Xây dựng mô hình vườn rau học tập cho trẻ em độ tuổi từ 3 đến 10 trong chung cư trường hợp nghiên cứu tại chung cư 139 lý chính thắng, quận 3, tp hcm

Nhằm thực hiện một mục đích giáo dục môi trường cho trẻ kết hợp với sự tham gia của gia đình ngay tại không gian sống gần gũi nhất, nhóm nghiên cứu đã đề xuất đề tài “Xây dựng mô hình vư

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Giảng viên hướng dẫn :

ThS ĐẶNG NGUYỄN THIÊN HƯƠNG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài : 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài: 3

3 Phạm vi nghiên cứu: 27

4 Mục đích nghiên cứu: 28

5 Mục tiêu nghiên cứu: 29

6 Phương pháp nghiên cứu: 29

7 Đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu và đối tượng thụ hưởng: 30

8 Ý nghĩa thực tiễn: 30

9 Kết cấu của bài nghiên cứu: 31

10 Sản phẩm nghiên cứu: 32

C HƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 33

I Các khái niệm liên quan 33

1.1 Giáo dục 33

1.2 Giáo dục môi trường 34

1.3 Vườn rau học tập 35

1.4 Trẻ em từ 3 đến 10 tuổi 36

1.5 Chung cư 38

1.6 Không gian công cộng trong chung cư 40

II Vai trò của mô hình 41

2.1 Vai trò đối với trẻ em 41

2.2 Vai trò của mô hình đối với cộng đồng dân cư 41

2.3 Vai trò của mô hình đối với môi trường 41

Chương II Thực trạng bố trí, quan điểm và nhu cầu của cư dân về các không gian trong chung cư, và ý thức của trẻ em trong độ tuổi từ 3 đến 10 tuổi về thiên nhiên - môi trường 42

2.1 Thực trạng bố trí không gian của chung cư hiện nay, đặc biệt là không gian vui chơi cho trẻ em: 42

2.2 Khảo sát quan điểm và nhu cầu của cư dân về các không gian trong chung cư: 45

về thiên nhiên và môi trường: 48

2.4 Tiểu kết: 51

Chương III Xây dựng mô hình vườn rau học tập cho trẻ em trong độ tuổi từ 3 đến 10 tuổi tại không gian 52

3.1 Xây dựng mô hình vườn rau học tập lý tưởng: 52

3.1.1 Các điều kiện liên quan: 52

3.1.2 Yếu tố kỹ thuật: 60

3.1.2.1 Thiết bị kỹ thuật: 60

3.1.2.2 Thiết kế: 63

3.1.3 Chủng loại rau: 75

3.1.4 Hình ảnh mô hình vườn rau học tập lý tưởng: 77

3.1.5 Cách quản lý mô hình vườn rau học tập lý tưởng: 78

3.1.6 Các rủi ro có thể xảy ra: 79

3.2 Xây dựng mô hình vườn rau tại khu vực nghiên cứu: 80

3.2.1 Các điều kiện tại khu vực nghiên cứu: 80

3.2.2 Phương án thực hiện mô hình vườn rau học tập tại khu vực nghiên cứu: 83

3.2.3 Công tác quản lý mô hình vườn rau học tập tại khu vực nghiên cứu: 85

Chương IV Đánh giá tính khả thi của việc áp dụng 86

4.1 Tính khả thi của việc áp dụng vườn rau học tập vào các chung cư hiện nay: 86

4.1.1 Tính khả thi của việc áp dụng vườn rau học tập vào chung cư trong phạm vi nghiên cứu: 86

4.1.2 Khả năng nhân rộng: 87

4.2 Cách thức kêu gọi sự tham gia của cộng đồng dân cư: 89

KẾT LUẬN 90

1 Kết quả thực hiện được 90

1.1 Ưu và nhược điểm của mô hình 90

1.2 Tính khả thi và khả năng nhân rộng 92

2 Ý KIẾN ĐỀ XUẤT 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

Tóm tắt đề tài

Giáo dục môi trường là mục tiêu hướng đến của các nước trên thế giới trong bối cảnh khí hậu biến đổi khắc nghiệt thiên tai xuất hiện tần suất cao với sức tàn phá môi trường mạnh mẽ Kết quả mong đợi của giáo dục môi trường nhằm nâng cao nhận thức của công dân trong bảo vệ môi trường, giảm khả năng gây ô nhiễm ở mức thấp nhất Để kết quả giáo dục đạt hiệu quả lâu dài, đối tượng trẻ em được lựa chọn và ưu tiên phát triển ở độ tuổi sớm nhất có thể Từ đó, giáo dục trẻ em về môi trường được chú trọng trong hệ thống giáo dục chung của các quốc gia trên thế giới như Thụy Điển, Hà Lan, Nhật, Hàn Quốc, Malaysia

Việt Nam trong quá trình phát triển vượt bậc về kinh tế, văn hóa xã hội đã xảy ra mâu thuẫn với môi trường hiện tại tác động trực tiếp lên cuộc sống của mọi người dân Tại các thành phố lớn ở Việt Nam như Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội đã từng bước thực hiện giảm thiểu các ảnh hưởng lên môi trường do hoạt động của

đô thị thông qua giáo dục môi trường như tuyên truyền chống xả rác, phân loại rác thải, tăng mảng xanh, trồng cây dọc hai bên và ở nơi phân làn đường, tắt máy xe khi dừng đèn đỏ Đối tượng trẻ em cũng được định hướng giáo dục nhận thức bảo

vệ thành phố, bảo vệ môi trường của chính các em được lồng ghép trong những buổi nói chuyện chuyên đề tại trường, các buổi dã ngoại Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa cao bởi hình thức truyền tải nội dung nặng về lý thuyết ít thực hành chưa thể giúp trẻ dễ nhớ dễ thực hiện sau buổi học Hơn nữa, sự kết hợp với gia đình trong giáo dục môi trường chưa thực hiện hoặc chưa thể thực hiện vì nhiều lý

do

Nhằm thực hiện một mục đích giáo dục môi trường cho trẻ kết hợp với sự tham gia của gia đình ngay tại không gian sống gần gũi nhất, nhóm nghiên cứu đã đề xuất đề tài

“Xây dựng mô hình vườn rau học tập cho trẻ em từ 3-10 tuổi trong khu chung cư – trường hợp nghiên cứu tại Chung cư số 139 Lý Chính Thắng, quận 3, TpHCM” Để thực hiện đề tài, nhóm nghiên cứu tiến hành khảo sát mức

độ tiếp xúc của trẻ em với thiên nhiên tại các không gian mở ngoài trời ngay trong

khu vực sinh sống và so sánh với mức độ tiếp xúc thiên nhiên cần thiết theo lý thuyết nhằm đánh giá nhu cầu đưa trẻ đến gần với thiên nhiên Tiếp đến, nhóm nghiên cứu khảo sát thực trạng không gian vui chơi và nhu cầu giáo dục môi trường của trẻ tại trường học trong gia đình, nghiên cứu trường hợp cụ thể tại chung cư 139 Lý Chính Thắng quận 3, thành phố Hồ Chí Minh Từ kết quả khảo sát kết hợp các mô hình nghiên cứu trước, nhóm xây dựng mô hình riêng phù hợp với điều kiện sống ở chung cư và đánh giá khả năng nhân rộng cho các không gian công cộng khác Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu gồm thu thập và xử

lý dữ liệu thứ cấp, quan sát tham dự, phỏng vấn trực tiếp các hộ gia đình, ghi hình, khảo sát bằng phát bảng hỏi Kết quả nghiên cứu của đề tài cho thấy mong muốn giáo dục cho trẻ về môi trường thông qua hoạt động thực tế trong các hộ gia đình rất lớn, nhưng những mô hình hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu đó chủ yếu tham quan, quan sát trong một thời gian ngắn Từ đó, nhóm nghiên cứu trình bày

mô hình vườn rau cho trẻ em nhằm đạt được những yêu cầu về giáo dục môi trường bằng thực hành từ thực tế với sự tham gia của gia đình, cộng đồng Mặt khác, mô hình còn đem đến các lợi ích môi trường, sức khỏe và khả năng gắn kết cộng đồng

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài :

Trong tác phẩm My Pedagogical Creed (tạm dịch Tín điều sư phạm của

tôi) năm 1897 của John Dewey1, một nhà cải cách giáo dục tại Mỹ cho rằng

“Giáo dục là phương pháp căn bản của tiến bộ xã hội Giáo dục là phương pháp cải tạo xã hội chắc chắn nhất” Như vậy, đất nước muốn phát triển đến sự văn minh hiện đại cần phát triển giáo dục và vì vậy giáo dục mang tầm quan trọng đối với mỗi quốc gia, dân tộc và mỗi cá nhân

Nhà tâm lý học Howard Gardner từ Đại học Havard, Mỹ thống kê con người hiện tại có 8 loại hình trí thông minh khác nhau: thông minh về ngôn ngữ, logic- toán học, không gian, âm nhạc, thể chất, giao tiếp xã hội, nội tâm và thông minh về tự nhiên [2] Trong đó, trí thông minh về giao tiếp xã hội, nội tâm cảm xúc và thông minh tự nhiên đang vấn đề thu hút sự quan tâm của gia đình, nhà trường và xã hội hiện nay Bởi không chỉ đơn thuần

là phát hiện tìềm năng về một lĩnh vực mà các bậc phụ huynh còn mong muốn con mình có thể phát triển toàn diện Để quá trình giáo dục này đạt được hiệu quả tốt nhất thì các phương pháp giáo dục đa dạng nên được ứng dụng vào giai đoạn đầu trong quá trình phát triển của trẻ em, nhất là đối tượng trẻ em mầm non và tiểu học Trẻ ở lứa tuổi này (được xem từ 3 – 10) bắt đầu có khả năng nhận thức, tư duy và xâu chuỗi vấn đề logic nhưng chưa có nhu cầu học tập cũng như khả năng tiếp thu lý thuyết theo nhà tâm

lý học Jean Piaget3 Do vậy, cần có phương pháp giảng dạy phù hợp Phương pháp chính là công cụ, là con đường để giáo dục đến với con người Tuy vậy, phương pháp giáo dục thông dụng hiện nay chưa phát huy tính năng động tư duy, phản biện, suy luận thông qua các hoạt động thực tế diễn ra trong xã hội, gia đình, giữa bạn bè hoặc những hoạt động quan sát

từ môi trường tự nhiên Từ đây, phương pháp giáo dục ngoài trời hay “sân

[1] Theo John Dewey, 1897, My Pedagogical Creed, school journal vol.54, pp 77-

80 http://dewey.pragmatism.org/creed.htm

[2]

