây dựng.Ban giám đốc chi nhánh là người đưa ra cũng như điều chỉnh hạn mức tín dụng của từng cán bộ tín dụng (CBTD) Đồng thời, thực hiện kiểm tra giám sát tính chính xác, tính có thực của các thông tin trên thực tế và trên hồ

sơ giấy của từng khoản vay trước khi ký phê duyệt giải ngân

Đối với các kiểm soát viên:

Kiểm soát viên bộ phận kế toán và bộ phận tín dụng tại chi nhánh đều có trách nhiệm kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của mỗi bộ

hồ sơ.:

+ Kiểm soát viên bộ phận tín dụng: Kiểm tra quy trình tiếp nhận, thẩm định khách hàng đã được diễn ra một cách hiệu quả và