NGHỆ THUẬT MÚA RỐI NƯỚC TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 3 1.Tính cấp thiết của đề tài 3 2.Mục đích nghiên cứu 4 3.Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 5 4.Phuơng pháp nghiên cứu 5 5. Bố cục bài nghiên cứu 5 NỘI DUNG 6 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ NGHỆ THUẬT MÚA RỐI NƯỚC TRUYỀN THỐNG 6 1.1.Lịch sử hình thành của nghệ thuật múa rối nước và quá trình phát triển của nghệ thuật múa rối nước. 6 1.1.1. Lịch sử hình thành của nghệ thuật múa rối nước. 6 1.1.2. Quá trình phát triển cúa nghệ thuật múa rối nước. 7 1.2.Múa rối nước – đặc sản văn hóa Việt. 8 1.2.1.Nghệ thuật múa rối nước. 8 1.2.2.Giá trị tinh hoa của nghệ thuật múa rối nước 14 CHƯƠNG 2: NGHỆ THUẬT MÚA RỐI NƯỚC TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH 18 2.1.Thực trạng khai thác nghệ thuật múa rối nước trong hoạt động kinh doanh du lịch……………………………………………………………………………………….18 2.2Du khách với nghệ thuật múa rối nước Việt Nam. 20 2.3 Hiệu quả khai thác nghệ thuật múa rối nước trong hoạt động kinh doanh du lịch……………………………………………………………………………………….23 2.3.1 Hiệu quả khai thác nghệ thuật muá rối nước của Làng rối Đào Thục 23 2.3.2 Hiệu quảkhai thác nghệ thuật múa rối nước trong hoạt động kinh doanh du lịchcủa quốc gia.............................................................................................................................21 CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM KHAI THÁC CÓ HIỆU QUẢ NGHỆ THUẬT MÚA RỐI NƯỚC TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH 29 3.1: Ý nghĩa của việc tạo dựng sản phẩm du lịch đối với nghệ thuật múa rối nước 29 3.2. Một số giải pháp để nâng cao chất lượng sản phẩm múa rối nước trong hoạt động du lịch…………………………………………………………………….….…….31 3.2.1. Kết hợp giao thoa giữa tính truyền thống và tính hiện đại 31 3.2.2. Xây dựng các tiết mục biểu diễn ngắn gọn, súc tích, độc đáo, tiêu biểu 33 3.2.3. Tạo môi trường biểu diễn rối nước gần với tự nhiên 34 3.2.4.Đưa nghệ thuật múa rối nước vào các chương trình du lịch 37 3.2.5. Thông tin, tuyên truyền, quảng bá nghệ thuật múa rối nước 41 KẾT LUẬN 43 TÀI LIỆU THAM KHẢO 43

MÔN: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

ĐỀ TÀI:

NGHỆ THUẬT MÚA RỐI NƯỚC TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

Lịch sử Việt Nam đã trải qua hàng ngàn năm Đó là những trang quật cường chốnggiặc ngoại xâm không hề khuất phục,là những trang bền bỉ giữ gìn bản sắc, truyền thốngvăn hóa dân tộc Thế giới còn chưa hết tò mò vì một Việt Nam nhỏ bé kiên cường chốnggiặc ngoại xâm để phải ngạc nhiên trước sức thay đổi nhanh chóng của bộ mặt kinh tếcủa quốc gia này Đối với thế giới, quốc gia nhỏ bé này luôn là một câu hỏi đầy bí ẩn Vànền văn hóa này phải hàm chứa những giá trị tinh thần hết sức hấp dẫn, cần tìm hiểukhai phá…

Lịch sự dân tộc đã chứng minh Việt Nam là một trong những cái nôi của loài người,

là nơi sản sinh ra nền văn minh lúa nước – đặc thù Đông Nam Á- Việt Nam cũng là nơihấp thụ phát huy tinh hoa văn hóa Nho giáo, Phât giáo…Theo cách riêng biệt rất ViệtNam

Có thể nói rằng, chúng ta đang có cái may mắn kế thừa di sản văn hóa hết sức tinhhoa và được cả thế giới ngưỡng mộ - đây chính là những gì lạ lùng độc đáo hấp dẫn đốivới khách du lịch Đặc biệt nó có ý nghĩa lớn lao giữ gìn bảo tồn và phát triển nền vănhóa dân tộc Độc đáo trong số đó là nghệ thuật dân gian cổ truyền vùng đồng bằng Bắc

Bộ Việt Nam, trong đó có nghệ thuật múa rối nước

Đó là đứa con tinh thần độc đáo ra đời từ cuộc sống lao động sinh hoạt và văn hóadân gian của cư dân lúa nước miền Bắc, là những sáng tạo thẩm mỹ độc đáo mang đậmmàu sắc Việt Nam Đó cũng là một trong những nguồn tài nguyên nhân vă quí giá cho sựphát triển của du lịch

1.Tính cấp thiết của đề tài

Từ khi mở cửa hội nhập với thế giới đất nước ta đã có rất nhiều thay đổi: kinh tếtăng trưởng nhanh, bộ mặt xã hội có nhiều đổi mới, cuộc sống của người dân có nhiềucải thiện… Tuy nhiên, đất nước đang đứng trước bao nhiêu thách thức, một trong những

vấn đề quan trọng mà đất nước đang phải đối mặt đó là sự đe dọa của văn hóa ngoại laiđối với nền văn hóa cổ truyền của dân tộc

Ngày nay, chúng ta khó có thể tìm thấy bóng dáng của tầng lớp thanh niên trên cácsân khấu cổ truyền của dân tộc như: sân khấu tuồng, chèo, cải lương, múa rối nước… Họcòn mải mê với vũ trường, băng đĩa nhập ngoại, phim ảnh bạo lực của Mỹ hay với cácthể loại phim tình cảm Hàn Quốc… Vậy liệu họ còn có là chính họ, họ có thể đứng vữngđược để bảo vệ và xây dựng đất nước không? Trong khi những gì là bản sắc là riêng cócủa dân tộc đã bị mai một, đã bị mất đi

Do vậy yêu cầu bức thiết đặt ra là: Chúng ta phải giữ gìn và phát huy bản sắc riêngcủa dân tộc để không bị hòa tan trong thế giới