Howward Gardner, April 21,2003, Multiple Intelligences After Twenty Years

[3] Jean Piaget

vườn là phòng thí nghiệm”4 được biết đến và áp dụng ở Thụy Điển là một

ví dụ về kết hợp giáo dục trực quan sinh động với môi trường thiên nhiên Tuy nhiên, trẻ em sống trong các đô thị lớn ít cơ hội tiếp xúc với thiên nhiên nên gặp rất nhiều khó khăn trong giáo dục cho trẻ về môi trường Điển hình tại thành phố Hồ Chí Minh một trong những trung tâm phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa lớn của Việt Nam Mặc dù là đầu mối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, là nơi đáp ứng các dịch vụ xã hội đặc biệt về giáo dục nhưng với áp lực dân số đông (hơn 8 triệu dân tính đến năm 2013) và thiếu diện tích đất dành cho giáo dục môi trường, trẻ em chưa được học tập

từ thực tế

Xuất phát từ thực trạng này, nhóm nghiên cứu đã đề xuất ý tưởng xây dựng mô hình giáo dục cho trẻ em về thiên nhiên thông qua hoạt động trồng rau xanh, giúp trẻ tăng khả năng hoạt động, có khả năng thực hành, trân trọng giá trị sản phẩm tự tay chăm sóc, từng bước nâng cao nhận thức của trẻ về môi trường, gia tăng tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường khi trẻ lớn

Đề tài “Xây dựng mô hình vườn rau học tập cho trẻ từ 3 đến 10 tuổi trong khu chung cư - nghiên cứu thí điểm chung cư 139, Lý Chính Thắng, phường.7, quận.3, Thành phố Hồ Chí Minh” đưa hình thức giáo

dục ngoài trời và học tập xanh vào môi trường sống cho trẻ em giới hạn trong độ tuổi mầm non và tiểu học Trong giới hạn của đề tài, nhóm chỉ khảo sát thực trạng nhu cầu cần thiết của mô hình vườn rau học tập, kết hợp các nguyên cứu trước để thiết kế mô hình lý tưởng, từ đó đề xuất mô hình

cụ thể áp dụng thực tế cho địa điểm nghiên cứu Địa điểm lựa chọn nghiên cứu là khu tập trung đông dân cư trong đó có trẻ em Mặc dù khu vực này hiện có không gian trống nhưng thiếu không gian gắn kết cộng đồng, nơi vui chơi lành mạnh cho trẻ

2 Tình hình nghiên cứu đề tài:

Phương thức giáo dục ngoài trời đã được nghiên cứu và ứng dụng vào giảng dạy rộng rãi tại các quốc gia phát triển từ những năm đầu thế kỷ 20 Các trung tâm chuyên nghiên cứu về giáo dục ngoài trời đã được thành lập tại các trường đại học, nhằm nghiên cứu và phát triển phương pháp này Tuy nhiên, phương pháp giáo dục này lại chưa được chú ý nhiều trong mô hình giáo dục tại Việt Nam, nhất là mảng giào dục trẻ mầm non và tiểu học (từ 3 đến 10 tuổi)

Bên cạnh đó, các không gian vui chơi cộng đồng ngoài trời cũng chưa được đề cao, đặc biệt cho trẻ em trong lứa tuổi từ 3 đến 10 tuổi Theo Thạc sĩ Trần Thị Ngọc Nhờ (Luận văn Thạc sĩ: Thực trạng không gian vui chơi giao tiếp của trẻ em trong quá trình đô thị hóa tại tp HCM): “ […]phần lớn các đề tài về không gian công cộng trong đô thị có được nhắc đến, nhưng phần lớn các chuyên gia của Việt Nam dành để phân tích việc mất dần không gian công cộng nói chung (nhất là thuộc lĩnh vực kiến trúc đô thị), chứ không đề cập nhiều cũng như nghiên cứu sâu

về không gian vui chơi dành cho trẻ em trong đô thị[…]” Nên các tài liệu trong nước liên quan đến đề tài không nhiều, tản mạn qua các bài viết, ít tài liệu chính thống Dưới đây là một vài bài viết, công trình nghiên cứu và báo cáo hội thảo có liên quan đến giáo dục ngoài trời, sức khỏe trẻ em và môi trường, không gian vui chơi cộng đồng cho trẻ em trên thế giới và ở Việt Nam

2.1 Mô hình giáo dục môi trường tương tự:

Tuy đây là một đề tài nghiên cứu các vấn đề mới của giáo dục môi trường nhưng trên thức tế mô hình đã được áp dụng một vài nơi ở nước ta Những mô hình đã được thực hiện không hoàn toàn giống với mô hình mà nhóm đề xuất nhưng chúng có cùng chung một mục đích giúp trẻ em có những nhìn nhận đúng đắn hơn về môi trường thiên nhiên, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ tự nhiên trong mỗi bản thân đứa trẻ

a Mô hình vườn rau sạch tiêu chuẩnVIETGAP tại huyện Hóc-môn, thành phố Hồ Chí Minh, năm 2009:

- Tiêu chuẩn VIETGAP ( viết là Vietnamese Good Agriculture Practice) dịch là thực hành nông nghiệp tốt ở Việt Nam Dựa trên 4 tiêu chí về kỹ thuật sản xuất, an toàn thực phẩm, môi trường làm việc tốt, truy tìm nguồn gốc sản phẩm

-Kể từ ngày 28/1/2008, sau khi chính thức ban hành tiêu chuẩn VIETGAP tại Việt Nam, đã có rất nhiều hộ nông nghiệp sản xuất rau sạch theo tiêu chuẩn trên mà điền hình là mô hình vườn rau tại huyện Hóc Môn Hiện nay huyện đã có 5/18 ha diện tích đất trồng rau được công nhận sản xuất theo tiêu chuẩn VIETGAP (cuối năm 2009) Ngoài việc cung cấp nguồn rau sạch,

an toàn cho người tiêu dùng Vườn rau còn trở thành địa điểm tham quan cho trẻ em và học sinh trong chương trình “Tiết học xanh” Tại đây, các em học sinh không chỉ được tham quan mô hình vườn rau sạch, mà còn trực tiếp tham gia làm trong các công đoạn trồng rau như: cuốc đất, giep hạt, tưới nước, Những tiết học xanh là những hoạt động ngoài trời bổ ích, vừa giúp các em gần gũi, giáo dục về thiên nhiên, vừa giúp các em biết quý trọng sức lao động

b Dự án “Vườn rau sạch vì cộng đồng- dự án chuyên trồng và cung cấp rau sạch miễn phí cho các trại trẻ mồ côi, mái ấm, viện dưỡng lão”, năm 2011:

Dự án được sáng lập bởi anh Nguyễn Tuấn Khởi- Chủ nhiệm CLB Vì cộng đồng và được phát triển bởi mạng xã hội Thanh niên khởi nghiệp- www.thanhnienkhoinghiep.vn

Dự án chính thức được triển khai từ ngày 28/08/2011 tại thành phố Hồ Chí Minh, thực hiện tại khu đất dự án Asia Phú Mỹ 40ha của Trust Bank, với tổng diện tích thực hiện 6000m2, tọa lạc ở số 13 đường Nguyễn Văn Linh, quận Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh Dự án có sự tham gia hỗ trợ kỹ thuật của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền Nam và hỗ trợ quỹ đất

và tài chính của Ngân hàng cổ phần Đại Tín

Dự án ra đời với mục đích góp phần cải thiện bữa ăn cho các đối tượng được cưu mang tại các trung tâm bảo trợ xã hội, các bếp ăn từ thiện Nâng

cao ý thức cộng đồng về sử dụng rau sạch, hạn chế tối đa các loại phân bón hóa học, kêu gọi bảo vệ môi trường Phát huy sức trẻ của thanh niên bằng các công việc liên quan đến nông nghiệp, qua đó giáo dục ý thức giúp các bạn trẻ thấu hiểu công việc chân lấm tay bùn, tạo cầu nối giữa tình nguyện viên với các mảnh đời bất hạnh Tạo một nguồn thu cho các dự án nhân ái phát triển cộng đồng

Ngoài ra, “vườn rau sạch vì cộng đồng” còn phục vụ cho việc nghiên cứu của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền Nam, và các “Tiết học xanh” của học sinh Đến nay dự án đã thu hút hơn 10 nghìn lượt bạn trẻ trực tiếp tham gia lao động, hơn 2000 lượt trẻ em, học sinh đến tham quan thực hành tiết học xanh, qua đó cung cấp rau sạch miễn phí cho 10 trung tâm, trại trẻ mồ côi, viện dưỡng lão (1000 người); 5 bếp ăn từ thiện ( 1000 suất/bếp/tháng)

Dự án “Vườn rau sạch vì cộng đồng” có ý tưởng và kết cấu tốt Dự án vừa phục vụ cho phúc lợi xã hội, nhưng vẫn gắn liền với kinh tế và cộng đồng Ngoài ra, việc tính toàn chi tiết nguồn kinh phí hoạt động, sản phẩm đầu ra

và các phương thức truyền thông giúp dự án có khả năng nhân rộng và có ý nghĩa thực tiễn

c Công trình Mô hình “Khu vườn hạt giống”, năm 2011:

Mô hình “Khu vườn hạt giống” do Lương Thị Thanh Bình, sinh viên trường Đại học Kiến trúc TP.HCM thiết kế Đây là mô hình đạt giải nhất tại cuộc thi “Young Designer Award 2011” tổ chức tại Malaysia, cho hạn mục thiết kế nội thất

Mô hình “khu vườn hạt giống” hướng đến việc tạo không gian đặc biệt cho trẻ em Ở đó, trẻ không chỉ được vui chơi, gần gũi với thiên nhiên mà còn được tập cách trồng rau để từ đó trẻ yêu cây cỏ và thêm ý thức bảo vệ môi trường