Hơn nữa chúng ta thấy rằng trong những năm gần đây du lịch Việt Nam đã có nhữngbước phát triển mạnh mẽ: Ngàng du lịch trở thành môt ngàng kinh tế mũi nhọn của đấtnước Đó là do chúng ta có nhiều thế mạnh về văn hóa với hàng ngàn năm lịch sử Cácnước đến với chúng ta là do họ còn lạ lẫm với văn hóa Việt Nam, với bản sắc Việt Namvới những gì của riêng Việt Nam Do vậy vốn văn hóa cổ truyền như: lễ hội, trò chơi dângian, các làn điệu dân ca, các loại hình nghệ thuật truyền thống trong đó có múa rối nướcđang được khôi phục lại để phục vụ nhu cầu của khách du lịch

Xuất phát từ tình hình thực tế nói trên, chúng tôi đã quyết định chọn đề tài : “ Nghệ

thuật múa rối nước trong hoạt động kinh doanh du lịch” làm nội dung nghiên cứu của

mình nhằm góp phần bảo tồn duy trì và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam trong sựnghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước và trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay

2.Mục đích nghiên cứu

Bài viết không ngoài mục đích quảng bá loại hình sân khấu múa rối nước - một loạihình sân khấu cổ truyền riêng có ở Việt Nam ra với bạn bè thế giới để họ thấy được cáiđộc đáo mang đậm đà bản sắc dân tộc để từ đó có thể thu hút họ đến với Việt Nam Vàcũng từ đó góp phần thu lợi nhuận thúc đẩy ngành du lịch phát triển

Đồng thời thông qua việc nghiên cứu nghệ thuật múa rối nước trong hoạt động dulịch, kết luận và đưa ra những giải pháp giữ gìn phát huy nghệ thuật này trong cuộc sốngđương đại.

3.Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội nghệ thuật múa rối nước cũng có nhiềuthay đổi để phù hợp với hoàn cảnh chung nhưng trong phạm vi bài viết này cúng tôimuốn đề cập đến nghệ thuật múa rối nước truyền thống

Phạm vi nghiên cứu: Nhà hát múa rối nước Việt Nam 361 Trường Chinh, KhươngTrung, Thanh Xuân, Hà Nội; Làng múa rối nước Đào Thục, Thụy Lâm, Hà Nội

4.Phuơng pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu chủ yếu được sử dụng là phương pháp sử dụng kết quảnghiên cứu, đánh giá tổng kết của các ngành liên quan như: lịch sử văn hóa nghệ thuật,văn hóa dân gian, văn hóa du lịch

Ngoài ra,còn sử dụng phương pháp điều tra xã hội học bằng việc xây dựng các phiếuđiều tra, bảng hỏi

Cuối cùng là phương pháp thực tế tại các buổi biểu diễn nghệ thuật múa rối nướcphục vụ du lịch tại : Nhà hát múa rối nước Việt Nam 361 Trường Chinh, Khương Trung,Thanh Xuân, Hà Nội; Làng múa rối nước Đào Thục, Thụy Lâm, Hà Nội

5 Bố cục bài nghiên cứu

Mở đầu

Nội dung

Chương 1: Giới thiệu về nghệ thuật múa rối nước truyền thống

Chương 2: Nghệ thuật múa rối nước trong hoạt động kinh doanh du lịch

Chương 3: Những giải pháp nhằm khai thác có hiệu quả nghệ thuật múa rối nước tronghoạt động kinh doanh du lịch

Kết luận

Tài liệu tham khảo

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ NGHỆ THUẬT MÚA RỐI NƯỚC TRUYỀN THỐNG

1.1 Lịch sử hình thành của nghệ thuật múa rối nước và quá trình phát triển của nghệ thuật múa rối nước.

1.1.1 Lịch sử hình thành của nghệ thuật múa rối nước.

Bắt nguồn từ nông thôn Việt Nam, là sáng tạo độc đáo của cư dân vùng châu thổsông Hồng, được manh nha từ công cuộc chế ngự, cải tạo nước; là thú vui tao nhã củanhững người dân lao động bình dị, thật thà, chân chất Cùng với những đồ đạc đơn sơnhư cái cày, cái cuốc, chiếc chõng tre; cùng với phong cảnh nên thơ hữu tình nơi làngquê có cây đa, giếng nước, mái đình, những đàn trâu thung thăng gặm cỏ ngoài triền đê,phía xa xa cánh đồng đàn sáo ríu ríu bay, đàn cò trắng dập dờn như múa, tiếng sáo diềumục đồng vang âm du dương trong gió chiều; cùng với cái nhộn nhịp của những đámrước, múa lân chan hòa tiếng cười con trẻ trong trẻo … múa rối nước đã nhẹ nhàng hìnhthành trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt, kết tinh muôn vàn ước mơ giản dị của baothế hệ người Việt tha thiết yêu quê

Múa rối có ở nhiều quốc gia nhưng múa rối nước duy nhất chỉ có ở Việt Nam, cónhiều ý kiến, quan điểm khác nhau về nguồn gốc hình thành của nghệ thuật múa rối nước

ở Việt Nam

Xuất hiện từ đời Lý (1010-1225) thịnh hành và có trình độ khá cao

Chứng cứ ghi tại bia tháp Sùng Thiện Diên Linh, chùa Diên Linh Tự (Hà Nam ngàynay), dựng năm 1121, trong đó có đoạn viết: "Thả rùa vàng đội ba ngọn núi, trên mặt sóngdập dờn Phơi mai vân để lộ bốn chân, dưới dòng sông lờ lững, liếc mắt nhìn lên bờ, cúixét bầu trời lồng lộng Trông vách dựng cheo leo, dạo nhạc thiều réo rắt Cửa động mở rathần tiên xuất hiện Ðều là dáng điệu thiên cung, há phải phong tư trần thế Vươn tay nhỏ

dâng khúc Hồi phong, nhăn mày thúy ngợi ca vận tốt Chim quý từng đàn ca múa, thúlành từng đội xênh xang."