Công trình gồm 2 phần chính: khu đọc sách của bé và khu vườn hạt giống Khu đọc sách của bé được hình thành từ những dải đất nhấp nhô, có những tán cây xum xuê Dưới tán cây là không gian dành cho trẻ vui chơi và đọc

sách Còn trong khu vườn hạt giống, có nơi trồng cây, nông trại và nơi trưng bày, kho chứa vật dụng Tác giả còn bố trí hệ thống đèn được thiết kế đặc biệt phát tán nhiệt một cách hiệu quả, nhằm tiết kiệm năng lượng gấp 4 lần bình thường Ánh sáng của loại đèn này thay thế cho ánh nắng Mặt Trời, giúp cây cối phát triển bình thường trong môi trường không có nắng

Công trình mô hình “Khu vườn hạt giống” được ban giám khảo đánh giá cao ở tính độc đáo, thiết thực, bền vững, sát với tiêu chí “xanh’ vì môi trường và tính giáo dục cao

d Tiếp sức đến trường của câu lạc bô “Búp Sen Hồng” xây dựng vườn rau cho bé

Ngay sau khi kết thúc chương trình “Ngày hè của em” vào buổi sáng, chiều 28/7, các tình nguyện viên Tiếp sức tới trường lại cùng với thanh niên

xã đoàn nhổ cỏ, cuốc đất, xây dựng “vườn rau của bé” cho trường mầm non

A Roàng Vườn rau được xây dựng từ một vùng cỏ rộng, các tình nguyện

Hình 2.1 Mô hình “Khu vườn hạt giống”

viên và thanh niên A Roàng phải chở đất từ nơi khác đến đổ và san bằng Trời mưa, nước đọng lại thành vũng, cuốc cỏ và chở đất cũng khó khăn hơn

Và “Trời mưa ướt áo ướt quần/ Nhưng không ướt nổi tinh thần Búp Sen Hồng” đã thực sự trở thành phương châm làm việc của đoàn tình nguyện trong toàn bộ chương trình “Tiếp sức tới trường”.:) Cùng với tiếng hát, tiếng cười, tiềng nói chuyện rôm rả, trong vòng 1 buổi chiều, những luống đất mới

đã được hình thành từ một vùng cỏ dày Rau sạch, sẽ được trồng vào đầu năm học, trở thành nguồn thực phẩm cho các em học sinh bán trú ở đây

e Mô hình “Vườn em xanh” của Liên đội trường PTDT bán trú THCS Xuân Lập ở Tuyên Quang:

Với mục đích giúp các em thay đổi nhận thức về tập quán canh tác, có thêm thu nhập, nâng cao chất lượng hoạt động Đội, BCH liên đội đã có sáng kiến tổ chức mô hình “Vườn em xanh” cho học sinh ở bán trú Thực hiện mô hình, BCH liên đội đã huy động đội viên ở bán trú cải tạo một phần sân trường cằn cỗi, nhiều đá sỏi thành vườn rau, phân khu vực cho từng chi đội trồng rau theo mùa vụ dưới sự hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm lớp và giáo viên trực bán trú Hằng ngày, kết thúc giờ học trên lớp, các bạn đội viên lại thay nhau tưới nước, nhổ cỏ, bón phân…cho vườn thêm xanh

Cô Ngô Thị Lan, Tổng phụ trách Đội cho biết thông qua việc thực hiện mô hình, nhận thức của đội viên về tập quán canh tác đã thay đổi, những học sinh sau khi ra trường đã biết trồng rau phục vụ nhu cầu của gia đình đồng thời chất lượng các hoạt động Đội đã được nâng lên, tỷ lệ học sinh bỏ học giảm

f Mô hình vườn rau của bé:

Một điều khá thú vị khi đến trường Mẫu giáo Phượng Hồng chúng ta bắt gặp hình ảnh của các cô, học sinh đang chăm sóc, nhổ cỏ vườn rau xanh của trường Mặc dù mồ hôi đẫm lưng áo nhưng trên khuôn mặt cô và trò hiện rõ niềm vui với công việc của mình Thật sự bất ngờ khi biết mỗi ngày các cô giáo và các cháu thay phiên nhau chăm sóc vườn rau này Để bảo đảm có nguồn thực phẩm sạch, nhà trường đã tự trồng những luốn rau sạch như rau muống, ngót, cải, mùng tơi…

g Tham quan vườn sinh thái của nhà

trường:

Thông qua các hoạt động thực tế, các em cảm nhận được thực tiễn cuộc sống sinh động, có thể trực tiếp nhận dạng được giống cây trồng, vật nuôi mà các em chỉ được học trong sách vở, hay xem trên phim, ảnh, truyền hình…Các em hiểu thêm về mồ hôi công sức của người nông dân để có được hạt gạo, nhành rau, miếng thịt mà các em ăn mỗi ngày, để từ đó biết yêu thương và quý trọng giá trị sức lao động, biết quý trọng hơn những sản phẩm nông nghiệp do người nông dân làm ra, biết quý trọng những gì mà gia đình

và nhà trường đang mang lại cho các em Chỉ trong một ngày không chỉ đáp ứng mục tiêu vui chơi, nghỉ ngơi mà còn cung cấp các kiến thức vô cùng bổ ích về nhiều mặt, gắn kết chặt chẽ giữa việc học lý thuyết trên lớp với thực tiễn sinh động, trực quan cho các em học sinh, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh Đó thực là một hình thức giáo dục vô cùng hiệu quả!

h Mô hình trường mầm non kết hợp với vườn rau, năm 2013:

Một mô hình khu vườn-trường mầm non cho trẻ em đã được Võ Trọng Nghĩa một kiến trúc sư Việt Nam thiết kế, đây là một hình mẫu ngôi trường bền vững nơi mà các trẻ em của đội ngũ công nhân nhà máy Việt Nam học hỏi được cách trồng trọt và tạo ra thực phẩm Mô hình này dự kiến sẽ hoàn

thiện vào cuối năm 2013, cung cấp chỗ ở và học tập cho 500 trẻ Trên mái nhà là những khoảng trống được sử dụng để thực hiện việc trồng trọt Đó là một vòng tròn khép kính bao xung quanh ba khoảng sân chơi với thiết kế độ dốc và các bậc thang hai tầng, cho phép giáo viên và các em nhỏ dễ dàng vui chơi và khám phá bên trong khu vực

Mô hình thiết kế khu vườn-trường mầm non được xem như một hình mẫu trong trong lĩnh vực giáo dục Giúp trẻ nhận thức được vai trò và trách nhiệm của chúng trong tương lai đối với môi trường xung quanh

i Mô hình vườn rau tự trồng cho học sinh ở nội trú:

Hằng ngày, nhất là vào buổi chiều sau khi hết giờ học các em học sinh nội trú đã giành thời gian cho việc chăm sóc vườn rau của mình Các công việc quen thuộc thường ngày là tưới tiêu nước, nhổ cỏ, bón phân, vun luống Để

có những luống rau xanh tốt, đủ dinh dưỡng với nhiều loại rau, các em được

sự hỗ trợ và tư vấn kỹ thuật của các thầy giáo khoa Nông Lâm Các loại rau được trồng như: rau cải ngọt, rau cải ngồng, cải bắp, su hào, súp lơ… ngoài

ra còn trồng các loại củ như bí đỏ, những loại rau đó rất gần gũi với bữa ăn hằng ngày của các em Có thể nhận thấy rằng việc làm của các em tuy nhỏ nhưng cũng mang lại những lợi ích: góp một phần nhỏ làm giảm chi phí cho gia đình, cải thiện bữa ăn cho các em nhất là đối với các em đi học xa nhà có

hoàn cảnh gia đình khó khăn, không những thế còn đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong mỗi bữa ăn của các em đồng thời góp phần rèn luyện khả năng thích ứng, tính kỷ luật, tính tự lập cho học sinh trong trường

j Tháp rau ở quốc đảo Singapore:

Dự án trồng rau xanh này do ông Jack Ng - Giám đốc công ty Sky Green hợp tác với Cơ quan Thực phẩm Nông nghiệp Singapore thực hiện trên một

hệ thống canh tác theo chiều thẳng đứng có tên là A Go-Grow A Go-Grow bao gồm các tháp bằng nhôm, cao tới 9m Mỗi tháp có 38 bậc với nhiều máng trồng rau nằm liền nhau trên một máng lớn Hệ thống tháp trồng rau này được hoạt động theo “dây chuyền”, vận chuyển các máng rau từ dưới lên thông qua một hệ thống tương tự như chiếc ròng rọc Các máng rau được di chuyển từ dưới lên và từ trên xuống Khi lên cao, những máng rau sẽ được nhận ánh sáng mặt trời, khi xuống thấp, chúng sẽ được tưới nước Toàn bộ quy trình này kéo dài trong khoảng 8 giờ đồng hồ Làm theo mô hình tháp rau này, người dân ở thành phố có thể tận dụng được không gian trên sân thượng để canh tác, không tốn nhiều thời gian và công sức mà vẫn đảm bảo được nguồn rau sạch cho gia đình

k Mô hình trồng rau sạch trên sân thượng tại Bangkok

Phong trào trồng rau củ quả tự phát tại nhà, đặc biệt trên tầng thượng các cao ốc

đã bắt đầu ở Bangkok nhiều năm nay (hơn 10 năm trước), nhằm đáp ứng nguồn cung và nhu cầu ăn rau sạch của dân đô thị Theo ông Kingkorn Narintarakul Na Ayutdhaya, trợ lý giám đốc Quỹ BioThai Foundation (Thái Lan), cho biết rất khó xác định được mức độ nhiễm hóa chất ở rau củ quả và cả gạo ở Thái Lan Hiện nay, tại Thái Lan có bán rau thương mại an toàn nhưng có hai nhược điểm: nghèo nàn chủng loại và khá là đắc Vì thế phần lớn người dân Bangkok dù có thích rau

an toàn cũng phải quay về với rau thông thường để đáp ứng sở thích ăn uống Do vậy, mô hìn rau sạch tự trồng tại nhà ra đời để đối phó tình huống khan hiếm thực phẩm như đã từng xảy ra tại Bangkok khi trận lụt lịch sử năm 2011 làm mọi nguồn cung bị phong tỏa

Vườn rau trên sân thượng tòa nhà văn phòng quận Laksi (Bangkok, Thái Lan)

Mô hình này ra đời bảo vệ sức khỏe người dân khỏi hóa chất, an ninh lương thực, không những vậy vườn rau trên sân thượng còn có tiềm năng duy trì an ninh lương thực đáng kể nếu các nguồn cung thường xuyên không đảm bảo

l Chương trình Greenie, ESCAPE- 828 Jalan Teluk Bahang – Penang, Malaysia

Chương trình bao gồm các hoạt động tương tác cho trẻ em trong độ tuổi thiếu nhi

4 đến 12 tuổi Thông qua việc tham gia các hoạt động kích thích năm giác quan (thị giác, vị giác, xúc giác và khứu giác), khuyến khích sự sáng tạo và trí tưởng tượng của trẻ, giúp trẻ vừa chơi vừa học

Các hoạt động vui chơi trong chương trình gồm:

o Tham gia trồng rau để hiểu tính bền vững và phương pháp trồng không thuốc trừ sâu

o Làm phân bón thân thiện môi trường giúp phát triển các loại rau

o Khám phá hệ sinh thái sông và hệ sinh thái địa phương

o Nấu ăn với các thành phần ESCAPE tự sản xuất và trải nghiệm thực phẩm trồng trong chương trình Greenie

o Tự làm đồ chơi và sáng tạo các trò chơi để tăng sự khéo léo và vui chơi tương tác

o Tìm hiều về tái chế và tác hại của loại bỏ rác vào hệ sinh thái

Mục đích của chương trình Greenie là kết nối Thiếu nhi và môi trường Chỉ khi trẻ

em yêu thiên nhiên, trẻ sẽ muốn bảo vệ nó Các hoạt động vui chơi là những bước dẫn đường cho thế hệ tương lai, trong hành trình hoàn thành nhiệm vụ và tạo ra tương lai bền vững

Tóm lại, chương trình Greenie tại trung tâm ESCAPE là một chương trình vui chơi cho trẻ với thiên nhiên đa dạng, toàn diện Chương trình đưa ra nhiều hoạt động và cách thức rõ ràng để đi đến mục đích cuối cùng là giáo dục cho trẻ em về yêu môi trường Đây là mô hình vui chơi lồng ghép giáo dục đáng học hỏi

m Environmental Education Botanic Garden's Project Green Reach,

Vườn thực vật học Brooklyn, thuộc bang New York ntích gần 39 mẫu Anh, chính thức đi v

18914 chương trình Tr

Vườn thực vật Brooklyn lvườn không chỉ là nơi chăm sóc và tr

Education in Botanic Gardens: Exploring Botanic Garden's Project Green Reach, 2013:

ờn thực vật học Brooklyn, thuộc bang New York nước Mỹ, với diện

ần 39 mẫu Anh, chính thức đi vào hoạt động vào năm 1910 Đ

ình Trẻ em làm vườn bắt đầu hoạt động

ờn thực vật Brooklyn là nơi kết nối con người với thế giới thực vật,

à nơi chăm sóc và trồng nhiều loại thực vật đặc sắc nh

Exploring Brooklyn

ớc Mỹ, với diện

ào năm 1910 Đến năm

ời với thế giới thực vật, ồng nhiều loại thực vật đặc sắc như

bonsai, hoa anh đào Nhật Bản mà đây còn là nơi truyền cảm hứng, tình yêu thiên nhiên thực vật cho du khách tham quan

Ngoài ra, tại vườn còn tổ chức nhiều tiết học làm vườn cho các trẻ em trong độ tuổi từ 4 đến 12 tuổi Các buổi học làm vườn bao gồm việc trải nghiệm thực tế công việc, và cả những bữa tiệc rau sau đó- thành quả lao động của các em học sinh sau một ngày hoạt động

Mô hình quản lý vườn rau tại Brooklyn rất chặt chẽ, ban quản lý đề ra những mức phí rõ ràng cho từng độ tuổi (trừ thành viên và trẻ dưới 12 tuổi được miễn phí) Ngoài ra, chủ đề các khóa học cũng được thay đồi thường xuyên để phù hợp với lứa tuổi và điều kiện phát triển của vườn rau Đây cũng là mô hình lý tưởng mà nhóm nghiên cứu muốn hướng đến

2.2 Mô hình giáo dục cho trẻ em về môi trường

a Booklet “Talking with children about the environment”, Australian Psychological Society:

Cuốn sách là sự chuẩn bị thông tin cho người lớn muốn nói chuyện với trẻ

em và thanh thiếu niên về môi trường nó cung cấp cho các bậc phụ huynh những lời khuyên cho việc giúp trẻ em phát triển các giá trị và ý thức thân thiện với môi trường, giúp trẻ hiểu về những thách thức môi trường mà chúng phải đối mặt và giảm bớt sự lo lắng của trẻ về mối đe dọa của biến đổi khí hậu

Cuốn sách là tổng hợp những cách thức giúp người lớn tạo ra cơ hội giúp trẻ gắn bó với thiên nhiên và tìm hiểu về môi trường, các phương thức được phân chia theo các bước giáo dục trẻ em về môi trường và phương thức dạy trẻ ở các độ tuổi và giai đoạn khác nhau

Không chỉ là những hoạt động, tài liệu còn dựa trên những phân tích về mặt tâm lý của trẻ em, lấy suy nghĩ của trẻ về môi trường làm chủ đạo để từ

đó có từng hướng giải thích cho từng đối tượng trẻ em khác nhau

b Chương trình “Tiết học xanh” năm 2013 (30/12/2013), Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bình Dương:

“Tiết học xanh” là tên gọi của Chương trình bảo vệ môi trường với nội dung chính “ nhận dạng và bảo vệ động vật hoang dã” Trước nguy cơ thế giới đang phải đối mặt với tình trạng có khoảng 1.556 loài được xác định là

có nguy cơ tuyệt chủng hoặc gần tuyệt chủng và cần được bảo vệ Việc bảo tồn sự đa dạng của các loài động thực vật trong tự nhiên đang là vấn đề cấp bách hơn bao giờ hết

Chương trình “ Tiết học xanh” nhằm mục đích trang bị các kiến thức về nhận dạng một số loài động vật hoang dã thường bắt gặp trong đời sống và cách nhận biết các hành vi vi phạm Đối tượng của chương trình năm nay là học sinh tiểu học tuổi từ 8 – 10 của 10 trường, trong đó Thành phố Thủ Dầu Một là 4 trường, Thị xã Thuận An là 3 trường và huyện Bến Cát là 3 trường

Bài học của các em xoay quanh các loài linh trưởng ( vượn, vooc, culi, khỉ

… ), các loại gấu, một số loại thuộc họ nhà chim, một số loài thuộc họ nhà mèo ( mèo rừng, báo, hổ) … Bên cạnh đó là cách nhận biết các hành vi vi phạm như nuôi nhốt, giết thịt, săn bắt, vận chuyển … Song song với bài giảng các em được tham gia các trò chơi, đồng thời cũng là hình thức ôn bài giúp hiểu sâu và nhớ lâu

Mục đích của chương trình là nâng cao ý thức bảo vệ động vật hoang dã,

có tình yêu với với các loài động vật, có kỹ năng nhận biết các hành vi vi phạm Chương trình Tiết học xanh triển khai trên 10 trường, thuộc tỉnh Bình Dương, thu hút hơn 1200 học sinh tham gia, được sự ủng hộ từ Ban giám hiệu nhà trường, các thầy cô giáo, các cấp lãnh đạo của Phòng giáo dục địa phương

c Chương trình “Vui làm Hiệp sĩ Xanh, bé ngại gì vết bần”, do nhãn hàng OMO thực hiện

Chương trình “Vui làm Hiệp sĩ Xanh, bé ngại gì vết bẩn” do nhãn hàng OMO thực hiện, nằm trong kế hoạch 5 năm “Phát triển trường học Xanh- Sạch- Khỏe” do Công ty TNHH Quốc tế Unilever Việt Nam và Bộ Giáo dục

và Đào tạo cam kết thực hiện từ năm 2012- 2016 Chương trình chính thức khởi động vào ngày 15/11/2012, và sẽ tổ chức tại 70 trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Mục đích của chương trình là xây dựng thế hệ trẻ sống Xanh đầu tiên ở Việt Nam Mục tiêu trong năm đầu tiên của chương trình là giúp xây dựng nhận thức ở trẻ em về việc tiết kiệm, tái sử dụng đồ vật cũ Tại chương trình, các em sẽ được tham gia vào các hoạt động vui chơi ngoài trời như :khám phá Cỗ Máy Tái Chế Thần Kỳ, chế tạo vật dụng mới từ đồ cũ, thưởng thức kịch ngắn hài hước về môi trường, v.v… Những hoạt động này không những giúp các em hiểu biết thêm về sống xanh mà còn giúp các em thỏa sức sáng tạo vui chơi để phát triển toàn diện

d Sáng kiến kinh nghiệm “MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO

VỆ MÔI TRƯỜNG CHO TRẺ 5 TUỔI” cô Bùi Ngọc Thanh Thảo, Giáo viên dạy lớp Lá 1;Trường Mầm Non 14:

Từ thực trạng ô nhiễm môi trường ngày càng cao, hiện tượng thay đổi thời tiết do biến đổi khí hậu ngày càng xảy ra thường xuyên Sáng kiến đã khẳng định, để bảo vệ môi trường cần phải thực hiện nhiều biện pháp khác nhau, trong đó biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được xem là hiệu quả nhất cho lứa tuổi mầm non Bởi trẻ con ở lứa tuổi này dễ hình thành những

nề nếp, thói quen tạo cơ sở cho việc hình thành nhân cách tốt

Sáng kiến đưa ra 4 giải pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường Một là lồng ghép các thông điệp giáo dục vào các hoạt động vui chơi, sinh hoạt trong lớp, vận dụng các nguyên vật liệu giảng dạy sáng tạo đáp ứng yêu cầu