Quan điểm: Múa rối nước xuất hiện đầu tiên ở Chùa Thầy thời Lý, đây là nơi có điềukiện phát triển múa rối nước sớm vì nơi đây có hồ Long Trì và thủy đình (là nơi sau nàythường xuyên tổ chức múa rối khi có lễ hội ) Đặc biệt nơi đây có 1 bức tượng có thể tự

cử động được mỗi khi mở nắp là tượng bật dậy Đây chính là cơ sở để tin rằng múa rối bắtnguồn từ đây

Bắt nguồn ở Trung Quốc, với những con rối thường khắc các hình vị vua đấng Man

Di, tướng tá binh lính…và chỉ khắc từ mông trở lên, không có chân …

1.1.2 Quá trình phát triển cúa nghệ thuật múa rối nước.

Lan rộng khắp các vùng đồng bằng Bắc Bộ, có sự thi đấu, giao lưu, tổ chức học hỏi,

bổ sung kĩ thuật giữa các phường rối

Sau cách mạng tháng Tám, các phường hội tan tác dần, con rối bị đốt cháy, phá hủynhiều trong chiến tranh

Hòa bình lập lại ở Đông Dương ( 1954), đây là thời kì phục hồi lại các làng rối,những kịch bản đầu tiên được dàn dựng có quy mô lớn thuộc đoàn thực nghiệm nghiêncứu phát triển và nâng cao trình độ múa rối, múa rối Trung Ương : Thi hóa rồng, TrầnHưng Đạo bình nguyên…

Hiện nay, đang trong công tác bảo tồn và phát triển múa rối nước -1 đặc sản của VN qua các hoạt động biểu diễn, quảng bá …

1.2 Múa rối nước – đặc sản văn hóa Việt.

1.2.1 Nghệ thuật múa rối nước.

Đặc điểm:

Nghệ thuật trò rối nước có những đặc điểm khác với múa rối thông thường: dùngmặt nước làm sân khấu (gọi là nhà rối hay thủy đình), phía sau có phông che, xungquanh trang trí cờ, quạt, voi, lọng, cổng hàng mã trên "sân khấu" là những con rối(được làm bằng gỗ) biểu diễn nhờ sự điều khiển của những người phía sau phông thôngqua hệ thống sào, dây Biểu diễn rối nước không thể thiếu những tiếng trống, tiếng pháophụ trợ

Cách thức hoạt động:

1. Sân khấu và nhà buồng trò

Sân khấu

- Dùng nước làm nơi quân rối diễn trò

- Sân khấu ngoài trời

- Là khoảng mặt nước giữa buồng trò và nơi xem, dài khoảng 10 -15mđược đánhdấu bằng mành cửa buồng trò ở phía sau, hai hàng lan can thấp ( khoảng 0,2m ) ởhai bên

- Sân khấu thường trống trơn khi chưa có trò, chỉ thực sự hoàn chỉnh khi vàochương trình biểu diễn và mất đi ngay sau khi chấm dứt tiết mục cuối cùng

- Dưới mặt nước là nhiều hệ thống cọc dây của máy điều khiển các trò dây Phầnlớn các hệ thống cọc dây này đều từ buồng trò chạy ngầm ra, theo yêu cầu tròdiễn trong phạm vi sân khấu đã định để gây bất ngờ

- Sân khấu múa rối nước cổ truyền không có phông trang trí, dùng ngay tấm mànhcủa buồng trò làm phông hậu Những hàng lan can, những cái cờ, cái lọng , cáicổng chào tô điểm cho sân khấu rối

Nhà buồng trò (nhà rối/ thủy đình)

- Là một công trình được xây dựng kiên cố, hài hòa giữa ao hồ, tượng trưng chomái đình của vùng nông thôn VN, là nơi các nghệ nhân ngồi giấu mình điều khiểncon rối

- Bố cục:

+ Kiểu tám mái chồng diêm, mái cắt ra làm hai phần, giữa có khoảng cáchlòng buồngtrò hình vuông, chia thành 3 không gian (giữa rộng, hai bên hẹp), 4 cột cái đỡ mái

trên, 12 cột con đỡ mái dưới, nền hai bên gian (cao hơn mặt nước) có tường che ba bề,dùng làm nơi để quân, đánh trò, nghỉ ngơi….

+ Nền gian giữa ngập nước, hai mặt trước, sau đều bỏ trống, khi diễn mới treo mànhche

- Ngoài ra, còn có buồng trò lưu động, làm bằng phên tre, kích thước và hình thứcđều phỏng theo buồng trò cố định trên

2. Quân rối và máy điều khiển

Quân rối :

Các con rối được làm bằng gỗ, thường là gỗ sung (gỗ sung nhẹ, nổi trên nước được

Gỗ sung phải có số tuổi từ 4 đến 5 năm mới thích hợp, vì nếu gỗ non quá thì dễ bị mục) Rối cao không quá 50cm và được điêu khắc một cách tinh xảo

được sơn phết lộng lẫy bằng sơn ta để không bị đổi màu khi xuống nước và khôngthấm nước

mỗi con rối là một tác phẩm điêu khắc của các nghệ nhân Họ phải nghiên cứu kịchbản, phác ra trên giấy một hình tượng rối với đủ tính chất, thần sắc cùng vóc dáng, trangphục phù hợp với nhân vật, sau đó mới đến giai đoạn đục khắc trên gỗ

tạc liền một khối gỗ / chắp lại, có 2 phần : phần thân và phần đế gắn liền nhau Phầnthân là phần nổi lên mặt nước thể hiện nhân vật, còn phần đế là phần chìm dưới mặtnước giữ cho rối nổi bên trên và là nơi lắp máy điều khiển cho quân rối cử động

Do nước hủy hoại, các con rối chỉ được sử dụng nhiều lắm là 100 buổi diễn

Vì thế, quân rối nước là sản phẩm của nghệ thuật điêu khắc gỗ dân gian, vừa giàutính hiện thực, vừa mộc mạc, đằm thắm, trữ tình, vừa tươi tắn, ngộ nghĩnh, đem lại chongười xem một cái nhìn thuần hậu giản dị và rất đỗi nên thơ

Máy điều khiển :

Kỹ thuật điều khiển tạo nên hành động của quân rối nước trên sân khấu nên đượccoi trọng, là mấu chốt của nghệ thuật múa rối

Máy điều khiển được giấu trong lòng nước, lợi dụng sức nước, tạo sự điều khiển từ

xa, cống hiến cho người xem nhiều bất ngờ kỳ diệu

Nước làm cho con rối sinh động, làm cho chúng tươi tắn Nước đã tham gia cùngdiễn với con rối như một nhận xét: "Nước cũng là một nhân vật của múa rối." Mặt nước

êm ả với đàn vịt bơi, trở nên thơ mộng trong làn khói huyền ảo khi bầy tiên nữ giángtrần múa hát Nhưng mặt nước cũng sôi động trong những trận chiến lửa, những conrồng vây vàng xuất hiện

Nghệ nhân rối nước đứng trong buồng trò thao tác bằng cây sào hoặc giật con rốibằng hệ thống dây Phương thức nhờ nước để con rối hoạt động, nhờ nước giấu đi bộmáy và cách điều khiển là sáng tạo tuyệt vời.