“học mà chơi, chơi mà học” Giải pháp thứ hai giúp trẻ bảo vệ môi trường bằng việc tạo lập ý thức vệ sinh sạch sẽ: không vứt rác, vứt đồ chơi bừa bãi,

tự lau dọn góc vui chơi Biết tiết kiệm nước trong sinh hoạt hằng ngày Đồng thời hướng dẫn trẻ gieo hạt, trồng cây, giúp cho trẻ hiểu ích lợi của cây xanh với con người Giải pháp thứ ba là kết hợp với gia đình để cùng giáo dục trẻ, đồng thời giúp phụ huynh hiểu rõ tầm quan trọng của công tác giáo dục ý thức bảo vệ môi trường là sự phối hợp từ hai phía nhà trường và gia đình

Giải pháp cuối cùng, cho trẻ thực hành có hướng dẫn, làm đồ chơi tái chế từ nguyên vật liệu cũ, tạo niềm thích thú sáng tạo cho trẻ, khơi gợi cho trẻ ý thức bảo vệ môi trường thông qua việc tái chế rác

e Environmental Education, Children, and Animals, Author: Arcken, Marjan Margadant-van, Source: Anthrozoos: A Multidisciplinary Journal

of The Interactions of People & Animals, Volume 3, Number 1, 1989 , pp 14-19(6), Publisher: Bloomsbury Journals (formerly Berg Journals):

Bài viết thảo luận về kết quả của dự án nghiên cứu liên quan đến giáo dục môi trường và mối quan hệ giữa trẻ em và động vật Có 5 trường mẫu giáo tham gia và 26 cuộc phỏng vấn mở được tiến hành đối với các trẻ trong độ tuổi từ 6 đến 12 Các câu hỏi trọng tâm trong nghiên cứu là “Trẻ có được kinh nghiệm về động vật như thế nào, và làm thế nào để chúng cảm nhận được bản chất?” Câu hỏi tiếp theo là “mối quan hệ giữa đứa trẻ và động vật phát triển như thế nào và làm thế nào mối quan hệ này hữu ích trong giáo dục môi trường?”

Qua nghiên cứu cho thấy, việc nhiền nhận sự vận động của trẻ rất đơn giản: nếu có điều gì không di chuyển, nó đã chết, nếu cái gì đó còn di chuyển tức là nó còn sống Chỉ có những trẻ trong độ tuổi từ 10 trở lên mới có những nhận thức rõ ràng về sự sống của thực vật

Bài nghiên cứu đề cập đến vấn đề giáo dục môi trường vừa nhằm mục đích chuyển giao kiến thức vừa còn nâng cao nhận thức về mối đan xen của con người và thiên nhiên, lấy đó như một nền tảng cho công việc giảng dạy

f Khóa tập huấn “QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ VỀ KHÔNG GIAN XANH, CHÍNH SÁCH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN CÂY XANH ĐÔ THỊ” GIÁ TRỊ CỦA CÂY XANH VÀ KHÔNG GIAN TỰ NHIÊN TRONG MÔI TRƯỜNG ĐÔ THỊ”, năm 2011:

Khóa tập huấn diễn ra trong 5 ngày, tại Hội trường Thảo Cầm Viên Sài Gòn, số 2 đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, quận 1 Chuyên gia hướng dẫn: ông ông Frédéric Ségur, Trưởng Phòng Cây xanh - Cảnh quan của Cộng đồng

đô thị Lyon Nội dung hội thảo gồm 3 phần chính là chiến lược về cây xanh

trong quy hoạch phát triển đô thị, chính sách cây xanh của Cộng đồng đô thị Lyon và một số nôi dung chuyên đề Trong phần 3 của hội thảo, khi nói về giá trị của cây xanh trong môi trường đô thị, ông Frédéric Ségur đặc biệt nhấn mạnh đến ý thức của người dân đối với việc trồng và bảo vệ cây xanh Theo ông “việc đưa không gian thiên nhiên vào đô thị và tuyên truyền, giáo dục cho người dân, đặc biệt là trẻ em về vai trò tích cực của không gian thiên nhiên và cây xanh được thực hiện ngay trong đô thị, không chỉ đơn thuần nói

về kỹ thuật mà phải tìm nhiều hình thức truyền đạt khác nhau” Trong đó, ông nhắc đến hình thức trực tiếp tham gia của người dân và trẻ em vào công việc trồng và bảo vệ cây xanh Ông dẫn chứng điển hình ở một thành phố (thuộc loại khá nghèo) trong Cộng đồng đô thị Lyon đã tổ chức ngày trồng cây trên địa bàn liên tục trong 20 năm qua Vào ngày này, tất cả học sinh trên địa bàn đều được huy động tham gia trồng cây xanh Nhờ quá trình giáo dục lâu dài như vậy mà những hành vi xâm hại đến cây xanh ở thành phố này là

ít nhất trong các thành phố của Cộng đồng đô thị Lyon Như vậy, để thực hiện các chủ trường, chính sách về cây xanh của thành phố cần phải có chương trình thông tin, truyền thông và giáo dục nhằm khuyến khích người dân cùng tham gia

2.3 Mô hình sử dụng không gian công cộng trong chung cư:

a Hệ thống không gian công cộng trong các khu chung cư cũ: thực trạng và giải pháp ;Ths KTS Trần Phương Hảo Giảng viên Khoa Quy Hoạch, Đại học Kiến Trúc – Tp Hồ Chí Minh

Bài viết khẳng định vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống của đô thị, thông qua việc cải tạo hệ thống KGCC trong các khu nhà chung cư cũ Theo tác già, hiện nay các khu chung cư cũ vẫn còn chiếm

tỷ lệ khá lớn trong diện tích khu ở của các đô thị, vì vậytrong khi khả năng xây mới chưa thỏa mãn nhu cầu người dân, nhiệm vụ cải tạo các chung cư cũ

là rất quan trọng, nhằm cải thiện, nâng cao điều kiện sống của người dân trong khu vực, đảm bảo vệ sinh môi trường và góp phần tạo nên cảnh quan của đô thị

Bài viết phân tích các thuận lợi, khó khăn nếu tiến hành cải tạo và đề xuất

ra các giải pháp như phá dỡ xây dựng lại khu mới đối với các khu chung cư

đã xuống cấp nghiêm trọng, cải tạo tu sửa lại đối với các khu chung cư cũ nhưng vẫn còn khả năng sử dụng

Như vậy, bài viết đã phản ánh sơ lược về tình trạng KGCC trong các khu chung cư, đưa ra những phương hướng lựa chọn để giải quyết vấn đề mất mỹ quan cho chung cư cũ gây ra

b Đồ án “Tái sinh không gian công cộng”, năm 2013, Top10 cuộc thi Tài năng kiến trúc:

Xuất phát từ thực trạng thành phố Hà Nội đang ngày càng chật chội, ba sinh viên kiến trúc, Huỳnh Đức Trung, Chu Ngọc Huyền và Nguyễn Thị Thái Hà, từ Đại học Xây dựng đã tìm cách tái sinh một không gian cây xanh – mặt nước còn sót lại trong một khu dân cư cũ thành một không gian công cộng đầy ắp những điều lý thú Bằng phương pháp bản đồ tỷ mỉ về cách cư dân sử dụng không gian công cộng và phương pháp thiết kế lấy con người làm trung tâm, với những đặc điểm sử dụng không gian công cộng khác nhau của mỗi lứa tuổi

Toàn bộ ý tưởng thiết kế không gian đều tập trung vào tính thân thiện và

an toàn của không gian thiết kế và được phản ánh trực tiếp qua người sử dụng Do vậy từng chi tiết bao gồm cả ghế ngồi, thiết bị chiếu sáng, cây xanh, gạch lát, các đồ chơi ngoài trời cho trẻ em cũng được nghiên cứu sử dụng các loại vật liệu và kích thước phù hợp cho nhiều lứa tuổi sử dụng

Mục tiêu của thiết kế là tạo được không gian công cộng nâng cao đời sống tinh thần, tăng tính giáo dục, trách nhiệm trong mỗi cá nhân và nghiên cứu

áp dụng mô hình này với nhiều khu dân cư cũ khác trên địa bàn Hà Nội nói riêng và trên nhiều khu vực tương đồng khác nói chung

Hình 2.3 Phương án cải tạo không gian

Tóm lại,tổng quan về tình hình nghiên cứu “vườn rau học tập” trong và ngoài nước cho thấy, việc xây dựng mô hình vườn học tập, giáo dục cho trẻ em về thiên nhiên có ý nghĩa quan trọng và thu hút sự quan tâm của tổ chức, nhà trường và các nhà nghiên cứu tại các nước trên thế giới Hiện nay đã xuất hiện nhiều mô hình vườn rau học tập hiện đại, phù hợp, nhằm đáp ứng và phục vụ nhu cầu giáo dục, học tập và vui chơi ngoài trời cho trẻ em, thích hợp với điều kiện từng khu vực, quốc gia Mặc dù vậy, tại Việt Nam, các đề tài nghiên cứu khoa học chính thức về vườn rau học tập vẫn còn ít Chỉ có những bài viết tản mạn, thiên về ý tưởng của từng cá nhân, được rút ra trong quá trình quan sát thực tế về giáo dục môi trường cho trẻ em Hoặc nếu có thì hầu hết tập trung mặt kỹ thuật, cải tạo chung không gian cộng đồng kết hợp với không gian vui chơi học tập cho trẻ em nói chung, chưa có đề tài tập trung nghiên cứu về giáo dục thiên nhiên cho trẻ Thêm vào đó, chi phí thực hiện của mô hình nghiên cứu lý tưởng quá lớn, không thích hợp với điều kiện kinh tế đất nước hiện nay Chính vì vậy, việc xây dựng mô hình vườn rau học tập phù hợp với độ tuổi cụ thể, với giải pháp kỹ thuật và chi phí phù hợp, đặc biệt là giải pháp về mặt giáo dục, là cần thiết đối với tình hình xã hội tại thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung

Ngoài ra, đề tài với hướng tiếp cận phát triển cộng đồng, đưa giáo dục vào từng

hộ gia đình với những hoạt động ngay trong khu vực sống cũng là nét mới so với các đề tài nghiên cứu trước Thông qua nội dung nghiên cứu và kết quả nghiên cứu, đề tài “Xây dựng mô hình vườn rau học tập cho trẻ từ 3 đến 10 tuổi trong khu chung cư (nghiên cứu trường hợp chung cư 139 Lý Chính Thắng)” mong muốn đóng góp vào nguồn tài liệu tham khảo vốn rất ít về lĩnh vực giáo dục môi trường cho trẻ em tại thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và các đô thị Việt Nam nói chung