Báo nước ngoài viết: "Con rối được điều khiển bằng sự khéo léo khó mà tưởngtượng Con rối như có phép thuật điều khiển." Hay đúng hơn, con rối chính là sự hóathân đầy sáng tạo của những nghệ nhân tài ba với nghệ thuật múa rối nước Việt Nam

3. Trò, tích trò và nhân vật

Trò :

- Trò diễn là điều kiện sống còn của phường rối, phường rối không thể hoạt độngnếu không có trò diễn Chính vì thế, bất kỳ phường rối nào cũng luôn luôn khôngngừng sáng tạo ra những trò mới lạ

- Trò diễn tạo ra các phong cách riêng cho các phường rối và là một tổng thể hoànchỉnh quy tụ tất cả các trò diễn trong một nét văn hoá chung của người Việt

- Trong kho tàng trò rối nước của Việt Nam, có 30 tiết mục cổ truyền và hàng trămtiết mục rối hiện đại, mô tả:

+ Những sinh hoạt đời thường với những hoạt cảnh nhỏ nhỏ, đơn giản, gần gũi như:công việc nhà nông- câu ếch, giã gạo; cáo bắt vịt …

+ Lễ hội: múa rồng, múa sư tử, rước kiệu, đấu vật, đánh võ, chọi trâu…

- Một số trò cổ vẫn còn gìn giữ và trình diễn như: Kim Quy đốt là xí, Đấu ngựa cửasóc, Trò cắm cờ, Múa tiên, Đi cày, Múa rồng, múa rắn…

Tích trò:

- Lấy từ các sự tích trong dân gian

- Truyền thuyết, cổ tích: Thạch Sanh đánh chằn tinh, Tấm Cám, Lê Lợi trả gươm

…

Nhân vật :

Hình tượng các con rối thường là:

- Người nông dân

Tác dụng: phù trợ chắp cánh cho con rối biểu cảm nội tâm, tình huống sân khấu

Mở màn thường là những làn điệu chèo/ dân ca đồng bằng Bắc Bộ của các nghệ sĩtham gia lồng tiếng cho nhân vật rối

Dùng các bộ gõ của dân tộc: trống cái, não bạt, mõ, pháo, tù, ốc, sáo, bộ gõ, đàntranh hoặc tam thập lục, đàn bầu … tạo âm thanh mạnh giữ tiết tấu và khuấy động khôngkhí buổi diễn, kích động mạnh mẽ cả người diễn và người xem với những động tác điêuluyện lúc khoan thai nhẹ nhàng, lúc vội vàng dồn dập

Ngoài ra, các nghệ nhân còn sử dụng nhiều loại pháo như pháo nổ, pháo hoa, pháodây, pháo vịt nhằm tạo ra không khí sôi động và màu sắc lung linh huyền ảo cho buổidiễn

5 Phường hội và nghệ nhân

Phường hội

Hầu hết phát triển ở các làng xã quanh kinh thành Thăng Long và các tỉnh đồngbằng Bắc Bộ

như Đào Thục, Đào Xá - Huyện Đông Anh, chùa Nành - Gia Lâm, Phường rối nước

xã Thanh Hải - Thanh Hà - Hải Dương …

Nhà hát múa rối Thăng Long, nhà hát múa rối TW

Sân khấu múa rối nước Rồng Vàng (tp Hồ Chí Minh) …

Nghệ nhân.

Đa số là những người dân lao động bình dị, được kế thừa và tiếp nối tinh hoa của thế

hệ trước, không được đào tạo trường lớp quy củ bài bản

Người nghệ nhân đứng trong buồng trò để điều khiển con rối:

Thao tác từng cây sào, thừng, vọt hoặc giật con rối bằng hệ thống dây bố trí ở bênngoài/ dưới nước

- Bàn tay điều khiển của người nghệ nhân quyết định sự thành công hay thất bạicủa con rối nước

- Đứng suốt trong làn nước lạnh ngang hông để điều khiển các con rối

- Gian nan, nhọc nhằn, đòi hỏi sự kiên nhẫn, thể hiện tình yêu và nhiệt huyết vớinghề

Các phường rối nước cổ truyền của Bắc Bộ

Một số phường rối nổi tiếng :

1. Bình Phú, Thạch Thất, Hà Nội

Làng Gia - làng Thầy tham gia với những tục lệ khá cổ xưa

Thời gian: từ ngày mùng 4 đến ngày mùng 8 tháng 3 Âm lịch.

Người làng Thầy cắt ba mẫu ruộng cho làng Gia Người làng Gia lưu truyền rằngthủy tổ của nghề rối nước là thiền sư Từ Đạo Hạnh thời Lý Để tưởng nhớ công ơn vịthủy tổ, trong gian thượng điện chùa Thầy, phía trái có pho tượng Từ Đạo Hạnh được tạotác theo dạng có thể cử động đứng lên ngồi xuống khi đóng hoặc mở cửa khám thờ Mọitrai đinh đều có quyền lợi vào phường rối, con rối diễn xong cho vào bồ rồi cất ở đình,coi đó là tài sản chung của làng

2. Hồng Phong, Hải Dương

Nằm ở phía Tây Nam huyện Ninh Giang, có 4 thôn: Bồ Dương, Đồng Hội, ĐộngTrạch, Quang Rực Ở đây nghệ thuật múa rối nước đã xuất hiện từ rất sớm

Trải qua các cuộc kháng chiến chống Pháp, Mĩ, rối nước Hồng Phong bị mai một,lãng quên nhưng với tâm huyết của những người yêu nghệ thuật múa rối nước, quyếttâm phục dựng nghề Tổ, họ đã xin chính quyền khôi phục phường rối Đội rối nướcHồng Phong ra đời ngay lập tức đã nhận được sự tán thưởng của mọi người, cho đến nay