3 Phạm vi nghiên cứu:

2.4 Thời gian nghiên cứu:

 Tháng 4/2013: Xây dựng ý tưởng, lập đề cương nghiên cứu

 Từ tháng 5/2012 – 10/2013: Thu thập tài liệu, đề án và bài viết liên

quan đến đề tài nghiên cứu

 Từ tháng 10/2013- 1/2014: Khảo sát thực tế và phát bảng hỏi tại các hộ

gia đình sống trong khu chung cư 139 Lý Chính Thắng, quận 3 và các

hộ dân cư sống xung quanh chung cư trong bán kính 10m

 Tháng 2/2014: Xử lý thông tin và các số liệu thu thập được từ bảng hỏi

bằng phần mềm SPSS Tiến hành viết toàn văn đề tài

 Từ tháng 3/2014: Chỉnh sửa và hoàn thành báo cáo nghiên cứu

2.5 Khu vực nghiên cứu:

- Khu vực nghiên cứu của đề tài: Thành phố Hồ Chí Minh

- Địa điểm nghiên cứu cụ thể:Chung cư 139, Lý Chính Thắng, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh (Gọi tắt là “Chung cư 139”)

Hình 3.2 Vị trí của Chung cư 139, Lý Chính Thắng, Quận 3,

Thành phố Hồ Chí Minh

(Nguồn ảnh: www.maps.google.com)

▪ Các điều kiện lựa chọn địa điểm nghiên cứu – Chung cư 139, bao gồm:

Chung cư tọa lạc tại một trong những tuyến đường huyết mạch của Quận 3, thuộc nội đô Thành phố Hồ Chí Minh Tập trung lượng dân cư có thu nhập trung bình và cao Những gia đình này đang có nhu cầu nâng cao điều kiện sống, nhất là đầu tư cho sự phát triển của con trẻ Vì vậy, việc chọn nơi đây để xây dựng mô hình vườn rau là phù hợp với nguyện vọng và mong muốn của đa số người dân

Ngoài ra, chung cư này còn sở hữu sự hài hòa trong phân bố các không gian chức năng, có không gian sinh hoạt ngoài trời tương đối rộng, có nhiều cây to cho bóng râm thích hợp cho việc vui chơi ngoài trời của trẻ Rất thích hợp cho việc xây dựng thí điểmmô hình vườn rau học tập mà chúng tôi đang nghiên cứu

4 Mục đích nghiên cứu:

- Xây dựng mô hình vườn rau học tập cho trẻ em trong chung cư

5 Mục tiêu nghiên cứu:

- Đánh giá thực trạng ý thức của trẻ em trong độ tuổi từ 3 đến 10 tuổi về thiên nhiên và môi trường, và quan điểm của các bậc phụ huynh về không gian vui chơi ngoài trời lành mạnh cho trẻ em trong chung cư

- Tìm hiểu một số mô hình vườn rau học tập thích hợp trong chung cư

- Đánh giá khả năng tiếp nhận, khả năng xã hội hóa mô hình và tính khả thi của việc áp dụng mô hình vườn rau học tập vào các chung cư hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu:

- Nghiên cứu này sử dụng cả phương pháp định lượng và định tính

▪ Phương pháp định lượng:

- Sử dụng bảng hỏi cho 80 hộ gia đình sống tại Chung cư 139, trong đó có

25 gia đình có trẻ em trong độ tuổi từ 3 đến 10 Các bảng hỏi này nhằm thu nhậnđánh giá của các gia đình về các không gian chức năng hiện tại của Chung cư 139, xác định quan điểm của họ về các vấn đề liên quan tới cây xanh, thiên nhiên, môi trường Đồng thời, chúng tôi thu thập cả quan điểm của các bậc phụ huynh về không gian vui chơi ngoài trời lành mạnh cho trẻ

em trong chung cư.Bên cạnh đó,chúng tôi còn ghi nhận mức độ tiếp nhận,

sự ủng hộ, và khả năng đóng góp của họ đối với đề tài Cuối cùng, thông qua các câu trả lời của họ, chúng tôi còn gián tiếp thu nhận được thực trạng

ý thức về thiên nhiên và môi trường của trẻ em trong độ tuổi trên

▪Phương pháp định tính:

- Thực hiện phỏng vấn sâu với 5 phụ huynh thuộc các hộ gia đình trong Chung cư 139 có trẻ em trong độ tuổi từ 3 đến 10.Thông qua phỏng vấn sâu, chúng tôi đã làm rõ hơn quan điểm của họ về các vấn đề liên quan đã được nhắc đến ở trên

- Thực hiện phỏng vấn sâu với đại diện Ban quản lý, đại diện Tổ bảo vệ của Chung cư 139 Nhờ đó, chúng tôi đã ghi nhận được mức độ tiếp nhận,

khả năng cho phép, đồng thời cũng thu thập được các ý kiến đóng góp cho cách thức quản lý và vận hành mô hình vườn rau học tập

- Quan sát, thống kê các số liệu liên quan, và xác định vị trí để dựng mô hình vườn rau học tập cho Chung cư 139

- Phỏng vấn sâu với Nhân viên quản lý của Cửa hàng hạt giống – cây cảnh

để thu thập các thông tin liên quan đến các loại rau thông thường, và được

tư vấn thêm về các vấn đề khác phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài

7 Đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu và đối tượng thụ hưởng:

7.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là mô hình vườn rau học tập cho trẻ em từ

3 đến 10 tuổi trong chung cư (Gọi tắt là “Vườn rau học tập”)

7.2 Khách thể nghiên cứu:

- Khách thể nghiên cứu đầu tiên của đề tài là các hộ gia đình có trẻ em từ 3 đến 10 tuổi sống trong Chung cư 139.Tiếp theo là Ban quan lý,Tổ bảo vệ của chung cư này

7.3 Đối tượng thụ hưởng:

- Đối tượng thụ hưởng trực tiếp: Trẻ em trong độ tuổi từ 3 đến 10 sống tại Chung cư 139

- Đối tượng thụ hưởng gián tiếp: Toàn thể cư dân của Chung cư 139

8 Ý nghĩa thực tiễn:

Vườn rau học tập giúp ích cho việc giáo dục trẻ em Nó giúp trẻ em có kiến thức và hoạt động thực tế liên quan đến các loại rau, mang đến cho trẻ em các trải nghiệm mà chúng không bao giờ có được nếu chỉ học tập các lý thuyết đơn thuần Thông qua các kiến thức và hoạt động thực tế đó, trẻ em sẽ tự trau dồi, nâng cao hiểu biết, và thể hiện tinh thần ham học hỏi, tính tự lập

Ngoài ra, nhờ việc được tiếp xúc và chăm sóc các loại rau, trẻ em sẽ hình thành

ý thức yêu quý cây xanh, tôn trọng thiên nhiên và dẫn đến các hành động bảo vệ môi trường trong tương lai

Vườn rau học tập còn tạo ra một không gian kết nối cộng đồng mới trong chung

cư, khi các thành viên gia đình có điều kiện hướng dẫn, giải đáp và thể hiện cảm xúc cũng như sự đồng cảm với nhau, các cư dân trong chung cư thì có cơ hội gần gũi, giúp đỡ, giao tiếp thân thiện với nhau Từ đó, tính văn minh trong cộng đồng càng được củng cố, sự kết nối giữa người với người càng thêm sâu đậm, hình thành một nếp sống thân thiện, hiện đại, tô điểm thêm cho đô thị văn minh đương thời

9 Kết cấu của bài nghiên cứu:

Bài nghiên cứu gồm 4 chương

▪ Chương I : Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

- Gồm có 3 mục nhỏ, đề cập đến các khái niệm liên quan, lợi ích và ý nghĩa của đề tài, các kinh nghiệm trước đây

▪ Chương II : Khảo sát và đánh giá thực trạng ý thức của trẻ em trong độ tuổi

từ 3 đến 10 tuổi về bảo vệ môi trường, và quan điểm của cha, mẹ về không gian vui chơi ngoài trời lành mạnh cho trẻ trong chung cư

- Gồm có 4 mục nhỏ, đề cập đến thực trạng bố trí các không gian của Chung cư 139, quan điểm và nhu cầu của cộng đồng dân cư về các không gian chức năng, và thực trạng ý thức của trẻ em đối với thiên nhiên – môi trường

▪ Chương III : Xây dựng mô hình vườn rau học tập cho trẻ em trong độ tuổi

từ 3 đến 10 tuổi tại không gian sinh hoạt chung của chung cư

- Gồm có 3 mục nhỏ, đề cập đến các vấn đề liên quan đến việc xây dựng

mô hình vườn rau học tập lý tưởng và mô hình vườn rau học tập tại Chung

10 Sản phẩm nghiên cứu:

Bài nghiên cứu cung cấp 2 sản phẩm

▪ Văn bản nghiên cứu 80 trang:

- Thể hiện các vấn đề liên quan đến mô hình vườn rau học tập mà chúng tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu, thu thập được

▪ Mô hình khối bằng giấy form thể hiện mô hình vườn rau học tập đề xuất cho Chung cư 139, theo tỉ lệ 1/100:

- Thể hiện các đặc điểm mong muốn, các chi tiết quan trọng của mô hình vườn rau học tập đề xuất cho Chung cư 139

NỘI DUNG

C HƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

I Các khái niệm liên quan

trình, cách thức làm bộc lộ ra những khả năng tiềm ẩn của người.4 Trong tiếng

Việt, "giáo" có nghĩa là dạy, "dục" có nghĩa là nuôi (không dùng một mình); "giáo

dục" là "dạy dỗ gây nuôi đủ cả trí-dục, đức-dục, thể-dục."5 Hiểu một cách đơn giản hơn giáo dục là quá trình được tổ chức có ý thức, hướng tới mục đích khơi gợi hoặc biến đổi nhận thức, năng lực, tình cảm, thái độ của người dạy và người học theo hướng tích cực Nghĩa là góp phần hoàn thiện nhân cách người học bằng những tác động có ý thức từ bên ngoài, góp phần đáp ứng các nhu cầu tồn tại và phát triển của con người trong xã hội đương đại Giáo dục thường diễn ra dưới sự hướng dẫn của người khác, nhưng cũng có thể thông qua tự học.6 Bất cứ trải nghiệm nào có ảnh hưởng đáng kể lên cách mà người ta suy nghĩ, cảm nhận, hay hành động đều có thể được xem là có tính giáo dục Giáo dục thường được chia thành các giai đoạn như giáo dục tuổi ấu thơ, giáo dục tiểu học, giáo dục trung học, và giáo dục đại học