đã gặt hái được nhiều thành công rực rỡ

3. Bùi Thượng, Hải Dương

Đình làng thờ vị tướng thời Lý là Trương Công Tế - tương truyền là vị đại NguyênSoái kiêm Đô Đốc thủy quân, có công đánh giặc Tống Khi về già ông đem nghề múa rối

truyền dạy cho dân làng Bùi Thượng Khi mất ông được suy tôn là Thành Hoàng Ngoài

ra tại đình còn thờ 1 vị tướng khác là Trần Bình (thời Lý ), người dùng các con rối đểđánh lừa giặc Tống

4. Nguyên Xá, Thái Bình

Ra đời đây 700 năm, là một trong những cái nôi của múa rối nước Việt Nam

Được công nhận là nơi lưu giữ nhiều con rối nhất với gần 1000 con và con rối cókích cỡ to nhất với chú Tễu cao 1m, ngang 35cm

Thủy đình, nơi biểu diễn rối nước của làng Nguyên Xá cũng to nhất nước

Trong các tích trò cổ của nhà hát múa rối nước Trung Ương có tới 9 tích trò đượcphường rối nước Nguyên Xá truyền lại Năm 1984, lần đầu tiên nước ta “xuất khẩu”nghệ thuật rối nước với 6 nghệ nhân Nguyên Xá là đại diện công diễn ở Pháp, Ý,…

5. Đào Thục, Hà Nội

Hình thành trên vùng đất Kinh Bắc cổ xưa- nơi sản sinh ra nhiều võ tướng lừng lẫychiến công và các văn võ bá quan mà tên tuổi đã được khắc ghi trong bảng vàng bia đá Trong số đó có cụ Đào Đặng Khiêm – ông nghè cuối cùng của triều Lê Khi làmquan trong triều, ông đã tiếp thu được nghệ thuật rối nước, của các phường rối biểu diễnphục vụ nhà vua và văn võ bá quan Trở về làng, ông thành lập và trực tiếp truyền dạycho những người dân trong làng nghệ thuật múa rối nước làm cho cuộc sống người dânthêm phần tươi vui và lành mạh Hằng năm để tưởng nhớ công ơn của ông, dân làng ĐàoThục cứ đến ngày 24/2 Âm lịch (ngày mất của ông) là làm lễ dâng hương cúng và biểudiễn rối nước

Cho đến nay, phường rối Đào Thục đã có gần 300 năm hình thành và phát triển vớibao biến cố thăng trầm của lịch sử

Nét đặc sắc và riêng có của nghệ thuật rối nước Đồng Ngư là hầu hết các tích tròđều sử dụng lới hát dân ca Quan họ.

1.2.2 Giá trị tinh hoa của nghệ thuật múa rối nước

Múa rối nước là sản phẩm tinh tế của cư dân văn hoá gốc nông nghiệp lúa nước

Múa rối nước thể hiện tri thức dân gian trong sáng tạo nghệ thuật Do sinh sống nơiđịa hình trũng úng, người nông dân quen với nước, hiểu về nước nên họ làm nghệ thuậtbằng nước

Người nông dân sử dụng ao làm khuôn viên để biểu diễn, những điệu múa rối đượcxuất hiện trên mặt nước với sự kết hợp tài tình của âm nhạc, ánh sáng, tận dụng thiênnhiên, kết hợp mầu trời, sắc nước hòa quyện cùng màu xanh của cây cối

Múa rối nước chứa đựng những hiểu biết lý thú của người nông dân trong lĩnh vựcsáng tạo nghệ thuật, những kinh nghiệm và cách ứng xử với môi trường sống được tíchluỹ theo thời gian, rất giản dị, tự nhiên

Nghệ thuật múa rối còn phản ánh cái hay, cái tài và sự sáng tạo của người nông dânkhi biết lợi dụng sức bung, sức bật, sức nén, sức đẩy của gió, nước, lửa, khói, nhịp điệucủa âm thanh, màu sắc của ánh sáng, quán tính của chuyển động để làm nên nghệ thuật.Múa rối nước còn thể hiện khả năng biến tạo tài tình của người tạo ra nghệ thuật rối.Những tượng con rối là sản phẩm mỹ thuật tự tạo từ sự góp nhặt, tận dụng những gì cósẵn trong thiên nhiên Đó là gỗ, sắt, thép, thừng, chão, tre, nứa, vải, dây điện, xốp, caosu…, những cái rất bình thường trong cuộc sống hàng ngày, qua bàn tay của người nghệ

sĩ – nông dân, đã trở thành một sản phẩm thẩm mỹ mang hơi thở và hồn quê Việt Nam.Đây là một giá trị sáng tạo nghệ thuật rất đáng trân trọng

Và với nghệ thuật múa rối nước, sự sáng tạo này là sản phẩm của trí tưởng tượngphong phú, hóm hỉnh qua cách xây dựng hình tượng nghệ thuật mang tính động và mở,

đã gây dựng mối quan hệ bền chặt và liên tục giữa nghệ thuật và khán giả

Hình ảnh các trò rối dân dã như chăn vịt, chăn trâu, dệt vải… đã đi vào múa rốinước như một sự tích hợp những giá trị thẩm mỹ độc đáo mang sắc thái địa phương, xâydựng nên diện mạo tiêu biểu của nông thôn Việt Nam

Những hình nhân, hình vật trong múa rối nước được tạc tạo theo mỹ cảm của nhândân lao động, và nhất quán với mọi cảnh mà múa rối nước đề cập Hầu hết chúng đềumang dáng vẻ quê mùa, thô sơ, đơn giản chứ không phải là nghệ thuật tinh xảo, chauchuốt Từ đường nét tạo hình đến màu sắc, hình khối trông thì vụng dại, ngây ngô nhưng

nó lại đạt được tinh thần nghệ thuật rất riêng của người dân quê, đó là tính chân thực,hồn nhiên trong cách biểu cảm, đó là óc quan sát tinh tế và rất hóm hỉnh, đó là trí tưởngtượng phong phú và khả năng sáng tạo tài tình… Tất cả ở tượng rối như toát lên tiếngnói của tâm hồn, tình cảm, của cách sống, quan niệm thẩm mỹ cùng với sức mạnh tinhthần của nhân dân lao động