Về mặt từ nguyên là vậy, nhưng để hiểu tường tận hơn về giáo dục cần phải xem xét nhiều mặt của vấn đề Theo giáo trình môn Giáo dục đại cương do

Hà Thị Mai biên soạn của trường Đại học Đà Lạt đã định nghĩa giáo dục như sau:

Về bản chất, giáo dục là quá trình truyền đạt và tiếp thu những kinh nghiệm lịch

sử xã hội của các thế hệ loài người Về hoạt động, giáo dục là quá trình tác động đến các đối tượng giáo dục để hình thành cho họ những phẩm chất nhân cách Về mặt phạm vi, khái niệm giáo dục bao hàm nhiều cấp độ khác nhau

Khái niệm về giáo dục rất nhiều với những góc nhìn nhận khác nhau,

nhưng phương pháp giáo dục thì chỉ gồm bốn phương pháp chính:

 Phương pháp giáo dục truyền thống: Giáo viên độc thoại, chủ động truyền đạt kỹ năng còn người học tiếp thu một cách thụ động Giáo viên làm mẫu còn học viên làm theo

 Phương pháp giáo dục hiện đại: Giáo viên là người thiết kế tổ chức còn bản thân học viên tự tìm kiếm tri thức, tự hoạt động theo cách riêng độc lập và sáng tạo

 Phương pháp giáo dục thụ động: Giáo viên truyền đạt kiến thức, độc thoại, phát vấn hay đặt câu hỏi, giáo viên áp đặt kiến thức có sẵn, còn học viên thì học thuộc lòng và nhớ máy móc Giáo viên độc quyền đánh giá cho điểm

 Phương pháp giáo dục tích cực: Học viên tự tìm ra kiến thức bằng hành động thao tác giáo viên đối thoại với học viên, giáo viên hợp tác và trao đổi với học viên và giáo viên khẳng định kiến thức do học viên tìm ra Học sinh học cách học, cách đặt vấn đề và giải quyết vấn đề, cách sống và trưởng thành Học sinh tự đánh giá và điều chỉnh làm cơ sở cho giáo viên cho điểm cơ động

Bốn phương pháp trên là những phương pháp thường gặp trong việc giáo dục ở nhiều độ tuổi, nhiều nơi khác nhau nhưng để việc giáo dục có hiệu quả hơn thì người ta còn sử dụng những phương pháp nhỏ khác kết hợp với sự hỗ trợ từ phía gia đình Trách nhiệm giáo dục không chỉ thuộc về phía nhà trường hay gia đình mà đó là sự hợp tác cùng nhau vì sự nghiệp phát triển của trẻ Bởi lẽ mục đích chung của giáo dục là hướng tới sự phát triển toàn diện của trẻ từ thể chất đến nhận thức Do vậy việc giảng dạy không chỉ là truyền đạt những kiến thức trên trang vở mà đó còn là việc giúp trẻ nhận thức môi trường, thế giới quan xung quanh, nơi mà trẻ hàng ngày tiếp xúc và tương tác qua lại

1.2 Giáo dục môi trường

Giáo dục môi trường là một trong những phương hướng giáo dục đã được chú trọng trong khoảng thời gian gần đây Viêc giáo dục môi trường giúp cho con người có ý thức hơn về những gì mình đã và đang gây ra cho môi trường sống từ

đó nâng cao nhận thức cho mỗi cá nhân Việc giáo dục môi trường cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ sẽ gieo vào tiềm thức của trẻ những giá trị quý báu của môi trường

sống, những lợi ích mà môi trường đem lại, hay đơn giản hơn là giúp trẻ hiểu rõ được sự phát triển của những thực vật xung quanh mình

Trong một bài tạp chí môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã đưa ra

định nghĩa về giáo dục môi trường để làm cơ sở nền tảng cho các nghiên cứu khoa

học về sau với nội dung như sau: "Giáo dục môi trường là một quá trình thông qua các hoạt động giáo dục chính quy và không chính quy nhằm giúp con người có được sự hiểu biết, kỹ năng và giá trị tạo điều kiện cho họ tham gia vào phát triển một xã hội bền vững về sinh thái"7 Việc giáo dục này bao gồm cả việc học tập cách sử dụng những công nghệ mới nhằm tăng sản lượng và tránh những thảm hoạ môi trường, xoá nghèo đói; tận dụng các cơ hội và đưa ra những quyết định khôn khéo trong sử dụng tài nguyên Không dừng lại tại đó, giáo dục môi trường còn có

cả việc đạt được những kỹ năng, những động lực và cam kết hành động, dù với tư cách cá nhân hay tập thể, để giải quyết những vấn đề môi trường hiện tại và phòng

ngừa những vấn đề mới nảy sinh Thông qua đó, giáo dục môi trường đã và đang

hướng dẫn người học vận dụng những kiến thức và kỹ năng vào trong việc gìn giữ, bảo tồn, sử dụng môi trường theo cách thức bền vững cho thế hệ hôm nay và mai sau

1.3 Vườn rau học tập

Khái niệm vườn rau học tập mà nhóm nghiên cứu sử dụng xuyên suốt trong đề tài là một vấn đề còn mới được kết hợp từ hai khái niệm con là vườn rau

và học tập Để hiểu rõ hơn về khái niệm vườn rau học tập nhóm sẽ lần lượt đưa ra

hai khái niệm cấu thành từ đó đưa ra khái niệm tổng thể chung nhằm giúp làm rõ

vấn đề hơn Vườn là khu đất để trồng cây cối, rau cỏ; rau là tên gọi chung các loại

cây, thường thuộc loại thân cỏ, có thể dùng làm thức ăn cho con người như rau

cải, muống…Trong vườn người ta trồng nhiều loại thực vật khác nhau tùy theo nhu cầu và mục đích của người sử dụng như: cây ăn trái, cây công nghiệp, rau… Vườn rau là khu đất để trồng rau, các loại thực vật nhỏ, có thể được khoanh vùng

để ngăn cách với không gian xung quanh Học tập là quá trình tiếp thu cái

mới hoặc bổ sung, trau dồi các kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, giá trị, nhận

7

http://vea.gov.vn/VN/truyenthong/hoidapmt/Pages/Gi%C3%A1od%E1%BB%A5cm%C3%B4itr%C6%B 0%E1%BB%9Dngl%C3%A0g%C3%AC.aspx

thức hoặc sở thích và có thể liên quan đến việc tổng hợp các loại thông tin khác nhau

Từ khái niệm học tập và vườn rau, nhóm nghiên cứu xin đề xuất khái niệm vườn rau học tập theo mô hình nghiên cứu của nhóm Vườn học tập là không gian

trồng trọt, phục vụ cho nhu cầu vui chơi, học tập của trẻ em Nó là một lớp học ngoài trời hấp dẫn, là không gian vui chơi với các loại rau ăn được Vườn học tập được thiết kế để trở thành nơi trẻ em muốn đến chơi và giáo viên muốn đến dạy,

qua đó giúp cải thiện thành tích học tập và củng cố kết nối cộng đồng Vườn rau học tập mà nhóm nghiên cứu đề xuất là kết quả thực tiễn của việc giáo dục môi

trường và phương pháp giáo dục ngoài trời Mô hình này vừa giúp trẻ có cơ hội tiếp xúc với thiên nhiên vừa giúp trẻ có ý thức bảo vệ môi trường sống xung quanh, đồng thời đây cũng có thể xem là một phương thức giúp bé phát triển toàn diện từ thể chất đến nhận thức; trẻ vừa có thể vui chơi cùng bạn bè vừa có những trải nghiệm thực tiễn đầy thú vị về thiên nhiên, cây cối

1.4 Trẻ em từ 3 đến 10 tuổi

Trẻ em luôn là đối tượng có được nhiều sự quan tâm, chú ý từ các nhóm khác nhau trong xã hội Trẻ em không chỉ là lực lượng lao động sản xuất trong tương lai mà còn là mầm non của xã hội, là những người có thể thay đổi thế giới, làm cho tương lai trở nên tươi sáng và tốt đẹp hơn Do vậy khái niệm về trẻ em được định nghĩa rất rõ ràng và cụ thể ở nhiều văn bản pháp luật ban hành hiện hữu khác nhau Ở Việt Nam theo điều 1 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em quy

định: “Trẻ em quy định trong Luật này là công dân Việt Nam dưới mười sáu

tuổi” Theo quy định, trẻ em có hai đặc trưng, một là công dân ViệtNam và hai là

độ tuổi được xác định là dưới 16 Như vậy, những người có quốc tịch Việt Nam dưới 16 tuổi là đối tượng điều chỉnh của Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em Việt Nam.8 Theo quy định trên bất kỳ đối tượng nào là người Việt Nam dưới 16 tuổi đều được pháp luật bảo vệ Đối với thế giới, trong công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em (1989) mà Việt Nam đã phê chuẩn năm 1990 xác định trẻ em là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp pháp luật áp dụng với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn (Điều 1) Tuy nhiên, trong pháp luật Việt Nam, tùy theo từng

8

Nguồn: điều 1 luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2005

lĩnh vực, phân biệt trẻ em và người chưa thành niên theo độ tuổi khác nhau: 14,

15, 16, để xác định chế độ pháp lý, sự bảo vệ thích hợp cho từng lứa tuổi Ví dụ, theo Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em quy định thì “Trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi” Tất cả những văn bản quy phạm dù khác nhau đôi nét về khái niện trẻ em, nhưng mục đích chung của các văn bản này nhằm xác định phạm

vi đối tượng cần được bảo vệ theo chế độ, chính sách riêng so với những nhóm người khác trong xã hội.Nhưng để phục vụ cho đề tài nghiên cứu cần xem xét trẻ

em ở khía cạnh sinh học Trẻ em là con người ở giữa giai đoạn từ khi sinh và tuổi dậy thì Định nghĩa về "trẻ em" nói chung chỉ tới một đứa trẻ, còn được biết tới là một người chưa tới tuổi trưởng thành Tâm lý học lứa tuổi xác định những giai đoạn khác nhau trong lứa tuổi trẻ em như: tuổi sơ sinh, tuổi hài nhi, tuổi mẫu giáo nhỏ, tuổi mẫu giáo lớn, tuổi nhi đồng, tuổi thiếu niên, tuổi thanh niên mới lớn Trong bài nghiên cứu này nhóm trẻ được tập trung chú ý nằm trong độ tuổi từ 3-

10 tuổi

Theo những nghiên cứu về tâm sinh lý trẻ của Viện nghiên cứu sức khỏe trẻ em và hội Bảo vệ quyền trẻ em đã chỉ ra một số thay đổi trong sinh lý cũng như tính cách của trẻ ở độ tuổi nghiên cứu Theo đó trẻ em trong độ tuổi từ 3 đến

10 tuổi có nhiều chuyển biến, đây là khoảng thời gian “chuyển tiếp”, trẻ học hỏi từ thế giới quan bên ngoài ngày một nhiều hơn

Ở độ tuổi từ 3-5 tuổi trẻ bắt đầu có những thay đổi về khái niệm không gian

và thời gian, nhận thức tốt hơn về thực - giả, có sự liên kết giữa những vấn đề tương quan từ đó đưa ra nhiều câu hỏi phức tạp hơn cho bậc phụ huynh cũng như tần suất các câu hỏi ngày một dày đặc Trẻ ngày càng ý thức cá nhân hơn, chúng cần nhiều thời gian để vui chơi và học hỏi thế giới xung quanh hơn so với những đứa trẻ ở độ tuổi nhỏ hơn Ở độ tuổi này trẻ có khuynh hướng kết bạn theo nhóm

có cùng một số sở thích với nhau, những đứa trẻ trong nhóm có thể chia sẻ đồ chơi cùng với nhau, cùng tham gia những trò chơi đóng vai Tính cách của trẻ ở độ tuổi này đã được định hình rõ hơn, trẻ đằm tính hơn, nắm bắt được nhiều hơn cảm xúc của người khác Chúng biết cách làm cho người lớn hài lòng, để được người lớn khác khen ngợi, yêu thương nhiều hơn Đối với bạn bè trẻ đã ý thức được mình là

một thành viên trong tập thể lớn nên chúng Trẻ trong độ tuổi này rất muốn học hỏi, chúng thích tự mình đọc thực đơn và gọi món, diễn giải các biển báo giao thông, tự viết danh sách các món đồ cần mua, và tự viết tên lên nhãn tập hoặc các bức tranh do chúng vẽ, chúng nắm bắt khái niệm cộng trừ

Trẻ từ độ tuổi 6-10 tuổi không có nhiều biến động lớn Trong giai đoạn này việc học đã trở nên quan trong hơn nhiều so với giai đoạn trước đó, những mâu thuẫn, xung độ giữa trẻ với những người thân, bạn bè xung quanh đã giảm đi nhiều Khi trẻ chính thức đi học, việc hòa nhập với tập thể là một trong những điều quan trọng ảnh hưởng đến tính cách của trẻ sau này và việc kết bạn ở độ tuổi này đã được nâng lên một tầm mới, không còn quá phụ thuộc vào việc cùng sở thích mà tại thời điểm này, trẻ sẽ dựa vào những cảm nhận ban đầu của mình về tính cách của những người xung quanh mà kết bạn Trong độ tuổi từ 6-10, trẻ được học hỏi một cách có hệ thống hơn các kiến thức khoa học, tư duy và tính tự giác của trẻ được nâng cao hơn so với độ tuổi từ 3-5 Trẻ trong độ tuổi này thường rất hăng hái và tích cực trong các hoạt động học tập cũng như vui chơi, những cảm xúc yêu, ghét được trẻ bộc lộ ra bên ngoài rõ ràng hơn, trẻ bắt đầu có

sự tự ý thức về bản thân, trẻ thường tự nhận xét về mình cũng như khả năng của bản thân Trong giai đoạn này, việc tạo dựng mối quan hệ tốt giữa cha mẹ và trẻ, giữa trẻ em và thầy cô, giữa trẻ em và bạn bè sẽ là tạo ra những mối quan hệ tích cực về sau, từ đó giúp trẻ có thể trò chuyện, chia sẻ cởi mở với cha mẹ, thầy cô khi trẻ bước vào tuổi dậy thì – giai đoạn có nhiều sự thay đổi, khủng hoảng lớn

Tóm lại, trẻ trong độ tuổi từ 3-10 có nhiều thay đổi về mặt tâm lý Trẻ cần

sự quan tâm, giáo dục nhiều hơn của người lớn Sự quan tâm của những người thân xung quanh trẻ sẽ là thành đài vững chắc cho những khủng hoảng trong tuổi dậy thì của trẻ về sau này

lối đi, cầu thang và hệ thống công trình hạ tầng sử dụng chung cho nhiều hộ gia đình, cá nhân Nhà chung cư có phần sở hữu riêng của từng hộ gia đình, cá nhân

và phần sở hữu chung của tất cả các hộ gia đình, cá nhân sử dụng nhà chung cư”.9 Trong luật nhà ở của Việt Nam thì định nghĩa của chung cư mang tính mô tả kết cấu nhiều hơn là phân tích, định nghĩa này giúp cho mọi người có thể hình dung ra được hình ảnh của chung cư chứ không bộc lộ rõ được đặc điểm cũng như tính chất của nó Dưới góc nhìn của một nhà quy hoạch và quản lý đô thị PGS.TS.Nguyễn Minh Hòa đã đưa ra định nghĩa như sau: “Nhà chung cư là những hộp diêm chồng lên nhau theo một tính toán thích hợp nhằm thỏa mãn các nhu cầu sinh tồn và văn hóa của con người Nhà chung cư thường bao gồm căn hộ khép kín dành cho gia đình hoặc cho cá nhân Nếu kiểu nhà hình ống xuất phát từ châu

Á thì nhà chung cư có nguồn gốc từ châu Âu.”10 Định nghĩa này cho người đọc thấy được phần nào về vai trò cũng như nguồn gốc của chung cư PGS.TS.Nguyễn Minh Hòa đã sử dụng hình ảnh hộp diêm để mô tả chung chung cư từ đó phản ánh một phần tính chất của chúng Còn trong tiếng Anh hiện đại, từ “condominium” (được viết tắt là “condo”), là từ được sử dụng phổ biến để chỉ một công trình chung cư thay thế cho từ “apartment” Khái niệm “chung cư” (condominium) là một khái niệm cổ đã được người La Mã cổ đại sử dụng từ thế kỷ thứ 6 trước CN, trong tiếng Latin “con” có nghĩa là “của chung” và “dominium” là “quyền sở hữu” hay “sử dụng”11 Tại Singapore, khái niệm “chung cư” được sử dụng như một khái niệm quy hoạch hơn là một khái niệm pháp lý, nhằm mô tả sự phát triển những nhà ở, căn hộ và buồng ở được xây dựng nhằm mục đích khai thác tối đa quỹ đất Căn cứ Tiêu chuẩn quản lý dự án xây dựng Singapore 2005 do cơ quan quản lý quy hoạch Urban Redevelopment Authority-URA quy định, chung cư (apartment) được phân thành hai dạng : dạng flat và dạng condominium

9

Điều 70 theo Luật Nhà ở Việt Nam ban hành ngày 29 tháng 11 năm 2005

10

Nguồn: PGS.TS Nguyễn Minh Hòa ( 2000) Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường “Nghiên cứu xã hội học về loại

hình nhà ở tại TP Hồ Chí Minh, lịch sử - hiện trạng – khuynh hướng của nhà mặt phố và chung cư” PGS.TS Nguyễn

Minh Hòa ( 2000)

11

Định nghĩa “chung cư” theo Encyclopedia Britanica 2006

Trong chung cư được phân ra thành hai loại là: chung cư thấp tầng và chung cư cao tầng Loại hình chung cư thấp tầng là nhữn lại hình chung cư cũ được xây dựng thường là vào thời Pháp, Mỹ có chiều cao từ 2 đến 4 tầng Loại hình thứ hai được phổ biến nhiều hiện nay ở nước ta là chung cư cao tầng

Nhà ở chung cư cao tầng là nhà ở có cấu trúc kiểu căn hộ khép kín có

Hiện nay, chung cư cao tầng được phân chia theo độ cao hay số tầng

+ Chung cư có độ cao trung bình: Là loại nhà có số tầng từ 7 đến 12 tầng hay có độ cao từ 21m đến 36m (nếu lấy độ cao trung bình mỗi tầng là 3m)

+ Chung cư có độ cao tương đối lớn: là loại nhà có số tầng từ 13 đến 26 tầng hay có độ cao từ 39m đến 78m

+ Chung cư có độ cao lớn: Là loại nhà có số tầng từ 27 đến 30 tầng

+ Chung cư siêu cao hay nhà trọc trời: Là loại chung cư có số tầng trên 30 tức là có độ cao 90 m so với mặt đất

1.6 Không gian công cộng trong chung cư

Không gian công cộng trong các khu chung cư ở đô thị giữ một vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sống và tính cấu kết cộng đồng cho khu vực đó Tuy nhiên ngày nay, cùng với tốc độ phát triển và những lợi ích kinh tế

mà nhiều chung cư không có nhiều không gian công cộng cho người dân sinh hoạt hoặc những hệ thống không gian công cộng này đang bị xuống cấp nghiêm trọng

Theo KTS.Lê Việt Sơn không gian giao tiếp công cộng chính là phần

"mềm" trong một hệ thống nhà chung cư "cứng" Một khu nhà chung cư sẽ trở nên ngột ngạt khó thở khi không có những không gian rỗng giữa những căn phòng đông đặc, tầm mắt con người sẽ bị tù túng trong các rừng bê tông xám xịt, sự hiểu biết con người sẽ bị giam cầm trong các khối vật chất vô hồn và tình cảm con người trở nên vô cảm, nhạt nhẽo trong các bức tường Việc tạo ra các không gian giao tiếp là vô cùng cần thiết Đó chính là một tiêu chí quan trọng của đô thị nhân văn.12

12

Theo Tạp chí Kiến trúc Việt Nam số 06/2011