Điểm đặc biệt là ở cách điều khiển những hoạt động của các con rối, chỉ với vàiđộng tác đơn giản, ngộ nghĩnh nhưng đầy tính chất biểu hình mà người ta có thể hiểuđược nhân vật rối đang chèo thuyền , đánh trận, đang cấy lúa hay đang chăn vịt……Tuynhiên điểm thành công của nghệ thuật rối nước còn thể hiện ở chỗ người ta không chỉdừng ở việc xem con rối làm gì là mà luôn phải suy ngẫm để hiểu tại sao nó lại làm đượcnhư vậy Các câu hỏi luôn được đặt ra trải theo hành trình của mỗi con rối Có thể nói ởmặt này nghệ thuật rối nước mang tính biểu trưng rất cao

Về ngôn ngữ., ngôn ngữ sử dụng là ngôn ngữ bình dân

Múa rối nước thể hiện tư duy văn hoáViệt Nam gốc nông nghiệp lúa nước.Rối nước

là sản phẩm của tư duy nông nghiệp với các hoạt động sống gắn liền với điều kiện thiênnhiên nóng ẩm, mưa nhiều và địa hình bị chia cắt bởi hệ thống sông ngòi, ao hồ dày đặc.Múa rối nước gắn liền với các ao hồ, nó đồng điệu với đồng ruộng Việt Nam

Việc tận dụng mặt nước làm sân khấu trình diễn là thể hiện thành quả văn hóa nảysinh từ sự thích nghi với môi trường thiên nhiên trong quá trình dựng nước và giữ nướccủa dân tộc ta Sinh ra và gắn bó với nước họ đã hoà hợp với môi trường nước và xem

đó như một người bạn gần gũi góp phần cùng họ tạo nên môn nghệ thuật này

Mặt khác, nhiều giá trị thực đã được biểu tượng hoá trong nghệ thuật như sân khấurối nước trình diễn trên ao làng là môi trường sinh hoạt phổ biến ở miền quê, cũng nhưcây đa, bến nước nơi ao làng là nơi gắn kết dân Các nghệ nhân rối nước đã tái hiện trênsân khấu những mảng cuộc sống lao động thường ngày như cày cấy, chăn vịt, nhổ mạ,xay lúa, giã gạo, lấy củi, đánh cá, đi buôn, dệt cửi…; các trò vui chơi giải trí như đấu vật,đánh đu, leo thang, cưỡi ngựa, chọi trâu, bơi lội, những sinh hoạt bình thường gần gũi đótrên cái ao làng, từ nhà thuỷ đình chính là chất keo gắn kết người dân với nghệ thuật rốinước truyền thống.Trên sân khấu rối nước cũng có sự giao lưu giữa các con rối và khángiả như việc mời khán giả ăn trầu, dẹp trật tự Múa rối nước mang tính linh hoạt cao từviệc tận dụng mặt nước làm sân khấu để diễn cũng như khả năng ứng tác linh hoạt trongquá trình biểu diễn khi xảy ra những tình huống bất ngờ.

Múa rối nước Việt Nam là một loại hình nghệ thuật đặc sắc độc đáo mang đậm đàbản sắc dân tộc, bao năm qua múa rối nước đã gắn chặt với những tập tục, thờ thần, thờthánh, cầu đảo, cầu yên, nghi lễ hội hè đình đám của làng xã Bắc bộ Việt Nam Rối nước

có thể được trình diễn trên mặt nước một khúc sông trước cửa đình, đền, chùa và dướicây đa đầu làng vào trong những ngày lễ hội với mục đích vừa hầu Thánh, hầu Thần, hầuPhật cầu cho quốc thái dân an, cho mùa màng bội thu…, thể hiện tín ngưỡng nôngnghiệp, vừa giải trí cho người trảy hội Những con rối luôn gần gũi với đời sống thườngnhật của người dân, góp phần không nhỏ trong việc truyền bá kiến thức sản xuất, giáodục tinh thần yêu nước, đạo đức, lẽ sống cho mọi tầng lớp xã hội

Trong các trò rối nước, có lửa và khói được sinh ra từ nước, rồi từ mặt nước lại xuấthiện cây cối, con người, ……nước và lửa lại quyện nhau, phải chăng đó là sự biểu hiệntri thức sơ khai của người đồng ruộng trong hiểu biết về ngũ hành Rồi đến những tròmúa lân, múa rồng, múa tứ linh ca ngợi tín ngưỡng vật linh của người dân đất Việt

CHƯƠNG 2: NGHỆ THUẬT MÚA RỐI NƯỚC TRONG

HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH

2.1 Thực trạng khai thác nghệ thuật múa rối nước trong hoạt động kinh doanh du lịch.

Thập kỉ 90 là thời kì hoàng kim của múa rối đi xuất ngoại.Hiện nay múa rối vẫnđang được quan tâm và phát triển tương đối rộng rãi với một đội ngũ các đơn vị biểudiễn nghệ thuật múa rối không chuyên và chuyên nghiệp tương đối hùng hậu, đóng góp

to lớn vào việc quảng bá hình ảnh Văn hóa,Du lịch Việt Nam

Hiện nay nghệ thuật múa rối nước đang phát triển tương đối rộng rãi,có chỗ đứngnhất định trong công chúng.Tuy nhiên,việc một số địa phương chưa có sự quan tâmxứng đáng,thường xuyên,quản lí chặt chẽ, các phường rối hoạt động tự phát , manh mún,gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm chố đứng,duy trì hoạt động đều đặn và khôi phụcvốn văn hóa cổ truyền Chỉ một số ít các đơn vị rối chuyên nghiệp có vị trí tốt, gầnnguồn cung khách duy trì được hoạt động tương đối tốt và thường xuyên

Qua điều tra trên diện rộng các phường múa rối nước dân gian, cũng như các kì liênhoan múa rối nước toàn quốc,cùng việc xem xét hoạt động biểu diễn múa rối nước củacác đơn vị cho ta thấy rõ,phong trào biểu diễn múa rối nước dân gian và ảnh hưởng của

nó đang được duy trì ở nhiều tỉnh thành trên miền Bắc Những địa phương vốn không cómúa rối nước như miền Trung và Nam Bộ thì giờ đây cũng tổ chức biểu diễn múa rốinước Đó là một biểu hiện đáng mừng trong việc phát huy vốn văn nghệ cổ truyền trongđông đảo người xem Có điều cần cảnh báo là mục đích của một số tổ chức múa rối nướckhông hẳn để nối tiếp truyền thống, bảo tồn vốn nghệ thuật truyền thống và phúc vụnhân dân ,mà chủ yếu phục vụ khách du lịch nước ngoài để thu lợi

Sử dụng nghệ thuật truyền thống vào quảng bá du lịch là việc nên làm, song nếu đặtsai mục đích sẽ có tác dụng ngược Du khách cần biết cái tinh hoa, đặc điểm của văn hóanghệ thuật Việt Nam,chứ không phải cần đến những yếu tố vụ lợi

Cũng vì mục đích thương mại đó,mà vốn nghệ thuật dân gian tiềm ẩn trong nhândân ngày bị mai một, bị lãng quên, bị sử dụng sai mục đích dẫn đến tình trạng ngày mộtnghèo đi Điều này rất dễ thấy là gần như hầu hết các phường múa rối nước trên toàn

miền Bắc ddeuf diễn một chương trình gần giống nhau Đó là 16 trò múa rối nước dangian được rút ra từ phường Nguyên Xá ở Thái Bình và phương Nam Chấn ở Nam Định

từ cách đây gần 30 năm Rất ít phường có những tiết mục mới ( do sưu tầm từ vốncổ,chứ không phải mới sáng tác) Có nơi phục hồi được một số trò nhưng diễn chưa điêuluyện,vì hầu hết là diễn viên trẻ mới đào tạo ngắn ngày chưa vững tay nghề Lại có nơichạy theo đề tài thời sự,viết kịch bản mới ,dàn dựng mới nhưng không hấp dẫn vì chạytheo tích (chuyện) mà quên trò là yếu tố quan trọng nhất của nghệ thuật sân khấu dângian Thực chất,múa rối nước dân gian chỉ là diễn trò thuận hơn tích, bởi nó xuất xứ từtrò chơi dân gian hay nghỉ lễ

Thực tế,Múa rối nước dân gian Việt Nam đang có xu hướng hiện đại hóa và đang

mờ dần bản sắc, vì nó bị tác động bởi cơ chế thị trường,đồng thời không được quản lí có

cơ chế rõ ràng Cũng cần nhận thức rằng, không có nghệ thuật truyền thống nào khôngđược cải tiến và nâng cao mà có tác động trong thời hiện đại, nhưng mọi cải tiến và nângcao phải đảm bảo đặc tính tinh hoa của nó trong mối quan hệ với bản sắc dân tộc, theođịnh hướng văn hóa của ta

Múa rối nước đang tồn tại,phát triển tự do và tùy tiện,mạnh ai nấy làm,theo nhậnthức riêng của mình,theo khả năng nhân lực và tài chính cho phép Theo các nghệ nhânmúa rối nước ở Thái Bình,Nam Định, Hà Tây, Hà Nội đều cho rằng, còn hàng trăn tròdiễn cổ chưa được khai thác, chưa được phát huy

Bên cạnh đó bộc lộ một mâu thuẫn giữa những người làm múa rối nước hiện đại ởTrung Ương với những nghệ nhân ở làng quê, là có nên xây dựng những sân khấu thủyđình hiện đại thay thế cái ao làng như nó vốn có ở nông thôn hay không?

Có ý kiến cho rằng, múa rối nước ở nông thôn chỉ nên diễn ở ao làng như ngày xưa,người diễn thì lội dưới nước, người xem thì ngồi trên bờ ao, như thế mới là dân gian,làmôi trường và không khí của múa rối nước làng xã Ngược lại cho rằng, đã đến lúcngười nông dân có quyền ngồi trên ghế gỗ hoặc trên bạc xi măng trước mặt hồ rộng đểxem múa rối nước Vì khi cuộc sống thay đổi thì người dân không thể ngồi trên bãi cỏ đểxem nghệ thuật như ngày xưa nữa

Từ những nhận thức đó, phường rối Đào Thục đã dựng lại thủy đình để phục vụ choviệc biểu diễn một cách tốt hơn và thuạn tiện hơn Nhưng cho dù như thê, múa rối nướcĐào Thục cũng như các loại hình sân khấu truyền thống ( Tuông, Chèo,Ca trù, Quan họ),

nghệ thuật múa rối nước dân gian hiện không được đông đảo công chúng Việt Nam mặn

mà lắm do không thay đổi trò diễn và không nang cao mý thuật quan rối và nghệ thuậtbiểu diễn Một nguyên nhân khác là việc tuyên truyền, giáo dục thẩm mỹ dan tộc chocông chúng về múa rối nước cũng chưa được quan tâm đúng mức, chưa làm cho người tathấy hết cái đẹp, cái hay, cái độc đáo của múa rối nước dân gian

2.2.Du khách với nghệ thuật múa rối nước Việt Nam.

Khi Việt Nam bước vào thời kì Đổi mới (sau Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Namdiễn ra tháng 12 năm 1986), xã hội đã có nhiều biến chuyển làm thay đổi mạnh mẽ đờisống của người dân Trước tác động của làn sóng Đổi mới này, nông thôn Việt Nam khôngcòn giữ nguyên được dáng vẻ xưa cũ mà đã tiếp nhận nhiều yếu tố làm biến đổi đời sốngnông thôn ở cả diện mạo bề ngoài và tâm thức bên trong.Không gian làng xã thay đổi bởinhững ngôi nhà bê-tông xuất hiện ngày một nhiều thay thế cho cảnh nhà tranh vách đất,nhà ngói sân gạch xưa Kiến trúc nông thôn vì thế không còn thu mình ẩn dưới những lùmcây lớn mà vươn lên chiếm lĩnh không gian Người dân cũng không còn trọng nghề nôngnhư là nguồn sống chính của gia đình, họ ra thành thị làm đủ thứ nghề kiếm sống Tiêudùng ở nông thôn cũng vươn theo thành thị như một tiêu chuẩn mới để tiến tới hiện đại: xemáy, ti vi, điện thoại, máy tính

Nhịp sống tăng, thời gian nhàn rỗi không nhiều, những mặt hàng tự sản giảm dầntrong các hoạt động nông nghiệp hàng ngày của nông dân.Hình ảnh con trâu quen thuộcngày xưa ít dần và biến mất trong bức tranh về nông thôn Đất canh tác thu hẹp để nhườngchỗ cho các nhà máy và khu công nghiệp, từ đó nảy sinh các vấn đề liên quan như môisinh làng xã ô nhiễm bởi rác thải công nghiệp, rác thải sinh hoạt, vấn đề lao động và dưthừa lao động, sự xuất hiện của nhiều loại hình tệ nạn xã hội Rất nhiều nét sinh hoạt củacuộc sống đô thị đã dần thâm nhập đời sống nông thôn làm ảnh hưởng không nhỏ tới cuộcsống thường ngày vốn bình dị của người nông dân và ít nhiều làm biến đổi nếp sốngtruyền thống

Từ khi hòa cùng làn sóng đổi mới, nhịp sống ở nông thôn đã thực sự tăng tốc.Nôngthôn Việt Nam, nơi sản sinh và nuôi dưỡng nhiều loại hình nghệ thuật dân gian đã thực sự

tiếp nhận những biến đổi Và nông thôn sẽ còn biến đổi nhiều hơn nữa khi có những vùngquê nhanh chóng biến thành đô thị do quy hoạch mở rộng thành phố hoặc được nâng cấpthành đô thị loại 2

Trong bối cảnh đó, nhiều loại hình nghệ thuật dân gian dường như đã bị đứt mạch dâyliên lạc với cuộc sống hiện đại và rơi vào tình trạng suy thoái hoặc nếu còn tồn tại thì cũnglay lắt, lạc điệu với cuộc sống Nhiều câu hỏi được đặt ra: trước những thay đổi xã hội làmbiến động nền tảng văn hoá thì nghệ thuật ở đâu trong cuộc sống này, nó giữ vai trò gì và cóảnh hưởng như thế nào với con người hiện đại?

Đặc biệt là dường như chính con người Việt Nam lại đang làm mất đi những nét đẹpcủa nghệ thuật truyền thống Việt Nam bằng cách không bảo tồn và coi trọng nó,mặc dù vớingười quốc tế thì đó là những “đặc sản văn hóa không đâu có được cái thứ 2 ? “

Trong bài viết : “Rối nước Việt Nam trên con đường làm mới truyền thống” tác giả đã

có đôi dòng tấm sự :

“Cách đây khoảng mười năm, chúng tôi đã được xem một buổi biểu diễn rối nước cổtruyền rất hấp dẫn trong lễ hội chùa Thầy Sáu năm sau, khi nghiên cứu một làng rối nướcdân gian ở xã Bình Phú, Thạch Thất, Hà Tây cũ, chúng tôi mới biết đây chính là phườngrối đã biểu diễn ở lễ hội chùa Thầy năm xưa Sau này, rất nhiều dịp trở lại xem phường rốibiểu diễn, chúng tôi vẫn không nhận thấy sự thay đổi nào khác ngoài những trò rối cổ.Chođến nay, những trò rối cổ này vẫn tồn tại và được chọn là những tiết mục chính trongnhững buổi biểu diễn rối nước ở làng Phải chăng những người nông dân không sáng tạonhững trò rối mới?”

Không hoàn toàn như vậy Khi điền dã ở nhiều địa phương, chúng tôi được các nghệnhân kể cho nghe nhiều trò rối mới được họ sáng tác và đã đưa vào chương trình biểu diễncủa phường Tuy nhiên, những trò rối này chỉ được biểu diễn trong một thời gian ngắn và

nay chúng ta chỉ còn được nghe kể lại về nó mà thôi Trong sách Rối nước Việt Nam,

(1996), Nhà xuất bản Sân khấu, tác giả Nguyễn Huy Hồng cũng đã thống kê rất nhiều trò

rối mới lạ của các phường rối như Đánh Mĩ - Diệm, Cải cách ruộng đất, Thị Mầu lên

chùa, Xóc đĩa, Thuốc phiện (Nguyên Xá), Đánh đèo Hải Vân, Cu Tý đánh Tây(Đông

Các), Dạy học bình dân (Nam Chấn) , trong đó có những trò được đánh giá cao và được

trao giải thưởng, nhưng chúng ta không còn gặp lại những trò này trong chương trình biểudiễn hiện nay của các phường Sự “thất truyền” của những trò rối mới như là một nghịch lídiễn ra ở hầu hết các phường rối nước dân gian của châu thổ Bắc Bộ

Những trò cổ được tái diễn nhiều lần và ở nhiều phường cho thấy sự thắng thế của rối

cổ Rối mới không có đất diễn vì rối cổ có giá trị hơn là một tâm lí chung của các nghệnhân nông dân “

Điều này đưa đến hai suy nghĩ:

Một là tâm lí bảo thủ truyền thống, coi truyền thống như là một giá trị chuẩn mực và

bất biến để đánh giá tên tuổi các phường rối Các phường rối thường tự “khoe mình” bằngnhững trò rối cổ, họ mải mê trong hành trình tìm lại vốn cổ của cha ông vì theo họ còn rấtnhiều trò rối hay đã thất truyền Quan niệm phổ biến là càng làm được nhiều trò rối cổ thìcàng khẳng định được tên tuổi của mình, vì vậy, các phường rối ra sức trình diễn rối cổ màkhông biết rằng cần phải làm thế nào cho mới, cho khác với mọi người thì mới khẳng địnhđược mình Phường rối Thanh Hải (Hải Dương) mới phục hồi cũng lựa chọn tiết mục biểudiễn giống như mọi phường khác.Người xem rối nước phải thật tinh tế và kĩ lưỡng mớiphân biệt được sự khác nhau giữa các phường

Hai là những trò rối truyền thống thường mang lại cho người xem cảm nhận giá trị về

mặt di sản nhiều hơn là những giá trị mang tính thời đại.Thật khó tìm thấy ở rối nước nhữnghình ảnh của cuộc sống đương đại.Chúng ta đang sống ở một thời đại khác.Hằng ngàychúng ta tiếp xúc với máy móc, với công nghệ điện tử, với Internet, với thông tin toàn cầuhoá tất cả những điều đó làm thay đổi dần nhãn quan nghệ thuật của chúng ta.Nhìn lại rốinước vẫn thấy nguyên vẹn hình ảnh xưa cũ, hình ảnh của một thời kì xã hội đang lùi dầnvào quá khứ.Một cách tự nhiên, chúng ta sẽ nảy sinh nhu cầu nghệ thuật mới cho phù hợphơn với tốc độ của cuộc sống hiện đại, với những suy nghĩ và tâm trạng của con người mới.Lời nhận xét của một khán giả nước ngoài, anh Richard, như một nỗi bức xúc, một đòi

hỏi: Tôi không thấy đúng là cuộc sống Việt Nam hiện đại mà tôi biết, vậy những vở rối định

kể gì cho tôi về Việt Nam, hay đó chỉ là cuộc sống trong quá khứ của các bạn?